Tibetan
།སྤྱོད་ཡུལ་མེད་ཅིང་དབང་པོ་རྣམས་ཀྱང་མེད། །ཇི་ལྟར་རྨི་ལམ་དུ་ཡུལ་དང་དབང་པོ་དང་རྣམ་པར་ཤེས་པ་རྣམས་བརྫུན་པ་དེ་བཞིན་དུ་སད་པ་ན་ཡང་ཡིན་ནོ་ཞེས་ཤེས་པར་བྱའོ། །དེའི་ཕྱིར། ཇི་ལྟར་སྒྱུ་མའི་སེམས་ཅན་དམིགས་པ་ལྟར། །སྣང་ཡང་དེ་ཉིད་དུ་ན་ཡང་དག་མིན། །སྒྱུ་མ་ལྟ་བུ་རྨི་ལམ་དང་འདྲ་བ། །དེ་ལྟའི་ཆོས་ནི་བདེ་བར་གཤེགས་པས་བསྟན། །ཞེས་བྱ་བ་དང༌། དེ་བཞིན་དུ། སྲིད་པའི་འགྲོ་བ་རྨི་ལམ་ལྟ་བུ་སྟེ། །འདི་ལ་སུ་ཡང་མི་སྐྱེ་འཆི་བ་མེད། །སེམས་ཅན་མིང་དང་སྲོག་ཀྱང་མི་རྙེད་དེ། །ཆོས་འདི་རྣམས་ནི་ལྦུ་བ་ཆུ་ཤིང་འདྲ། །ཞེས་བྱ་བ་ལ་སོགས་པ་ཡང་ལེགས་པར་བཤད་པར་འགྱུར་རོ། །དེའི་ཕྱིར་སད་པའི་ཤེས་པ་ལ་ལྟོས་ནས་གསུམ་ཆར་ཡང་མ་སྐྱེས་པར་བཤད་ལ། རྨི་ལམ་ན་རྨི་ལམ་རྨི་བཞིན་པའི་ཤེས་པ་ལ་ལྟོས་ནས་ནི། འདི་ན་ཇི་ལྟར་སད་བཞིན་ཇི་སྲིད་དུ། །མ་སད་དེ་སྲིད་དེ་ལ་གསུམ་པོ་ཡོད། །ཇི་ལྟར་མི་ཤེས་པའི་གཉིད་ཡོད་ཀྱང་དེ་ལས་ཐ་དད་པའི་གཉི་དང་བྲལ་བས་སད་པ་འགའ་ཞིག་ལ་རང་གི་བདག་ཉིད་ཀྱིས་མ་སྐྱེས་ཀྱང་མ་རིག་པའི་གཉིད་ཀྱིས་རྨི་ལམ་རྨི་བཞིན་པས་དམིགས་པར་གསུམ་ཆར་ཡང་ཡོད་པ་དེ་བཞིན་དུ། གཉིད་དང་མ་བྲལ་བ་རྨི་ལམ་གྱི་གནས་སྐབས་ལས་མ་ལངས་པ་རྣམས་ལ་ཡང་དེ་ལྟ་བུའི་རང་བཞིན་ཅན་གསུམ་ཆར་ཡང་ཡོད་དོ། །སད་པར་གྱུར་ན་གསུམ་ཆར་ཡོད་མིན་ལྟར། །གཏི་མུག་གཉིད་སད་ལས་དེ་དེ་བཞིན་ནོ། །ཇི་ལྟར་གཉིད་ཟད་པས་སད་པར་གྱུར་པ་རྨི་ལམ་དུ་དམིགས་པ་གསུམ་པོ་ཡོད་པ་མ་ཡིན་པ་དེ་བཞིན་དུ། མ་རིག་པའི་གཉིད་མ་ལུས་པར་དྲུངས་ཕྱུང་བ་ཆོས་ཀྱི་དབྱིངས་མངོན་སུམ་དུ་མཛད་པ་རྣམས་ལ་ཡང་གསུམ་ཆར་ཡོད་པ་མ་ཡིན་པས། ཕྱི་རོལ་མེད་པར་རྣམ་པར་ཤེས་པ་ཡོད་པ་མ་ཡིན་ནོ། །འོ་ན་རབ་རིབ་ཅན་གྱིས་ཡོད་པ་མ་ཡིན་པའི་སྐྲ་ཤད་ལ་སོགས་པ་དམིགས་པའི་ཕྱིར་ཕྱི་རོལ་མེད་ཀྱང་རྣམ་པར་ཤེས་པ་ཡོད་པ་ཡིན་ནོ་ཞེ་ན། དེ་ཡང་མི་འཐད་དེ། ཅིའི་ཕྱིར་ཞེ་ན། དབང་པོ་རབ་རིབ་བཅས་པས་བློ་གང་གིས། །རབ་རིབ་མཐུ་ལས་སྐྲ་རྣམས་གང་མཐོང་བ། །དེ་བློ་ལ་ལྟོས་གཉིས་ཆར་བདེན་པ་སྟེ། །དོན་གསལ་མཐོང་ལ་གཉི་ག་འང་བརྫུན་པ་ཡིན། །རྨི་ལམ་ཁོ་ན་ལྟར་བལྟ་བར་བྱའོ། །རབ་རིབ་ཅན་གྱིས་མཐོང་བ་ལ་ལྟོས་ནས་སྐྲ་ཤད་ཀྱི་རྣམ་པ་ཡང་ཡོད་པ་ཡིན་ལ། རབ་རིབ་མེད་པའི་མཐོང་བ་ལ་ལྟོས་ནས་གཉི་ག་ཡང་མ་སྐྱེས་པ་ཉིད་དོ། ཡུལ་མེད་པར་ཤེས་པ་ངེས་པར་དཀའ་བའི་ཕྱིར་རོ། །འདི་ནི་གདོན་མི་ཟ་བར་འདོད་པར་བྱ་དགོས་ཏེ། དེ་ལྟ
Chinese
没有行境，诸根也没有。应当了知，如梦中境、诸根和识都是虚假的，醒来时也是如此。因此，如幻化的有情显现，虽然显现，但实际上并非真实。如幻如梦，这样的法由善逝宣说。如是，有情的轮回如梦，其中无人出生，无人死亡。有情、名和命也不可得，这些法如水泡、水上的树木。这些也将会被很好地阐述。因此，相对于醒觉的意识，三者都被说为未生。在梦中，相对于正在做梦的意识来说：如此处醒觉之时，只要未醒，三者就存在。如同虽有无知的睡眠，但与此不同的，脱离睡眠的某些醒觉者，虽然自性未生，但因无明的睡眠正在做梦，所以能缘取，三者都存在。同样，未脱离睡眠，未从梦境中醒来的人们，也具有如此自性的三者。如同醒来时三者都不存在一样，从愚痴的睡眠中醒来也是如此。如同睡眠耗尽而醒来的人，梦中所缘取的三者不存在一样，彻底拔除无明之睡眠，现证法界者，三者也不存在。因此，没有外境，识也不存在。如果说，有眼翳者缘取不存在的毛发等，因此没有外境，识也存在，这也是不合理的。为什么呢？具有眼翳的诸根，以何种心识，因眼翳之力而见到毛发？相对于那个心识，二者都是真实的，相对于明见，二者都是虚假的。应当像看待梦一样看待。相对于有眼翳者所见，毛发的相状也是存在的，相对于无眼翳者的见，二者都是未生的。因为没有境，所以了知是困难的。这应当被认为是不会被鬼神所食用的，如此。
