Tibetan
ས་བྱ་བ་ནི་གཟུགས་མེད་པ་ལ་རྣམ་པར་གཞག་སྟེ། །དེའི་ཕྱིར་གལ་ཏེ་གཟུགས་ཡོད་ན་ནི་དེའི་ཚེ་གཟུགས་མེད་པ་ལ་ནམ་མཁའ་ཞེས་བྱ་བར་འགྱུར་ན། གང་གི་ཚེ་ཇི་སྐད་བཤད་པ་རིགས་པས་གཟུགས་ཉིད་ཡོད་པ་མ་ཡིན་པ་དེའི་ཚེ་གང་གི་དངོས་པོ་མེད་པ་ནམ་མཁའ་འགྱུར། འདིར་དེ་དག་ནི་ཡོངས་སུ་རྟོགས་པར་བྱེད་པ་པོ་ཡོད་པའི་ཕྱིར། དངོས་པོ་དང་དངོས་པོ་མེད་པ་གཉིས་ནི་ཡོད་པ་ཉིད་ཡིན་ལ། གང་ཞིག་འདི་སྐད་དུ། དངོས་པོ་ཡོད་པ་མ་ཡིན་ན། །དངོས་མེད་གང་གི་ཡིན་པར་འགྱུར། །ཞེས་སྨྲ་བ་དངོས་པོ་དང་དངོས་པོ་མེད་པ་དག་གི་ཡོངས་སུ་རྟོག་པར་བྱེད་པ་ཁྱོད་ཡོད་པ་ཡང་ཡིན་ཏེ། དེའི་ཕྱིར་དངོས་པོ་དང་དངོས་པོ་མེད་པར་རྟོག་པར་བྱེད་པ་ཁྱོད་ཡོད་པས་བརྟག་བྱ་དངོས་པོ་དང་དངོས་པོ་མེད་པ་གཉིས་ཀྱང་ཡོད་པ་ཡིན་ནོ་ཞེས་སྨྲའོ། །བརྗོད་པ་འདི་ཡང་མི་རུང་སྟེ། །གང་གི་ཕྱིར། དངོས་དང་དངོས་མེད་མི་མཐུན་ཆོས། །གང་གིས་དངོས་དང་དངོས་མེད་ཤེས། །གལ་ཏེ་དེ་གཉིས་ཀྱི་རྟོག་པར་བྱེད་པ་པོ་ཡོད་ན་ནི། །དངོས་པོ་དང་དངོས་པོ་མེད་པ་དག་ཏུ་ཡང་འགྱུར་ན། ཡོད་པ་ཡང་མ་ཡིན་ནོ། །ཡོད་ན་ཡོངས་སུ་རྟོག་པར་བྱེད་པ་གང་ཡིན་པ་དེ་དངོས་པོ་འམ་དངོས་པོ་མེད་པ་ཞིག་ཏུ་འགྱུར་གྲང༌། གལ་ཏེ་དངོས་པོ་ཡིན་པར་འདོད་ན་ནི། མཚན་གཞི་མཚན་ཉིད་མ་གཏོགས་པའི། །དངོས་པོ་ཡང་ནི་ཡོད་མ་ཡིན། །ཞེས་འདིའི་སུན་འབྱིན་པ་བསྟན་ཟིན་ཏོ། །འོན་ཏེ། དངོས་པོ་མེད་པ་ཡིན་ན་ནི། །དངོས་པོ་ཡོད་པ་མ་ཡིན་ན། །དངོས་མེད་གང་གི་ཡིན་པར་འགྱུར། །ཞེས་བྱ་བ་དེར་སུན་འབྱིན་པ་བཤད་ཟིན་ཏོ། །གང་ཞིག་འདི་གཉིས་ཀྱི་རྟོག་པར་བྱེད་པར་འགྱུར་བ། དངོས་པོ་མེད་ པ་དང་ཆོས་མི་མཐུན་པ་གསུམ་པ་འགའ་ཞིག་ཡོད་པ་ཡང་མ་ཡིན་ཏེ། དེའི་ཕྱིར་དངོས་པོ་དང་དངོས་པོ་མེད་པ་དག་གི་ཡོངས་སུ་རྟོག་པར་བྱེད་པ་མེད་དོ། །དེ་ཉིད་ཀྱི་ཕྱིར། བཅོམ་ལྡན་འདས་ཀྱིས་ཀྱང༌། གང་གིས་དངོས་རྣམས་དངོས་མེད་ཤེས་པ་དེ། །ནམ་ཡང་དངོས་པོ་ཀུན་ལ་ཆགས་མི་འགྱུར། །གང་ཞིག་ནམ་ཡང་དངོས་ཀུན་ཆགས་མེད་པ། །དེ་ནི་ཏིང་འཛིན་མཚན་མ་མེད་ལ་རེག །ཅེས་བྱ་བ་དང༌། དེ་བཞིན་དུ། གང་དག་ཆོས་རྣམས་སྟོང་ལ་སེམས་བྱེད་པའི། །བྱིས་པ་དེ་དག་ལམ་ངན་ཞུགས་པ་ཡིན། །ཆོས་རྣམས་སྟོང་པ་ཡི་གེས་བརྗོད་པ་ཡིན། དེ་དག་ཡི་གེ་མེད་པར་ཡི་གེས་བསྟན། །གང་དག་ཞི་ཞིང་རབ་ཞིའི་ཆོས་སེམས་པའི། །སེམས་དཔའ་དེ་ཡང་ནམ་ཡང་བྱུང་མ་ཡིན། །སྤྲོས་ཀུན་སེམས་ཀྱི་རྣམ་པར་རྟོག་ཡིན་ཏེ། །དེའི་ཕྱིར་ཆོས་རྣམས་བསམ་ཡས་རྟོགས་པར་གྱིས། །ཞེས་བྱ་བ་ལ་སོགས་པ་གསུངས་སོ། །ད་ནི་ཇི་ལྟར་བསྟན་པ་དེ་ལྟར་མཇུག་བསྡུ་བའི་ཕྱིར། དེ་ཕྱིར་ནམ་མཁའི་དངོས་པོ་མིན། །དངོས་མེད་མ་ཡིན་མཚན་གཞི་མིན། །མཚན་ཉིད་མ་ཡིན་ཞེས་བྱ་བ་གསུངས་སོ། །ནམ་མཁའ་ཇི་ལྟ་བ་དེ་བཞིན་དུ་ཁམས་ལྔ་པོ་གཞན་གང་དག་ཀྱང་ནམ་མཁའ་མཚུངས། ས་ལ་སོགས་པའི་ཁམས་ལྔ་པོ་གཞན་གང་དག་ལྷག་མར་གྱུར་པ་དེ་དག་ཀྱང་ནམ་མཁའ་ལྟར་དངོས་པོ་དང་དངོས་པོ་མེད་པ་དང་མཚན་གཞི་དང༌། མཚན་ཉིད་དང་བྲལ་བར་ཤེས་པར་བྱའོ་ཞེས་བྱ་བའི་ཐ་ཚིག་གོ །དེའི་ཕྱིར་དངོས་པོ་རྣམས་ཀྱི་རང་བཞིན་དེ་ལྟར་རྣམ་པར་གནས་པ་ཡིན་དང༌། མ་རིག་པའི་རབ་རིབ་ཀྱིས་བློ་གྲོས་ཀྱི་མིག་ཉམས་པར་གྱུར་པ་ཉིད་ཀྱིས་འཁོར་བ་ཐོག་མ་མེད་པ་ནས་དངོས་པོ་དང་དངོས་པོ་མེད་པ་ལ་སོགས་པ་ཕྱིན་ཅི་ལོག་ཏུ་ལྟ་བ་གོམས་པ་རང་བཞིན་མེད་པ་ཕྱིན་ཅི་མ་ལོག་པར་མཐོང་བའི་ལམ་མྱ་ངན་ལས་འདས་པ་དང་མཐུན་པར་འགྲོ་བ་ལས་ཉམས་པ། བློ་ཆུང་གང་དག་དངོས་རྣམས་ལ། །ཡོད་པ་ཉིད་དང་མེད་ཉིད་དུ། །ལྟ་བ་དེ་ནི་བལྟ་བྱ་བ། །ཉེ་བར་ཞི་བ་ཞི་མི་མཐོང༌། །བློ་ཞན་པ་ཉིད་ཀྱིས་ཡོད་པ་ཉིད་དང་མེད་པ་ཉིད་དུ་མངོན་པར་ཞེན་པ་དེ་དག་གིས་མྱ་ངན་ལས་འདས་པ་བལྟ་བར་བྱ་བ་ཉེ་བར་ཞི་ཞིང་ཞི་བའི་མཚན་ཉིད་རྟོག་པ་ཐམས་ཅད་དང་བྲལ་བ། ཤེས་པ་ དང་ཤེས་བྱ་ལོག་པའི་ངོ་བོ་དོན་དམ་པ། སྟོང་པ་ཉིད་ཀྱི་རང་བཞིན་ཅན་མི་མཐོང་ངོ༌། །ཇི་སྐད་དུ། རིན་པོ་ཆེའི་ཕྲེང་བ་ལས། མེད་པ་པ་ནི་ངན་འགྲོར་འགྲོ། །ཡོད་པ་པ་ནི་བདེ་འགྲོར་འགྲོ། །ཡང་དག་ཇི་བཞིན་ཡོངས་ཤེས་ཕྱིར། །གཉིས་ལ་མི་བརྟེན་ཐར་པར་འགྱུར། །ཞེས་བཤད་དོ། །མདོ་ལས་ཀྱང་བཅོམ་ལྡན་འདས་ཀྱིས། ཡོད་དང་མེད་ཅེས་བྱ་བ་གཉི་ག་མཐའ། །དག་དང་མ་དག་འདི་ཡང་མཐའ་ཡིན་ནོ། །དེའི་ཕྱིར་གཉི་གའི་མཐའ་ནི་རྣམ་སྤངས་ནས། །མཁས་པས་དབུས་ལའང་གནས་པར་ཡོད་མི་བྱེད། །ཡོད་དང་མེད་ཅེས་བྱ་བ་རྩོད་པ་སྟེ། །དག་དང་མ་དག་འདི་ཡང་རྩོད་པ་ཡིན། །རྩོད་པར་གྱུར་པ་སྡུག་བསྔལ་ཞི་མི་འགྱུར། །རྩོད་པ་མེད་པར་འགྱུར་བ་སྡུག་བསྔལ་འགག །ཅེས་གསུངས་སོ། །དེའི་ཕྱིར་འཁོར་བའི་ལམ་གྱིས་མྱ་ངན་ལས་འདས་པ་དམ་པ་འཐོབ་པ་ཞེས་བྱ་བ་གང་ཡིན་པ་ནི་སྲིད་པ་མ་ཡིན་ནོ། སློབ་དཔོན་ཟླ་བ་གྲགས་པའི་ཞལ་སྔ་ནས་སྦྱར་བའི་ཚིག་གསལ་བ་ལས། ཁམས་བརྟག་པ་ཞེས་བྱ་བ་རབ་ཏུ་བྱེད་པ་ལྔ་པའི་འགྲེལ་པའོ།། །།འདིར་སྨྲས་པ། ཕུང་པོ་དང་ཁམས་དང་སྐྱེ་མཆེད་རྣམས་ནི་ཡོད་པ་ཉིད་དེ།
Chinese
地被称为是对无形的一种设定。因此，如果存在有形之物，那么那时无形之物就会被称为虚空。当如前所说，通过理智认为有形之物本身不存在时，那么什么事物不存在，虚空就会显现。在此，因为存在着完全理解这些的能知者，有和无二者才是存在的。如果有人这样说：如果事物不存在，那么无将属于什么？说这种话的人，你也是完全理解有和无的能知者，因此，因为存在着你这个能知者去理解有和无，所以作为被观察对象的有和无二者也是存在的。这种说法也是不合理的。因为，有和无是相违的法。谁能知有和无？如果存在着二者的能知者，那么也会变成有形之物和无形之物，也不是存在的。如果存在，那么完全理解的能知者会变成有形之物或者无形之物吗？如果认为是有形之物，那么，除了基和相之外，有形之物也不存在。这个驳斥已经展示过了。然而，如果是无形之物，如果事物不存在，那么无将属于什么？对于这个问题，驳斥已经说过了。如果有什么能成为这两者的能知者，也不存在与无形之物和不相容的法不同的第三者。因此，不存在有和无的能知者。正因为如此，世尊也说：谁能知事物为非有，他将永远不会执着于一切事物。谁若永远不执着于一切事物，他便触及无相的禅定。以及，同样地：那些心中想着诸法空性的人，那些孩童是步入邪道之人。诸法空性是用文字表达的，那些是用无文字通过文字来指示的。那些心中想着寂静和极寂静之法的人，那样的菩萨也从未出现过。一切戏论都是心的分别，
English
The earth is designated as a formless entity. Therefore, if form exists, then at that time the formless would be called space. When, as previously stated, it is reasoned that form itself does not exist, then what thing does not exist, space will appear. Here, because there is a knower who fully understands these, both existence and non-existence are indeed existent. If someone says this: If a thing does not exist, then to what will non-existence belong? The one who speaks thus, you are also the one who fully understands existence and non-existence, therefore, because you, the knower, exist to understand existence and non-existence, the objects to be examined, existence and non-existence, are also existent. This statement is also unreasonable. Because, existence and non-existence are contradictory dharmas. Who knows existence and non-existence? If there is a knower of the two, then it will also become existence and non-existence, and it is not existent either. If it exists, will the knower who fully understands become an existent or a non-existent? If it is considered to be existent, then, apart from the basis and characteristic, existence also does not exist. This refutation has already been shown. However, if it is non-existent, if a thing does not exist, then to what will non-existence belong? The refutation has already been stated for that. If something were to become the knower of these two, there is also no third thing that is different from non-existence and incompatible dharmas. Therefore, there is no knower of existence and non-existence. For that very reason, the Blessed One also said: He who knows things as non-existent, he will never be attached to all things. Whoever is never attached to all things, he touches the samadhi without characteristics. And, similarly: Those who think of the emptiness of dharmas, those children are those who have entered the wrong path. The emptiness of dharmas is expressed in letters, those are indicated by letters without letters. Those who think of the peaceful and most peaceful dharma, such a bodhisattva has never appeared. All elaboration is the discrimination of the mind,
Chinese
因此，诸法皆于桑耶寺证悟。如是等等宣说了。现在为了如所宣说的那样作总结，因此，不是虚空的体性，不是无实体性，不是相状，不是自性，如是宣说了。如同虚空一样，其余的五界也与虚空相同。其余的土等五界，凡是剩余的那些，也应当了知如同虚空一般，远离实体和无实体，以及相状和自性，这是总结语。因此，诸法的自性是如此安住的，由于无明的昏暗，导致智慧之眼衰退，因此从无始轮回以来，习惯于颠倒地看待实体和无实体等，无自性则是不颠倒地见到解脱之道，与涅槃相符，从中退失。哪些小心眼的人，对于诸法，执著于存在和不存在，那种见解是应当观察的，无法见到寂灭的涅槃。由于心智薄弱，显现上执著于存在和不存在的那些人，无法见到应当观察的涅槃，涅槃是寂静且具有寂静的自性，远离一切分别，是知识和所知颠倒的真实本性，是空性的自性。如是所说，在《宝鬘论》中说：无者堕恶趣，有者生善趣，如实了知故，不依二者得解脱。如是宣说。在经中，世尊也说：有与无，此二者是边，净与不净，此亦是边。因此，舍弃二边，智者亦不住于中。有与无，此是诤论，净与不净，此亦是诤论，有诤论则痛苦不息灭，无诤论则痛苦止息。如是宣说了。因此，以轮回之道获得殊胜涅槃，这并非存在。论师月称所著的《明句论》中，《界品》第五品的释论完毕。此处说，蕴、界、处等是存在的。
