Tibetan
ཡང་མ་ཡིན་ནོ། །དེའི་ཕྱིར་མྱ་ངན་ལས་འདས་པ་དངོས་པོ་དང་དངོས་པོ་མེད་པར་མི་རིགས་སོ། །ཅི་སྟེ་ཡང་མྱ་ངན་ལས་འདས་པ་ནི་དངོས་པོ་དང་དངོས་པོ་མེད་པའི་རང་བཞིན་མ་ཡིན་ཏེ། འོ་ན་ཅི་ཞེ་ན། མྱ་ངན་ལས་འདས་པ་ལ་དངོས་པོ་དང་དངོས་པོ་མེད་པ་དེ་དག་ཡོད་པ་མ་ཡིན་ནོ་སྙམ་ན། དེ་ཡང་མི་རིགས་སོ། །གང་ལས་ཤེ་ན། གང་གི་ཕྱིར། །ཇི་ལྟར་མྱ་ངན་འདས་པ་ལ། །དངོས་དང་དངོས་མེད་གཉིས་ཡོད་དེ། །དངོས་དང་དངོས་པོ་མེད་པ་ཕན་ཚུན་འགལ་བ་དག་ཀྱང་མྱ་ངན་ལས་འདས་པ་གཅིག་ལ་ཡོད་པ་མ་ཡིན་ཏེ། དེའི་ཕྱིར། ཇི་ལྟར་མྱ་ངན་འདས་པ་ལ། །དངོས་དང་དངོས་མེད་གཉིས་ཡོད་དེ། །ཡོད་པ་མ་ཡིན་པ་ཉིད་དེ་སྙམ་དུ་དགོངས་པ་ཡིན་ནོ། །ཇི་ལྟ་བུར་ཞེ་ན། དེ་གཉིས་གཅིག་ལ་ཡོད་མིན་ཏེ། །སྣང་བ་དང་ནི་མུན་པ་བཞིན། །ཇི་ལྟར་ཁྱིམ་གཅིག་ཏུ་དུས་གཅིག་གི་ཚེ། ཕན་ཚུན་འགལ་བས། སྣང་བ་དང་མུན་པ་དག་ཡོད་པ་མ་ཡིན་པ་དེ་བཞིན་དུ་དེ་གཉིས་ཀྱང་མྱ་ངན་ལས་འདས་པ་ལ་ཡོད་པ་མ་ཡིན་ནོ། །ད་ནི་མྱ་ངན་ལས་འདས་པ་དངོས་པོ་མ་ཡིན་ཞིང་དངོས་པོ་མེད་པ་ཡང་མ་ཡིན་པ་ཡང་ཇི་ལྟར་མི་རིགས་པ་དེ་ལྟར་བསྟན་པའི་ཕྱིར། དངོས་མིན་དངོས་པོ་མེད་མིན་པ། །མྱ་ངན་འདས་པར་གང་སྟོན་པ། །དངོས་པོ་མེད་དང་དངོས་ པོ་དག །གྲུབ་ན་དེ་ནི་འགྲུབ་པར་འགྱུར། །ཞེས་གསུངས་ཏེ། གལ་ཏེ་དངོས་པོ་ཞེས་བྱ་བ་འབའ་ཞིག་ཡོད་ན་ནི། དེའི་ཚེ་དེ་བཀག་པའི་སྒོ་ནས་མྱ་ངན་ལས་འདས་པ་དངོས་པོ་མ་ཡིན་པ་ཞེས་བྱ་བའི་རྟོག་པ་འདིར་འགྱུར་ལ། གལ་ཏེ་དངོས་པོ་མེད་པ་འགའ་ཞིག་ཡོད་ན་ནི། དེའི་ཚེ་དེ་བཀག་པས་མྱ་ངན་ལས་འདས་པ་དངོས་པོ་མེད་པ་མ་ཡིན་པར་འགྱུར་བ་ཞིག་ན། གང་གི་ཚེ་དངོས་པོ་དང་དངོས་པོ་མེད་པ་དག་ཉིད་ཡོད་པ་མ་ཡིན་པ་དེའི་ཚེ་དེ་དག་བཀག་པ་ཡང་ཡོད་པ་མ་ཡིན་ནོ། །དེའི་ཕྱིར་མྱ་ངན་ལས་འདས་པ་དངོས་པོ་མ་ཡིན་ཞིང༌། དངོས་པོ་མེད་པ་ཡང་མ་ཡིན་ནོ་སྙམ་དུ་རྟོག་པ་གང་ཡིན་པ་དེ་ཡང་མི་འཐད་པས་འདི་ནི་རིགས་པ་མ་ཡིན་ནོ། །གཞན་ཡང༌། གལ་ཏེ་མྱ་ངན་འདས་པ་ནི། །དངོས་མིན་དངོས་པོ་མེད་མིན་ན། །དངོས་མིན་དངོས་པོ་མེད་མིན་ཞེས། །གང་ཞིག་གིས་ནི་དེ་མངོན་བྱེད། །གལ་ཏེ་མྱ་ངན་ལས་འདས་པ་དངོས་པོ་མ་ཡིན་ཞིང་དངོས་པོ་མེད་པ་ཡང་མ་ཡིན་པའི་རང་བཞིན་དུ་ཡོད་དོ་ཞེས་རྟོག་ན། ད་ནི་གང་ཞིག་གིས་རྣམ་པ་དེ་ལྟ་བུར་གྱུར་པ་མྱ་ངན་ལས་འདས་པ་གཉི་གའི་ངོ་བོ་མ་ཡིན་པ་དེ་ཡོད་དོ་ཞེས་བྱ་བར་མངོན་པར་བྱེད་དེ། འཛིན་པའམ་གསལ་བར་བྱེད། ཅི་མྱ་ངན་ལས་འདས་
Chinese
又不对。因此，涅槃不应是实有和非实有。如果又认为涅槃不是实有和非实有的自性，那么是什么呢？如果认为涅槃中不存在实有和非实有，这也是不对的。为什么呢？因为，涅槃中怎么会有实有和非实有呢？实有和非实有是相互矛盾的，不可能存在于同一个涅槃中。因此，怎么会认为涅槃中既有实有又有非实有呢？不应该这样认为。比如，这两者不可能存在于同一个事物上，就像光明和黑暗一样。就像在一个房间里，在同一时间，由于相互矛盾，光明和黑暗不可能同时存在一样，这二者也不可能存在于涅槃中。现在，为了说明涅槃既不是实有也不是非实有也是不合理的，所以说：如果谁说涅槃，非实有亦非非实有，若实有与非实有，成立则彼亦成立。意思是说，如果仅仅存在实有，那么，通过遮止它，就会产生涅槃不是实有的想法。如果存在某种非实有，那么，通过遮止它，涅槃就会变成不是非实有。如果实有和非实有本身就不存在，那么遮止它们也不可能存在。因此，认为涅槃既不是实有也不是非实有的想法也是不合理的，这不合逻辑。另外，如果涅槃，非实有亦非非实有，非实有亦非非实有，谁能显现它？如果认为涅槃存在于既不是实有也不是非实有的自性中，那么，现在谁能显现这种状态的涅槃，它不是两者的体性，而是存在呢？谁能执持或显现它呢？什么涅槃
