Tibetan
ད་ཤེས་པས་གལ་ཏེ་འདིར། །མྱ་ངན་འདས་པ་མ་ཐོབ་ཀྱང༌། །སྐྱེ་བ་ཕྱི་མར་འབད་མེད་པར། །ངེས་པར་ཐོབ་འགྱུར་ལས་བཞིན་ནོ། །དེ་ཁོ་ན་ཉིད་ཀྱི་ཡེ་ཤེས་ལ་བལྟ་བར་བྱ་བའི་ཕྱིར་མངོན་པར་བརྩོན་པས་སྐྱེ་བ་འདིར་འདོད་ཆགས་དང་བྲལ་བའི་མཐའ་མི་འཐོབ་མོད་ཀྱི་དོན་དམ་པའི་ཡེ་ཤེས་གྲུབ་པ་ལས་སྐྱེ་བ་ཕྱི་མར་འབད་པ་མེད་པར་མྱ་ངན་ལས་འདས་པ་ངེས་པར་འཐོབ་སྟེ། ལས་བཞིན་ནོ། །དཔེར་ན་གཏི་མུག་གིས་བྱས་པའི་ལས་ངེས་པ་ལས་སྐྱེ་བ་འདིར་འབྲས་བུ་འབྱུང་བ་མེད་མོད་ཀྱི། ས་བོན་འགགས་མ་ཐག་ཏུ་མྱུ་གུ་དང་ལོ་མ་དང་མེ་ཏོག་དང་འབྲས་བུ་ལ་སོགས་པ་ལྟར་དེ་ལ་སྐྱེ་བ་གཞན་དུ་གདོན་མི་ཟ་བ་ཁོ་ནར་འབྲས་བུར་འགྱུར་བ་བཞིན་ཏེ། རྫོགས་སངས་རྒྱས་རྣམས་མ་བྱུང་ཞིང༌། །ཉན་ཐོས་རྣམས་ཀྱང་ཟད་པ་ན། །རང་སངས་རྒྱས་ཀྱི་ཡེ་ཤེས་ནི། །རྟེན་པ་མེད་ལས་རབ་ཏུ་འབྱུང༌། །ཞེས་གསུངས་པའི་ཕྱིར་རོ། །ཨ་མྲ་ཟོས་ཏེ་འཛུགས་པ་བཞིན་ནོ། །གང་ཞིག་ཨ་མྲའི་འབྲས་བུ་སྨིན་པ་ཟོས་ཟིན་པར་བྱས་ནས་ས་བོན་མ་བརླག་པར་འཛུགས་པ་དེས་འཕྲལ་དུ་ས་བོན་མྱང་བའི་འབྲས་བུ་མི་འཐོབ་ཀྱི། དེ་ལྟ་ན་ཡང་དུས་གཞན་དུ་དོན་ཆེན་པོ་འཐོབ་སྟེ། ཇི་ལྟར་འདོད་པར་ཤིང་ཐོག་འཐོབ་པའི་ཕྱིར་རོ། །གལ་ཏེ་དེ་ལྟར་དེ་ཁོ་ན་ཉིད་ཤེས་པ་ཡོད་ན་ཅིའི་ཕྱིར་གྲོལ་བདག་མི་སྣང་ཞེ་ན་ལ་ལར་སྣང་མོད་ཀྱི། འོན་ཀྱང༌། བསམས་བཞིན་པ་ན་བྱ་བ་ནི། །ཀུན་ལ་གྲུབ་པ་ཤིན་ཏུ་དཀོན། །འདི་ནའང་མྱང་འདས་མེད་མིན་གྱི། །སྦྱར་དང་གྲོལ་རྣམས་རྙེད་པར་དཀའ། །མྱ་ངན་ལས་འདས་པ་ཁོ་ན་མཐོང་བར་དཀོན་པ་འབའ་ཞིག་ཏུ་མ་ཟད་ཀྱི་འོན་ཀྱང་རྩོམ་པ་ཐམས་ཅད་འབྲས་བུ་འབྱུང་བ་ངེས་པར་དཀའ་བ་ཞིག་གོ །བསམ་པ་ཁོ་ན་འབྲས་བུའི་སྒྲུབ་པར་བྱེད་པ་མ་ཡིན་གྱི། འོན་ཀྱང་རྒྱུ་དང་རྐྱེན་གྱི་ཚོགས་པ་འདོད་པའི་འབྲས་བུ་སྒྲུབ་པར་བྱེད་པ་ཡིན་ལ། དེ་ཡང་ཤིན་ཏུ་རྙེད་པར་དཀའོ། །དེའི་ཕྱིར་འདིར་བྱ་བ་ཐམས་ཅད་ལ་བསམ་པ་ན་འགྲུབ་པ་ནི་ཤིན་ཏུ་དཀོན་ཏེ། དེ་བཞིན་དུ་བདེ་བར་གཤེགས་པའི་བསྟན་པ་འདི་ན་ཡང་མྱ་ངན་ ལས་འདས་པ་འདོད་པ་ཡོད་མོད་ཀྱི། དེ་ལྟ་ན་ཡང་རྒྱུ་གང་གི་ཕྱིར་དགེ་བའི་བཤེས་གཉེན་དང་བྲལ་བ་དང་ནང་གི་ཚུལ་བཞིན་ཡིད་ལ་བྱེད་པ་མེད་པ་ལས་སྦྱོར་བ་དག་རྙེད་པར་དཀའ་བ་དེའི་ཕྱིར་གྲོལ་བ་རྣམས་ཀྱང་རྙེད་པར་དཀའོ། །དེའི་ཕྱིར་འགྲོ་བ་རྣམས་མ་མཐོང་བས་དེ་ཁོ་ན་ཉིད་མཐོང་བ་མེད་པར་རྟོགས་པར་མི་ནུས་སོ། །གཏུམ་མོ་ལྕགས་ལྡག་པ་བཞིན་ནོ། །ཇི་ལྟར་གདོལ་པ་མོ་རྐུན་བཙུགས་པ་ཞིག་ཉེས་པ་དེ་དང་བྲལ་བ་ཡིན་དུ་ཟིན་ཀྱང༌། ཁོ་མོ་ནི་གཏུམ་མོ་ཉིད་ཀྱིས་སྨེ་བའི་རང་བཞིན་ཅན་ཞིག་སྟེ། ཇི་ལྟར་ལྷ་ཁང་དང་ཉེ་བར་ལྕགས་ལྡག་པར་བྱེད་ཅེས་ལྕགས་ལྡག་པར་བྱེད་མི་པོད་དེ། གལ་ཏེ་བྱེད་ན་ནི་ལོག་པར་གླང་བཀལ་བ་དེ་ལས་གྲོལ་བར་འགྱུར་བ་ལྟ་བུ་སྟེ། དེ་བཞིན་དུ་བྱིས་པ་ལ་ལ་དག་ཀྱང་བདག་ཉིད་དམན་པར་སེམས་ཤིང་སངས་རྒྱས་ཉིད་ལ་སྦྱོར་བར་མི་བཟོད་དོ། །གལ་ཏེ་རིགས་པས་སྐྱོར་ན་ནི་གདོན་མི་ཟ་བར་སངས་རྒྱས་འཐོབ་པར་འགྱུར་རོ། །གང་དེ་ལྟར་དུས་ཡུན་རིང་པོར་ཞུགས་པའི་ཉོན་མོངས་བའི་ཚོགས་འདི་ལ་ཟད་པ་ཡོད་དོ་ཞེས་བྱ་བ་འདི་ཇི་ལྟར་ངེས་པར་ནུས་ཤེ་ན། བཤད་པར་བྱ་སྟེ། ལུས་ལ་ཡོན་ཏན་མེད་ཐོས་ནས། །འདོད་ཆགས་ཡུན་རིངས་མི་གནས་ཏེ། །ལམ་དེ་ཉིད་ཀྱིས་ཐམས་ཅད་ཀྱང༌། །ཟད་པར་འགྱུར་བ་མ་ཡིན་ནམ། །ཇི་ལྟར་འདི་ན་དུས་ཡུན་རིང་པོས་ཀྱང་བདག་གི་བ་ཉིད་ཀྱིས་མངོན་པར་བཙས་པའི་ལུས་ལོངས་སྤྱོད་སྣ་ཚོགས་བདག་གིས་ཉེ་བར་གསོས་ཀྱང་འཇིག་པའི་ཆོས་ཅན་དུ་གྱུར་ཅིང་བྱས་པ་མི་ཤེས་པ་ལ་ཡོན་ཏན་མེད་པར་ཐོས་ནས་མཁས་པ་ལ་སྐད་ཅིག་དེར་འདོད་ཆགས་མི་སྐྱེ་བར་དེ་ལྟར་ལེགས་པར་བསྒོམས་པའི་ལམ་འདོད་ཆགས་དང་བྲལ་བ་སྐྱེད་པར་བྱེད་པ་དེ་ཉིད་ཀྱི་དུས་ཡུན་རིང་པོར་ཞུགས་པའི་འདོད་ཆགས་ཐམས་ཅད་ཀྱང་གཏན་ནས་ཟད་པར་འགྱུར་བ་མ་ཡིན་ནམ། དེའི་ཕྱིར་ཕྱི་དང་ནང་གི་བདག་ཉིད་ཀྱི་དངོས་པོ་ཐམས་ཅད་ལ་རང་བཞིན་སྟོང་པ་ཉིད་ཀྱིས་སྙིང་པོ་མེད་པ་ཉིད་དུ་མཐོང་བའི་ཕྱིར་འདོད་ཆགས་ལ་སོགས་པའི་ཉོན་མོངས་པའི་འཆིང་བ་མ་ལུས་པ་བཅད་པ་ལས་གྲོལ་བ་སྲིད་པར་བྱའོ། །ཙ་ན་ཀས་གསེར་ཡོངས་སུ་དོར་བ་བཞིན་ནོ། །ཇི་ ལྟར་ཙ་ན་ཀས་རྩི་སྨན་དག་གིས་གསེར་མ་ཤ་གཅིག་བྱེད་པ་ན་གང་གི་ཚེ་གསེར་ཀ་ཀ་ནི་ཙམ་ཞིག་བསྒྲུབས་པ་དེའི་ཚེ་བདག་གི་ཐབས་འདིས་གསེར་ཆེས་ཤིན་ཏུ་མང་པོ་སྒྲུབ་པར་ནུས་སོ་སྙམ་སྟེ། དེས་དེ་ཡང་ཡོངས་སུ་དོར་བ་བཞིན་དུ་རྣལ་འབྱོར་པ་ཡང་ལུས་ཡོན་ཏན་དང་བྲལ་བ་ཐོས་པ་ཙམ་གྱིས་འདོད་ཆགས་སྐད་ཅིག་ཙམ་མི་གནས་པར་མཐོང་ནས་བདག་གིས་ལམ་འདིའི་སྒོ་ནས་འདོད་ཆགས་ལ་སོགས་པའི་ཉོན་མོངས་པ་གཏན་བཟློག་པར་བྱ་བར་ནུས་སོ་ཞེས་ལམ་དེ་ཉིད་གོམས་པར་བྱེད་དོ། །འདིར་སྨྲས་པ། ཐོག་མ་མེད་པའི་དུས་ནས་ཞུགས་པའི་སྐྱེ་བོའི་རྒྱུན་ལ་ཇི་ལྟར་མཐའ་ཡོད་པར་འགྱུར། བཤད་པར་བྱ་སྟེ། ཇི་ལྟར་ས་བོན་མཐའ་མཐོང་ཞིང༌། །དེ་ལ་ཐོག་མ་ཡོད་མེན་ལྟར། །དེ་བཞིན་རྒྱུ་ནི་མ་ཚང་ཕྱིར། །སྐྱེ་བའང་འབྱུང་བར་མི་འགྱུར་རོ། །ཇི་ལྟར་དུས་ཡུན་རིང་པོ་ནས་ཞུགས་ཤིང་རྒྱུ་དང་འབྲས་བུ་གཅིག་ནས་གཅིག་ཏུ་བརྒྱུད་པས་འཇུག་པའི་ས་བོན་གྱི་རྒྱུན་ཐོག་མ་དང་མི་ལྡན་པ་ལ་མེས་ཚིག་པ་ལ་མཐའ་མཐོང་ངོ༌། །དེ་བཞིན་དུ་སྐྱེ་བ་གཅིག་ནས་གཅིག་ཏུ་བརྒྱུད་པའི་རྒྱུ་ཅན་ཐོག་མ་མེད་པའི་དུས་ནས་འཇུག་ཅིང༌། ཐོག་མ་དང༌། མི་ལྡན་པའི་རྣམ་པར་ཤེས་པའི་ས་བོན་གྱི་སྐྱེ་བ་ལ་ཡང་རྒྱུ་མ་ཚང་བ་ལ་ཡང་འབྱུང་བ་ཡོད་པ་མ་ཡིན་ནོ། །ཉོན་མོངས་པ་ལ་ལྟོས་པའི་ལས་ཀྱིས་ནི་སྐྱེ་བ་ཚར་ཕྱིན་པས་འཕེན་པར་ནུས་ལ། ཉོན་མོངས་པ་དེ་དག་ཀྱང་ཡེ་ཤེས་ཀྱི་མེས་བསྲེག་པ་ལ་དངོས་པོ་མེད་པར་ཉེ་བར་འགྲོ་སྟེ། དེའི་ཕྱིར་གྲོགས་མེད་པས་ལས་ཀྱི་སྐྱེ་བ་འཕེན་པར་མི་ནུས་སོ། །དེ་ལྟར་ན་སྐྱེ་བར་མུར་ཐུག་པ་འདི་བསལ་བར་འགྱུར་རོ། །མར་མེ་དང་ཏིལ་བརྔོས་པ་དང༌། ཀུན་ཏུ་རྒྱུ་ནམ་མཁའ་དང༌། ཤིང་ལྗོན་པ་བཞིན་ནོ། །ཇི་ལྟར་མར་མེའི་རྐྱེན་དག་ཡོད་ན་གནས་པར་འགྱུར་ལ་མེད་ན་མི་འགྱུར་བ་དང༌། ཇི་ལྟར་ཏིལ་བརྡོས་པའི་ས་བོན་རྣམས་ཀྱིས་མྱུ་གུ་རྒྱས་པར་མི་འགྱུར་བ་དང༌། ཀུན་ཏུ་རྒྱུ་ནམ་མཁའ་ལྡོང་རོས་བསྒྲུབས་ཏེ། དེའི་རྒྱུས་ནམ་མཁར་འགྲོ་པར་གྱུར་ཅིང་གང་གི་ཚེ་དེ་གཞན་གྱིས་ཕྲོགས་པ་ དེའི་ཚེ་རྒྱུ་མེད་པས་ས་ལ་ལྷུང་པ་དང༌། ཇི་ལྟར་ཤིང་ལྗོན་པའི་རྩ་བ་བཏོན་པས་རྒྱུ་མེད་པའི་ཕྱིར་སླར་འཕེལ་བར་མི་འགྱུར་བ་དེ་བཞིན་དུ་རྒྱུ་དངོས་པོར་མངོན་པར་ཞེན་པ་མེད་པས་འདོད་ཆགས་ལ་སོགས་པ་ཉོན་མོངས་པ་རྣམས་མི་འབྱུང་ངོ༌། །བྱང་ཆུབ་སེམས་དཔའ་རྣམས་ཀྱི་འཇུག་པ་ཉོན་མོངས་པའི་དབང་གིས་ཀྱང་མ་ཡིན་ཏེ། འོན་ཀྱང་སྨོན་ལམ་གྱི་དབང་གིས་སོ། །དེའི་ཕྱིར་སྲིད་པའི་འགྲོ་བ་དངོས་པོའི་རང་བཞིན་མེད་པ་མཐོང་བ་ཉིད་ཀྱིས་གང་སེམས་ཅན་གྱི་དོན་ལ་སྦྱོར་ཞིང་འགའ་ཡང་སེམས་ཅན་དུ་མངོན་པར་མ་ཞེན་པ། བྱང་ཆུབ་སེམས་དཔའི་མཆོག་ཏུ་དཀའ་བ་སྤྱད་པ་ནི་ཤིན་ཏུ་རྨད་དུ་བྱུང་བ་ཞིག་སྟེ་སློབ་དཔོན་སངས་རྒྱས་བསྐྱངས་ཀྱིས། འགྲོ་བ་སྟོང་པར་གཟིགས་མོད་ཀྱང༌། །འགྲོ་བའི་སྡུག་བསྔལ་བསལ་བཞེད་པས། །ཡུན་རིངས་ཁྱེད་ཉོན་མོངས་པ་གང༌། །དེ་ནི་མཆོག་ཏུ་རྨད་བྱུང་བའོ། །ཞེས་གསུངས་སོ། །འཕགས་པ་ཉེ་བ་འཁོར་གྱིས་ཞུས་པའི་མདོ་ལས་ཀྱང༌། འདི་ན་སེམས་ཅན་སྲོག་འགའ་ཡོད་མིན་ལ། །རྒྱལ་བའི་དབང་པོ་སེམས་ཅན་སྨིན་པའང་མཛད། །སེམས་ཅན་ཡོད་པ་མིན་ཡང་དོན་མཛད་པ། །འདི་ནི་ཁྱོད་ཀྱི་དཀའ་སྤྱོད་ཆེན་པོའོ། །
Chinese
现在知道了，如果在这里，即使没有获得寂灭，来世也会毫不费力地， निश्चित रूप से प्राप्त होगा, कर्म के अनुसार। 为了观察真如的智慧，即使精进努力今生也无法获得脱离贪欲的边际，但是由于成就了胜义智慧，来世毫不费力地 निश्चित रूप से निर्वाण प्राप्त होगा, कर्म के अनुसार। 例如，愚痴所造的业是 निश्चित रूप से ，即使今生没有结果，就像种子刚一停止，就出现嫩芽、叶子、花朵和果实等一样，它在来世 निश्चित रूप से 会变成结果。 因为（经中）说：“圆满正觉佛陀没有出现，声闻弟子也已灭尽时，缘觉的智慧，从无所依中产生。” 就像吃了芒果后种植一样。 