Tibetan
གཞན། །གསུམ་པ་གང་ཞིག་སྡོད་པར་འགྱུར། །འགྲོ་བ་པོ་ཇི་ལྟར་མི་སྡོད་པ་དེ་ལྟར་ནི་ཚིགས་སུ་བཅད་པ་ཕྱི་མས་སྟོན་པར་འགྱུར་རོ། །འགྲོ་བ་པོ་མ་ཡིན་པ་ཡང་མི་སྡོད་དེ། དེ་ནི་སྡོད་པ་ཉིད་ཡིན་ན། དེ་ལ་གནས་པ་གཞན་གྱིས་དགོས་པ་ཅི་ཞིག་ཡོད། གནས་པ་གཅིག་གིས་ནི་འགྲོ་བ་པོ་མ་ཡིན་པར་འགྱུར་ལ། གཞན་གྱིས་ནི་སྡོད་པར་འགྱུར་རོ་ཞེས་གནས་པ་གཉིས་སུ་ཐལ་བར་འགྱུར་བའི་ཕྱིར་གནས་པ་པོ་ཡང་གཉིས་སུ་ཐལ་བར་འགྱུར་བས་ཉེས་པ་སྔ་མ་བཞིན་དུ་འགྱུར་རོ། །འགྲོ་བ་པོ་དང་འགྲོ་བ་པོ་མ་ཡིན་པ་ལས་མ་གཏོགས་པའི་དོན་ཡང་མེད་དོ། །འདིར་སྨྲས་པ། འགྲོ་བ་པོ་མ་ཡིན་པ་མི་སྡོད་ལ། འགྲོ་བ་པོ་དང་འགྲོ་བ་པོ་མ་ཡིན་པ་ལས་གཞན་པ་ཡང་མི་སྡོད་དེ། འོ་ན་ཅི་ཞེ་ན། འགྲོ་བ་པོ་ཉིད་སྡོད་དོ། །དེ་ལྟར་ནི་མ་ཡིན་ཏེ་གང་གི་ཕྱིར། གང་ཚེ་འགྲོ་བ་མེད་པར་ནི། །འགྲོ་པོ་འཐད་པར་མི་འགྱུར་ན། །རེ་ཞིག་འགྲོ་པོ་སྡོད་དོ་ཞེས། །ཇི་ལྟར་འཐད་པ་ཉིད་དུ་འགྱུར། །གང་གི་ཚེ་འདི་སྡོད་དོ་ཞེས་བརྗོད་པ་དེའི་ཚེ་དེ་ལ་གནས་པ་དང༌། འགལ་བའི་འགྲོ་བ་ཡོད་པ་མ་ཡིན་ལ། འགྲོ་བ་མེད་པར་ཡང་འགྲོ་བ་པོར་བརྗོད་པ་ཡོད་པ་མ་ཡིན་ཏེ། དེའི་ཕྱིར་འགྲོ་བ་པོ་སྡོད་དོ་ཞེས་བྱ་བ་ནི་མི་འཐད་དོ། །འདིར་སྨྲས་པ། འགྲོ་བ་ནི་ཡོངས་སུ་ཡོད་པ་ཉིད་དེ་ལྡོག་པར་ཡོད་པའི་ཕྱིར་རོ། །འདི་ན་འགྲོ་བ་ལས་ལྡོག་པ་ན་གནས་པ་རྩོམ་པར་བྱེད་ན། འགྲོ་བ་མེད་ན་ནི་དེ་ལས་ལྡོག་པར་མི་འགྱུར་རོ་ཞེ་ན། བརྗོད་པར་བྱ་སྟེ། གལ་ཏེ་དེ་ལས་ལྡོག་པ་ཉིད་ཡོད་ན། འགྲོ་བ་ཡོད་པར་འགྱུར་ན་དོན་མེད་དེ། འདི་ལྟར། བགོམ་ལས་ལྡོག་པར་མི་འགྱུར་ཏེ། །སོང་དང་མ་སོང་ལས་ཀྱང་མིན། །དེ་གཉིས་འགྲོ་བ་པོ་སོང་བའི་ལམ་ལས་ནི་མི་ལྡོག་སྟེ། འགྲོ་བ་མེད་པའི་ཕྱིར་རོ། །མ་སོང་བ་ལས་ཀྱང་མ་ཡིན་ཏེ། འགྲོ་བ་མེད་པ་ཉིད་ཀྱི་ཕྱིར་རོ། །བགོམ་པ་ལས་ཀྱང་མི་ལྡོག་སྟེ། དེ་མ་དམིགས་པའི་ཕྱིར་དང༌། འགྲོ་བའི་བྱ་བ་མེད་པའི་ཕྱིར་རོ། །དེའི་ཕྱིར་འགྲོ་བ་ལས་ལྡོག་པ་མེད་དོ། །འདིར་སྨྲས་པ། གལ་ཏེ་འགྲོ་བའི་འགྲན་ཟླ་གནས་ པ་མེད་པས་འགྲོ་བ་མེད་པ་ཡིན་ན། དེ་ལྟ་ན་འོ་ན་འགྲོ་བ་གྲུབ་པར་བྱ་བའི་ཕྱིར་གནས་པ་གྲུབ་པར་བྱ་སྟེ། དེ་གྲུབ་པས་འགྲོ་བ་གྲུབ་པ་ཡིན་ནོ། །དེའི་ཕྱིར་གནས་པ་ནི་ཡོད་པ་ཉིད་དེ་འགྲན་ཟླ་ཡོད་པའི་ཕྱིར་རོ། །གནས་པའི་འགྲན་ཟླ་ནི་འགྲོ་བ་ཡིན་ལ། དེ་ནི་ཡོད་པ་ཡིན་ནོ། །དེའི་ཕྱིར་གནས་པ་ཡང་ཡོད་པ་ཡིན་ཏེ། འགྲན་ཟླ་ཡོད་
Chinese
又。第三，什么将住留？就像行者不住留那样，后面的偈颂将会显示。非行者也不住留，如果那是住留本身，那么对于它，其它的住留有什么必要呢？一个住留将变成非行者，而另一个将变成住留，因为会变成两个住留，所以住留者也会变成两个，会像之前的过失一样。除了行者和非行者之外，也没有其它的意义。这里说到，非行者不住留，行者和非行者之外的也不住留，那么是什么呢？是行者本身住留。那样是不对的，因为什么？当没有行走时，行者不可能成立，暂时说行者住留，怎么可能成立呢？当说这个住留的时候，那时对于它，没有与住留相违背的行走，没有行走，也不可能说是行者，因此说行者住留是不合理的。这里说到，行走是完全存在的，因为有返回。如果在这里，从行走返回时，才开始住留，如果没有行走，那么就不可能从它返回，应该说，如果从它返回本身存在，行走存在就没有意义了，就像这样。不会从步履返回，也不是从已行和未行返回。那两者不会从行者已行的道路返回，因为没有行走。也不是从未行返回，因为根本没有行走。也不会从步履返回，因为没有见到它，也没有行走的活动。因此，没有从行走返回。这里说到，如果因为没有行走的对立面住留，所以没有行走，那么，为了成立行走，就应该成立住留，因为成立了它，行走就成立了。因此，住留是存在的，因为有对立面。住留的对立面是行走，那是存在的。因此，住留也是存在的，因为有对立
