Tibetan
་ལམ་ན། །བུ་ཕོ་བྱུང་ཞིང་ཤི་བ་དེས་མཐོང་ནས། །བྱུང་ནས་དགའ་ཞིང་ཤི་ནས་མི་དགའ་ལྟར། །ཆོས་རྣམས་ཐམས་ཅད་དེ་བཞིན་ཤེས་པར་གྱིས། །ཇི་ལྟར་དྲི་ཟའི་གྲོང་ཁྱེར་སྨིག་རྒྱུ་དང༌། །སྒྱུ་མ་ཇི་བཞིན་རྨི་ལམ་ཅི་འདྲ་བར། །ཆོས་རྣམས་ཐམས་ཅད་དེ་བཞིན་ཤེས་བྱ་སྟེ། །མཚན་མ་སྒོམ་པ་ངོ་བོ་ཉིད་ཀྱིས་སྟོང༌། །ཞེས་བྱ་བ་དང༌། དེ་བཞིན་དུ། འདུས་བྱས་འདུས་མ་བྱས་ཀུན་དབེན་པ་སྟེ། །དྲང་སྲོང་དེ་དག་ལ་ནི་རྣམ་རྟོག་མེད། །འགྲོ་བ་ཀུན་དུ་འདུས་མ་བྱས་འཐོབ་པས། །ལྟ་བ་དག་ལས་ཁོར་མོར་རྣམ་པར་དབེན། །གང་དག་འདི་འདྲའི་ཆོས་རྣམས་ཤེས་པ་ནི། །རྟག་ཏུ་མ་ཆགས་མི་གཏུམ་མི་རྨོངས་ཏེ། །དེ་ཡི་སེམས་ནི་རང་བཞིན་མཉམ་པར་གཞག །དེ་ནི་ཏིང་འཛིན་སྟོབས་ཅན་སྟོབས་དང་ལྡན། །ཞེས་གསུངས་སོ། །སློབ་དཔོན་ཟླ་བ་གྲགས་པའི་ཞལ་སྔ་ནས་སྦྱར་བའི་ཚིག་གསལ་བ་ལས། འདུས་བྱས་བརྟག་པ་ཞེས་བྱ་བ་རབ་ཏུ་བྱེད་པ་བདུན་པའི་འགྲེལ་པའོ།། །།འདིར་སྨྲས་པ། རྣམ་པར་ཤེས་པ་ལ་སོགས་པ་འདུས་བྱས་ཀྱི་ཆོས་འདུས་བྱས་ཀྱི་རང་བཞིན་ཅན་རྣམས་ནི་ཡོད་པ་ཉིད་དེ། དེའི་རྒྱུ་ལས་དང་བྱེད་པ་པོ་ཡོད་པའི་ཕྱིར་རོ། །བཅོམ་ལྡན་འདས་ཀྱིས་ཀྱང༌། མ་རིག་པ་དང་རྗེས་སུ་འབྲེལ་པའི་སྐྱེས་བུ་གང་ཟག་འདི་ནི། བསོད་ནམས་མངོན་པར་འདུ་བྱ་བ་ཡང་མངོན་པར་འདུ་བྱེད་དོ། །བསོད་ནམས་མ་ཡིན་པ་དང་མི་གཡོ་བ་མངོན་པར་འདུ་བྱ་ཡང་མངོན་པར་འདུ་བྱེད་དོ་ཞེས་བྱ་བ་ལ་སོགས་པས་ལས་ཀྱི་བྱེད་པ་པོ་དང༌། ལས་དེ་དང༌། འབྲས་བུ་རྣམ་པར་ཤེས་པ་ལ་སོགས་པ་འདུས་བྱས་ཀྱང་ཉེ་བར་བསྟན་པ་ཡིན་ནོ། །གང་ལ་བྱེད་པ་པོ་ཡོད་པ་དེ་ནི་ཡོད་པ་ཡིན་ཏེ། དཔེར་ན་བུམ་པ་བཞིན་ནོ། །གང་ཞིག་བྱེད་པ་མེད་པ་དེ་ལ་ནི་བྱེད་པ་པོ་མེད་དེ། དཔེར་ན་རུས་སྦལ་གྱི་སྦུའི་གོས་བཞིན་ནོ། །བརྗོད་པར་བྱ་སྟེ། གལ་ཏེ་དེའི་སྐྱེད་པར་བྱེད་པ་ལས་དང་བྱེད་པ་པོ་གཉིས་ཡོད་ན་ནི། རྣམ་པར་ཤེས་པ་ལ་སོགས་པ་འདུས་བྱས་ཀྱང་ཡོད་པར་འགྱུར་ བ་ཞིག་ན། དེ་དག་ནི་མེད་དོ། །འདི་ལྟར། བྱེད་པོ་ཡོད་པར་གྱུར་པ་དེ། །ལས་སུ་གྱུར་པ་མི་བྱེད་དོ། །བྱེད་པོ་མ་ཡིན་གྱུར་པ་ཡང༌། །ལས་སུ་མི་འགྱུར་མི་བྱེད་དོ། །དེ་ལ་བྱེད་པས་ན་བྱེད་པ་པོའོ། །ཅུང་ཟད་བྱེད་པ་ཁོ་ན་ལ་བྱེད་པ་པོར་བསྙད་ཀྱི། མི་བྱེད་པ་ནི་མ་ཡིན་ལ། བྱེད་པ་དེ་ཡང་བྱེད་པ་པོ་ཡིན་པར་གྱུར་པ་འམ། མ་ཡིན་པར་གྱུར་པའམ། ཡིན་པ་དང་མ་ཡིན་པར་གྱུར་པ་ཞིག་ལ་རྟོག་པ་ཞིག་གོ །བྱ་བས་ན་ལས་དེ་བྱེད་པ་པོའི་
Chinese
路途中，儿子出生又死去被他看见后，就像出生时高兴死去时不高兴一样，要知道一切诸法都是如此。就像乾闼婆城、阳焰，如幻术一般，像梦境一样，要知道一切诸法都是如此，观想相状，自性为空。如是说。同样，有为法和无为法都是寂静的，那些仙人没有分别念。在一切有情中获得无为法，完全远离各种见解。谁能了知如此之法，就永远不会执着、不会暴戾、不会愚痴，他的心自然安住于平等。他是具有禅定力量的大力者。如是说。论师月称所著的《明句论》中，名为“有为品”的第七品释论完毕。此处说，识等有为法，是有为的自性，因为有其因——业和作者。薄伽梵也说：“与无明相关的士夫补特伽罗，也造作福德的现行，也造作非福德和不动业的现行。”等等，因此也显示了业的作者，以及业和果——识等有为法。凡是有作者的，就是存在的，比如瓶子。凡是没有作者的，就没有作者，比如乌龟毛的衣服。应当说，如果识等的生起因——业和作者二者存在，那么识等有为法也应当存在。但它们是不存在的。就像这样：作者存在时，不作成为业的事。作者不存在时，也不会成为业，不会作。因此，因为作，所以是作者。仅仅稍微作才是作者，不作则不是。而作，是对作者已经成为、没有成为、或者已经成为和没有成为进行分别。因为所作，所以业是作者的
