Tibetan
་མ་ཁོང་ནས་དབྱུང་བ་དེའི་ལན་དུ། འདིར་འགྲེལ་པ་བྱེད་པ་ཉིད་ཀྱིས། ཅི་སྟེ་ཡོད་པ་ཙམ་གྱིས་ཕན་འདོགས་པ་ཉིད་ཀྱིས་ནང་གི་བྱེད་པ་སྙིང་སྟོབས་ཤས་ཆེ་བར་གྱུར་པ་ན་གཟུགས་བརྙན་འབྱུང་བའི་རྒྱུ་ཉིད་ཀྱིས་བདག་ཀྱང་གཞན་ལ་རང་བཞིན་ཡང་གཞན་ནོ་སྙམ་དུ་ངེས་པར་གྱུར་ན་ཡང༌། དེ་ལྟ་ན་ཡང་ནང་གི་བྱེད་པ་ལ་བྱེ་བྲག་ཡོད་པར་ཟད་ཀྱི་སྐྱེས་བུ་ལ་བྱེ་བྲག་མེད་པས་ཐར་པ་མེད་དོ་ཞེས་བྱ་བ་སྨྲས་ཏེ། དེ་ལྟ་ན་ཡང་རང་བཞིན་གྱི་ཆར་གཏོགས་པའི་ནང་གི་བྱེད་པ་པོའི་བློ་ལ་བདག་ཀྱང་གཞན་ལ། རང་བཞིན་ཡང་གཞན་ནོ་སྙམ་དུ་ཤེས་པའི་བྱེ་བྲག་ཡོད་པར་ཟད་ཀྱི། སྐྱེས་བུ་ལ་བྱེ་བྲག་མེད་པས་ཐར་པ་ཡང་མེད་དོ། །གལ་ཏེ་འདིར་གྲངས་ཅན་དག་འདི་སྐད་ཅེས་ཁོ་བོ་ཅག་གི་གྲུབ་པའི་མཐའ་ལས་གཟུགས་ལས་གཟུགས་བརྙན་འབྱུང་བ་བཞིན་དུ་རང་བཞིན་གྱི་ཆར་གཏོགས་པའི་བློ་ངེས་པ་སྐྱེ་སྟེ། སྔར་བཅིངས་པའི་གནས་སྐབས་ལས་ཕྱིས་ཐར་པའི་གནས་སྐབས་ཀྱི་བྱེ་བྲག་ཡོད་པ་ལ་བརྟེན་ནས། སྐྱེས་བུ་ལ་ཡང་བྱེ་བྲག་ཡོད་པར་འདོད་པས་སྐྱེས་བུ་ཐར་པ་ཡོད་དོ་ཞེས་ཟེར་བའི་ཕྱོགས་སྔ་མ་ཁོང་ནས་དབྱུང་བ་དེའི་ལན་དུ། འདིར་འགྲེལ་པ་བྱེད་པ་ཉིད་ཀྱིས། བྱེ་བྲག་ཡོད་ན་ཡང་སྐྱོན་སྔ་མ་བཞིན་དུ་འགྱུར་རོ་ཞེས་བྱ་བ་སྨྲས་ཏེ། སྐྱེས་བུ་ལ་བྱེ་བྲག་ཡོད་ན་འགྱུར་བ་ཡིན་པའི་ཕྱིར་རྟག་པ་ཉིད་མེད་པས་ཤེས་པ་ཡོད་པ་ཉིད་མ་ཡིན་པའི་སྐྱོན་སྔ་མ་བཞིན་དུ་འགྱུར་བས་དེ་ཡང་མི་རུང་ ཡང་གཞན་ཡང་བདག་ཀྱང་གཞན་ལ་རང་བཞིན་ཡང་གཞན་ནོ་སྙམ་དུ་ཤེས་པ་བཟློག་པ་ཡོད་ཀྱང༌། སྐྱེས་བུ་ལ་ཤེས་པ་བཟློག་པ་མི་སྐྱེ་བའི་ཕྱིར་རོ་ཞེས་བྱ་བས་ནི། ཡང་གཞན་ཡང་གྲངས་ཅན་དག་ཟེར་བ་ལྟར་རང་བཞིན་གྱི་ཆར་གཏོགས་པའི་བློ་དེ་ལ་བློ་བདག་ཀྱང་གཞན་ལ། སྙིང་སྟོབས་དང། རྡུལ་དང༌། མུན་པའི་ཡོན་ཏན་གསུམ་ཆ་མཉམ་པའི་རང་བཞིན་ཡང་གཞན་ནོ་སྙམ་དུ་ཤེས་པ་སྐྱེས་པའི་དུས་ན། བློ་དེ་ལ་བཅིངས་པའི་གནས་སྐབས་ཀྱི་སེམས་ལས་བཟློག་པ་རྣམ་པར་གྲོལ་བའི་གནས་སྐབས་ཀྱི་སེམས་སྐྱེ་ཞིང་ཤེས་པ་བཟློག་པ་དེ་ཡོད་ཀྱང་སྐྱེས་བུ་རྟག་པ་མི་འགྱུར་བ་སྔ་ཕྱིའི་ཁྱད་པར་མ་སྐྱེས་པ་དེ་ལ་ཤེས་པ་བཟློག་པ་མི་སྐྱེ་བའི་ཕྱིར་དེས་ན་སྐྱེས་བུ་དེ་ལ་སྔོན་བཅིངས་པའི་གནས་སྐབས་ཀྱི་སེམས་ལས་བཟློག་པ་རྣམ་པར་གྲོལ་བའི་གནས་སྐབས་ཀྱི་སེམས་ཀྱི་ཁྱད་པར་འགའ་ཡང་མི་སྐྱེ་བས་དེ་ལྟ་ན་ཡང་སྐྱེས་བུ་ལ་ཐར་པ་མེད་དོ། །ཁྱེད་རྒྱའི་གཟུགས་བརྙན་འབྱུང་བའི་ཚུལ་གྱིས་ཐར་པ་འདོད་པ་དེ་ལ་ཡང་ཞེས་བྱ་བས་ནི། གྲངས་ཅན་དག་རྒྱའི་གཟུགས་ལ་བརྟེན་ནས་འབུར་གྱི་གཟུགས་བརྙན་འབྱུང་བའི་ཚུལ་བཞིན་དུ་གང་གི་ཚེ་རང་བཞིན་གྱི་ཆར་གཏོགས་པའི་བློ་དེས་བློ་བདག་ཀྱང་གཞན་ལ་སྙིང་སྟོབས་དང༌། རྡུལ་དང༌། མུན་པའི་རང་བཞིན་ཡང་གཞན་ནོ་སྙམ་དུ་ཤེས་པ་དེའི་ཚེ་ན། བློ་དེ་ལ་འབའ་ཞིག་པ་ཉིད་ཀྱི་ཤེས་པ་སྐྱེ་བས་བློ་ཉིད་ཐར་པ་ཡིན་ལ། བློ་ཐར་པ་རྒྱའི་གཟུགས་ལྟ་བུ་དེ་ལ་བརྟེན་ནས་སྐྱེས་བུ་ལ་ཡང་འབུར་གྱི་གཟུགས་བརྙན་ལྟ་བུའི་འབའ་ཞིག་པའི་ཤེས་བ་སྐྱེ་བའི་ཚུལ་གྱིས་སྐྱེས་བུ་ལ་ཡང་ཐར་པ་ཡོད་པར་འདོད་པའི་ཚུལ་དེ་མི་འཐད་པར་སུན་འབྱིན་པ་སྟོན་ཏོ། །ཇི་ལྟར་དེ་མི་འཐད་ཅེ་ན། དེའི་ཕྱིར། སྐྱེས་བུ་ལ་འགྱུར་བ་མེད་པའི་ཕྱིར་སྔ་ནས་མ་བཟློག་པ་ཡིན་པ་ལ་ཕྱིས་ཀྱང་ཤེས་པ་མ་ནོར་བ་སྐྱེ་མི་སྲིད་དེ། མ་བཟློག་པའི་ཕྱིར། དཔེར་ན་ཕྱི་མ་བཞིན་པས་ཐར་པ་མེད་དོ་ཞེས་བྱ་བ་སྨྲས་ཏེ། དེས་ནི་སྐྱེས་བུ་ནི་རྟག་པ་འགྱུར་བ་མེད་པའི་ཕྱིར་རང་བཞིན་དང་མཚན་ཉིད་ཐ་དད་པ་ཉིད་ཡིན་པས་སྔ་ནས་བཅིངས་པའི་གནས་སྐབས་ཀྱི་སེམས་ལས་མ་བཟློག་ཅིང་རྣམ་པར་གྲོལ་བའི་གནས་སྐབས་ཀྱི་སེམས་མ་སྐྱེས་པ་ཡིན་པས་དེ་ལྟར་སྐྱེས་བུ་ལ་འགྱུར་བ་མེད་པའི་ཕྱིར་སྔ་ནས་ མ་བཟློག་པ་ཡིན་པ་དེ་ལ། ཕྱིས་ཀྱང་འབའ་ཞིག་པ་ཉིད་ཀྱི་ཤེས་པ་མ་ནོར་བ་སྐྱེ་མི་སྲིད་དེ། སྔ་ནས་མ་བཟློག་པ་ཡིན་པའི་ཕྱིར་དཔེར་ན་རྣམ་པར་གྲོལ་བའི་གནས་སྐབས་ཕྱི་མ་རྣམ་པར་གྲོལ་ཟིན་པ་ལ་ཡང་འབའ་ཞིག་པ་ཉིད་ཀྱི་ཤེས་པ་མ་ནོར་བ་སྐྱེ་མི་སྲིད་པ་བཞིན་པས་དེའི་ཕྱིར་རྒྱའི་གཟུགས་ལ་བརྟེན་ནས་འབུར་གྱི་གཟུགས་བརྙན་འབྱུང་བའི་ཚུལ་བཞིན་དུ་གང་གི་ཚེ་རང་བཞིན་གྱི་ཆར་གཏོགས་པའི་བློ་བདག་ཀྱང་གཞན་ལ་སྙིང་སྟོབས་དང༌། རྡུལ་དང༌། མུན་པའི་རང་བཞིན་ཡང་གཞན་ནོ་སྙམ་དུ་ཤེས་པ་དེའི་ཚེ་ན་བློ་དེ་ལ་འབའ་ཞིག་པ་ཉིད་ཀྱི་ཤེས་པ་སྐྱེ་བས་བློ་ཉིད་ཐར་པ་ཡིན་ལ། བློ་ཐར་པ་རྒྱའི་གཟུགས་ལྟ་བུ་དེ་ལ་བརྟེན་ནས་སྐྱེས་བུ་ལ་ཡང་འབུར་གྱི་གཟུགས་བརྙན་ལྟ་བུའི་འབའ་ཞིག་པ་ཉིད་ཀྱི་ཤེས་པ་སྐྱེ་བའི་ཚུལ་གྱིས་སྐྱེས་བུ་ལ་ཡང་ཐར་པ་ཡོད་པར་འདོད་པའི་ཚུལ་དེ་མི་འཐད་པས་སྐྱེས་བུ་ལ་ཐར་པ་མེད་དོ་ཞེས་སྟོན་ཏེ། དེ་དག་ཀྱང་ཆོས་ཅན་དང༌། བསྒྲུབ་པར་བྱ་བ་ཆོས་དང༌། སྒྲུབ་པའི་ཆོས་དང༌། དཔེ་དང༌། མཇུག་བསྡུ་བ་ཡིན་པར་གོ་རིམས་བཞིན་དུ་སྦྱར་ཏེ། དཔེར་ན་སྔོན་རྣམ་པར་མ་གྲོལ་བའི་གནས་སྐབས་ལ་ལྟོས་ཏེ། རྣམ་པར་གྲོ
Chinese
为了回答从他们那里提出的问题，这里的解释者说：如果仅仅是存在就能带来利益，那么当内在的作用变得更加强大时，作为影像产生的因，即使确定了“我也是他者，自性也是他者”，即使如此，也只是内在的作用有差别，而补特伽罗没有差别，因此没有解脱。因此，即使如此，也只是属于自性的内在作用者的心中，有“我也是他者，自性也是他者”的认识差别而已。由于补特伽罗没有差别，因此也没有解脱。如果这里的数论师们这样说：正如从形体产生影像一样，从我们的宗义中，属于自性的智慧会产生定解，依赖于先前束缚状态和之后解脱状态的差别，也认为补特伽罗有差别，因此补特伽罗有解脱。为了回答从他们那里提出的上述问题，这里的解释者说：即使有差别，也会像之前的过失一样。如果补特伽罗有差别，那就是变化的缘故，因为没有常性，所以会像之前的过失一样，不是具有知识，因此也是不行的。 另外，即使有“我也是他者，自性也是他者”的认识转变，但由于补特伽罗不会产生认识转变。另外，正如数论师们所说，对于属于自性的智慧，当智慧生起“我也是他者，心力、尘埃和黑暗三种 गुण（藏文：ཡོན་ཏན།，梵文天城体：गुण，梵文罗马拟音：guṇa，汉语字面意思：功德）均等之自性也是他者”的认识时，对于该智慧，会生起与束缚状态之心相反的解脱状态之心，即使有认识转变，但由于补特伽罗是常恒不变的，没有产生前后差别，因此不会产生认识转变，因此对于该补特伽罗，不会产生与先前束缚状态之心相反的解脱状态之心的任何差别，即使如此，补特伽罗也没有解脱。你们以影像产生的道理来获得解脱
English
In response to the question raised from them, the commentator here says: If merely existing can bring benefit, then when the inner action becomes stronger, as the cause of the arising of an image, even if it is determined that "I am other, and nature is also other," even so, it is only that there is a difference in the inner action, but there is no difference in the person, therefore there is no liberation. Therefore, even so, it is only in the mind of the inner agent belonging to nature that there is a difference in the knowledge