English
Furthermore. Thirdly, what will remain? Just as the traveler does not remain, so the subsequent verses will show. The non-traveler also does not remain, for if that is remaining itself, then what need is there for another remaining for it? One remaining will become a non-traveler, and another will become remaining, because there will be two remainings, so the remainer will also become two, which will be like the previous fault. There is also no meaning apart from the traveler and the non-traveler. Here it is said, the non-traveler does not remain, and neither does anything other than the traveler and the non-traveler remain. So what is it? It is the traveler himself who remains. That is not so, because why? When there is no traveling, the traveler cannot be established. To say that the traveler remains for a while, how can that be established? When it is said that this remains, at that time there is no traveling that contradicts the remaining, and without traveling, it is not possible to say that there is a traveler. Therefore, it is not reasonable to say that the traveler remains. Here it is said that traveling is completely existent because there is a return. If here, when returning from traveling, remaining is initiated, then if there is no traveling, it will not be possible to return from it. It should be said that if the very act of returning from it exists, then the existence of traveling is meaningless, just like this. There is no turning back from stepping, nor from what has been gone and not gone. Those two do not turn back from the path that the traveler has gone, because there is no traveling. Nor is it from what has not been gone, because there is no traveling at all. Nor does it turn back from stepping, because it is not seen, and there is no activity of traveling. Therefore, there is no turning back from traveling. Here it is said, if traveling is non-existent because there is no remaining as its opposite, then in order to establish traveling, remaining should be established, because by establishing it, traveling is established. Therefore, remaining is existent because there is an opposite. The opposite of remaining is traveling, and that is existent. Therefore, remaining is also existent because there is an opposite.
