Tibetan
མ་དུ་ཤེས་པས་ཞིང་ཤེས་པ་ཞེས་བྱའོ། །དེའི་ཁྱད་པར་ནི་རྟག་པ་དང༌། ཐམས་ཅད་དུ་སོང་བ་ཉིད་དང་ཡལ་བར་འདོར་བ་ཉིད་ལ་སོགས་པ་དག་ཡིན་ནོ་ཞེས་བྱ་བས་ནི། སྔར་གྲངས་ཅན་དག་གིས་འདི་ལྟར་དེའི་ཁྱད་པར་ཟ་བ་པོ་ཉིད་ལ་སོགས་པ་དག་བསྟན་པར་བྱའོ་ཞེས་དམ་བཅས་པའི་སྐབས་ཉིད་བསྟན་ཏེ། ཤེས་པ་ཡོད་པ་ཉིད་དེ་ནི་མི་འགྱུར་བས་རྟག་པ་ཡང་ཡིན། ཁྱབ་བདག་ཡིན་པས་ཐམས་ཅད་དུ་སོང་བ་ཉིད་ཀྱང་ཡིན། བྱེད་པ་པོ་མ་ཡིན་པས་ཡལ་བར་འདོར་བ་ཉིད་ཀྱང་ཡིན་ནོ་ཞེས་ཟེར་རོ། །དེ་སྐད་ཅེས་ཟེར་བ་དེའི་ལན་དུ་འདིར་འགྲེལ་པ་བྱེད་པ་ཉིད་ཀྱིས། དེ་ལ་འདིར་བདག་གིས་ཤེས་པ་ཡོད་པ་ཉིད་དང་ཐམས་ཅད་དུ་སོང་བ་ཉིད་དང༌། ཟ་བ་པོ་ཉིད་ལ་སོགས་པ་དག་དགག་པ་སྨྲས་ཟིན་པས་དེ་ནི་བཟང་པོ་མ་ཡིན་ནོ་ཞེས་བྱ་བར་སྨྲས་ཏེ། དེ་ནི་སྔར་གྲངས་ཅན་དག་ནི་བདག་འབྲས་བུ་དང་རྒྱུ་ལས་གཞན་པ། བྱེད་པ་པོ་མ་ཡིན་པ་དང༌། ཟ་བ་པོ་དང༌། དག་པ་དང༌། ཐམས་ཅད་དུ་སོང་བ་དང༌། མི་འགྱུར་བ་དང༌། སེམས་པ་ཡོད་པ་ཡིན་པར་བརྗོད་ཅིང་ཞེས་བྱ་བ་དེ་དགག་པའི་སྐབས་གོང་དུ་རྒྱ་ཆེར་སྨྲས་ཟིན་པས། སྒྲུབ་པ་དེ་ནི་བཟང་པོ་མ་ཡིན་ནོ། །བློ་ནི་ཤེས་པ་ཡོད་པ་ཉིད་མ་ཡིན་ཏེ་ཞེས་བྱ་བ་དེའི་དམ་བཅས་པའི་དོན་གང་ཡིན་ཞེས་བྱ་བས་ནི་སྔར་གྲངས་ཅན་དག་གིས་གལ་ཏེ་གཞན་དག་འདི་སྐད་ཅེས་ཤེས་པ་ཡོད་པ་ཉིད་ནི་ཤེས་པ་དང་དོན་གཅིག་ལ་ ཤེས་པ་ནི་བློ་ཡིན་པས་དེའི་ཕྱིར་ཤེས་པ་ཡོད་པ་ཉིད་ནི་སྐྱེས་བུའི་ངོ་བོ་ཉིད་མ་ཡིན་ནོ་ཞེས་ཟེར་ན། དེ་ཡང་རིགས་པ་མ་ཡིན་ཏེ། བློ་ནི་ཤེས་པ་ཡོད་པ་ཉིད་མ་ཡིན་ཏེ་ཞེས་དམ་བཅས་པ་དེའི་དོན་གང་ཡིན་ཞེས་བརྟག་པ་སྟོན་ཏོ། །གལ་ཏེ་དམ་བཅས་པ་དེའི་དོན་སེམས་པ་མེད་པའམ། ཤེས་པ་ཡོད་པ་ཉིད་ཀྱི་ནུས་པ་ཡིན་ནོ་ཞེ་ན་ནི། ཕྱོགས་སྔ་མ་ལ་གནོད་དོ་ཞེས་བྱ་བ་ནི་གལ་ཏེ་དམ་བཅས་པ་དེའི་དོན་བློ་ལ་སེམས་པ་གཏན་མེད་པས་ཤེས་པ་ཡོད་པ་ཉིད་མ་ཡིན་ནོ་ཞེའམ། བློ་ལ་ཤེས་པ་ཡོད་པ་ཉིད་གསལ་བའི་དངོས་པོར་ནི་མེད་ལ་ཤེས་པ་ཡོད་པ་ཉིད་ཀྱི་ནུས་པ་ཡོད་པ་ཉིད་མ་ཡིན་ནོ་ཞེ་ན་ནི། ཕྱོགས་སྔ་མ་ལ་གནོད་པས་མི་རུང་སྟེ། འདི་ལྟར་ཁྱེད་ཉིད་ཀྱི་གྲུབ་པའི་མཐའ་ལས་བློ་ལ་སེམས་པ་གཏན་མེད་པར་ཡང་མི་འདོད་ལ། ཤེས་པ་ཡོད་པ་ཉིད་ཀྱི་ནུས་པ་བློ་ལ་ཡོད་པར་ཡང་མི་འདོད་པའི་ཕྱིར་རོ། །གལ་ཏེ་སེམས་པ་ལས་གཞན་ཞིག་ཡིན་ནོ་ཞེ་ན་ཡང༌། གང་ལས་གཞན་ཉིད་དུ་འགྱུར་བ་དེ་གང་ཡིན་ཏེ་དེ་ཡང་མེད་དོ་ཞེས་བྱ་བ་ནི། གལ་ཏེ་དམ་བཅས་པ་དེའི་དོ
Chinese
因为知道母亲而称为知田。它的差别是常恒，以及周遍和舍弃等等。因为说这些，就显示了先前数论派立誓要说明它的差别，如能食者等等的场合。具有知性，因为它不变所以也是常恒。因为是遍主所以也是周遍。因为不是作者所以也是舍弃。他们这样说。对于他们这样说的答复，这里造论者说：对于此，我已说了遮破具有知性以及周遍和能食者等等，所以那是不好的。这样说，因为先前数论派说我与果和因不同，不是作者，以及能食者、清净、周遍、不变和具有心识，所以在上面遮破那些的场合已经广说了，所以那个成立是不好的。心不是具有知性，因为这样说的立誓的意义是什么呢？因为这样问，就显示了先前数论派如果其他人这样说，具有知性与知是一样的，知是心，因此具有知性不是士夫的自性。如果这样说，那也是不合理的。心不是具有知性，因为这样立誓的意义是什么呢？显示了这样考察。如果立誓的意义是没有心识或者具有知性的能力，那么损害前品。这样说，如果立誓的意义是心识完全没有心识，所以不是具有知性，或者心识没有具有知性的显明事物，而是没有具有知性的能力，那么损害前品是不可以的。像这样，从您自己的宗派来说，也不承认心识完全没有心识，也不承认心识具有知性的能力。如果与心识是其他，那么从什么变成其他呢？那个又是什么呢？那个也没有。这样说，如果立誓的意
English
