Tibetan
་རྣམ་པར་རྟོག་པ་ཞེས་བརྗོད་ཀྱི། རྣམ་པར་ཤེས་པ་ནི་གཟུགས་ཅན་མ་ཡིན་པ་ཉིད་ཀྱིས་བདག་ཉིད་ནི་རྩིང་བའི་རྣམ་པར་འགྱུར་བ་མ་ཡིན་ནོ། །ཆོས་མངོན་པ་ལས་ནི། རྣམ་པར་རྟོག་པ་གསུམ་འབྱུང་སྟེ། ངོ་བོ་ཉིད་ཀྱི་རྣམ་པར་རྟོག་པ་དང༌། ཀུན་ཏུ་ངེས་པའི་རྣམ་པར་རྟོག་པ་དང༌། རྗེས་སུ་དྲན་པའི་རྣམ་པར་རྟོག་པའོ། །དེ་ལ་རྣམ་པར་རྟོག་པ་དེ་རྣམས་ལས་གང་ངོ་བོ་ཉིད་ཀྱི་རྣམ་པར་རྟོག་པ་ནི་བཤད་པ་དེ་ཉིད་དོ། །མཉམ་པར་མ་བཞག་པའི་ཡིད་ཀྱི་ཤེས་རབ་ནི་ཀུན་དུ་ངེས་པར་རྟོག་པའི་རྣམ་པར་རྟོག་པའོ། །མཉམ་པར་བཞག་པ་དང་མ་བཞག་པའི་ཡིད་ཀྱི་དྲན་པ་ཐམས་ཅད་ནི་རྗེས་སུ་དྲན་པའི་རྣམ་པར་རྟོག་པའོ། །དེ་ཡང་ཇི་སྐད་དུ། སྐྱེས་བུ་མིག་གི་རྣམ་པར་ཤེས་པ་དང་ལྡན་པས་སྔོན་པོ་ཤེས་ཀྱི་སྔོན་པོའོ་སྙམ་དུ་ནི་མ་ཡིན་ནོ་ཞེས་གསུངས་པ་ལ་རྣམ་པར་རྟོག་པ་དང་རྣམ་པར་དཔྱོད་པ་ཞེས་བྱ་བ་དག་དང་མཚུངས་པར་ལྡན་པས་རྟེན་ཅིང་འབྲེལ་པར་འབྱུང་བའི་བྱེ་བྲག་བརྗོད་པའི་ཁྱད་པར་ཡོངས་སུ་གཅོད་པ་ན་དེའི་རྣམ་པར་བྱུང་བ་ནི་སྔོན་པོ་ཤེས་པ་ཞེས་བྱའོ། །དེ་ཉིད་ལ་ཡང་ཀུན་དུ་ངེས་པར་རྟོག་པ་གསལ་བ་དང༌། མི་གསལ་བ་ཞེས་བྱ་བ་དག་གིས་ཡིད་ཀྱི་རྣམ་པར་ཤེས་པས་ཡོངས་སུ་གཅོད་པ་ནི་སྔོན་པོའོ་ཞེས་ཤེས་པའོ། །སེམས་ལས་བྱུང་བའི་ཆོས་གང་དང་མཚུངས་པར་ལྡན་ན་རྣམ་པར་ཤེས་པས་དམིགས་པ་ལ་ཞིབ་པར་ཡོངས་སུ་དཔྱོད་པ་དེ་ནི་སེམས་ལས་བྱུང་བའི་ཆོས་དཔྱོད་པ་ཞེས་བྱ་སྟེ། །སེམས་ཕྲ་བའི་མཚན་ཉིད་དེ། །འདི་ལྟ་སྟེ་བུམ་པ་དང༌། ཁམ་པོར་ལ་སོགས་པ་དེ་དག་ཉིད་ལགས་པ་དང༌། མ་གས་པ་ཡོངས་སུ་དཔྱོད་ཅིང་ཡོངས་སུ་དཔྱད་ནས་འདི་ནི་གས་པའོ། །འདི་ནི་སྲ་བའོ་ཞེས་དེ་ལྟ་བུའི་རྣམ་པ་ལ་དམིགས་ཤིང་ཕྲ་བར་དཔྱོད་པ་ལ་འཇུག་པ་ནི་སེམས་ལས་བྱུང་བའི་ཆོས་དཔྱོད་པ་ཞེས་བརྗོད་དོ། །གང་རྣམ་པར་དཔྱོད་པ་དང༌། གང་ཡང་བཤད་མ་ཐག་པའི་རྣམ་པར་རྟོག་པ་གཉིས་ཀྱིས་ནི་ངག་འདུ་བྱེད་པར་བརྗོད་དེ། ངག་ཀུན་ནས་སློང་བར་བྱེད་པའི་ཕྱིར་རོ། །བཅོམ་ལྡན་འདས་ཀྱིས་ཀྱང༌། རྣམ་པར་བརྟགས་རྣམ་པར་དཔྱད་ནས་ཚིག་ཏུ་བརྗོད་ཀྱི་མ་ བརྟགས་མ་དཔྱད་པར་ནི་མ་ཡིན་ནོ་ཞེས་གསུངས་པའི་ཕྱིར་རོ། །བག་མེད་པ་ནི་དགེ་བའི་ཆོས་རྣམས་མི་སྒོམ་ཞིང་གཅེས་སུ་མི་འཛིན་པ་སྟེ། འཆད་པར་འགྱུར་བའི་བག་ཡོད་པ་ལས་བཟློག་སྟེ་སྦྱར་རོ། །བག་ཡོད་པ་ནི་དགེ་བའི་ཆོས་རྣམས་སྒོམ་པ་ལ་གཅེས་སུ་བྱེད་པ་དང་བཅས་པ་ཉིད་དེ། སེམས་ཀྱི་རྒྱུན་དགེ་བའི་ཆོས་ལ་ག
Chinese
称作分别。识不是有色，其自性不是粗大的相。在《法蕴论》中，有三种分别产生：自性分别，周遍决定分别，随念分别。其中，自性分别就是前面所说的。未入定的意的智慧是周遍决定分别。入定和未入定的所有意的忆念都是随念分别。如经中所说：具有眼识的人知道蓝色，但不会想“这是蓝色”。经中说，分别和伺察与此相似，当要完全断除依赖产生的差别时，其显现就是知道蓝色。对于此，又以明显和不明显的周遍决定分别，由意识来完全断除，就是知道“这是蓝色”。与哪些心所相应，识对所缘进行详细伺察，那就是心所伺察，是心微细的特征。比如，瓶子和李子等，辨别它们是否完好，经过详细观察后，知道“这是破损的”，“这是坚硬的”，像这样缘于这些相，并进行微细的观察，这就是心所伺察。分别和前面所说的分别二者被称为语的造作，因为它们能引发语言。世尊也说：经过分别和伺察后才说出语言，不经过分别和伺察是不说的。放逸是不修习和不珍视善法，与下面要讲的正知相反。正知是珍视修习善法，并且心的相续专注于善法。