Tibetan
པའི་ཕྱིར་རོ་ཞེ་ན། འདི་ཡང་མི་རུང་སྟེ། འདི་ལྟར། འགྲོ་བ་དང་ནི་འཇུག་པ་དང༌། །ལྡོག་པ་ཡང་ནི་འགྲོ་དང་མཚུངས། །འདིར་གནས་པ་བསྒྲུབ་པའི་ཕྱིར་བཀོད་པའི་འགྲོ་བ་གང་ཡིན་པ་དེ་ནི་འགྲོ་བ་དང་མཚུངས་ཏེ། འགྲོ་བ་སུན་འབྱིན་པ་དང་འདྲའོ་ཞེས་བྱ་བའི་དོན་ཏོ། །ཇི་ལྟར། རེ་ཞིག་འགྲོ་པོ་མི་སྡོད་དེ། །ཞེས་བྱ་བ་ལ་སོགས་པས། འགྲོ་བ་རབ་ཏུ་བསྒྲུབ་པའི་ཕྱིར་གཏན་ཚིགས་ཉིད་དུ་ཉེ་བར་བཀོད་པའི་གནས་པ་ལ་སུན་འབྱིན་པ་བརྗོད་པ་དེ་བཞིན་དུ་འདིར་ཡང་གནས་པ་བསྒྲུབ་པའི་ཕྱིར་གཏན་ཚིགས་ཉིད་དུ་ཉེ་བར་བཀོད་པའི་འགྲོ་བ་ལ་ཡང༌། རེ་ཞིག་གནས་པོ་མི་འགྲོ་སྟེ། །ཞེས་བྱ་བ་ལ་སོགས་པའི་ཚིགས་སུ་བཅད་པ་གཉིས་འདོན་པ་གོ་བསྣོར་ཏེ་སུན་འབྱིན་པ་བརྗོད་པར་བྱའོ། །དེས་ན་འགྲོ་བ་མེད་ལ་དེ་མེད་པས་འགྲན་ཟླ་གནས་པ་ཡང་མེད་དོ། །དེ་ལྟར་རེ་ཞིག་འགྲོ་བ་ནི་འགྲོ་བ་དང་འདྲ་བར་གསལ་བར་བྱའོ། །ཅི་སྟེ་གནས་པ་ནི་ཡོད་པ་ཉིད་དེ། དེའི་རྩོམ་པ་ཡོད་པའི་ཕྱིར་རོ། །འདིར་འགྲོ་བ་བཏང་ནས་གནས་པ་རྩོམ་པར་འགྱུར་ལ། རྩོམ་པ་གང་ཡིན་པ་དེ་ཡང་ཡོད་པར་ཇི་ལྟར་མི་འགྱུར་སྙམ་ན། བརྗོད་པར་བྱ་སྟེ། འཇུག་པ་ཡང་འགྲོ་བ་དང་མཚུངས་པར་བརྗོད་པར་བྱའོ། །དེ་ལ་ཇི་ལྟར་སྔར། སོང་ལ་འགྲོ་བའི་རྩོམ་མེད་དེ། །ཞེས་བྱ་བ་ལ་སོགས་པས་འགྲོ་བའི་རྩོམ་པ་བཀག་པ་དེ་བཞིན་དུ། འདིར་ཡང༌། གནས་ལ་གནས་པའི་རྩོམ་མེད་དེ། ཞེས་བྱ་བ་ལ་སོགས་པས་ཚིགས་སུ་བཅད་པ་གསུམ་གོ་བསྣོར་ཏེ་གནས་པའི་འཇུག་པ་ལ་ཡང་འགྲོ་བ་དང་མཚུངས་པར་བསལ་བར་བྱའོ། །ཅི་སྟེ་གནས་པ་ནི་ཡོད་པ་ཉིད་དེ་དེ་ལས་ལྡོག་པ་ཡོད་པའི་ཕྱིར་རོ། །འདིར་ལྷ་སྦྱིན་གནས་པར་གྱུར་ནས་གནས་པ་ལས་ལྡོག་པ་ན་འགྲོ་བ་རྩོམ་པར་འགྱུར་ཏེ། གལ་ཏེ་གནས་པ་ཡོད་པར་མ་གྱུར་ན་ནི་དེ་ལས་ལྡོག་པར་ ཡང་མི་འགྱུར་རོ་སྙམ་ན། བརྗོད་པར་བྱ་སྟེ། གལ་ཏེ་དེའི་ལྡོག་པ་ཡོད་པར་གྱུར་ན་ནི་གནས་པ་ཡོད་པར་འགྱུར་ན། དེ་ནི་མེད་དེ། གང་གི་ཕྱིར་ལྡོག་པར་ཡང་ནི་འགྲོ་དང་མཚུངས་ཏེ། གནས་པ་ལས་ལྡོག་པ་ཡང་འགྲོ་བ་ལས་ལྡོག་པ་དང་མཚུངས་པར་བསལ་བར་བྱ་བ་ཡིན་ནོ། །ཇི་ལྟར་འགྲོ་བ་འགོག་པ་ན། །བགོམ་ལས་ལྡོག་པར་མི་འགྱུར་ཏེ། །སོང་དང་མ་སོང་ལས་ཀྱང་མིན། །ཞེས་འགྲོ་བ་ལ་སུན་འབྱིན་པ་བརྗོད་པ་དེ་བཞིན་དུ་གནས་པ་དགག་པ་ལ་ཡང༌། གནས་བཞིན་པ་ལས་མི་ལྡོག་སྟེ། །གནས་དང་མི་གནས་ལས་ཀྱང་མིན།། ཞེས་འགྲོ་བ་དང་སུན་འབྱིན་པ་འདྲ་བ་ཡིན་ཏེ། དེའི་ཕྱིར་གནས་པ་མེད་དོ། །
Chinese
如果问：为了什么呢？ 这也不行。 就像这样： “行走和进入，返回也和行走相同。” 在这里，为了成立住立而安立的行走，那和行走相同，意思是和驳倒行走相同。 比如， “暂且行者不住留。” 等等。 为了极力成立行走，作为理由而安立的，对于住立的驳倒的陈述，就像那样，在这里，为了成立住立，作为理由而安立的行走，也应该念诵“暂且住者不行走。”等等两句偈颂，轮换着说，来陈述驳倒。 因此，没有行走，因为没有它，竞争对手住立也没有。 这样，暂且行走要清楚地显示为和行走相同。 如果认为住立是存在的，因为有它的起始。 在这里，舍弃行走后，就会起始住立，那么，凡是起始，怎么会不是存在的呢？ 应该说，进入也应该说成和行走相同。 那么，就像之前，“已行无行之始。”等等，那样遮止行走的起始，就像那样，在这里也应该轮换念诵“住无住之始。”等等三句偈颂，对于住立的进入，也应该像行走一样遮除。 如果认为住立是存在的，因为有从它返回。 在这里，天授变成住立后，从住立返回时，就会起始行走，如果住立不是存在的，那么也不会从它返回，如果这样认为。 应该说，如果它的返回是存在的，那么住立就会是存在的吗？ 那是不存在的。 因为返回也和行走相同，从住立返回也应该像从行走返回一样遮除。 就像遮止行走时，“不行则不从步返，非已行及未行也。”那样，陈述对于行走的驳倒，就像那样，在否定住立时，也应该说：“不住则不从住返，非住及非不住也。”，这和对于行走的驳倒相同，因此，住立是不存在的。
