Tibetan
ད་ན་ནི། དེས་ན་ཡང་ན་དེ་ཉིད་རྟོགས་པ་ཞེས་བྱ་བའི་བདག་ཡོད་པར་གཞན་གྱིས་ཡོངས་སུ་བཏགས་པ་དེ་ངེས་པར་བརྫུན་པར་འགྱུར་རོ། །འོན་ཏེ་དེ་ཉིད་རྟོགས་པ་ཞེས་བྱ་བའི་བདག་ཡོད་པར་གཞན་གྱིས་ཡོངས་སུ་བཏགས་པ་ངེས་པ་དེ་ངེས་པར་མི་བརྫུན་པར་ཡོད་པར་འདོད་ན་ནི། དེ་ལ་ཐར་པ་མི་སྲིད་པས། །དེས་ན་ཡང་ན་ཕ་རོལ་པོ་དག་བདག་ཅེས་བྱ་བ་མྱ་ངན་ལས་འདའ་བར་འདོད་པ་དེ་ངེས་པར་བརྫུན་པར་འགྱུར་རོ་ཞེས་གསུངས་སོ། །འདིར་གྲངས་ཅན་དག་ལས་ཁ་ཅིག་ནི་རང་བཞིན་ཐར་པར་སྨྲ་ལ། ཁ་ཅིག་ནི་སྐྱེས་བུ་ཐར་པར་སྨྲས་ཏེ་ཞེས་བྱ་བས་ནི། སྔར་སློབ་དཔོན་འཕགས་པ་ལྷས། མྱ་ངན་འདའ་བ་ངེས་བརྫུན་འགྱུར། །ཞེས་གསུངས་པས། འོན་ཏེ་དེ་ཉིད་རྟོགས་པ་ཞེས་བྱ་བའི་བདག་ཡོད་པར་གཞན་གྱིས་ཡོངས་སུ་བཏགས་པ་དེ་ངེས་པར་མི་བརྫུན་པར་ཡོད་པར་འདོད་ན་ནི། དེ་ལ་ཐར་པ་མི་སྲིད་པས། དེས་ན་ཡང་ན་ཕ་རོལ་པོ་དག་བདག་ཅེས་བྱ་བ་མྱ་ངན་ལས་འདའ་བར་འདོད་པ་དེ་ངེས་པར་བརྫུན་པར་འགྱུར་རོ་ཞེས་བཤད་པ་དེ་ལ། འདིར་གྲངས་ཅན་དག་བདག་ཡོད་ཀྱང་དེ་ལ་ཐར་པ་སྲིད་པས་བདག་ཅེས་བྱ་བ་མྱ་ངན་ལས་འདའ་བར་འགྱུར་རོ་ཞེས་ཟེར་བའི་གཞུང་སྟོན་ཏེ། དེ་ལ་གྲངས་ཅན་དག་མྱ་ངན་ལས་འདའ་བར་འདོད་པ་དེ་ཡང་ཁ་ཅིག་ནི་རང་བཞིན་ཐར་པར་སྨྲ་ལ། ཁ་ཅིག་ནི་སྐྱེས་བུ་ཐར་པར་སྨྲ་བའི་གཞུང་གཉིས་ཡོད་པར་སྟོན་ཏོ། །དེ་ལ་རེ་ཞིག་གང་དག །རང་བཞིན་སྣ་ཚོགས་རྟེན་ཅན་ནི། །འཁོར་དང་འཆིང་དང་ཐར་པར་འགྱུར། །ཞེས་བྱ་བས་ནི། རང་བཞིན་ཐར་པར་སྨྲ་བའི་གཞུང་སྟོན་ཏེ། དེ་ཡངས་གྲངས་ཅན་རང་བཞིན་ཐར་པར་སྨྲ་བ་དག་གི་གཞུང༌། གསེར་བདུན་ཅུ་པ་ཞེས་བྱ་བ་ལས་ཚིགས་སུ་བཅད་པ་དེ་སྐད་ཅེས་འབྱུང་སྟེ། རང་བཞིན་སྣ་ཚོགས་རྟེན་ཅན་ཞེས་བྱ་བ་ནི་རང་བཞིན་ཞེས་བྱ་བ་སྙིང་སྟོབས་དང༌། རྡུལ་དང༌། མུན་པའི་ཡོན་ཏན་གསུམ་ཆ་མཉམ་པར་གྱུར་པ་དེ་ནི་བློའི་དབང་པོ་ལྔ་དང༌། ལས་ཀྱི་དབང་པོ་ལྔ་དང༌། ཡིད་ཀྱི་དབང་པོ་ དང། དེ་ཙམ་ལྔ་ལ་སོགས་པ་འགྲོ་བ་དང་མི་འགྲོ་བ་རྣམ་པ་སྣ་ཚོགས་ཀྱི་རྟེན་ཡིན་ཞིང༌། དེ་ལ་སྣ་ཚོགས་རྟེན་པ་དག་ཡོད་པས་སྣ་ཚོགས་རྟེན་ཅན་ཞེས་བྱའོ། །འཁོར་དང་འཆིང་དང་ཐར་པར་འགྱུར། །ཞེས་བྱ་བ་ནི་དེ་ལྟར་རང་བཞིན་སྣ་ཚོགས་རྟེན་ཅན་དེ་ནི་གང་གི་ཚེ་འགྲོ་བ་ལྔ་པོ་དག་ཏུ་འཁོར་བར་འགྱུར་བ་དེའི་ཚེ་ན་ནི་འཁོར་བར་འགྱུར་བ་ཡིན་ལ། གང་གི་ཚེ་རང་བཞིན་ལོང་བ་གྲུམ་པོའི་དོན་ལ་འཇུག་པ་བཞིན་དུ་སྐྱེས་བུའི་དོན་ལ་ལུས་དང་དབང་པོ་དང་ཡུལ་དག་ལ་འཇུག་པ་དེའི་ཚེ་ན་ནི་འཆིང་བར་འགྱུར་བ་ཡིན་ལ། གང་གི་ཚེ་རང་བཞིན་དེ་སྐྱེས་བུའི་དོན་ལས་ལྡོག་པ་དེའི་ཚེ་ན་ནི་ཐར་པར་འགྱུར་བ་ཡིན་ཏེ། འདི་ལྟར་རང་བཞིན་ནི་བྱེད་པ་པོ་ཡིན་པས་བྱ་བ་དང་ལྡན་པའི་ཕྱིར་འཁོར་བ་དང་འཆིང་བ་དང༌། ཐར་པར་ཡང་འགྱུར་གྱི་སྐྱེས་བུ་ནི་ཟ་བ་པོ་ཡིན་པས་བྱ་བ་དང་མི་ལྡན་པའི་ཕྱིར་འཁོར་བ་དང་འཆིང་བ་དང་ཐར་པར་ཡང་མི་འགྱུར་རོ། །དེ་ལྟར་རང་བཞིན་ཐར་པར་འགྱུར་བ་དེ་མྱ་ངན་ལས་འདའ་བར་སྨྲ་སྟེ། འདི་ལ་གྲངས་ཅན་དག་རང་བཞིན་ཐར་པར་འདོད་པའི་གཞུང་ནི། གང་གི་ཚེ་བློ་ལ་འབའ་ཞིག་པ་ཉིད་ཀྱི་ཤེས་པ་སྐྱེས་པ་དེའི་ཚེ་ན་བློ་ཉིད་ཐར་པར་འགྱུར་ཏེ། དེ་ཡང་ཇི་སྲིད་དུ་བློས་བློ་བདག་ཀྱང་གཞན་ལ་སྙིང་སྟོབས་དང་རྡུལ་དང་མུན་པའི་རང་བཞིན་ཡང་གཞན་ནོ་སྙམ་དུ་མི་ཤེས་པ་དེ་སྲིད་དུ་ནི་འབའ་ཞིག་པ་ཉིད་ཀྱི་ཤེས་པ་མི་སྐྱེ་བས་འཆིང་བ་ཡིན་གྱི། གང་གི་ཚེ་བློས་བློ་བདག་ཀྱང་གཞན་ལ་སྙིང་སྟོབས་དང་རྡུལ་དང་མུན་པའི་རང་བཞིན་ཡང་གཞན་ཡིན་ནོ་སྙམ་དུ་ཤེས་པ་དེའི་ཚེ་ན་ནི་འབའ་ཞིག་པ་ཉིད་ཀྱི་ཤེས་པ་སྐྱེ་བས་བློ་ཉིད་ཐར་པར་འགྱུར་བས། དེ་ལ་རང་བཞིན་ཐར་པར་འགྱུར་བ་དེ་མྱ་ངན་ལས་འདའོ་ཞེས་ཟེར་རོ། །དེ་སྐད་ཅེས་ཟེར་བ་དེ་དག་གི་གཞུང་མི་འཐད་པར་སུན་དབྱུང་བའི་ཕྱིར། འདིར་འགྲེལ་པ་བྱེད་པ་ཉིད་ཀྱིས། དེ་དག་གི་བདག་ཀྱང་གཞན་ལ་རང་བཞིན་ནོ་སྙམ་པའི་བློ་ནི་ལོག་པར་ལྟ་བ་ཡིན་ཏེ་ཞེས་བྱ་བ་སྨྲས་ཏེ། དེས་ན་གྲངས་ཅན་དེ་དག་གི་བློ་བདག་ཀྱང་གཞན་ལ། རང་བཞིན་ཡང་གཞན་ནོ་སྙམ་པའི་བློ་དེ་ནི་ལོག་པར་ལྟ་བ་ཡིན་ཏེ། འབའ་ཞིག་ཉིད་ཀྱི་ཤེས་པ་སྐྱེ་བའི་རྒྱུ་མ་ཡིན་པས། དེ་ནི་འཆིང་བའི་རྒྱུ་ཡིན་གྱི་ཐར་པའི་རྒྱུ་མ་ཡིན་པའི་ཕྱིར་དེ་ལ་ཐར་པ་མེད་དོ། །ཅིའི་ཕྱིར་བདག་ཀྱང་གཞན་ལ་རང་བཞིན་ཡང་གཞན་ནོ་སྙམ་པའི་བློ་དེ་ལོག་པར་ལྟ་བ་ ཡིན་ཞེ་ན། དེའི་ཕྱིར། དེ་ལས་གཞན་མ་ཡིན་པའི་ཕྱིར་རོ་ཞེས་བྱ་བ་སྨྲས་ཏེ། གང་གི་ཕྱིར་བློ་ནི་རང་བཞིན་དེ་ལས་གཞན་མ་ཡིན་པ་དེའི་ཕྱིར་བདག་ཀྱང་གཞན་ལ་རང་བཞིན་ཡང་གཞན་ནོ་སྙམ་པའི་བློ་དེ་ལོག་པར་ལྟ་བ་ཡིན་ཏེ། ཇི་ལྟར་བློ་རང་བཞིན་ལས་གཞན་མ་ཡིན་ཞེ་ན། གྲངས་ཅན་དག་ཉིད་ཀྱི་གཞུང་ལས་རང་བཞིན་ལས་ཆེན་པོ་འབྱུང་ཞིང་དེ་ལས་ང་རྒྱལ་འབྱུང༌། དེ་ལས་དབང་པོ་དང༌། ཡིད་དང༌། དེ་ཙམ་དག་འབྱུང་ངོ༌། །བློ་ནི་རང་བཞིན་གྱི་ངོ་བོ་ཉིད་ཡིན་པར་འདོད་པས་དེའི་ཕྱིར་བློ་བདག་ཀྱང་གཞན་ལ། སྙིང་སྟོབས་དང་རྡུལ་དང
Chinese
现在，因此，如果有人认为存在一个被称为“证悟”的“我”，那是他人所假立的，那么这必定是虚假的。然而，如果有人认为他人所假立的、被称为“证悟”的“我”是真实的，那么对于他来说，解脱是不可能的。因此，佛说，那些外道认为“我”能够从痛苦中解脱出来，这必定是虚假的。这里，数论派中的一些人主张自性解脱，而另一些人则主张神我解脱。正如之前圣天论师所说：“解脱必为虚妄。”因此，如果有人认为他人所假立的、被称为“证悟”的“我”是真实的，那么对于他来说，解脱是不可能的。因此，佛说，那些外道认为“我”能够从痛苦中解脱出来，这必定是虚假的。对于这个说法，数论派认为，即使有“我”，解脱也是可能的，因此“我”能够从痛苦中解脱出来。这里阐述了数论派的观点，即数论派认为解脱是可能的，其中一些人主张自性解脱，而另一些人则主张神我解脱，阐述了这两种观点。其中，首先，“自性多种所依，轮转束缚及解脱。”这句偈颂阐述了主张自性解脱的观点。也就是数论派主张自性解脱者的观点。《七十金论》中有这样的偈颂：“自性多种所依”，意思是说，自性，也就是悦、忧、暗三种 गुण（梵文，गुण，guṇa，功德、属性）平等的状态，是五种智根、五种业根、意根、五唯等有情和无情事物的所依。因为它依赖于多种事物，所以被称为“多种所依”。“轮转束缚及解脱”，意思是说，当自性多种所依在五道中轮回时，它就在轮回中；当自性像盲人或跛子一样为了神我的利益而执着于身体、感官和对境时，
English
Now, therefore, if someone believes that there exists a "self" called "realization," which is imputed by others, then this must necessarily be false. However, if someone believes that the "self" called "realization," which is imputed by others, is definitely real, then liberation is impossible for them. Therefore, the Buddha said that those non-Buddhists who believe that the "self" can be liberated from suffering, that is definitely false. Here, some