Tibetan
ག་དང་གཟུགས་དང་དྲན་བྱེད་ལ། །བརྟེན་ནས་སྐྱེ་བ་ཁོ་ན་སྟེ། །དེ་ལྟར་མིག་གཟུགས་བརྟེན་ནས་ནི། །རྣམ་པར་ཤེས་པ་སྐྱེ་བར་འགྱུར། །མིག་དང་གཟུགས་དང་རྣམ་པར་ཤེས། །གསུམ་པོ་འདུས་པ་གང་ཡིན་པ། །དེ་ནི་རེག་པའོ། །ཞེས་གསུངས་སོ། །དེ་ལ་མིག་དང་གཟུགས་དག་དང་དྲན་བྱེད་དེ། ཡིད་ལ་བྱེད་པ་ཡུལ་ལ་སོགས་པ་དང་མི་མཐུན་པ་རྣམ་པར་ཤེས་པའི་ས་བོན་དུ་གྱུར་པ་མཚུངས་པ་དེ་མ་ཐག་པའི་རྐྱེན་ལ་བརྟེན་ནས་མིག་གི་རྣམ་པར་ཤེས་པ་སྐྱེ་བ་ཡིན་ནོ། །དེ་ལ་མིག་དང་གཟུགས་ཀྱི་སྐྱེ་མཆེད་ནི་གཟུགས་སོ། །དྲན་བྱེད་ཕུང་པོ་བཞིའི་མཚན་ཉིད་ཅན་ནི་མིང་སྟེ། དེའི་ཕྱིར་ གསུམ་པོ་འདི་ལ་བརྟེན་ནས་སྐྱེ་བའི་མིག་གི་རྣམ་པར་ཤེས་པ་དེ་ནི་མིང་དང་གཟུགས་ལ་བརྟེན་ནས་སྐྱེ་བ་ཡིན་ནོ། །དེའི་ཕྱིར་དབང་པོ་དང་ཡུལ་དང་རྣམ་པར་ཤེས་པ་གསུམ་པོ་འདི་དག་འདུས་པ་གང་ཡིན་པ་སྟེ། ལྷན་ཅིག་སྐྱེ་ཞིང་ཕན་ཚུན་ཕན་འདོགས་པས་འདྲ་བར་ཞུགས་པ་གང་ཡིན་པ་དེ་ནི་རེག་པའི་མཚན་ཉིད་ཀྱི་རེག་པའོ། །དེ་ནས་དུས་ཕྱིས། རེག་དེ་ལས། ཚོར་བ་ཀུན་དུ་འབྱུང་བར་འགྱུར། །ཡུལ་ཡིད་དུ་འོང་བ་དང་ཡིད་དུ་མི་འོང་བ་དང་གཉི་ག་ལས་བཟློག་པ་ཉམས་སུ་མྱོང་བ་ཡུལ་གྱི་མྱོང་བ་རིག་པས་ན། ཚོར་བ་ཡིན་པ་ནི་ཚོར་བ་ཞེས་བྱ་སྟེ། བདེ་བ་དང་སྡུག་བསྔལ་དང༌། བདེ་བ་ཡང་མ་ཡིན་སྡུག་བསྔལ་བ་ཡང་མ་ཡིན་པའོ། །གཟུགས་དང་རྣམ་པར་ཤེས་པ་དང༌། མིག་དང་གསུམ་པོ་འདི་དག་འདུས་པའི་མཚན་ཉིད་ཅན་རེག་པ་ལ་བརྟེན་ནས་ཚོར་བ་ཡིན་པར་ཇི་སྐད་དུ་བཤད་པ་དེ་བཞིན་དུ། དབང་པོ་དང་ཡུལ་དང་རྣམ་པར་ཤེས་པ་ལྷག་མ་དག་གསུམ་འདུས་པའི་མཚན་ཉིད་ཀྱི་རེག་པའི་རྒྱུ་ཅན་གྱི་ཚོར་བ་ཡང་བཤད་པར་རིག་པར་བྱའོ། །དེ་ནས་དུས་ཕྱིས། ཚོར་བའི་རྐྱེན་གྱིས་སྲེད་པ་སྟེ། །ཀུན་དུ་འབྱུང་བར་འགྱུར་ཞེས་བསྙེགས་སོ། །སྲེད་པ་གང་ལ་ཚོར་བའི་རྐྱེན་ཡོད་པ་དེ་ནི་ཚོ་བའི་རྐྱེན་གྱིས་སོ། །སྲེད་པ་དེ་ཡང་ཅིའི་ཡུལ་ཅན་ཞིག་ཡིན་ཞེ་ན། ཚོར་བའི་ཡུལ་ཅན་ཉིད་དོ། །ཅིའི་ཕྱིར་ཞེ་ན། གང་གི་ཕྱིར་སྲེད་པ་ཅན་དེ། །ཚོར་བའི་དོན་དུ་སྲེད་པར་འགྱུར། །ཚོར་བའི་ཆེད་དུ་མངོན་པར་འདོད་པ་སྐྱེད་དོ་ཞེས་བྱ་བའི་དོན་ཏོ། །ཇི་ལྟར་ཞེ་ན། རེ་ཞིག་གལ་ཏེ་དེ་ལ་ཚོར་བ་བདེ་བ་སྐྱེས་ན་ནི་དེ་ཡང་དང་ཡང་དུ་དེ་དང་མི་འབྲལ་བར་བྱ་བའི་ཕྱིར་སྲེད་པར་འགྱུར་རོ། །ཅི་སྟེ་སྡུག་བསྔལ་སྐྱེས་ན་ནི་དེའི་ཚེ་དེ་དང་བྲལ་བར་བྱ་བའི་ཕྱིར་སྲེད་པར་འགྱུར་རོ། །འོན་ཏེ་བདེ་བ་ཡང་མ
Chinese
眼和色和忆念处，依赖而生是唯一。如是眼色依赖故，生起识也。眼和色和识，三者聚集是何者，彼是触。如是说。其中，眼和色等以及忆念处，即作意，与境等不相符，成为识之种子，相同者，依赖于彼无间缘，生起眼识。其中，眼和色的生处是色。忆念是具有四蕴之自性者，是名，因此，依赖于此三者而生的眼识，是依赖于名和色而生。因此，根、境和识三者聚集是何者，即一同生起，互相帮助，相似相入者，是触之自性的触。之后，从彼触，感受普遍生起。以领受境之悦意和不悦意以及二者相违之经验，以了知境之经验故，是感受，即名为感受，即乐和苦，以及非乐非苦。色和识，以及眼和三者，如是说依赖于此等聚集之自性之触而有感受。如是，其余根、境和识三者聚集之自性之触为因之感受，也应知说。之后，从感受之缘生起渴爱，如是宣说。何者渴爱以感受为缘，彼是感受之缘故。彼渴爱又是何者之境耶？是感受之境。为何耶？因为具有渴爱者，为感受之义而渴爱。为感受之故而生起希求之义。如何耶？暂时若彼生起乐受，则彼亦为不离彼而渴爱。若生起苦，则彼时为离彼而渴爱。或者乐亦不
English
Eye and form and memory, depending on them, arising is the only way. Thus, depending on eye and form, consciousness arises. Eye and form and consciousness, whatever is the gathering of the three, that is contact. Thus it is said. Among them, eye and form, etc., and memory, i.e., attention, which is incompatible with objects, etc., becomes the seed of consciousness, the same one, relying on that immediate condition, eye consciousness arises. Among them, the source of eye and form is form. Memory is the nature of the four aggregates, it is name, therefore, the eye consciousness that arises depending on these three, arises depending on name and form. Therefore, whatever is the gathering of these three, i.e., the sense faculty, object, and consciousness, that is, arising together, helping each other, entering similarly, that is the contact of the nature of contact. Then, later, from that contact, feeling arises universally. By experiencing the pleasant and unpleasant objects and the opposite of the two, by knowing the experience of the object, it is feeling, that is called feeling, i.e., pleasure and pain, and neither pleasure nor pain. Form and consciousness, and eye and the three, as it is said that feeling depends on the contact of the nature of these gatherings. Thus, the feeling that is caused by the contact of the nature of the gathering of the remaining three, i.e., the sense faculty, object, and consciousness, should also be understood to be said. Then, later, from the condition of feeling, craving arises, thus it is declared. Whatever craving has feeling as its condition, that is because of the condition of feeling. What is the object of that craving? It is the object of feeling. Why? Because the one who has craving craves for the sake of feeling. It means to generate desire for the sake of feeling. How? For a while, if a pleasant feeling arises in him, then he craves not to be separated from it again and again. If suffering arises, then at that time he craves to be separated from it. Or neither pleasure
Tibetan