English
It is called conceptualization (rnam par rtog pa). Consciousness (rnam par shes pa) is not corporeal, and its nature does not transform into a coarse aspect. In the Dharma Abhidhamma, three types of conceptualization arise: conceptualization of intrinsic nature, conceptualization of comprehensive ascertainment, and conceptualization of subsequent recollection. Among these conceptualizations, the conceptualization of intrinsic nature is what has been explained earlier. The wisdom of the mind that is not in meditative equipoise is the conceptualization of comprehensive ascertainment. All mental recollections, whether in or out of meditative equipoise, are conceptualizations of subsequent recollection. As it is said, a person with eye consciousness knows blue, but does not think, "This is blue." It is said that conceptualization and investigation (rnam par dpyod pa) are similar to this, and when the distinction of dependent arising is to be completely severed, its manifestation is knowing blue. Furthermore, the mind consciousness completely severs this with clear and unclear comprehensive ascertainment, which is knowing "This is blue." Which mental factors are in accordance with consciousness meticulously investigates the object, that is the mental factor of investigation, which is the characteristic of the subtle mind. For example, a vase and plums, etc., thoroughly examine whether they are intact or not, and after thoroughly examining, know "This is broken," "This is hard," like that, focusing on such aspects and engaging in subtle examination, that is called the mental factor of investigation. Conceptualization and the previously mentioned conceptualization are both called verbal fabrication, because they cause speech to arise completely. The Bhagavan also said, "Having conceptualized and investigated, one speaks words; without conceptualizing and investigating, one does not speak." Negligence is not cultivating and not cherishing virtuous qualities, which is the opposite of mindfulness, which will be explained below. Mindfulness is cherishing the cultivation of virtuous qualities, and the continuum of mind is focused on virtuous qualities.