English
On the road, after seeing his son born and dying, just as he rejoices at birth and is unhappy at death, know that all dharmas are like this. Just like Gandharva cities, mirages, like illusions, like dreams, know that all dharmas are like this, contemplate the characteristics, and their nature is empty. Thus it is said. Similarly, conditioned and unconditioned dharmas are all peaceful, and those sages have no discrimination. Having obtained the unconditioned dharma in all sentient beings, they are completely separated from all kinds of views. Whoever knows such dharmas will never be attached, violent, or foolish, and his mind will naturally abide in equality. He is a powerful person with the power of meditation. Thus it is said. The commentary on the seventh chapter, called "Conditioned Chapter," in the Clear Words by the teacher Chandrakirti is completed. Here it is said that consciousness and other conditioned dharmas are of the nature of conditioned things, because they have their cause—karma and the agent. The Blessed One also said, "The person, the individual, who is associated with ignorance, also creates the manifestation of merit, and also creates the manifestation of non-merit and immovable karma." etc., thus also showing the agent of karma, as well as karma and the result—consciousness and other conditioned dharmas. Whatever has an agent exists, like a pot. Whatever has no agent has no agent, like a turtle's hair garment. It should be said that if the cause of the arising of consciousness, etc.—karma and the two agents—exist, then consciousness and other conditioned dharmas should also exist. But they do not exist. Like this: When the agent exists, he does not do what becomes karma. When the agent does not exist, he will not become karma, he will not do. Therefore, because of doing, he is the agent. Only slightly doing is the agent, not doing is not. And doing is discriminating whether the agent has become, has not become, or has become and has not become. Because of what is done, karma is the agent's
Tibetan
