Tibetan
འི་རྒྱུ་བསྟན་ཏེ། དེ་ཡང་སེམས་ཀྱི་སྤྱོད་ཡུལ་ནི་གཟུགས་ལ་སོགས་པ་ཡུལ་རྣམས་ལ་སེམས་རྒྱུ་བ་དང་འཇུག་པ་དག་དཔྱོད་པ་དང་རྟོག་པ་ཞེས་བྱ་བ་དག་གི་རྣམ་གྲངས་ཡིན་པས་གང་གི་ཕྱིར་དེའི་སེམས་ཀྱི་སྤྱོད་ཡུལ་དེ་དག་ཉིད་ལྡོག་པར་གྱུར་པ་དེའི་ཕྱིར་བརྗོད་པར་བྱ་བ་ལྡོག་པར་འགྱུར་རོ་ཞེས་བྱ་བར་སྦྱར་རོ། །སེམས་ཀྱི་སྤྱོད་ཡུལ་ནི་སེམས་ཀྱི་རྒྱུ་བ་ཞེས་བྱ་བའི་ཐ་ཚིག་གོ་ཞེས་བྱ་བ་སྨོས་པ་དེ་ཉིད་བསྟན་པའི་ཕྱིར་ཡུལ་གྱི་ངོ་བོ་ཉིད་ནི་སེམས་ཀྱིས་མངོན་པར་བརྟག་པ་ཡིན་པར་བརྗོད་དེ་ཞེས་བྱ་བ་སྨྲས་ཏེ། སློབ་དཔོན་འཕགས་པ་ལྷས་ཀྱང༌། སྲིད་པའི་ས་བོན་རྣམ་ཤེས་ཏེ། །ཡུལ་རྣམས་ དེ་ཡི་སྤྱོད་ཡུལ་ལོ། །ཞེས་གསུངས་པས། སྲེད་པའི་ས་བོན་ནི་རྣམ་པར་ཤེས་པ་ཡིན་ལ་ཡུལ་རྣམས་ནི་དེའི་སྤྱོད་ཡུལ་ཡིན་པས་ཇི་སྲིད་དུ་ཡུལ་རྣམས་ལ་སེམས་ཀྱིས་རྣམ་པར་བརྟགས་ཤིང་སེམས་ཀྱི་རྒྱུ་བ་དང༌། འཇུག་པ་དང༌། དཔྱོད་པ་དང་རྟོག་པ་ཡོད་པ་དེ་སྲིད་དུ་སེམས་ཀྱི་སྤྱོད་ཡུལ་ཡིན་པར་བརྗོད་དོ། །སེམས་ཀྱི་སྤྱོད་ཡུལ་དེ་ཇི་ལྟར་ལྡོག་པ་བསྟན་པའི་ཕྱིར། དེ་ཡང་དམིགས་སུ་མེད་པ་ལ་གནས་པས་ལྡོག་པའི་ཕྱིར་ཞེས་བྱ་བ་སྨྲས་ཏེ། སློབ་དཔོན་འཕགས་པ་ལྷས་ཀྱང༌། ཡུལ་ལ་བདག་མེད་མཐོང་ན་ནི། །སྲིད་པའི་ས་བོན་འགག་པར་འགྱུར། །ཞེས་གསུངས་པས་སེམས་ཀྱི་སྤྱོད་ཡུལ་ལྡོག་པ་དེ་ཡང་ཡུལ་དམིགས་སུ་མེད་པ་ལ་གནས་པས་ལྡོག་པར་འགྱུར་རོ། །དེ་ལྟར་སེམས་ཀྱི་སྤྱོད་ཡུལ་ལྡོག་པས་བརྗོད་པར་བྱ་བ་ལྡོག་པའི་མཇུག་བསྡུ་བ་བསྟན་པའི་ཕྱིར། སེམས་ཀྱི་སྤྱོད་ཡུལ་ལྡོག་པས་སོ་ཞེས་བྱ་བ་སྨྲས་ཏེ། སེམས་ཀྱི་སྤྱོད་ཡུལ་ལྡོག་པས་བརྗོད་པར་བྱ་བ་ལྡོག་ལ། བརྗོད་པར་བྱ་བ་ལྡོག་པས་སྤྲོས་པ་འགག་པར་འགྱུར་རོ་ཞེས་བྱ་བར་སྦྱར་རོ། །ཇི་ལྟར་སེམས་ཀྱི་སྤྱོད་ཡུལ་ལྡོག་པར་འགྱུར་བ་བསྟན་པའི་ཕྱིར། ཇི་ལྟར་སེམས་ཀྱི་སྤྱོད་ཡུལ་ལྡོག་པར་འགྱུར་ཞེ་ན། མ་སྐྱེས་པ་དང་མ་འགགས་པ། །ཆོས་ཉིད་མྱ་ངན་འདས་དང་མཚུངས། །གང་གི་ཕྱིར་སེམས་ཀྱི་དེ་ཁོ་ན་ཞེས་བྱ་བའི་ཚིག་གི་ལྷག་མའོ་ཞེས་བྱ་བ་སྨྲས་ཏེ། གང་གི་སེམས་ཀྱི་དེ་ཁོ་ན་མ་སྐྱེས་པ་དང༌། མ་འགགས་པའི་ཆོས་ཉིད་མྱ་ངན་ལས་འདས་པ་དང་མཚུངས་པར་རབ་ཏུ་ཤེས་པ་དེའི་ཕྱིར། དེའི་སེམས་ཀྱི་སྤྱོད་ཡུལ་ལྡོག་པར་འགྱུར་རོ། །དེ་ལྟ་བས་ན་གང་གི་ཕྱིར་སེམས་ཀྱི་དེ་ཁོ་ན་མ་སྐྱེས་པ་དང་མ་འགགས་པའི་ཆོས་ཉིད་མྱ་ངན་ལས་འདས་པ་དང་མཚུངས་པར་རབ་ཏུ་ཤེས་པ་དེའི་ཕྱིར་སེམས་ཀྱི་སྤྱོད་ཡུལ་ལྡོག་པར་འགྱུར་ལ་སེམས་ཀྱི་སྤྱོད་ཡུལ་ལོག་པས་བརྗོད་པར་