如果有人吃了成熟的芒果果实，没有损坏种子就种植，虽然不会立即获得品尝种子的果实，但即使那样，在其他时候也会获得巨大的利益，为了如愿以偿地获得水果。 如果那样具有真如的智慧，为什么解脱者不显现呢？有些人会显现，但是，深思熟虑的事情，全部成就非常稀少。 在这里也不是没有寂灭，但是结合和解脱都难以获得。 不仅是寂灭难以见到，而且一切事业都 निश्चित रूप से 难以产生结果。 仅仅是思考并不能成就果实，而是原因和条件的集合才能成就 желаемый 果实，而那也非常难以获得。 因此，在这里对一切事物进行思考，成就都是非常困难的。 同样，在这个善逝的教法中，虽然有 желаемый 寂灭，但是，由于什么原因远离善知识，以及没有内在如理作意，因此难以获得结合，因此解脱者们也难以获得。 因此，由于没有见到众生，所以无法理解没有见到真如。 就像拙火吸铁一样。 就像贱民
English
Now knowing, if here, even if nirvana is not attained, in the next life, without effort, it will definitely be attained, according to karma. In order to observe the wisdom of Suchness, even if one strives diligently, one will not attain the limit of being free from attachment in this life, but because of accomplishing the ultimate wisdom, in the next life, without effort, nirvana will definitely be attained, according to karma. For example, the karma done by ignorance is definite, even if there is no result in this life, just as when a seed stops, sprouts, leaves, flowers, and fruits appear, it will definitely become a result in the next life. Because it is said (in the sutra): "When the perfectly enlightened Buddha does not appear, and the Shravaka disciples have also perished, the wisdom of the Pratyekabuddha arises from having no support." It is like eating a mango and then planting it. If someone eats the ripe mango fruit and plants the seed without damaging it, although they will not immediately obtain the fruit of tasting the seed, even so, at other times they will obtain great benefits, in order to obtain the fruit as desired. If one has the wisdom of Suchness like that, why don't liberated beings appear? Some will appear, but, things that are deeply contemplated, all accomplishments are very rare. Here, it is not that there is no nirvana, but combination and liberation are both difficult to obtain. Not only is nirvana difficult to see, but all endeavors are definitely difficult to produce results. Merely thinking does not