English
There is no field of activity, and the senses are also absent. It should be understood that just as objects, senses, and consciousness are false in a dream, so it is when awake. Therefore, just as illusory beings are perceived, although they appear, they are not truly real. Such a dharma, like illusion and dream, was taught by the Sugata. Similarly, the cycle of existence of beings is like a dream, in which no one is born and no one dies. Beings, names, and lives are also unattainable, and these dharmas are like bubbles and trees on water. These will also be well explained. Therefore, relative to the consciousness of wakefulness, all three are said to be unborn. In a dream, relative to the consciousness that is dreaming: Just as here, when awake, as long as one is not awake, the three exist. Just as there is ignorant sleep, but some who are awake, different from it and free from sleep, although unborn in their own nature, because of the sleep of ignorance, are dreaming, so they can apprehend, and all three exist. Similarly, those who have not separated from sleep and have not awakened from the dream state also have the three with such a nature. Just as the three do not exist when awake, so it is when awakening from the sleep of delusion. Just as for those who have awakened from the exhaustion of sleep, the three objects perceived in the dream do not exist, so for those who have completely uprooted the sleep of ignorance and directly realized the realm of dharma, the three do not exist. Therefore, without an external object, there is no consciousness. If it is said that those with cataracts perceive non-existent hairs, etc., therefore, even without an external object, consciousness exists, this is also unreasonable. Why? With what mind do the senses with cataracts see hairs through the power of the cataracts? Relative to that mind, both are true, relative to clear seeing, both are false. It should be viewed as one views a dream. Relative to what is seen by those with cataracts, the appearance of hairs also exists, relative to the vision of those without cataracts, both are unborn. Because there is no object, it is difficult to know. This should be considered not to be eaten by demons, thus.