བྱ་བ་ལྡོག་ཅིང་བརྗོད་པར་བྱ་བ་ལོག་པས་སྤྲོས་པ་འགགས་པས་སྤྲོས་པ་ནི་སྟོང་པ་ཉིད་ཀྱིས་འགག་པར་འགྱུར་རོ། །སྤྲོས་པ་སྟོང་པ་ཉིད་ཀྱིས་འགགས་ན་རྣམ་པར་རྟོག་པ་མི་འབྱུང་ལ། རྣམ་པར་རྟོག་པ་མི་འབྱུང་བས་ལས་དང་ཉོན་མོངས་པ་ཟད་པར་འགྱུར་ཞིང༌། ལས་དང་ཉོན་མོངས་པ་ཟད་པས་ཐར་པ་ཐོབ་པ་ནི་གང་ཟག་དང་ཆོས་བདག་མེད་པ་བསྒོམས་པའི་ འབྲས་བུ་ཡིན་ནོ་ཞེས་བྱ་བར་སྦྱར་རོ། །ཡང་ན་དངོས་པོ་དང་དངོས་པོ་མེད་པ་དག་མ་མཐོང་བ་ནི་དེ་ཁོ་ན་མཐོང་བ་ཞེས་བྱ་སྟེ་ཞེས་བྱ་བ་ལ་སོགས་པས་ནི་སྤྲོས་པ་ནི་སྟོང་པ་ཉིད་ཀྱིས་འགག་པར་འགྱུར་རོ་ཞེས་བྱ་བ་དེ་ཉིད་ཀྱི་དོན་བསྟན་ཅིང་ཚིག་ལེའུར་བྱས་པ་སྔ་མ་དེ་ཉིད་ཀྱི་རྣམ་པར་བཤད་པ་གཞན་སྟོན་ཏོ། །དེ་ཡང་ཇི་ལྟ་བུ་ཞིག་ཡིན་སྙམ་དུ་ཁ་ཅིག་དེ་ལྟར་སེམས་པས་དེའི་ཕྱིར། བརྗོད་པར་བྱ་བ་ལྡོག་པ་སྟེ། །ཞེས་བཤད་དེ། དངོས་པོ་དང་དངོས་པོ་མེད་པ་དག་མ་མཐོང་ནའོ་ཞེས་བྱ་བས་ནི། ཡང་ན་དངོས་པོ་དང་དངོས་པོ་མེད་པ་དག་མ་མཐོང་བ་ནི་དེ་ཁོ་ན་མཐོང་བ་ཞེས་བྱ་སྟེ་ཞེས་བཤད་པ་དེ་ལ་ཁ་ཅིག་དེ་ཡང་ཇི་ལྟ་བུ་ཞིག་ཡིན་སྙམ་དུ་དེ་ལྟར་སེམས་པས་དེའི་ཕྱིར། བརྗོད་པར་བྱ་བ་ལྡོག་པ་སྟེ། །ཞེས་བཤད་དེ། དངོས་པོ་དང་དངོས་པོ་མེད་པ་དག་མ་མཐོང་ན་བརྗོད་པར་བྱ་བ་ལྡོག་པ་ནི་དེ་ཁོ་ན་མཐོང་བ་ཡིན་ལ། དེ་ཁོ་ན་མཐོང་བས་ནི་སྤྲོས་པ་འགག་པར་འགྱུར་རོ་ཞེས་བྱ་བར་སྦྱར་རོ། །དངོས་པོ་དང་དངོས་པོ་མེད་པ་དག་མ་མཐོང་བ་བརྗོད་པར་བྱ་བ་ལྡོག་པ་དེ་ཡང་ཇི་ལྟར་ལྡོག་པར་འགྱུར་བ་བསྟན་པའི་ཕྱིར་དེ་ཡང་ཇི་ལྟར་ཞེ་ན། གང་གི་ཕྱིར། སེམས་ཀྱི་སྤྱོད་ཡུལ་ལྡོག་པས་སོ། །སེམས་ལ་སོགས་པའི་སྤྱོད་པ་སྟེ། །དངོས་པོ་ལ་སོགས་པར་མི་དམིགས་པའི་ཕྱིར་རོ་ཞེས་བྱ་བར་དགོངས་སོ། །ཞེས་བྱ་བ་སྨྲས་ཏེ། སེམས་ཀྱི་སྤྱོད་ཡུལ་ནི་སེམས་ལ་སོགས་པའི་སྤྱོད་པ་སྟེ། དེ་ནི་དངོས་པོ་ལ་སོགས་པར་མི་དམིགས་པའི་ཕྱིར་ལྡོག་པར་འགྱུར་ལ། སེམས་ཀྱི་སྤྱོད་ཡུལ་ལོག་པས་ནི་བརྗོད་པར་བྱ་བ་ལྡོག་ལ། བརྗོད་པར་བྱ་བ་ལོག་པས་ནི་སྤྲོས་པ་འགག་པར་འགྱུར་རོ་ཞེས་བྱ་བར་དགོངས་སོ། །འདིར་ཡང་སོགས་པའི་སྒྲ་ཁོང་ནས་དབྱུང་བར་བལྟ་བར་བྱ་སྟེ། སེམས་ལ་སོགས་པའི་སྤྱོད་པ་ནི་སེམས་ཀྱི་སྤྱོད་ཡུལ་ལོ་ཞེས་བྱ་བ་ནི། ཚིག་ལེའུར་བྱས་པའི་རྩ་བ་དེ་ལས་སེམས་ཀྱི་སྤྱོད་ཡུལ་ལྡོག་པས་སོ་ཞེས་གསུངས་པའི་སྐབས་སུ་སོགས་པ་ཞེས་བྱ་བའི་སྒྲ་མ་སྨོས་ལ། འགྲེལ་པ་བྱེད་པས། སེམས་ལ་སོགས་པའི་སྤྱོད་པས་སྟེ། །ཞེས་སོགས་པའི་སྒྲ་སྨོས་པ་ནི། ཚིག་ལེའུར་བྱས་པ་རྩ་བ་དེའི་སྐབས་འདིར་ཡང་སོགས་པའི་སྒྲ་ཁོང་ནས་དབྱུང་བར་བལྟ་བར་བྱ་སྟེ། སོགས་པའི་སྒྲས་ནི་ངག་གི་སྤྱོད་པ་དག་ཀྱང་བསྡུའོ། །གལ་ཏེ་འདིར་གཞན་དག་འདི་ སྐད་ཅེས་དེ་ལྟར་ཡུལ་དངོས་པོ་དང་དངོས་པོ་མེད་པའི་རྣམ་པར་ཡང་མི་སྣང་ལ། དེ་ལ་འཛིན་པའི་སེམས་ཀྱི་སྤྱོད་པ་ཡང་མི་སྣང་ཞིང༌། དེ་བརྗོད་པའི་ངག་གི་སྤྱོད་པ་ཡང་མི་སྣང་ན་དེ་ཁོ་ན་མཐོང་བ་མེད་པའི་སྐྱོན་དུ་ཐལ་བར་མི་འགྱུར་རམ་ཞེས་ཟེར་བའི་ཕྱོགས་སྔ་མ་ཁོང་ནས་དབྱུང་བ་དེའི་ལན་དུ། འདིར་འགྲེལ་པ་བྱེད་པ་ཉིད་ཀྱིས། དེ་ཁོ་ན་མཐོང་བ་མེད་པ་ཡང་མ་ཡིན་ཏེ། གང་གི་ཕྱིར་གཟུགས་ལ་སོགས་པ་ཡུལ་རྣམས་མ་མཐོང་བ་གང་ཁོ་ན་ཡིན་པ་དེ་ཉིད་དེ་ཁོ་ན་མཐོང་བའི་སྒྲར་བརྗོད་དེ། དངོས་པོའི་ངོ་བོ་ཉིད་ཕྱིན་ཅི་མ་ལོག་པར་རྟོགས་པའི་ཕྱིར་རོ་ཞེས་བྱ་བ་སྨྲས་ཏེ། འདི་ལ་མཐའ་གཉིས་སུ་མ་མཐོང་བ་ཉིད་དེ་ཁོ་ན་མཐོང་བ་ཡིན་ཏེ། དངོས་པོའི་ངོ་བོ་ཉིད་ཕྱིན་ཅི་མ་ལོག་པ་རྟོགས་པའི་ཕྱིར་རོ། །དེ་ལྟར་ཡང་འཕགས་པ་བདེན་པ་པོས་བསྟན་པའི་ལེའུ་ལས། ཇི་སྐད་དུ་མཐོང་བ་མེད་པ་ནི་དེ་ཁོ་ན་མཐོང་བའོ་ཞེས་གསུངས་སོ་ཞེས་བྱ་བས་ནི་དེ་ཉིད་ཀྱི་ཁུངས་བསྟན་ཏོ། །དེའི་ཕྱིར། བརྗོད་པར་བྱ་བ་ལྡོག་པ་སྟེ། །ཞེས་བྱ་བས་ནི། བརྗོད་པར་བྱ་བ་ལྡོག་པས་སྤྲོས་པ་འགག་པར་བསྟན་པའི་སྐབས་ཀྱི་མཇུག་བསྡུ་བ་བསྟན་ཏོ། །དེ་ཉིད་ཀྱི་ཁུངས་བསྟན་པའི་ཕྱིར། ཇི་སྐད་དུ་འཕགས་པ་བློ་གྲོས་མི་ཟད་པས་བསྟན་པའི་མདོ་ལས། དོན་དམ་པའི་བདེན་པ་གང་ཞེ་ན། གང་ལ་སེམས་ཀྱང་མི་རྒྱུན་ཡི་གེ་རྣམས་ལྟ་སྨོས་ཀྱང་ཅི་དགོས་པའོ་ཞེས་གསུངས་པ་དང༌། དེ་བཞིན་དུ། ཤེས་རབ་ཀྱི་ཕ་རོལ་ཏུ་ཕྱིན་པ་གཞན་ནས་ཀྱང༌། སེམས་དང་ཡིད་དང་རྣམ་པར་ཤེས་པ་དང་བྲལ་བ་གང་ཡིན་པ་དེ་ནི་ཤེས་རབ་ཀྱི་ཕ་རོལ་ཏུ་ཕྱིར་པའོ་ཞེས་བྱ་བ་ལ་སོགས་པ་གསུངས་པ་ལྟ་བུའོ་ཞེས་བྱ་བ་སྨྲས་ཏེ། དེའི་ཕྱིར་ལུང་དེ་དག་གིས་ན་མཐོང་བ་མེད་པ་གང་ཡིན་པ་དེ་ཉིད་དེ་ཁོ་ན་མཐོང་བ་ཡིན་པས་དེ་ཁོ་ན་མཐོང་བ་མེད་པ་ཡང་མ་ཡིན་ནོ། །དེའི་ཕྱིར་རེ་ཞིག་དེ་ཁོ་ན་ལ་ནི། མ་སྐྱེས་པ་དང་མ་འགགས་པ། །ཆོས་ཉིད་མྱ་ངན་འདས་དང་མཚུངས། །ཞེས་བྱ་བ་དེ་ཙམ་དག་སྨྲ་བར་ནུས་ཏེ། ཆོས་ཐམས་ཅད་དབེན་པའི་མཚན་ཉིད་ཡིན་པའི་ཕྱིར་རོ་ཞེས་བྱ་བས་ནི་འདི་སྐད་བསྟན་ཏེ
Chinese