Tibetan
ཞོལ་བར་བྱེད་ཅེས་བྱ་བའི་དོན་ཏོ། །དེ་ལ་དགེ་བའི་དོན་ནི་བདེ་བའི་དོན་ཏེ། འཚེ་བ་ཐམས་ཅད་ལོག་པ་ཉིད་ཀྱིས་མྱ་ངན་ལས་འདས་པ་ནི་ཐམས་ཅད་དུ་བདེ་བ་སྟེ་ནད་མེད་པ་ལྟ་བུའོ། །ལམ་གྱི་བདེན་པ་ཡང་དེ་ཐོབ་པར་བྱེད་པའི་རྒྱུ་ཉིད་ཀྱིས་བདེ་བས་སོ། །དེ་ལས་གཞན་པའི་དགེ་བ་ཟག་པ་དང་བཅས་པ་ནི་རང་དང་རྗེས་སུ་མཐུན་པའི་རྣམ་པར་སྨིན་པའི་དངོས་པོ་འདོད་པ་ཐོབ་པར་བྱེད་པས་སོ། །དེ་ལ་དགེ་བའི་རྩ་བ་གསུམ་དང༌། ངོ་ཚ་ཤེས་པ་དང་ཁྲེལ་ཡོད་པ་ཞེས་བྱ་བ་འདི་དག་ནི་ངོ་བོ་ཉིད་ཀྱིས་དགེ་བ་སྟེ། གཞན་དང་ལྡན་པ་དང་ཀུན་ནས་སློང་བ་ལ་མི་ལྟོས་པའི་ཕྱིར་ཕན་པའི་སྨན་ལྟ་བུའོ། །དགེ་བའི་རྩ་བ་གསུམ་དང༌། ངོ་ཚ་ཤེས་པ་དང༌། ཁྲེལ་ཡོད་པའི་ཆོས་དེ་དག་དང་མཚུངས་པར་ལྡན་ནས་མཚུངས་པར་ལྡན་པས་དགེ་བའོ། །སྨན་དང་སྦྱར་བའི་བཏུང་བ་ལྟ་བུ་སྟེ། དེ་དག་དང་མཚུངས་པར་མི་ལྡན་པ་རྣམས་ནི་དགེ་བ་མ་ཡིན་པའི་ཕྱིར་རོ། །ལུས་དང་ངག་གི་ལས་དང༌། སེམས་དང་ལྡན་པ་མ་ཡིན་པའི་འདུ་བྱེད་ཐོབ་པ་དང༌། སྐྱེ་བ་ལ་སོགས་པ་དགེ་བའི་རྩ་བ་ལ་སོགས་པའི་ཆོས་དེ་དག་དང་མཚུངས་པར་ལྡན་པས་ཀུན་ནས་བསླང་བ་ནི་ཀུན་ནས་བསླང་བས་དགེ་བ་སྟེ། སྨན་དང་སྦྱར་བའི་ཆུ་ལས་བྱུང་བའི་འོ་མ་ལྟ་བུའོ། །ཀུན་ནས་སློང་བར་བྱེད་པས་ནི་ཀུན་ནས་སློང་བའོ། །དེ་ཡང་རྣམ་པ་གཉིས་ཏེ། རྒྱུའི་ཀུན་ནས་སློང་བ་དང༌། དེའི་དུས་ཀྱི་ཀུན་ནས་སློང་བའོ། །དེ་ལ་ལུས་དང་ངག་གི་ལས་འགོགས་པ་ཀུན་དུ་འབྱུང་བའི་དུས་སུ་གང་གིས་ཀུན་ནས་སློང་བ་དེ་ནི་དེའི་དུས་ཀྱི་ཀུན་ནས་སློང་བའོ། །རྒྱུའི་ཀུན་ནས་སློང་བ་ནི་དེ་ལ་སྦྱོར་བའི་དུས་ཀྱི་སྟེ། དེ་ལས་འདིར་བསྒོམ་པས་སྤང་བར་བྱ་བའི་ཡིད་ཀྱི་རྣམ་པར་ཤེས་པ་རབ་ཏུ་འཇུག་པར་བྱེད་པའི་དབང་གིས་དགེ་བ་དང་མི་དགེ་ བ་དང༌། ལུང་དུ་མ་བསྟན་པར་རྗོད་པར་བྱེད་ཀྱི་དེའི་དུས་ཀྱི་ཀུན་ནས་སློང་བ་ལྟ་བུ་ནི་མ་ཡིན་ནོ། །སེམས་ལས་བྱུང་བའི་ཆོས་གང་དང་མཚུངས་པར་ལྡན་པས་འཁོར་བའི་སྐྱོན་མཐོང་བ་ཉིད་ཀྱིས་སེམས་འཁོར་བ་ལས་སྐྱོ་བ་ཉིད་དེ། དེ་ནི་ཉོན་མོངས་པ་སྤོང་བ་ལ་རྗེས་སུ་མཐུན་པས་ངེས་པར་སྐྱོ་བ་ཞེས་བརྗོད་དོ། །སེམས་ཀྱི་རབ་ཏུ་དགའ་བ་ནི་སེམས་ཀྱི་མགུ་བ་སྟེ། ཡིད་བདེ་བ་ལས་ཐ་དད་དུ་གྱུར་པ་ནི་རབ་ཏུ་དགའ་བའོ། །ཤིན་ཏུ་སྦྱངས་པ་ནི་ལུས་དང་སེམས་དག་ལས་སུ་རུང་བ་ཉིད་དོ། །ཤིན་ཏུ་མ་སྦྱངས་པའི་ལུས་དང་སེམས་ལྕི་བ་ཉིད་དེ། ལྕི་ན་ནི་མི་གསལ་བའི་ཕྱིར་དེ་ནི་བྱིང་བ་དང
Chinese
意思是“使之平静”。其中，善的意思是安乐的意思，由于一切损害都已止息，从痛苦中解脱出来就是完全的安乐，就像没有疾病一样。道的真谛也是因为它是获得安乐的因。除此之外，其他的有漏善，是因为能获得与自己及随顺自己的异熟果所希望的事物。其中，三种善根和惭愧、有愧被称为自性善，因为不依赖于与他者相应和发起，就像有益的药物一样。三种善根和惭愧、有愧的法，与这些相应而相应就是善。就像与药物混合的饮料一样，与这些不相应则不是善。身语之业和非与心相应的行获得以及生等，与善根等法相应而发起，发起就是善，就像与药物混合的水中产生的牛奶一样。发起的原因是发起。发起也有两种：因的发起和彼时的发起。其中，身语之业的止息普遍生起之时，以何者发起，那就是彼时的发起。因的发起是与此相关的时机。因此，此处以修习所应断除的意之识强烈生起的力量，而说善与非善，以及不记别，不像彼时的发起那样。与从心中产生的法相应，仅仅因为见到轮回的过患，心就厌离轮回，这与断除烦恼相顺应，所以称为决定厌离。心的欢喜是心的满足，与意乐不同的是欢喜。轻安是身心堪能。不轻安是身心沉重，沉重则不清晰，因此是昏沉和
English
It means "to make calm." Among these, the meaning of virtue is the meaning of happiness. Because all harm has ceased, liberation from suffering is complete happiness, like being without illness. The truth of the path is also happiness because it is the cause of attaining it. Other than that, other contaminated virtues are because they can obtain the desired objects of the ripening objects that are in accordance with oneself and follow oneself. Among these, the three roots of virtue and shame and embarrassment are called self-natured virtue, because they do not depend on being associated with others and arising, just like beneficial medicine. The three roots of virtue and the laws of shame and embarrassment, being in accordance with these, are virtue. Like a drink mixed with medicine, those who are not in accordance with these are not virtuous. Actions of body and speech, and formations that are not associated with mind, attainment, and birth, etc., arising in accordance with the laws of the roots of virtue, etc., arising is virtue, like milk produced from water mixed with medicine. The cause of arising is arising. There are two types of arising: the arising of cause and the arising of that time. Among these, when the cessation of actions of body and speech universally arises, what arises with it is the arising of that time. The arising of cause is the time related to it. Therefore, here, due to the power of the mind's consciousness, which should be abandoned by cultivation, arising strongly, it is said to be virtuous and non-virtuous, and unspecified, not like the arising of that time. Being in accordance with the law arising from the mind, simply because of seeing the faults of samsara, the mind becomes weary of samsara, which is in accordance with abandoning afflictions, so it is called definite weariness. The joy of the mind is the satisfaction of the mind, and joy is different from mental pleasure. Pliancy is the suitability of body and mind. Non-pliancy is the heaviness of body and mind, and heaviness is unclear, so it is lethargy and