that "I am other, and nature is also other." Since there is no difference in the person, there is also no liberation. If the Samkhyas here say this: Just as an image arises from a form, from our tenets, the wisdom belonging to nature will give rise to certainty, relying on the difference between the previous state of bondage and the subsequent state of liberation, and also believe that there is a difference in the person, therefore the person has liberation. In response to the above question raised from them, the commentator here says: Even if there is a difference, it will be the same as the previous fault. If there is a difference in the person, it is because of change, because there is no permanence, so it will be the same as the previous fault, not having knowledge, so it is also not right. Furthermore, even if there is a reversal of the knowledge that "I am other, and nature is also other," but because the person does not produce a reversal of knowledge. Furthermore, as the Samkhyas say, for the wisdom belonging to nature, when wisdom arises with the knowledge that "I am other, and the nature of the three *guṇas* (Tibetan: ཡོན་ཏན།, Devanagari: गुण, Romanized Sanskrit: *guṇa*, literal meaning: merit) of mind, dust, and darkness is also other," for that wisdom, a mind of liberation arises that is the opposite of the mind of the state of bondage, even if there is a reversal of knowledge, but because the person is constant and unchanging, and no difference between before and after arises, therefore no reversal of knowledge arises, therefore for that person, no difference arises between the mind of the state of liberation that is the opposite of the mind of the previous state of bondage, even so, there is no liberation for the person. You attain liberation through the principle of the arising of images
Chinese
又，所谓的“彼亦”，是指数论者认为，如同依靠镜子的形体而产生凸起的影像一般，当属于自性的智慧认为觉悟者也异于（自性），勇气、微尘和黑暗的自性也异于（自性）的时候，那个智慧生起唯一的觉悟，因此智慧本身就是解脱。并且，如同依靠镜子的形体，在补特伽罗身上也以产生凸起影像的方式生起唯一的觉悟，从而认为补特伽罗也有解脱，这种观点是不合理的，（以下）将对此进行驳斥。如何不合理呢？因此，由于补特伽罗没有变化，所以先前没有被遮止的，后来也不可能产生无误的智慧，因为没有被遮止的缘故。例如，如同后来的状态一样，没有解脱，这样说道。这指的是，由于补特伽罗是常恒不变的，并且自性和体性各不相同，所以先前没有从束缚状态的心中被遮止，也没有生起解脱状态的心。因此，像这样，由于补特伽罗没有变化，所以先前没有被遮止的，后来也不可能产生唯一的无误智慧，因为先前没有被遮止的缘故，例如，如同解脱状态的后来，已经解脱之后，也不可能产生唯一的无误智慧一样。因此，如同依靠镜子的形体而产生凸起的影像一般，当属于自性的智慧认为觉悟者也异于（自性），勇气、微尘和黑暗的自性也异于（自性）的时候，那个智慧生起唯一的觉悟，因此智慧本身就是解脱。并且，如同依靠镜子的形体，在补特伽罗身上也以产生凸起影像的方式生起唯一的觉悟，从而认为补特伽罗也有解脱，这种观点是不合理的，因此说明补特伽罗没有解脱。这些也依次对应于有法、所立之法、能立之法、比喻和结论。例如，相对于先前没有解脱的状态来说，解