འདོད་པར་གྱུར་པ་དམ་པའོ། །དེ་ཡང་རྣམ་པ་གསུམ་སྟེ། ཡིན་པར་གྱུར་པ་དང༌། མ་ཡིན་པར་གྱུར་པ་དང༌། ཡིན་པ་དང་མ་ཡིན་པར་གྱུར་པའོ། །དེ་ལ་བྱེད་པ་པོ་ཡིན་པར་གྱུར་པ་བྱ་བ་དང་ལྡན་པ་ནི་ལས་སུ་གྱུར་པ་སྟེ། བྱ་བ་དང་ལྡན་པ་མི་བྱེད་དོ་ཞེས་བྱ་བ་ནི་དམ་བཅའ་བ་གཅིག་གོ །དེ་ནས་བྱེད་པ་པོ་མ་ཡིན་པར་གྱུར་པ་བྱ་བ་དང་བྲལ་བ་ཡང་ལས་སུ་མ་གྱུར་པ་སྟེ། བྱ་བ་དང་བྲལ་བ་མི་བྱེད་དོ་ཞེས་བྱ་བ་ནི་དམ་བཅའ་བ་གཞན་ཡིན་ནོ། །དེ་ལ་དང་པོ་རབ་ཏུ་སྒྲུབ་པར་བཞེད་ནས། བཤད་པ། ཡིན་པར་གྱུར་ལ་བྱ་བ་མེད། །བྱེད་པོ་མེད་པའི་ལས་སུའང་འགྱུར། །བྱེད་པ་པོར་བརྗོད་པ་ནི། བྱ་བ་ནི་རྒྱུ་ཅན་ཡིན་པའི་ཕྱིར་བྱེད་དོ་ཞེས་བྱ་བའི་བྱ་བ་དང་བྲལ་བ་དང་ལྡན་པ་ཡིན་པར་གྱུར་པ་འགའ་ཞིག་ཁོ་ནས། བྱེད་པ་པོའི་བརྗོད་པ་འཐོབ་པར་འགྱུར་ཏེ། དེའི་ཕྱིར་བྱ་བའི་རྒྱུ་ཅན་གྱི་བྱེད་པ་པོའི་བརྗོད་པ་ཐོབ་པ་རྣམ་པ་དེ་ལྟ་བུ་དེ་ལ་ནི། གང་གིས་ལས་དེ་བྱེད་པར་འགྱུར་བ་བྱ་བ་གཞན་མེད་དོ། །གང་གི་ཚེ། བྱ་བ་མེད་པས་བྱེད་པ་པོ་ལས་མི་བྱེད་པ་དེའི་ཚེ་བྱེད་པ་པོ་ལ་ལྟོས་པ་མེད་ཅིང་བྱེད་པ་པོ་མེད་པའི་ལས་སུ་འགྱུར་ན། བྱེད་པ་པོ་མེད་པའི་ལས་ནི་སྲིད་པ་ཡང་མ་ཡིན་ཏེ། མོ་གཤམ་གྱི་བུས་བུམ་པ་བྱེད་པ་བཞིན་ནོ། །དེ་ལྟར་ན་རེ་ཞིག་ཡིན་པར་གྱུར་པ་ལ་བྱ་བ་མེད་པ་དང༌། བྱེད་པ་པོ་མེད་པའི་ལས་སུ་ཡང་འགྱུར་རོ་ཞེས་བྱ་བའི་ཉེས་པར་ཐལ་བར་འགྱུར་བའི་ཕྱིར། བྱེད་པ་པོ་ཡིན་པར་གྱུར་པ་ལས་མི་བྱེད་དོ། །ད་ནི་ལས་ཡིན་པར་གྱུར་པ་ཡང་བྱེད་པ་པོས་བྱེད་པ་མ་ཡིན་ནོ་ཞེས་བསྟན་པའི་ཕྱིར། ཡིན་པར་གྱུར་པ་བྱ་བ་མེད། །ལས་མེད་བྱེད་པ་པོར་ཡང་འགྱུར། །ཞེས་གསུངས་སོ། །ལས་ཡིན་པར་གྱུར་པ་ཞེས་བྱ་ བ་ནི་བྱ་བ་དང་ལྡན་པ་ཡིན་ལ། བྱ་བའི་རྒྱུ་ཅན་གྱི་ལས་ཀྱི་བརྗོད་པ་ཐོབ་ཟིན་པ་དེ་ལ་ནི། གཟོད་ཡང་གང་གིས་ལས་དེ་བྱེད་པར་འགྱུར་བའི་བྱ་བ་གཞན་ཡོད་པ་ཡང་མ་ཡིན་ནོ། །དེ་ལྟ་ན་ནི། རེ་ཞིག་ལས་ཡིན་པར་གྱུར་པ་ལ་བྱ་བ་མེད་པ་ཡིན་ནོ། །གང་གི་ཚེ། བྱ་བ་གཞན་མེད་པ་དེའི་ཚེ་ནི་ལས་ཡིན་པར་གྱུར་པ་དེ་བྱེད་པ་པོ་མི་བྱེད་པ་ཉིད་དོ། །གང་གི་ཚེ་ལས་ལ་བྱ་བ་གཉིས་པ་མེད་པས་མི་བྱེད་པ་དེའི་ཚེ་ནི་ལས་དེའི་བྱེད་པ་པོ་ནི་ལས་མེད་པ་སྟེ། ལས་མི་བདོག་ཅིང་ལས་དེ་མི་བྱེད་པ་ཁོ་ནར་བྱེད་པ་པོར་འགྱུར་ན། འདི་ནི་རིགས་པ་ཡང་མ་ཡིན་ཏེ། མཚམས་མེད་པའི་ལས་མ་ཡིན་པ་ལ་ནི། མཚམས་མེད་པའི་ལས་ཀྱི་བྱེད་པ་པོ་ཉིད་མ
Chinese
成为所欲之殊胜。其亦有三种，即成为有、成为无、成为有与无。其中，作者成为有，与作用相合，即成为业，与作用相合而不作，此为一立宗。其次，作者成为无，与作用相离，亦即未成为业，与作用相离而不作，此为另一立宗。其中，首先欲极力成立，故说：成为有则无作用，亦成无作者之业。所谓作者，乃因作用具有因，故由作用与离作用相合之成为有者，仅有少数，可得作者之称谓。因此，对于获得作用之因的作者之称谓的彼类，以何者能成彼业，则无其他作用。何时，因无作用，作者不作彼业之时，则不观待作者，且成无作者之业，无作者之业亦非有，如娼妓之子造瓶。如是，暂且成为有则无作用，且亦成无作者之业，为避免此过失，作者成为有则不作。今为显示业成为有，亦非作者所作，故说：成为有则无作用，无业亦成作者。所谓业成为有，即与作用相合，对于已获得作用之因的业之称谓者，实则亦无以何者能成彼业之其他作用。如是，暂且业成为有则无作用。何时，无其他作用之时，则业成为有者，即作者不作。何时，业无第二作用而不作之时，则彼业之作者乃无业者，若成为无业且不作彼业之作者，则此亦非理，对于非无间业者，则非无间业之作者。
English