解释其原因。也就是说，心的行境，即对于色等诸境，心之运行和进入，以及思择和分别等，是种种名称。因此，因为那些心的行境本身已经止息，所以才说言说也会止息。心的行境，是“心的运行”的同义词。为了说明这一点，说境的自性是心所显现的，导师圣天也说：“有之种子是识，境乃彼之行境。”因此，贪爱的种子是识，而境是它的行境。只要心对境进行分别，并且有心的运行、进入、思择和分别，那么就可以说那是心的行境。为了说明心的行境如何止息，说这是因为安住于无所缘而止息。导师圣天也说：“若见境无我，有之种子灭。”因此，心的行境止息，也是因为安住于无所缘而止息。为了说明如此心的行境止息，言说也会止息的结论，说“心的行境止息故”。心的行境止息，言说也会止息，言说止息，戏论就会寂灭。为了说明心的行境如何止息，问道：心的行境如何止息呢？“不生亦不灭，法性同涅槃。”因为心的真如的这句话的剩余部分，说：谁的心之真如，完全了知不生不灭的法性与涅槃相同，因此，他的心的行境就会止息。因此，因为谁的心之真如，完全了知不生不灭的法性与涅槃相同，因此
English
Explaining the reason for this. That is, the sphere of activity of the mind, that is, the movement and entry of the mind into objects such as form, and discrimination and conceptualization, etc., are various names. Therefore, because those very spheres of activity of the mind have ceased, it is said that speech will also cease. The sphere of activity of the mind is synonymous with "the movement of the mind." In order to explain this, it is said that the nature of objects is what is manifested by the mind. The teacher Aryadeva also said, "The seed of existence is consciousness, and objects are its sphere of activity." Therefore, the seed of craving is consciousness, and objects are its sphere of activity. As long as the mind discriminates objects, and there is the movement, entry, discrimination, and conceptualization of the mind, then it can be said that it is the sphere of activity of the mind. In order to explain how the sphere of activity of the mind ceases, it is said that it ceases because it abides in the absence of an object of focus. The teacher Aryadeva also said, "If one sees that objects are without self, the seed of existence will be extinguished." Therefore, the cessation of the sphere of activity of the mind also occurs because it abides in the absence of an object of focus. In order to explain the conclusion that when the sphere of activity of the mind ceases in this way, speech will also cease, it is said, "Because the sphere of activity of the mind ceases." When the sphere of activity of the mind ceases, speech will also cease, and when speech ceases, elaboration will be pacified. In