Tibetan
ར་མ་ཡིན་ཏེ། གལ་ཏེ་ཤེས་བྱ་མེད་པར་བློ་ཡོད་ན། །སྐྲ་དེའི་ཡུལ་དང་མིག་ནི་རྗེས་འབྲེལ་བའི། །རབ་རིབ་མེད་ལའང་སྐྲ་ཤད་བློར་འགྱུར་ན། །དེ་ལྟ་མ་ཡིན་དེ་ཕྱིར་དེ་ཡོད་མིན། །གལ་ཏེ་རབ་རིབ་ཅན་ལ་སྐྲ་ཤད་དག་མེད་པར་སྐྲ་ཤད་ཀྱི་རྣམ་པ་ཅན་གྱི་ཤེས་པ་སྐྱེ་ན་ཡུལ་གང་དུ་རབ་རིབ་ཅན་གྱིས་སྐྲ་ཤད་དག་མཐོང་བ་དེར་མིག་གཏད་པའི་རབ་རིབ་མེད་པ་ལ་ཡང་དེ་དང་འདྲ་བར་སྐྲ་ཤད་ཀྱི་བློ་ཡོད་པར་འགྱུར་ཏེ། ཡུལ་མེད་པར་མཚུངས་པའི་ཕྱིར་རོ། །དེའི་ཕྱིར་ཡུལ་མེད་པར་རྣམ་པར་ཤེས་པ་སྐྱེའོ་ཞེས་བྱ་བ་དེ་ནི་མི་རིགས་སོ། འདིར་གལ་ཏེ་ཡུལ་གྱི་ཡོད་པ་ཉིད་རྣམ་པར་ཤེས་པ་སྐྱེ་བའི་རྒྱུ་ཡིན་ན་ནི་འདི་དེ་ལྟར་འགྱུར་བ་ཞིག་གོ ། །འོ་ན་ཅི་ཞེ་ན། རྣམ་པར་ཤེས་པའི་བག་ཆགས་སྔར་གཞག་པ་དེ་སྨིན་པ་དང་མ་སྨིན་པ་དག་རྣམ་པར་ཤེས་པ་སྐྱེ་བ་དང་མི་སྐྱེ་བ་དག་གི་རྒྱུ་ཡིན་ཏེ། དེའི་ཕྱིར་གང་ལ་སྒྲའི་རྣམ་པ་ཅན་གྱི་ཤེས་པ་གཞན་གྱིས་གཞག་པའི་བག་ཆགས་ཡོངས་སུ་སྨིན་པ་ཡོད་པ་དེ་ཁོ་ན་ལ་དེའི་རྣམ་པ་ཅན་གྱི་ཤེས་པ་འབྱུང་གི་གཞན་ལ་ནི་མ་ཡིན་ནོ། །ཞེས་སྨྲའོ། །འདི་ཡང་མི་རུང་ངོ་ཞེས་བཤད་པ་།གང་ཕྱིར་མཐོང་བ་དག་ལ་བློ་ནུས་ནི། །སྨིན་མེད་དེ་ལྟར་དེ་ལ་བློ་མི་འབྱུང༌། །ཤེས་བྱ་ཡོད་དངོས་བྲལ་བས་མིན་ཞེ་ན། །ནུས་དེ་མེད་པས་འདི་ནི་འགྲུབ་མ་ཡིན། །ཤེས་བྱ་ཡོད་པའི་དངོས་པོ་དང་བྲལ་བ་ནི་ཤེས་བྱ་ཡོད་པ་མ་ཡིན་པ་ཞེས་བྱ་བའི་དོན་ཏོ། །གལ་ཏེ་ནུས་པ་ཞེས་བྱ་བ་འབའ་ཞིག་ཡོད་ན་ནི། །དེའི་ཚེ་སྨིན་པ་དང་མ་སྨིན་པ་དག་ལ་རྣམ་པར་ཤེས་པ་འབྱུང་བ་དང་མི་འབྱུང་བ་དག་ཏུ་འགྱུར་བ་ཞིག་གོ ། །དེའི་ཕྱིར་འདི་མི་འགྲུབ་བོ། །ཡང་ཇི་ལྟར་ན་ནུས་པ་ཡོད་པ་མ་ཡིན་ཞེ་ན། བཤད་པ། སྐྱེས་ལ་ནུས་པ་སྲིད་པ་ཡོད་མ་ཡིན། །མ་སྐྱེས་ངོ་བོ་ལ་ཡང་ནུས་ཡོད་མིན། །འདིར་ནུས་པ་འདི་ཡོངས་སུ་རྟོག་པ་ན་རྣམ་པར་ཤེས་པ་ད་ལྟར་བའི་འབྲེལ་བ་ཅན་ཞིག་གམ། རྣམ་པར་ཤེས་པ་འདས་པ་དང་མ་འོངས་བའི་འབྲེལ་བ་ཅན་ཞིག་ཏུ་འགྱུར་གྲང༌། དེ་ལ་རེ་ཞིག་རྣམ་པར་ཤེས་པ་སྐྱེས་བ་ལ་ནུས་པ་སྲིད་པ་མ་ཡིན་ཏེ། གང་གི་ཚེ་ནུས་པའི་ཞེས་དྲུག་ པ་ཡིན་པ་དེའི་ཚེ་ནི་རྣམ་པར་ཤེས་པ་འབྲས་བུའི་ངོ་བོར་གྱུར་པ་ནི་རྒྱུ་ཉིད་དུ་ཡང་ཡོད་དོ་ཞེས་བྱ་བར་རིགས་པ་མ་ཡིན་ནོ། །གལ་ཏེ་ཡིན་ན་ནི་འབྲས་བུ་རྒྱུ་མེད་པ་ཅན་དུ་འགྱུར་ཞིང་མྱུ་གུ་སྐྱེས་པ་ན་ཡང་ས་བོན་མི་འཇིག་པར་འགྱུར་རོ། །དེའི་ཕྱིར་སྐྱེས་པའི་རྣམ་པར་ཤེས་པ་ལ་ནུ
Chinese
并非如此。 如果不知对境却有意识，那么与毛发之境和眼睛相关联的，即使没有眼翳，也会有毛发错觉。如果不是这样，那它就不存在。如果眼翳者没有毛发，却生起具有毛发形象的意识，那么在眼翳者看到毛发的地方，当眼睛对着那里，没有眼翳者也会像他一样有毛发的意识，因为没有对境是相同的。因此，说没有对境也能生起意识是不合理的。如果对境的存在本身是生起意识的原因，那就会变成那样。那么是什么呢？先前放置的意识习气，成熟与未成熟是意识生起与不生起的原因。因此，谁拥有由他人放置的声音形象的意识的习气完全成熟，只有他才会产生那种形象的意识，而不是其他人。这样说。这也不行，这样说道：因为对于所见之物，意识的能力，如果没有成熟，就不会产生意识。如果说不是因为缺乏所知之物，那么因为没有那种能力，所以这不能成立。与所知之物的存在相分离，意思就是没有所知之物。如果仅仅存在能力，那么成熟与未成熟就会变成意识生起与不生起。因此，这不能成立。又如何说没有能力呢？说道：已生者不可能有能力，未生者的自性中也没有能力。这里，当完全考察这种能力时，是与现在的意识相关联，还是与过去和未来的意识相关联？对此，暂且说，对于已生的意识来说，不可能有能力，因为当是能力的第六个时，意识已经成为果的自性，那么说它也是因，这是不合理的。如果那样，果就会变成无因，并且当苗芽生起时，种子也不会坏灭。因此，对于已生的意识来说，能
