Tibetan
་ལྟ་ན་ཡང༌། ལྟ་དང་ཉན་ལ་སོགས་པ་དང༌། །ཚོར་བ་དག་ལ་སོགས་པ་ཡང༌། །གང་ལས་འགྱུར་བའི་འབྱུང་དེ་ལའང༌། །དེ་ནི་ཡོད་པ་མ་ཡིན་ནོ། །འབྱུང་བ་ཆེན་པོ་གང་དག་ལས་ལྟ་བ་ལ་སོགས་པ་སྐྱེ་བ་དེ་དག་ལའང༌། ཉེ་བར་ལེན་པ་འབྱུང་བ་ཆེན་པོའི་རྒྱུ་ཅན་འདི་ཡོད་པ་མི་རིགས་ཏེ། སྔར་བཤད་པའི་གཏན་ཚིགས་ཀྱིས་སོ་ཞེས་བྱ་བར་དགོངས་སོ། །དེ་ལ་ཇི་སྐད་སྔར། ཅི་མེད་གང་ཞིག་ག་ལ་ཡོད། །གང་མེད་ཅི་ཞིག་ག་ལ་ཡོད། །ཅེས་བཤད་པ་དེ་ཁོ་ན་ལྟར་འདིར་ཡང་བརྗོད་པར་བྱའོ། །གལ་ཏེ་ཉེ་བར་ལེན་པ་འབྱུང་བ་ཆེན་པོའི་སྔ་རོལ་དུ་བདག་གྲུབ་པར་གྱུར་ན་ནི། དེས་འབྱུང་བ་ཆེན་པོ་དག་ཉེ་བར་ལེན་པར་འགྱུར་ན། དེ་ལྟར་ཡང་མ་ཡིན་ཏེ་རྒྱུ་མེད་པའི་ཕྱིར་རོ། །གང་ཞིག་ཡོད་པ་མ་ཡིན་པ་དེ་ནི་ཇི་ལྟར་འབྱུང་བ་ཆེན་པོ་དག་ཉེ་བར་ལེན་པར་འགྱུར། དེའི་ཕྱིར། ལྟ་བའི་ཉེ་བར་ལེན་པ་ཅན་ལྟར་འབྱུང་བ་ཆེན་པོའི་ཉེ་བར་ལེན་པ་ཅན་ལ་ཡང་སྐྱོན་བརྗོད་པ་ཉིད་ཡིན་པས་སླར་ཡང་མ་བརྗོད་དོ། །གང་གི་ཕྱིར་དེ་ལྟར་ཡིན་པ་དེའི་ཕྱིར་འདི་ནི་འབྱུང་བ་དག་ལ་ཡང་ཡོད་པ་མ་ཡིན་ནོ། །འདིར་སྨྲས་པ། གལ་ཏེ་ཡང་དེ་ལྟར་བདག་བཀག་མོད་ཀྱི། འོན་ཀྱང་ལྟ་བ་ལ་སོགས་པ་ནི་ཡོད་པ་ཉིད་དེ། བཀག་པ་མ་བྱས་པའི་ཕྱིར་རོ། །བུམ་པ་ལ་སོགས་པ་ བདག་གི་རང་བཞིན་མ་ཡིན་པ་རྣམས་ལ་ནི་ལྟ་བ་ལ་སོགས་པ་དང་འབྲེལ་པ་ཡོད་པ་མ་ཡིན་ནོ། །དེའི་ཕྱིར་དེ་དག་དང་འབྲེལ་པ་ཅན་བདག་ཡོད་པ་ཁོ་ནའོ། །བརྗོད་པར་བྱ་སྟེ། གལ་ཏེ་ལྟ་བ་ལ་སོགས་པ་རྣམས་ཉིད་ཡོད་ན། བདག་ཀྱང་ཡོད་པར་འགྱུར་ན། ཡོད་པ་ནི་མ་ཡིན་ཏེ། ལྟ་བ་ལ་སོགས་པ་བདག་གང་གི་ཉེ་བར་ལེན་པ་ཡིན་པ་དེ་མེད་དོ་ཞེས་བསྟན་པ་དེའི་ཚེ། ཉེ་བར་ལེན་པ་པོ་བདག་མེད་ན་ལྟ་བ་ལ་སོགས་པ། ཉེ་བར་ལེན་པར་གྱུར་པ་རྣམས། །ཡོད་པ་ཉིད་དུ་ག་ལ་འགྱུར། །ཞེས་གསུངས་པ་ནི། ལྟ་དང་ཉན་ལ་སོགས་པ་དང༌། །ཚོར་བ་དག་ལ་སོགས་པ་ཡང༌། །གང་གི་ཡིན་པ་གལ་ཏེ་མེད། །དེ་དག་ཀྱང་ནི་ཡོད་མ་ཡིན། །ཞེས་བྱ་བ་སྟེ། ལྟ་བ་ལ་སོགས་པ་དག་གང་གི་ཡིན་པར་རྟོག་པ་དེ་གང་གི་ཚེ་མེད་དོ་ཞེས་བཤད་པ་དེའི་ཚེ་ཁོ་ནར་ལྟ་བ་ལ་སོགས་པ་དེ་ཡང་མེད་དོ་ཞེས་གསལ་བར་བསྟན་པ་མ་ཡིན་ནམ། དེའི་ཕྱིར་ལྟ་བ་ལ་སོགས་