order to explain how the sphere of activity of the mind ceases, it is asked: How does the sphere of activity of the mind cease? "Unborn and unceasing, the nature of reality is the same as nirvana." Because of the remainder of the phrase "the thusness of the mind," it is said: Whoever's thusness of mind fully knows that the nature of reality, which is unborn and unceasing, is the same as nirvana, therefore, his sphere of activity of mind will cease. Therefore, because whoever's thusness of mind fully knows that the nature of reality, which is unborn and unceasing, is the same as nirvana, therefore
Chinese
心的行境转变，心的行境转变故所说转变，所说转变故戏论止息，戏论以空性止息。戏论以空性止息，则不生分别念。分别念不生，则业和烦恼穷尽。业和烦恼穷尽，则获得解脱，这是修习人我和法我皆空的果报，应如是连结。或者，不见事物和非事物，即是见彼，等等，这显示了戏论以空性止息的意义，并且阐释了先前偈颂的另一种解释。有些人如此认为，那是什么样的呢？因此说：所说转变。因为不见事物和非事物。或者，有些人认为，不见事物和非事物，即是见彼，那是什么样的呢？因此说：所说转变。若不见事物和非事物，则所说转变，即是见彼。见彼，则戏论止息，应如是连结。为了显示不见事物和非事物，所说转变是如何转变的，因此问：那又是如何呢？因为心的行境转变。心的行境等，因为不执着事物等，应如是理解。如是说：心的行境是心的行境等，因为不执着事物等而转变。心的行境转变，则所说转变。所说转变，则戏论止息，应如是理解。此处也应注意从内部取出“等”字，心的行境等是心的行境，这是从偈颂的根本中，心的行境转变时所说的场合。
English
The sphere of activity of the mind changes, and because the sphere of activity of the mind changes, what is said changes, and because what is said changes, elaboration ceases, and elaboration ceases through emptiness. If elaboration ceases through emptiness, then conceptualization does not arise. If conceptualization does not arise, then actions and afflictions are exhausted. If actions and afflictions are exhausted, then liberation is attained, which is the result of meditating on the absence of self of person and self of phenomena, and this should be connected accordingly. Alternatively, not seeing things and non-things is seeing that alone, and so on, which shows the meaning of elaboration ceasing through emptiness, and shows another explanation of the previous verse. Some people think, what is that