accomplish the fruit, but the collection of causes and conditions accomplishes the desired fruit, and that is also very difficult to obtain. Therefore, here, thinking about all things, accomplishment is very difficult. Similarly, in this teaching of the Sugata, although there is desired nirvana, but, for what reason is it that one is separated from virtuous friends, and there is no inner proper attention, therefore it is difficult to obtain combination, therefore liberated ones are also difficult to obtain. Therefore, because beings are not seen, one cannot understand that Suchness is not seen. It is like the Kundalini attracting iron. Just like a low caste person
Chinese
即使已经摆脱了盗窃的罪行，但她本身就是凶猛的、具有污点的性质。怎么能靠近寺庙去舔铁呢？不能舔铁啊。如果舔了，就像从倒骑的牛身上解脱出来一样。同样，有些孩子也认为自己卑微，无法与佛陀结合。如果用理性支持，肯定能毫不费力地获得佛陀的果位。那么，如何确定这种长期存在的烦恼之集合会有终结呢？回答是：听到身体没有功德后，贪欲不会长久存在。通过那条道路，一切都会消尽，不是吗？就像在这里，即使经过漫长的时间，由我所产生的各种身体享受，我一直精心滋养，但它仍然是会毁灭的，对于不知恩图报的事物，听到它没有功德后，智者在那一瞬间不会产生贪欲。同样，通过那条良好修习的、产生无贪的道路，难道不会彻底消尽长期存在的贪欲吗？因此，通过将内外一切自我之事物都视为自性空性而无有实质，就有可能从斩断所有贪欲等烦恼的束缚中获得解脱，就像查纳卡完全抛弃黄金一样。就像查纳卡用草药制造出一玛夏（重量单位）的黄金时，心想：我用这个方法能够制造出非常多的黄金。但他仍然完全抛弃了它。同样，瑜伽士仅仅听到身体没有功德，看到贪欲不会存在片刻，心想：我能够通过这条道路彻底消除贪欲等烦恼。因此他会习惯那条道路。这里说道：从无始以来就存在的众生之流，怎么会有终结呢？回答是：就像看到种子的终结，但它没有开始一样。同样，如果原因不完备，
English
Even if one has been freed from the crime of theft, she herself is fierce and of a stained nature. How can one approach a temple to lick iron? One cannot lick iron. If one does, it is like being freed from riding an ox backward. Similarly, some children also think of themselves as inferior and cannot bear to be united with the Buddha himself. If one supports it with reason, one will surely attain Buddhahood without difficulty. How can one be certain that this collection of afflictions that has persisted for so long will have an end? The answer is: Having heard that the body has no merit, attachment will not last long. Through that very path, everything will be exhausted, will it