English
If asked, why is that? This is also not valid. It is like this: "Going and entering, returning is also the same as going." Here, the going that is established to establish staying is the same as going, meaning it is the same as refuting going. For example, "For a while, the goer does not stay." etc. Just as the statement that refutes staying, which is established as a reason to thoroughly establish going, is stated, so too here, for the going that is established as a reason to establish staying, one should also recite the two verses "For a while, the stayer does not go." etc., alternating them to state the refutation. Therefore, there is no going, and because there is no going, there is also no rival staying. Thus, for a while, going should be clearly shown to be the same as going. If one thinks that staying is indeed existent because it has a beginning, and that here, after abandoning going, staying will begin, and how can that which is a beginning not be existent? It should be said that entering should also be said to be the same as going. Then, just as before, the beginning of going was prevented by "Having gone, there is no beginning of going." etc., so too here, one should also alternate the three verses "Staying, there is no beginning of staying." etc., and the entering of staying should also be eliminated in the same way as going. If one thinks that staying is indeed existent because there is a reversal from it, and that here, after Deva becomes staying, going will begin when reversing from staying, and if staying were not existent, then there would be no reversing from it, if one thinks like that. It should be said that if its reversal were existent, then would staying be existent? That is not existent. Because reversing is also the same as going, reversing from staying should also be eliminated in the same way as reversing from going. Just as when preventing going, "Not going, one does not reverse from a step, nor from having gone or not gone." is stated as a refutation of going, so too when negating staying, one should also say, "Not staying, one does not reverse from staying, nor from staying or not staying.", this is the same as the refutation of going, therefore, staying is not existent.