like? Therefore, it is said: What is to be said changes. Because you do not see things and non-things. Or, some people think, not seeing things and non-things is seeing that alone, what is that like? Therefore, it is said: What is to be said changes. If you do not see things and non-things, then what is to be said changes, which is seeing that alone. Seeing that alone, then elaboration ceases, and this should be connected accordingly. In order to show how what is to be said changes when things and non-things are not seen, therefore, how is that? Because the sphere of activity of the mind changes. The sphere of activity of the mind, etc., because you do not cling to things, etc., you should understand it that way. It is said: The sphere of activity of the mind is the sphere of activity of the mind, etc., which changes because you do not cling to things, etc. When the sphere of activity of the mind changes, then what is to be said changes. When what is to be said changes, then elaboration ceases, and this should be understood accordingly. Here, too, one should be careful to extract the word "etc." from within. The sphere of activity of the mind, etc., is the sphere of activity of the mind, which is the occasion when it is said in the root verse that the sphere of activity of the mind changes.
Chinese
更不必说“等”之类的词了。解释者说：“以心等之行为。”之所以说“等”字，是因为词句根本的那个时候，也要注意从内部引出“等”字，因为“等”字也包括了语言的行为。如果有人这样说，既然如此，在事物和非事物的形态中也不显现，并且执著于它的心的行为也不显现，表达它的语言行为也不显现，那么仅仅是看不到的过失不就太过分了吗？为了回答从内部引出的这个先前的观点，这里的解释者自己说：“那仅仅是看不到的，也不是，因为凡是看不到色等境的，那仅仅是，被称为仅仅是看到的词语，因为如实地了知事物的自性。”说了这个，对于这个，在两个方面，看不到本身就是仅仅是看到，因为如实地了知事物的自性。就像圣者谛者所说的章节中说的那样：“所谓看不到，就是仅仅是看到。”这样就指出了它的出处。因此，“所说当止息。”这是为了表明，所说当止息，从而表明了止息戏论的场合的结尾。为了指出它的出处，就像圣者无尽慧所说的经中说的那样：“什么是胜义谛？即心不运行，文字等更不必说了。”同样地，从其他的《般若波罗蜜多》中也说：“凡是远离心、意、识的，那就是般若波罗蜜多。”说了像这样的话。因此，根据这些教证，凡是看不到的，那就是仅仅是看到，所以那仅仅是看不到的也不是。因此，暂时对于那仅仅是：“不生亦不灭，法性同涅槃。”只能说这么多，因为一切法都是寂静的自性。这表明了如下的意义