པ་མེད་པའི་ཕྱིར་བདག་མེད་དོ། །འདིར་སྨྲས་པ། ཅི་བདག་མེད་དོ་སྙམ་དུ་དེ་ལྟར་ཁྱོད་ཀྱིས་ངེས་སམ། དེ་སྐད་སུས་སྨྲས། ལྟ་བ་ལ་སོགས་པ་མེད་པའི་ཕྱིར། བདག་ཀྱང་མེད་དོ་ཞེས་ཐལ་མ་ཐག་ཏུ་སྨྲས་པ་མ་ཡིན་ནམ་ཞེ་ན། དེ་སྐད་དུ་ཁོ་བོ་ཅག་གིས་སྨྲས་མོད་ཀྱི། འདིའི་དོན་ནི་ཁྱོད་ཀྱིས་ཡང་དག་པར་གཏན་ལ་མ་ཕབ་པ་ཡིན་ནོ། །གང་གི་ཕྱིར་བདག་དངོས་པོའི་རང་བཞིན་ཅན་ཡོད་དོ་ཞེས་བརྟགས་པ་ཡིན་ལ། དེ་ཡང་ངོ་བོ་ཉིད་ཀྱིས་ཡོད་པ་མ་ཡིན་ཞིང༌། བདག་གིས་ཀྱང་ཡང་དག་པ་མ་ཡིན་པའི་ཕྱིན་ཅི་ལོག་གི་གཉེན་པོར་དེ་ལ་རང་བཞིན་དུ་མངོན་པར་ཞེན་པ་ཟློག་པར་བྱེད་པའི་ཚིག་སྨྲས་པ་ཡིན་གྱི། འདིའི་དངོས་པོ་མེད་པར་བརྟགས་པ་ནི་མ་ཡིན་ཏེ། འདི་ལྟར་འདི་གཉིས་ནི་སྤང་བར་བྱ་བ་ཡིན་ཏེ། གང་དངོས་པོ་ལ་མངོན་པར་ཞེན་པ་དང༌། གང་ཡང་དངོས་ངོ་མེད་པ་ལ་མགོན་པར་ཞེན་པའོ། །ཇི་སྐད་དུ་སློབ་དཔོན་འཕགས་པའི་ལྟས། ཁྱོད་ཀྱི་བདག་ཀྱང་ངའི་མིན། །དེས་བདག་ངེས་མེད་དེ་ཕྱིར་མེད། །དངོས་པོ་མི་རྟག་པ་རྣམས་ལ། །རྟོག་པ་ཞེས་ཀྱང་ཉེ་བར་སྐྱེ། །ཞེས་གསུངས་པ་ལྟ་བུའོ། །དེ་ཉིད་བསྟན་པའི་ཕྱིར། གང་ཞིག་ལྟ་ལ་སོགས་པ་ཡི། །སྔ་རོལ་ད་ལྟ་ཕྱིན་མེད། །དེ་ལ་ཡོད་དོ་མེད་དོ་ཞེས། །རྟོག་ པ་དག་ནི་ལྡོག་པར་འགྱུར། །ཞེས་བྱ་བ་གསུངས་སོ། །རེ་ཞིག་ལྟ་བ་ལ་སོགས་པ་དག་གི་སྔ་རོལ་ན་ནི་བདག་མེད་དེ། དེ་དང་བྲལ་བ་ལ་ཡོད་པ་ཉིད་མེད་པའི་ཕྱིར་རོ། །ལྟ་བ་ལ་སོགས་པ་དང་ལྷན་ཅིག་ཏུ་གྱུར་པ་ཡང་མེད་དོ། །སོ་སོ་སོ་སོར་མ་གྲུབ་པ་དག་ལ། ལྷན་ཅིག་པ་ཉིད་མ་མཐོང་བའི་ཕྱིར་དང༌། རི་བོང་གི་རྭ་གཉིས་ལྟར་ཕན་ཚུན་ལྟོས་པ་མེད་པའི་བདག་དང་ཉེ་བར་བླངས་པ་དག་ཀྱང་སོ་སོ་སོ་སོར་མ་གྲུབ་པའི་ཕྱིར་ད་ལྟར་ཡང་མེད་དོ། །ཕྱིས་ཀྱང་མེད་དེ། འདི་ལྟར་གལ་ཏེ་ལྟ་བ་ལ་སོགས་པ་དག་གོང་དུ་ཡོད་པར་འགྱུར་ཞིང༌། བདག་འོག་རོལ་གྱི་དུས་སུ་ཡོད་པར་འགྱུར་ན་ནི་དེའི་ཚེ་ཕྱིས་འབྱུང་བར་འགྱུར་ན། དེ་ནི་དེ་ལྟ་མ་ཡིན་ཏེ། བྱེད་པ་པོ་མེད་པའི་ལས་མ་གྲུབ་པའི་ཕྱིར་རོ། །བདག་གང་ཞིག་དེ་ལྟར་ཡོངས་སུ་བརྟགས་པ་ན་ལྟ་བ་ལ་སོགས་པ་དག་གི་སྔར་རམ་ཕྱིས་སམ་ལྷན་ཅིག་ཡོད་པ་མ་ཡིན་པ་དེའི་ཚེ། དམིགས་པ་མེད་པའི་རང