English
Furthermore, the so-called "that also" refers to the Samkhyas who believe that, just as a convex image arises dependent on the shape of a mirror, when the wisdom belonging to nature thinks that the awakened one is also different from (nature), and that the nature of courage, dust, and darkness is also different from (nature), then that wisdom arises with a unique realization, and therefore wisdom itself is liberation. And, just as relying on the shape of a mirror, a unique realization arises in the person in the manner of a convex image, thereby believing that the person also has liberation, this view is unreasonable, and (below) this will be refuted. How is it unreasonable? Therefore, since there is no change in the person, what was not previously prevented cannot later give rise to unerring wisdom, because it was not prevented. For example, just like the later state, there is no liberation, so it is said. This refers to the fact that, since the person is permanent and unchanging, and the self and characteristics are different, it was not previously prevented from the mind of the bound state, nor did the mind of the liberated state arise. Therefore, in this way, since there is no change in the person, what was not previously prevented cannot later give rise to the unique unerring wisdom, because it was not previously prevented, for example, just like the later state of liberation, after having been liberated, it is also impossible for the unique unerring wisdom to arise. Therefore, just as a convex image arises dependent on the shape of a mirror, when the wisdom belonging to nature thinks that the awakened one is also different from (nature), and that the nature of courage, dust, and darkness is also different from (nature), then that wisdom arises with a unique realization, and therefore wisdom itself is liberation. And, just as relying on the shape of a mirror, a unique realization arises in the person in the manner of a convex image, thereby believing that the person also has liberation, this view is unreasonable, therefore it is explained that the person has no liberation. These also correspond in order to the subject, the to-be-established dharma, the establishing dharma, the example, and the conclusion. For example, relative to the state of not having been liberated previously, the de-