English
It is not so. If there is mind without knowing the object, then, related to the realm of hair and the eye, even without a cataract, there will be a hair illusion. If it is not like that, then it does not exist. If a person with cataracts does not have hairs, but an awareness with the appearance of hairs arises, then in the place where the person with cataracts sees hairs, when the eyes are directed there, even a person without cataracts will have an awareness of hairs like him, because the absence of an object is the same. Therefore, it is unreasonable to say that awareness arises without an object. Here, if the existence of an object itself is the cause of the arising of awareness, then it would become like that. Then what is it? The previously placed habit of awareness, maturity and immaturity are the causes of the arising and non-arising of awareness. Therefore, whoever has the habit of awareness of the sound image placed by others fully matured, only he will produce that image of awareness, and not others. Thus it is said. This is also not right, it is said: Because for the things seen, the power of the mind, if it is not mature, then awareness will not arise. If it is said that it is not because of the lack of knowable things, then because there is no such power, this cannot be established. Separation from the existence of knowable things means that there are no knowable things. If only power exists, then maturity and immaturity will become the arising and non-arising of awareness. Therefore, this cannot be established. Again, how can it be said that there is no power? It is said: It is not possible for the born to have power, and there is no power in the nature of the unborn. Here, when this power is fully examined, is it related to the present awareness, or is it related to the past and future awareness? To this, let us say for the moment that it is not possible for the arisen awareness to have power, because when it is the sixth of power, the awareness has already become the nature of the result, then it is unreasonable to say that it is also the cause. If so, the result will become causeless, and when the sprout arises, the seed will not perish. Therefore, for the arisen awareness, the power