་བཞིན་དེ་ལ་ཡོད་པའམ། མེད་པ་ཉིད་དུ་ཤེས་རབ་ཅན་སུ་ཞིག་རྟོག་པར་བྱེད། དེའི་ཕྱིར་ཉེ་བར་ལེན་པ་དང་ཉེ་བར་ལེན་པ་པོ་གཉིས་ལས་དང་བྱེད་པ་པོ་བཞིན་དུ་ཕན་ཚུན་ལྟོས་པའི་གྲུབ་པ་ཉིད་ཡིན་གྱི། །ངོ་བོ་ཉིད་ཀྱིས་ནི་མ་ཡིན་ནོ་ཞེས་བྱ་བར་གནས་སོ། །དེ་ཉིད་ཀྱི་ཕྱིར། བཅོམ་ལྡན་འདས་ཀྱིས་ཀྱང༌། འཕགས་པ་ཏིང་ངེ་འཛིན་གྱི་རྒྱལ་པོའི་མདོ་ལས། དེ་ཚེ་སྡིག་མེད་སྟོབས་བཅུ་ལྡན་པ་ཡི། །རྒྱལ་བ་དེ་ནི་ཏིང་འཛིན་མཆོག་འདི་འཆད། །སྲིད་པའི་འགྲོ་བ་རྨི་ལམ་ལྟ་བུ་སྟེ། །འདི་ལ་སུ་ཡང་མི་སྐྱོ་འཆི་བ་མེད། །སེམས་ཅན་མིང་དང་སྲོག་ཀྱང་མི་རྙེད་དེ། །ཆོས་འདི་རྣམས་ནི་དབུ་བ་ཆུ་ཤིང་འདྲ། །སྒྱུ་མ་ལྟ་བུ་ནམ་མཁའི་གློག་འདྲ་སྟེ། །ཆུ་ཡི་ཟླ་བ་འདྲ་ཞིང་སྨིག་རྒྱུ་བཞིན། །མི་འགའ་འཇིག་རྟེན་འདིར་ཡང་ཤི་ནས་ནི། །འཇིག་རྟེན་གཞན་དུ་འཕོ་ཞིང་འགྲོ་མེད་ཀྱང༌། །ལས་བྱས་རྣམས་ནི་ནམ་ཡང་ཆུད་མི་ཟ། །འཁོར་བ་ན་ཡང་དཀར་ནག་འབྲས་བུ་སྨིན། །རྟག་པ་མ་ཡིན་ཆད་པར་མི་འགྱུར་ཏེ། །ལས་བསགས་མེད་ཅིང་གནས་པ་དག་ཀྱང་མེད། །དེ་ཡང་བྱས་ནས་རེག་པར་མི་འགྱུར་མིན། །གཞན་གྱིས་བྱས་པ་ཚོར་བར་འགྱུར་བའང་མེད། །འཕོ་བ་མེད་ཅིང་ཕྱིར་ཡང་འོང་བ་མེད། །ཐམས་ཅད་ཡོད་པ་མ་ཡིན་མེད་པའང་མིན། །འདི་ན་ལྟ་གནས་ འཇུག་པ་དག་པ་མིན། །སེམས་ཅན་སྤྱོད་པར་བཞི་འཇུག་པ་མེད། །བདེ་གཤེགས་སྤྱོད་ཡུལ་རྒྱལ་བའི་ཡོན་ཏན་ནི། །སྐྱེ་མེད་ཞི་བ་མཚན་མ་མེད་པའི་གནས། །སྟོབས་དང་གཟུངས་རྣམས་དང་ནི་སྟོབས་བཅུའི་སྟོབས། །འདི་ནི་སངས་རྒྱས་ཁྱུ་མཆོག་དམ་པའི་མཆོག །ཅེས་རྒྱ་ཆེར་གསུངས་སོ། །སློབ་དཔོན་ཟླ་བ་གྲགས་པའི་ཞལ་སྔ་ནས་སྦྱར་བའི་ཚིག་གསལ་བ་ལས། སྔ་རོལ་ན་གནས་པ་བརྟག་པ་ཞེས་བྱ་བ་རབ་ཏུ་བྱེད་པ་དགུ་པའི་འགྲེལ་པའོ།། །།འདིར་སྨྲས་པ། ཉེ་བར་ལེན་པ་དང་ཉེ་བར་ལེན་པ་པོ་གཉིས་ངོ་བོ་ཉིད་ཀྱིས་གྲུབ་པ་ནི་མ་ཡིན་ནོ་ཞེས་གང་སྨྲས་པ་དེ་ནི་རིགས་པ་མ་ཡིན་ཏེ། དངོས་པོ་ལྟོས་པ་དང་བཅས་པ་རྣམས་ལ་ཡང་ངོ་བོ་ཉིད་དང་བཅས་པ་ཉིད་མཐོང་བའི་ཕྱིར་རོ། །འདི་ལྟར་བུད་ཤིང་ལ་ལྟོས་ནས་མེ་འབྱུང་མོད་ཀྱི། མེ་རང་བཞིན་མེད་པ་ནི་མ་ཡིན་ཏེ། ཚ་བ་དང་སྲེག་པར་བྱེད་པ་ཉིད་རང་བཞིན་དང་འབྲས་བུ་དམིགས་པའི་ཕྱིར་རོ། །དེ་བཞིན་དུ་མེ་ལ་ལྟོས་ནས་བུད་ཤིང་ཡིན་མོད་ཀྱི། དེ་རང་བཞིན་མེད་པ་ནི་མ་ཡིན་ཏེ། བསྲེག་པར་བྱ་བ་འབྱུང་བ་ཆེན་པོ་བཞིའི་རང་བཞིན་ཉིད་ཡིན་པའི་ཕྱིར་རོ། །དེ་བཞིན་དུ། ཉེ་བར་ལེན་པ་ལ་ལྟོས་པ་དང་བཅས་པའི་ཉེ་བར་ལེན་པ་པོ་དང༌། ཉེ་བར་ལེན་པ་པོ་ལ་ལྟོས་པ་དང་བཅས་པའི་ཉེ་བར་ལེན་པ་ཡང་ངོ་བོ་ཉིད་ཡོད་པར་འགྱུར་རོ། །དེའི་ཕྱིར་མེད་དང་བུད་ཤིང་བཞིན་དུ་ཉེ་བར་ལེན་པ་དང༌། ཉེ་བར་ལེན་པ་པོ་དེ་གཉིས་ཀྱང་འབྱུང་བར་འགྱུར་རོ། །བརྗོད་པར་བྱ་སྟེ། གལ་ཏེ་མེ་དང་བུད་ཤིང་དག་ཉིད་ཡོད་ན་དེ་ལྟར་འགྱུར་ན། ཡོད་པ་ནི་མ་ཡིན་ནོ། །འདིར་གལ་ཏེ་མེ་དང་བུད་ཤིང་དག་ཡོད་པར་གྱུར་ན། དེ་དག་ངེས་པར་གཅིག་ཉིད་དམ་ཐ་དད་པ་ཉིད་དུ
Chinese
然而，看和听等等，以及感觉等等，从何而变的那些要素，那也不是存在的。从那些大种所生的看等等，对于那些近取，具有大种之因的这个，不应存在，因为先前已说的理由。对此，如先前所说：什么不存在，哪里会有？什么没有，什么又会有？就像这样，这里也应当说。如果近取的大种之前，我成立，那么，它将近取那些大种，但那样也不是，因为无因。什么是不存在的，那又如何近取那些大种？因此，就像具有看的近取一样，对于具有大种的近取也同样是过失，所以不再说了。因为什么缘故是那样，因此，这个对于诸要素也不是存在的。这里说到：如果那样，我虽然被遮止了，然而，看等等是存在的，因为没有被遮止。瓶子等等，不是我的自性，对于它们来说，看等等是没有关联的。因此，与它们有关联的我才是存在的。应当说：如果看等等本身存在，我也将存在，但不是存在的，因为看等等，我是谁的近取，那是不存在的。当显示那个的时候，如果近取者我没有，那么看等等，成为近取的那些，又怎么会存在呢？所说的是：看和听等等，以及感觉等等，是谁的，如果不存在，那些也不是存在的。意思是说：当看等等是谁的这种想法不存在的时候，难道不是已经清楚地显示了看等等也不存在了吗？因此，因为看等等不存在的缘故，我也不存在。这里说到：什么？你这样确定我没有吗？谁说的？因为看等等不存在的缘故，我也就没有，难道不是刚刚才说了吗？
English
However, seeing and hearing, etc., and feeling, etc., also, that from which the elements change, that is also not existent. From whichever great elements seeing, etc., are born, for those close-taking, this having the cause of the great elements should not exist, because of the reason previously stated. Regarding that, as previously said: What does not exist, where would it be? What is not, what would there be? Just like that, here also it should be said. If before the close-taking great elements, the self were established, then, it would closely take those great elements, but that is not so either, because there is no cause. What is non-existent, how would it closely take those great elements? Therefore, just like having the close-taking of seeing, for having the close-taking of the great elements also, it is the same fault, so it is not said again. Because of what reason it is like that, therefore, this is also not existent for the elements. Here it is said: If it is like that, although the self is obstructed, however, seeing, etc., are existent, because they have not been obstructed. Pots, etc., are not the nature of the self, for them, seeing, etc., are not related. Therefore, the self that is related to them is the only existent one. It should be said: If seeing, etc., themselves exist, I would also exist, but it is not existent, because seeing, etc., whose close-taking I am, that is non-existent. When that is shown, if the close-taker self does not exist, then seeing, etc., those that have become close-taken, how would they exist? What is said is: Seeing and hearing, etc., and feeling, etc., whose they are, if they do not exist, those are also not existent. It means: When the thought of whose seeing, etc., are does not exist, hasn't it been clearly shown that seeing, etc., also do not exist? Therefore, because seeing, etc., do not exist, the self also does not exist. Here it is said: What? Do you ascertain in that way that I do not exist? Who said that? Because seeing, etc., do not exist, I also do not exist, wasn't that just said?