་ཡིན་སྡུག་བསྔལ་བ་ཡང་མ་ཡིན་པ་སྐྱེས་ན་ནི། དེ་མི་ཉམས་པར་བྱ་བའི་ཕྱིར་སྲིད་པར་འགྱུར་ཏེ། དེ་ལྟར་ན་ཚོར་བའི་དོན་དུ་སྲེད་པར་འགྱུར་རོ། །དེ་དེ་ལྟར། སྲེད་པར་འགྱུར་ན་ཉེ་བར་ལེན། །རྣམ་པ་བཞི་བོ་ཉེར་ལེན་འགྱུར། །དེ་ལྟར་ཚོར་བ་དག་ལ་མངོན་པར་ཞེ་ན་ཞིང་ཆགས་པ་དེ་ནི་སྲེད་པའི་རྐྱེན་ཅན་ལས་འཕེལ་བའི་རྒྱུ་འདོད་པ་དང༌། ལྟ་བ་དང་ ཚུལ་ཁྲིམས་དང་བརྟུལ་ཞུགས་དང་བདག་ཏུ་སྨྲ་བ་ཞེས་བྱ་བ་རྣམ་པ་བཞི་པོ་ཡོངས་སུ་འཛིན་པར་འགྱུར་ཏེ། དེ་ནི་དེའི་སྲིད་པའི་རྐྱེན་གྱིས་ལེན་པ་ཡིན་ནོ། །དེ་ནས་དུས་ཕྱིས། ཉེར་ལེན་ཡོད་ན་ལེན་པ་པོའི། །སྲིད་པ་རབ་ཏུ་འབྱུང་བར་འགྱུར། །གལ་ཏེ་ཉེ་བར་ལེན་མེད་ན། །གྲོལ་བར་འགྱུར་ཏེ་སྲིད་མི་འགྱུར། །སྲིད་པ་དེ་ཡང་ཕུང་པོ་ལྔ། །ཉེ་བར་ལེན་པ་ཇི་སྐད་དུ་བཤད་པ་རྣམ་པ་བཞིའི་ལེན་པ་པོ་སྟེ། འཛིན་པ་པོ་སྐྱེད་པར་བྱེད་པའོ། །ཉེ་བར་ལེན་པ་པོ་དེའི་ཉེ་བར་ལེན་པའི་རྐྱེན་གྱིས་སྲིད་པ་སྐྱེས་པར་འགྱུར་རོ། །ཅིའི་ཕྱིར་ཞེ་ན། གང་གི་ཕྱིར་གལ་ཏེ་ཉེ་བར་ལེན་པ་པོ་གང་གིས་ཚོར་བ་ལ་སྲེད་པ་མ་སྐྱེད་ཅིང༌། སོ་སོར་རྟོག་པའི་སྟོབས་ཀྱིས་སྲེད་པ་བདག་གིར་མ་བྱས་པར་ལེན་པ་རྣམ་པ་བཞི་པོ་སྤངས་ནས་གཉིས་སུ་མེད་པའི་ཡེ་ཤེས་དྲི་མ་མེད་པ་མངོན་དུ་བྱས་པ་ལས་ཉེ་བར་ལེན་པ་མེད་པར་གྱུར་ན་ནི། དེ་གྲོལ་བར་འགྱུར་ཞིང་དེའི་ཚེ་དེའི་སྲིད་པ་ཡོད་པར་མི་འགྱུར་རོ། །སྲེད་པ་དེ་ཡང་གང་ཞིག་ཅེ་ན། སྲིད་པ་དེ་ཡང་ཕུང་པོ་ལྔ་སྟེ། གང་ཞིག་ཉེ་བར་ལེན་པ་ལས་རབ་ཏུ་འབྱུང་བ་དེ་ནི་ཕུང་པོ་ལྔའི་རང་བཞིན་དུ་རིག་པར་བྱའོ། །ལུས་དང་ངག་དང་ཡིད་ཀྱི་ལས་རྣམ་པ་གསུམ་ཆར་ཡང་འདི་ལས་མ་འོངས་པའི་ཕུང་པོ་ལྔ་འབྱུང་བས་ན་སྲིད་པ་ཞེས་བྱ་བར་བསྙད་དོ། །དེ་ལ་ལུས་དང་ངག་གི་ལས་ནི་གཟུགས་ཀྱི་ཕུང་པོའི་རང་བཞིན་ཡིན་ལ། ཡིད་ཀྱི་ལས་ནི་ཕུང་པོ་ལྔའི་རང་བཞིན་ཡིན་ཏེ། དེ་ལྟར་ན་སྲིད་པ་དེ་ཕུང་པོ་ལྔ་ཡིན་ནོ་ཞེས་ཤེས་པར་བྱའོ། །སྲིད་པ་དེ་ལས་སྐྱེ་བ་འབྱུང་སྟེ། མ་འོངས་པའི་ཕུང་པོ་འབྱུང་བ་ནི་སྐྱེ་བ་ཡིན་ལ། དེ་ཡང་སྲིད་པ་ལས་རབ་ཏུ་འབྱུང་ངོ༌། །དེ་ནས་དུས་ཕྱིས། །རྒ་ཤི་དང་ནི་མྱ་ངན་དང༌། །སྨྲེ་སྔགས་འདོན་བཅས་སྡུག་བསྔལ་དང༌། ཡིད་མི་བདེ་དང་འཁྲུག་པ་རྣམས། །དེ་དག་སྐྱེ་ལས་རབ་ཏུ་འབྱུང༌། སྐྱེ་བའི་རྒྱུ་ཅན་རྒ་ཤི་ལ་སོགས་པ་དེ་དག་འབྱུང་བར་འགྱུར་རོ། །དེ་དག་གི་བཤད་པ་ནི་མདོ་ཇི་ལྟ་བ་བཞིན་རིག་པར་བྱ་སྟེ། དེ་ལ་རྒ་བ་
Chinese
如果生起既非痛苦也非不痛苦的感受，为了不让它消失，就会变成有，这样就会为了感受而产生贪欲。事情就是这样。如果产生贪欲，就会执取。四种形态都会变成执取。像这样，如果对感受显现出贪恋和执着，那就是由贪欲为缘而增长的因素，即欲求、见解、戒律和苦行，以及我语，这四种形态都会被完全执持，这就是以其有的因缘而执取。之后，如果存在执取，那么执取者的有就会完全产生。如果不存在执取，就会解脱，有就不会产生。那个有也是五蕴。如前所说，执取是四种形态的执取者，是产生执持者的。那个执取者的执取因缘会产生有。为什么呢？因为如果任何执取者没有对感受产生贪欲，也没有以分别念的力量将贪欲据为己有，而是舍弃了四种执取，显现出无二的无垢智慧，从而没有了执取，那么，他就会解脱，那时他的有就不会存在。那个贪欲是什么呢？那个有也是五蕴，从执取中完全产生的就是要认知为五蕴的自性。身、语、意的三种行为，也都是由此产生未来的五蕴，所以才被称为有。其中，身语的行为是色蕴的自性，意的行为是五蕴的自性，所以要知道那个有就是五蕴。从那个有中产生生，产生未来的蕴就是生，那也是从有中完全产生的。之后，衰老和死亡，以及悲伤，哭号和痛苦，不悦和混乱，这些都是从生中完全产生的。以生为因的衰老和死亡等就会产生。这些的解释要像经部一样去理解，其中衰老