English
Again, it is not so. Therefore, nirvana should not be considered as being existent or non-existent. If one thinks that nirvana is not of the nature of being existent or non-existent, then what is it? If one thinks that those existent and non-existent things do not exist in nirvana, that is also not reasonable. Why? Because, how can there be both existent and non-existent in nirvana? Existent and non-existent are mutually contradictory, and they cannot exist in the same nirvana. Therefore, how can one think that there are both existent and non-existent in nirvana? One should not think so. For example, these two cannot exist in the same thing, just like light and darkness. Just as in a room, at the same time, due to mutual contradiction, light and darkness cannot exist simultaneously, these two also cannot exist in nirvana. Now, in order to show that it is also unreasonable that nirvana is neither existent nor non-existent, it is said: 'If someone says nirvana, neither non-existent nor non-non-existent, if existent and non-existent, are established, then that is also established.' This means that if only existent exists, then, by negating it, the thought that nirvana is not existent will arise. If some non-existent exists, then, by negating it, nirvana will become not non-existent. If existent and non-existent themselves do not exist, then negating them is also impossible. Therefore, the thought that nirvana is neither existent nor non-existent is also unreasonable, and this is not logical. Furthermore, if nirvana, is neither existent nor non-existent, neither non-existent nor non-non-existent, who can manifest it? If one thinks that nirvana exists in the nature of being neither existent nor non-existent, then, now, who can manifest this state of nirvana, which is not the essence of both, but exists? Who can hold or manifest it? What nirvana
Tibetan
པ་དེ་ལ་རྣམ་པ་དེ་ལྟ་བུའི་རྟོགས་པ་པོ་འགའ་ཞིག་ཡོད་དམ་འོན་ཏེ་མེད། གལ་ཏེ་ཡོད་ན་ནི་དེ་ལྟར་ན་མྱ་ངན་ལས་འདས་པར་ཡང་བདག་ཡོད་པར་འགྱུར་ན། འདོད་པ་ནི་མ་ཡིན་ཏེ། ཉེ་བར་ལེན་པ་མེད་པར་བདག་ཡོད་པ་ཉིད་མ་ཡིན་པའི་ཕྱིར་རོ། །ཅི་སྟེ་མེད་ན་ནི་དེའི་ཚེ་རྣམ་པ་དེ་ལྟ་བུའི་མྱ་ངན་ལས་འདས་པ་དེ་ཡོད་པར་གང་གིས་གཅོད་པར་བྱེད། གལ་ཏེ་འཁོར་བ་ན་གནས་པས་ཡོངས་སུ་གཅོད་པར་བྱེད་དོ་ཞེ་ན། འཁོར་བ་ན་གནས་པས་ཡོངས་སུ་གཅོད་པར་བྱེད་ན་དེ་ཅི་རྣམ་པར་ཤེས་པས་གཅོད་པར་བྱེད་དམ། འོན་ཏེ་ཡེ་ཤེས་ཀྱིས་ཡིན་གྲང་ན། གལ་ཏེ་རྣམ་པར་ཤེས་པས་ཡིན་པར་རྟོག་ན། དེ་ནི་མི་རིགས་སོ། །ཅིའི་ཕྱིར་ཞེ་ན། འདི་ལྟར་རྣམ་པར་ཤེས་པ་འདི་ནི་མཚན་མ་ལ་དམིགས་པ་ཡིན་ནོ། མྱ་ངན་ལས་འདས་པ་ལ་ནི་མཚན་མ་ཅུང་ཟད་ཀྱང་ཡོད་པ་མ་ཡིན་ཏེ། དེའི་ཕྱིར་རེ་ཞིག་དེ་ནི་རྣམ་པར་ཤེས་པས་དམིགས་པར་བྱེད་པ་མ་ཡིན་ནོ། །ཡེ་ཤེས་ཀྱིས་ཀྱང་སྤྱོད་པར་བྱེད་པ་ མ་ཡིན་ཏེ། ཡེ་ཤེས་ཀྱིས་ནི་སྟོང་པ་ཉིད་ལ་དམིགས་པར་འགྱུར་དགོས་ལ་དེ་ཡང་མ་སྐྱེས་པའི་རང་བཞིན་ཉིད་ཡིན་པས། ཇི་ལྟར་ཡོད་པ་མ་ཡིན་པའི་རང་བཞིན་དེས་མྱ་ངན་ལས་འདས་པ་དངོས་པོ་མ་ཡིན་ཞིང༌། དངོས་པོ་མེད་པ་མ་ཡིན་པ་ཞེས་བྱ་བར་འཛིན་པར་བྱེད། ཡེ་ཤེས་ནི་སྤྲོས་པ་ཐམས་ཅད་ལས་འདས་པའི་རང་བཞིན་ཡིན་པའི་ཕྱིར་རོ། །དེའི་ཕྱིར་མྱ་ངན་ལས་འདས་པ་ནི་གང་གིས་ཀྱང་དངོས་པོ་མ་ཡིན་ཞིང༌། དངོས་པོ་མེད་པ་མ་ཡིན་ནོ་ཞེས་བྱ་བར་མངོན་པར་མི་བྱེད་ལ། མངོན་པར་མ་བྱས་ཤིང་གསལ་བར་མ་བྱས་ལ། མ་བཟུང་བ་དེ་ནི་དེ་ལྟར་ཡོད་དོ་ཞེས་བྱ་བར་མི་རིགས་སོ། །ཇི་ལྟར་མྱ་ངན་ལས་འདས་པ་ལ་རྟོག་པ་བཞི་པོ་འདི་དག་རྣམ་པ་ཐམས་ཅད་དུ་མི་སྲིད་པ་དེ་བཞིན་དུ། མྱ་ངན་ལས་འདས་པ་ཐུགས་སུ་ཆུད་པ་པོ་དེ་བཞིན་གཤེགས་པ་ལ་ཡང་རྟོག་པ་འདི་དག་སྲིད་པ་མ་ཡིན་ཞེས་བསྟན་པའི་ཕྱིར། བཅོམ་ལྡན་མྱ་ངན་འདས་གྱུར་ནས། །ཡོད་པར་མི་མངོན་དེ་བཞིན་དུ། །མེད་དོ་ཞེ་འམ་གཉི་ག་འམ། །གཉིས་མིན་ཞེས་ཀྱང་མི་མངོན་ནོ། །ཞེས་གསུངས་ཏེ། འདི་ལྟར། །གང་གིས་འཛིན་སྟུག་བཟུང་གྱུར་པ། །དེ་ནི་མྱ་ངན་འདས་པ་ལ། །དེ་བཞིན་གཤེགས་པ་ཡོད་ཅེ་འམ། །མེད་ཅེས་རྣམ་རྟོག་རྟོག་པར་བྱེད། །ཅེས་གོང་དུ་བཤད་ཟིན་ཏོ། །དེ་ལྟར་ན་རེ་ཞིག་དེ་བཞིན་གཤེགས་པ་མྱ་ངན་ལས་འདས་ཕན་ཆད་ཡོད་པའམ་མེད་དོ་ཞེས་བྱ་བར་མི་མངོན་ནོ། །འདི་གཉིས་མེད་པས་གཉི་གའོ་ཞེས་བྱ་བར་ཡང་མི་མངོན་ནོ། །གཉི་ག་མེད་པ་ཉིད་ཀྱི
Chinese
那么，对于那样的证悟者，有一些存在还是不存在呢？如果存在，那么涅槃中也会有我吗？这并非所愿，因为没有近取，就不可能有我。如果不存在，那么那时，谁来断定那样的涅槃存在呢？如果说住在轮回中的人来断定，那么住在轮回中的人是用分别识来断定呢？还是用智慧来断定呢？如果认为是用分别识来断定，那是不合理的。为什么呢？因为这样，这个分别识是缘于相的。而涅槃则丝毫没有相，因此，暂时来说，它不是分别识所缘的。智慧也不能行持，因为智慧必须缘于空性，而那也是不生之自性。那么，不具有存在之自性的智慧，如何执持涅槃为非实有，也非非实有呢？因为智慧是超越一切戏论之自性。因此，涅槃不被任何事物显现为非实有，也非非实有。没有显现，没有清晰，没有把握，那么说它是那样存在是不合理的。正如涅槃不可能有这四种思择一样，为了显示证悟涅槃者如来也不可能有这些思择，所以说：世尊涅槃后，如彼不显现为有，如是说无或二者，或非二亦不显现。如是说。就像这样：谁以执著紧抓取，彼于涅槃之时，如来说有耶，或无耶，作如是分别思择。如上已说。这样一来，暂时来说，如来涅槃之后，不显现为存在或不存在。因为没有这二者，所以也不显现为二者。因为没有二者本身。