English
Therefore, all dharmas are realized at Samye Monastery. Thus, and so on, it was proclaimed. Now, in order to conclude as it was taught, therefore, it is not the nature of space, not the nature of non-existence, not a characteristic, not a self-nature, thus it was proclaimed. Just as space is, so are the other five elements similar to space. The other five elements, such as earth, whatever remains of those, should also be known to be like space, free from entity and non-entity, as well as characteristics and self-nature, this is the concluding remark. Therefore, the self-nature of all things is thus abiding, and due to the darkness of ignorance, the eye of wisdom is diminished, therefore, from beginningless samsara, being accustomed to seeing entities and non-entities, etc., in a reversed way, seeing non-self-nature without reversal is the path to liberation, in accordance with nirvana, falling away from it. Those who are small-minded, regarding things, clinging to existence and non-existence, that view is to be observed, and they cannot see the pacified nirvana. Because of weak minds, those who manifestly cling to existence and non-existence cannot see the nirvana to be observed, nirvana is peaceful and has the nature of peace, free from all discriminations, is the true nature of the reversal of knowledge and the knowable, is the self-nature of emptiness. As it is said, in the Ratnavali it says: The non-existent goes to the bad realms, the existent goes to the good realms, because of truly knowing, not relying on the two, one attains liberation. Thus it is proclaimed. In the sutra, the Blessed One also said: Existence and non-existence, these two are extremes, purity and impurity, this is also an extreme. Therefore, abandoning the two extremes, the wise do not abide even in the middle. Existence and non-existence, this is contention, purity and impurity, this is also contention, with contention, suffering does not cease, without contention, suffering ceases. Thus it was proclaimed. Therefore, obtaining the supreme nirvana by the path of samsara, this is not existence. In the Clear Words by the teacher Chandrakirti, the commentary on the fifth chapter, Examination of the Elements, is completed. Here it is said that the skandhas, elements, and sources are existent.