Chinese
智者们虽然这样说了，但你并没有正确地确定这个道理。因为我探究了“我”是具有事物自性的，然而，它并非以自性而存在。我也是为了对治并非真实的颠倒，而说了能遣除对它的自性显现执著的语言。这并非探究此物的无有，而是这样，这二者是应当舍弃的：即对事物显现执著，以及对事物无有显现执著。如尊者圣天所说：你的“我”也不是我的，因此“我”无有自性，所以不存在。对于无常的事物，也会产生“常”的分别念。就像这样说的。为了开示那个道理，无论在见等之前，现在，还是之后，都没有“我”。对于它，存在还是不存在呢？各种分别念都会止息。这样说道。稍微来说，在见等之前是没有“我”的，因为与它分离就没有存在。与见等同时存在也没有。因为对于各自没有成立的事物，没有见到同时存在。如同兔子的双角一样，对于互不依赖的“我”和所取，因为各自没有成立，所以现在也没有。之后也没有，这样，如果见等在先存在，而“我”在之后的时侯存在，那么那时就会在之后产生。但那不是这样的，因为没有作者，业就不会成立。当这样完全探究“我”时，在见等之前或之后或同时不存在的时候，具有无所缘的自性，那时，具有智慧的人谁会分别它存在或者不存在呢？因此，能取和所取二者，如同业和作者一样，是互相依赖的成立，而不是以自性成立的。就安住在这样的道理中。因此，薄伽梵也曾在《圣妙三摩地王经》中说：那时无罪、具有十力的胜者，宣说这个殊胜的三摩地。存在的开
English
Although the wise have spoken thus, you have not correctly determined this meaning. Because I have investigated whether the "I" has the nature of things, however, it does not exist by its own nature. I have also spoken words that can dispel the attachment to its self-nature appearance as an antidote to the unreal inversion. This is not an investigation into the non-existence of this thing, but rather, these two are to be abandoned: namely, attachment to the appearance of things, and attachment to the appearance of the non-existence of things. As the venerable Aryadeva said: Your "I" is not mine either, therefore the "I" has no self-nature, so it does not exist. For impermanent things, the discriminating thought of "permanence" also arises. It is said like this. In order to show that reason, whether before seeing, etc., now, or after, there is no "I." For it, does it exist or not exist? All kinds of discriminating thoughts will cease. It is said like this. Briefly speaking, there is no "I" before seeing, etc., because without separation from it, there is no existence. It also does not exist simultaneously with seeing, etc. Because for things that are not established separately, simultaneous existence is not seen. Like the two horns of a rabbit, for the "I" and the object of grasping that do not depend on each other, because they are not established separately, so they do not exist now either. There is also no after, like this, if seeing, etc., exist first, and the "I" exists in the time after, then at that time it will arise after. But that is not so, because without the agent, the action will not be established. When the "I" is completely investigated in this way, when it does not exist before or after or simultaneously with seeing, etc., having the nature of no object of focus, then, who with wisdom would discriminate whether it exists or does not exist? Therefore, the grasper and the grasped, like action and agent, are established in mutual dependence, but not established by their own nature. It abides in such a reason. Therefore, the Bhagavan also said in the *Samadhiraja Sutra*: At that time, the sinless Victorious One with the ten powers, will explain this supreme samadhi. The beginning of existence
Chinese
感受如梦幻，于此无人悲伤亦无死亡。众生之名与命亦不可得，此等诸法如水泡与水沫。如幻术，如空中闪电，如水中之月，亦如海市蜃楼。某些人于此世间死后，虽无迁往他世而去，然所作之业永不虚耗。轮回之中，亦成熟黑白之果。非为恒常，亦不堕断灭，无有积业，亦无安住者。彼亦作已，非不触及。他人所作，亦无感受。无有迁转，亦无返回。一切非有亦非无。于此，观处 非为清净之入处。于众生行处，无有四入处。善逝行境，乃胜者之功德，无生寂灭，无相之境。力与总持等，以及十力之力量。此乃佛陀殊胜之最胜。如是广说。论师月称所著之明句论中，名为“先住之考察”之第九品释。此处说：所说之近取与近取者二者非自性成立，此不合道理，因于有赖之事物中，亦见有自性之故。譬如，虽依赖薪柴而生火，然火非无自性，因可观察到热与焚烧之自性与果故。如是，虽依赖火而有薪柴，然彼非无自性，因其为可焚烧之四大种之自性故。如是，依赖近取之近取者，与依赖近取者之近取亦将成为有自性。因此，如无与薪柴般，近取与近取者二者亦将生起。应如是说：若火与薪柴本身存在，则将如是，然并不存在。此处，若火与薪柴存在，则彼等必定是一体或异体。