That which has become desirable is excellent. It also has three aspects: becoming existent, becoming nonexistent, and becoming both existent and nonexistent. Among these, the agent becoming existent, being associated with action, is what has become action. To say that being associated with action, one does not act, is one proposition. Next, the agent becoming nonexistent, being separated from action, is also what has not become action. To say that being separated from action, one does not act, is another proposition. Among these, first, wishing to thoroughly establish, it is said: For what has become existent, there is no action, and it also becomes action without an agent. The statement of an agent is because action has a cause, so from some who have become existent, being associated with and separated from action, the statement of an agent can be obtained. Therefore, for that kind of obtaining the statement of an agent with a cause for action, there is no other action by which that action can be done. When, because there is no action, the agent does not do that action, then there is no dependence on the agent, and it becomes action without an agent. Action without an agent is also not existent, like a prostitute's son making a pot. Thus, for the time being, for what has become existent, there is no action, and it also becomes action without an agent. To avoid this fault, the agent becoming existent does not act. Now, to show that action becoming existent is also not done by the agent, it is said: For what has become existent, there is no action, and without action, it also becomes an agent. What is called action becoming existent is being associated with action, and for that which has already obtained the statement of action with a cause for action, there is indeed no other action by which that action can be done. Thus, for the time being, for what has become existent, there is no action. When there is no other action, then that which has become action is precisely what the agent does not do. When there is no second action for the action and it does not act, then the agent of that action is without action, and if one becomes an agent who is without action and does not do that action, then this is also unreasonable. For those who are not without interval action, they are not the agents of without interval action.