of the Samkhyas assert liberation through Prakriti (nature), while others assert liberation through Purusha (spirit). As the noble teacher Aryadeva previously said, "Liberation must be false." Therefore, if someone believes that the "self" called "realization," which is imputed by others, is definitely not false, then liberation is impossible for them. Therefore, the Buddha said that those non-Buddhists who believe that the "self" can be liberated from suffering, that is definitely false. Regarding this statement, the Samkhyas believe that even if there is a "self," liberation is possible, so the "self" can be liberated from suffering. Here, the Samkhya's view is explained, that is, the Samkhyas believe that liberation is possible, some of whom assert liberation through Prakriti, while others assert liberation through Purusha, explaining these two views. Among them, first, "Prakriti, the manifold support, revolves, binds, and liberates." This verse explains the view that asserts liberation through Prakriti. That is, the view of those Samkhyas who assert liberation through Prakriti. In the "Seventy Golden Treatise," there is such a verse: "Prakriti, the manifold support," meaning that Prakriti, that is, the state of equilibrium of the three gunas (Sanskrit, गुण，guṇa, quality, attribute) of Sattva, Rajas, and Tamas, is the support of the five sense organs, the five action organs, the mind organ, the five tanmatras, and other sentient and non-sentient things. Because it depends on various things, it is called "manifold support." "Revolves, binds, and liberates," meaning that when Prakriti, the manifold support, revolves in the five paths, it is in samsara; when Prakriti, like a blind or lame person, clings to the body, senses, and objects for the benefit of Purusha,
Chinese
在束缚的时候，就是被束缚的时候；在自性从补特伽罗的意义中解脱的时候，就是解脱的时候。像这样，自性是作者，因为具有作用，所以会流转、束缚和解脱；而补特伽罗是享受者，因为不具有作用，所以不会流转、束缚和解脱。因此，自性获得解脱，就被称为涅槃。关于这一点，数论派认为自性获得解脱的观点是：当智慧生起唯一的觉悟时，智慧本身就会获得解脱。也就是说，只要智慧不认为觉悟的主体是其他，明性、尘性和暗性的自性也是其他，那么唯一的觉悟就不会生起，因此就是束缚。当智慧认为觉悟的主体是其他，明性、尘性和暗性的自性也是其他时，唯一的觉悟就会生起，因此智慧本身就会获得解脱。因此，自性获得解脱就被称为涅槃。为了驳斥那些这样说的人的观点是不合理的，这里注释者自己说：认为那些的主体也是其他，自性也是其他的智慧是邪见。因此，数论派的那些人认为觉悟的主体也是其他，自性也是其他的智慧是邪见，因为它不是生起唯一觉悟的原因，它是束缚的原因，而不是解脱的原因，因此它没有解脱。为什么认为主体也是其他，自性也是其他的智慧是邪见呢？因此，说：因为它不是从那之中产生的。因为智慧不是从自性中产生的，因此认为主体也是其他，自性也是其他的智慧是邪见。智慧如何不是从自性中产生的呢？数论派自己的论典中说，从自性中产生大，从大中产生我慢，从我慢中产生根和意，以及那些量。因为他们认为智慧是自性的本体，因此智慧的主体也是其他，明性和尘性。
English
At the time of bondage, it is the time of being bound; at the time when nature is liberated from the meaning of the person, it is the time of liberation. Like this, nature is the agent, because it has action, so it will transmigrate, be bound, and be liberated; while the person is the enjoyer, because it does not have action, so it will not transmigrate, be bound, and be liberated. Therefore, the liberation of nature is called nirvana. Regarding this, the Samkhya school believes that the view of nature attaining liberation is: when wisdom arises with the knowledge of being alone, wisdom itself will be liberated. That is to say, as long as wisdom does not think that the subject of enlightenment is other, and the nature of luminosity, passion, and darkness are also other, then the knowledge of being alone will not arise, therefore it is bondage. When wisdom thinks that the subject of enlightenment is other, and the nature of luminosity, passion, and darkness are also other, then the knowledge of being alone will arise, therefore wisdom itself will be liberated. Therefore, the liberation of nature is called nirvana. In order to refute the view of those who say this as unreasonable, here the commentator himself says: the wisdom that thinks that those subjects are also other, and nature is also other, is a wrong view. Therefore, those of the Samkhya school think that the subject of enlightenment is also other, and the wisdom that nature is also other is a wrong view, because it is not the cause of arising the knowledge of being alone, it is the cause of bondage, not the cause of liberation, therefore it has no liberation. Why is the wisdom that thinks that the subject is also other, and nature is also other, a wrong view? Therefore, it is said: because it is not produced from that. Because wisdom is not produced from nature, therefore the wisdom that thinks that the subject is also other, and nature is also other, is a wrong view. How is wisdom not produced from nature? The Samkhya school's own scriptures say that from nature arises the great, from the great arises ego, from ego arises the senses and mind, and those measures. Because they think that wisdom is the essence of nature, therefore the subject of wisdom is also other, luminosity and passion.