Because of knowing the mother, it is called knowing the field. Its distinctions are permanence, as well as pervasiveness and abandonment, etc. Because these are said, it shows the occasion when the Samkhyas previously vowed to explain its distinctions, such as the enjoyer, etc. Having consciousness, because it is unchanging, it is also permanent. Because it is the pervader, it is also pervasive. Because it is not the agent, it is also abandonment. They say this. In response to their saying this, here the commentator says: Regarding this, I have already spoken of refuting having consciousness, as well as pervasiveness and the enjoyer, etc., so that is not good. Saying this, because the Samkhyas previously said that the self is different from the fruit and the cause, is not the agent, as well as the enjoyer, pure, pervasive, unchanging, and having consciousness, so in the occasion of refuting those above, it has already been extensively spoken of, so that establishment is not good. The mind is not having consciousness, because what is the meaning of the vow that says this? Because of asking this, it shows that the Samkhyas previously, if others say this, having consciousness is the same as knowledge, knowledge is the mind, therefore having consciousness is not the nature of the purusha. If they say this, that is also unreasonable. The mind is not having consciousness, because what is the meaning of the vow that says this? It shows this examination. If the meaning of the vow is without consciousness or the ability of having consciousness, then it harms the former position. Saying this, if the meaning of the vow is that the mind completely has no consciousness, so it is not having consciousness, or the mind does not have the clear object of having consciousness, but does not have the ability of having consciousness, then harming the former position is not permissible. Like this, from your own tenets, you also do not admit that the mind completely has no consciousness, nor do you admit that the mind has the ability of having consciousness. If it is other than consciousness, then from what does it become other? What is that again? That also does not exist. Saying this, if the meaning of the vow is
Tibetan