English
So, are there some who have such realization or not? If there are, then would there also be self in nirvana? That is not desirable, because without appropriation, there cannot be self. If there are not, then at that time, who will determine that such nirvana exists? If it is said that those who dwell in samsara determine it, then do those who dwell in samsara determine it with discriminating consciousness? Or is it with wisdom? If it is thought to be with discriminating consciousness, that is unreasonable. Why? Because in this way, this discriminating consciousness is focused on signs. And nirvana does not have even a little sign, therefore, for the time being, it is not what discriminating consciousness focuses on. Wisdom also does not act, because wisdom must focus on emptiness, and that is the nature of non-arising. So, how can wisdom, which does not have the nature of existence, hold nirvana to be neither real nor unreal? Because wisdom is the nature of being beyond all elaboration. Therefore, nirvana is not manifested by anything as neither real nor unreal. Not manifested, not clear, not grasped, then it is unreasonable to say that it exists in that way. Just as these four thoughts are impossible in every way for nirvana, in the same way, in order to show that these thoughts are also impossible for the Tathagata who has realized nirvana, it is said: The Blessed One, having passed into nirvana, is not seen to exist in the same way. It is not seen to be said that it does not exist, or both, or neither. It is said like this. Just like this: Whoever grasps tightly with attachment, at the time of that nirvana, does the Tathagata exist, or does he not exist, makes such discriminating thoughts. As said above. In this way, for the time being, it is not manifested that the Tathagata exists or does not exist after passing into nirvana. Because there are not these two, it is also not manifested as both. Because there is not both itself.