not? Just as here, even after a long time, the various bodily enjoyments produced by the self, which I have carefully nourished, still become subject to destruction and are ungrateful. Having heard that it has no merit, a wise person will not generate attachment at that moment. Similarly, through that well-practiced path that generates non-attachment, will not all long-standing attachments be completely exhausted? Therefore, by seeing all internal and external self-related things as empty of inherent existence and without essence, it is possible to be liberated from cutting all the bonds of afflictions such as attachment, just as Chanaka completely abandoned gold. Just as when Chanaka made one masha (unit of weight) of gold with herbs, he thought: With this method, I can make a great deal of gold. But he still completely abandoned it. Similarly, a yogi, just by hearing that the body has no merit and seeing that attachment will not last for even a moment, thinks: I can completely eliminate afflictions such as attachment through this path. Therefore, he will become accustomed to that path. Here it is said: How can there be an end to the stream of beings that has existed since beginningless time? The answer is: Just as one sees the end of a seed, but it has no beginning. Similarly, if the cause is incomplete,
Chinese
因此，生也不會產生。如同從很久的時間開始，以因和果一個接著一個傳遞的方式進入，對於不具備最初種子之延續者，以火焚燒才能見到終點。同樣地，從無始之時開始，以一個接著一個傳遞的因存在，對於不具備最初的、不具備的識之種子的生，在因不完備的情況下，也不會有產生。與煩惱相關聯的業，能夠以圓滿的生來投射，而那些煩惱也被智慧之火焚燒，趨近於無有實體，因此，因為沒有助伴，業無法投射生。如此一來，對於生的持續不斷將會被消除。如同蠟燭和炒過的芝麻，以及遍行虛空者和樹木一般。如同蠟燭的助緣存在就能持續，不存在就無法持續；如同炒過的芝麻種子無法使苗芽生長；遍行虛空者藉由繩索來完成，藉由那樣的因緣得以在虛空中行走，當繩索被他人奪走時，因為沒有因，便會墜落地面；如同樹木的根被拔除，因為沒有因，便無法再次生長，同樣地，因為不執著於因實體，貪欲等煩惱便不會產生。菩薩們的進入也不是由於煩惱的控制，而是由於願力的控制。因此，僅僅是見到有情眾生的存在不具實體之自性，就能夠為了有情眾生的利益而努力，並且絲毫不執著於有情眾生，菩薩的殊勝難行是極為稀有的，如學師 佛護（Buddhapālita）所說：『您雖見眾生為空性，卻欲除眾生之痛苦，長久以來您所受之煩惱，那真是極為稀有啊！』《聖近圓請問經》中也說：『此中無有眾生與生命，然勝者仍令眾生成熟，雖無眾生仍行利益事，此乃汝之 великий 難行也。』