ན་སེམས་པ་ལས་བློ་གཞན་ཞིག་ཡིན་པས་བློ་ནི་ཤེས་པ་ཡོད་པ་ཉིད་མ་ཡིན་ནོ་ཞེ་ན་ཡང༌། གང་ལས་བློ་གཞན་ཉིད་དུ་འགྱུར་བའི་སེམས་པ་དེ་གང་ཡིན་ཏེ། སེམས་པ་དེ་ཡང་མེད་པས་དེ་ལས་བློ་གཞན་ཞིག་ཡིན་ནོ་ཞེས་བྱར་མི་རུང་ངོ༌། །དེ་ལྟར་དེ་མ་གྲུབ་པའི་ཕྱིར་རམ། དམ་བཅས་པ་ལ་བརྟེན་པ་མ་གྲུབ་པའི་སྐྱོན་ཡོད་དོ་ཞེས་བྱ་བ་ནི། དེ་ལྟར་སེམས་པ་དེ་མ་གྲུབ་པའི་ཕྱིར། ཁྱེད་ཀྱིས་དམ་བཅས་པ་ལ་སེམས་པ་ལས་བློ་གཞན་ཡིན་པར་བསྒྲུབ་པ་བརྟེན་པ་དེ་མ་གྲུབ་པའི་སྐྱོན་ཡོད་པས། ཁྱེད་ཀྱི་བློ་ནི་ཤེས་པ་ཡོད་པ་ཉིད་མ་ཡིན་ཏེ། ཞེས་དམ་བཅས་པའི་ཕྱོགས་མ་གྲུབ་པོ། །སྐྱེ་བའི་ཕྱིར་ཞེས་བྱ་བའི་གཏན་ཚིགས་དེའི་དོན་ཡང་གང་ཡིན་ཞེས་བྱ་བས་ནི། སྔར་གྲངས་ཅན་དག་གིས་བློ་ནི་ཤེས་པ་ཡོད་པ་ཉིད་མ་ཡིན་ཏེ་ཞེས་དམ་བཅས་པའི་ཕྱོགས་དེ་སྒྲུབ་པའི་ཆོས་སྐྱེ་བའི་ཕྱིར་ཞེས་སྨྲས་པའི་གཏན་ཚིགས་དེའི་དོན་ཡང་གང་ཡིན་ཞེས་བརྟག་པ་སྟོན་ཏེ། གལ་ཏེ་མ་བྱུང་བ་ལས་འབྱུང་བའི་ཕྱིར་རོ་ཞེ་ན་ནི་རང་ལ་གཏན་ཚིགས་མ་གྲུབ་པོ་ཞེས་བྱ་བ་ནི། གལ་ཏེ་གཏན་ཚིགས་དེའི་དོན་དངོས་པོ་རྣམས་སྔོན་མ་བྱུང་བ་ལས་ཕྱིས་བྱུང་བའི་ཕྱིར་སྐྱེ་བ་ཞེས་པའོ་ཞེ་ན་ནི། རང་ལ་གཏན་ཚིགས་མ་གྲུབ་པས་མི་རུང་སྟེ། འདི་ལྟར་ཁྱེད་ གྲངས་ཅན་དག་འབྲས་བུ་སྔ་ན་ཡོད་པར་སྨྲ་བའི་ཕྱོགས་ལ་མ་བྱུང་བ་ལས་འབྱུང་བ་ཡིན་པར་མི་འདོད་པས་གཏན་ཚིགས་གང་ཡང་རུང་བ་ལ་མ་གྲུབ་པོ། །གལ་ཏེ་རང་ལ་གཏན་ཚིགས་མ་གྲུབ་པས་ཀྱང་འདོད་པའི་དོན་སྟོན་པར་བྱེད་དེ། གཞན་གྱི་ཕྱོགས་ལ་གྲུབ་པའི་ཕྱིར་ཕྱོགས་གཉི་ག་ལ་གྲགས་པའི་ཆོས་བཞིན་ནོ་ཞེ་ན་ཞེས་བྱ་བས་ནི། གྲངས་ཅན་དག་སྐྱེ་བའི་ཕྱིར་ཞེས་བྱ་བའི་གཏན་ཚིགས་དེ་མ་བྱུང་བ་ལས་བྱུང་བ་ཡིན་པའི་ཕྱིར་རང་ལ་མ་གྲུབ་ཏུ་ཟིན་ཀྱང༌། དེས་བློ་ནི་ཤེས་པ་ཡོད་པ་ཉིད་མ་ཡིན་ཏེ་ཞེས་དམ་བཅས་པའི་འདོད་པའི་དོན་སྟོན་པར་ནུས་སོ་ཞེས་གཞུང་འཇུག་པའི་ཚད་མ་སྟོན་ཏེ། དེ་དག་ནི་ཆོས་ཅན་དང༌། བསྒྲུབ་པར་བྱ་བ་ཆོས་དང༌། སྒྲུབ་པའི་ཆོས་དང༌། དཔེ་ཡིན་པར་གོ་རིམས་བཞིན་དུ་སྦྱར་ཏེ། དཔེར་ན་ཕྱོགས་གཉི་ག་ལ་གྲགས་པའི་ཆོས་བརྩལ་མ་ཐག་ཏུ་འབྱུང་བ་ཞེས་བྱ་བ་ནི་གཞན་གྱི་ཕྱོགས་ལ་སྒྲུབ་པའི་ཕྱིར། དེས་སྒྲ་མི་རྟག་སྟེ་ཞེས་དམ་བཅས་པའི་འདོད་པའི་དོན་སྟོན་པར་ནུས་པ་དེ་བཞིན་དུ་མ་བྱུང་བ་ལས་འབྱུང་བའི་ཕྱིར་ཞེས་བྱ་བའི་གཏན་ཚིགས་རང་ལ་མ་གྲུབ་པ་ཡང་གཞན་གྱི་ཕྱོགས་ལ་གྲུབ་པའི་ཕྱིར། དེས་ཀྱང་བློ་ནི
Chinese
如果说，因为心识与智慧是不同的，所以智慧本身不是具有知觉的。但是，什么才是那个使智慧变得不同于心识的心识呢？因为心识本身也不存在，所以不能说智慧是不同于它的。因此，因为这一点没有成立吗？或者说，存在着依赖于承诺而没有成立的过失吗？这是因为，如果心识没有成立，那么你们所承诺的，即证明智慧不同于心识的依赖就没有成立的过失。因此，你们的“智慧本身不是具有知觉的”这一承诺的方面就没有成立。那么，“因为产生”这个理由的意义又是什么呢？这是在探究，先前数论者们所承诺的“智慧本身不是具有知觉的”，为了成立这个方面，所说的“因为产生”这个理由的意义又是什么。如果说是“因为从未出现而出现”，那么对于自己来说，理由就没有成立。如果理由的意义是事物从先前未出现而后来出现，所以说是产生，那么对于自己来说，理由就没有成立，这是不行的。因为你们这些数论者，在主张果已经存在的情况下，不认为是从未出现而出现，所以任何理由都没有成立。如果说，即使理由对于自己没有成立，也能显示所希望的意义，因为对于他人的一方是成立的，就像双方都认可的法一样。数论者们即使“因为产生”这个理由，因为是从未出现而出现，对于自己没有成立，但是它也能显示“智慧本身不是具有知觉的”这个所承诺的意义，这是在展示进入论证的量。那些是法的主体，所要成立的法，成立的法，以及例子，按照顺序排列。例如，双方都认可的法，即刚开始运作时出现，这是为了在他人的一方成立。因此，它能显示“声音是无常的”这个所承诺的意义，同样，即使“因为从未出现而出现”这个理由对于自己没有成立，但是因为对于他人的一方是成立的，因此它也能
English