English
If a feeling that is neither painful nor not painful arises, it becomes existence in order to prevent it from disappearing. In this way, one becomes attached to the meaning of feeling. That is how it is. If one becomes attached, one grasps. The four aspects become grasping. In this way, if one is manifestly attached to feelings, then the cause that increases from the condition of craving is desire, views, discipline and asceticism, and the assertion of self. These four aspects will be completely grasped, and this is grasping by the condition of existence. Then, later, if there is grasping, the existence of the grasper will fully arise. If there is no grasping, one will be liberated and existence will not arise. That existence is also the five aggregates. As explained, grasping is the grasper of the four aspects, which generates the holder. Due to the condition of grasping of that grasper, existence arises. Why? Because if any grasper does not generate craving for feeling, and does not claim craving as his own by the power of discrimination, but abandons the four types of grasping and manifests the stainless wisdom of non-duality, then if there is no grasping, he will be liberated, and at that time his existence will not exist. What is that craving? That existence is also the five aggregates. Whatever arises completely from grasping should be understood as the nature of the five aggregates. All three types of actions of body, speech, and mind also give rise to the five aggregates of the future, so it is called existence. Among them, the actions of body and speech are the nature of the form aggregate, and the actions of mind are the nature of the five aggregates. Therefore, it should be known that existence is the five aggregates. From that existence, birth arises. The arising of future aggregates is birth, and that also arises completely from existence. Then, later, aging and death, as well as sorrow, lamentation, suffering, displeasure, and confusion, all of these arise completely from birth. Aging and death, etc., which are caused by birth, will arise. The explanation of these should be understood as in the sutras. Among them, aging