If it is said that because mind and wisdom are different, wisdom itself is not sentient. However, what is that mind that makes wisdom different from mind? Because mind itself does not exist, it cannot be said that wisdom is different from it. Therefore, is it because this point is not established? Or is there a fault of relying on a promise that is not established? This is because, if the mind is not established, then the reliance on proving that wisdom is different from mind, which you have promised, has the fault of not being established. Therefore, your commitment that "wisdom itself is not sentient" is not established. Then, what is the meaning of the reason "because it arises"? This is inquiring into what the meaning of the reason "because it arises" is, which was said by the Samkhyas to establish the aspect of the commitment that "wisdom itself is not sentient." If it is said to be "because it arises from what has never appeared," then for oneself, the reason is not established. If the meaning of the reason is that things arise because they appear later from what has never appeared before, then for oneself, the reason is not established, which is not acceptable. Because you Samkhyas, in asserting that the effect already exists, do not believe that it arises from what has never appeared, so no reason is established. If it is said that even if the reason is not established for oneself, it can still show the desired meaning, because it is established for the other party, just like a dharma that is recognized by both parties. Even if the Samkhyas' reason "because it arises," because it arises from what has never appeared, is not established for themselves, it can still show the promised meaning that "wisdom itself is not sentient," which is demonstrating the valid cognition for entering into argumentation. Those are the subject of the dharma, the dharma to be established, the dharma that establishes, and the example, arranged in order. For example, a dharma recognized by both parties, which appears as soon as it starts to operate, is for the sake of being established in the other party. Therefore, it can show the promised meaning that "sound is impermanent," similarly, even if the reason "because it arises from what has never appeared" is not established for oneself, because it is established for the other party, therefore it can also