Tibetan
ར་ནུས་པའི་འཐད་པ་བསྟན་ཏོ། །ཡང་ན། གལ་ཏེ་ཕུང་པོ་བདག་ཡིན་ན། །སྐྱེ་དང་འཇིག་པ་ཅན་དུ་འགྱུར། །ཞེས་བྱ་བ་ནི་ཕུང་པོ་རྣམས་སྐྱེ་བ་དང༌། འཇིག་པའི་ཆོས་ཅན་ཉིད་ཡིན་པའི་ཕྱིར་དེས་ན་དོན་དམ་པར་གཟུགས་སུ་རུང་བ་དང༌། མྱོང་བ་དང༌། མཚན་མར་འཛིན་པ་དང༌། མངོན་པར་འདུ་བྱེད་པ་དང༌། རྣམ་པར་ཤེས་པར་བྱེད་པའི་མཚན་ཉིད་ཀྱི་ཕུང་པོ་ལྔ་པོ་དག་ནི་བདག་མ་ཡིན་པར་ཤེས་པར་བྱར་ནུས་ཏེ། སྐྱེ་བ་དང་འཇིག་པའི་ཆོས་ཅན་ཉིད་ཡིན་པའི་ཕྱིར་དཔེར་ན་བུམ་པ་བཞིན་ནོ་ཞེས་བྱ་བས་ནི་ཡང་རྣམ་པ་གཅིག་ཏུ་ན་ཕུང་པོ་རྣམས་ཉིད་བདག་ཡིན་པར་སྨྲ་བའི་ཕྱོགས་དེ་ལ་ཕུང་པོ་རྣམས་སྐྱེ་བ་དང་འཇིག་པའི་ཆོས་ཅན་ཉིད་ཡིན་པའི་ཕྱིར་དེས་ན་དོན་དམ་པར་ཕུང་པོ་རྣམས་བདག་མ་ཡིན་པར་ཤེས་པར་བྱར་ནུས་པའི་ཕྱོགས་གཏན་ཚིགས་དང་དཔེ་དང་བཅས་པ་བསྟན་ཏེ། དེ་དག་ནི་ཆོས་ཅན་དང༌། བསྒྲུབ་པར་བྱ་བ་ཆོས་དང༌། སྒྲུབ་པའི་ཆོས་དང༌། དཔེ་ཡིན་པར་གོ་རིམས་བཞིན་དུ་སྦྱར་ཏེ། དཔེར་ན་བུམ་པ་ནི་སྐྱེ་བ་དང་འཇིག་པའི་ཆོས་ཅན་ཉིད་ཡིན་པའི་ཕྱིར་བདག་མ་ཡིན་པར་ཤེས་པར་བྱར་ནུས་པ་དེ་བཞིན་དུ། ཕུང་པོ་དག་ཀྱང་སྐྱེ་བ་དང་འཇིག་པའི་ཆོས་ཅན་ཉིད་ཡིན་པའི་ཕྱིར་བདག་མ་ཡིན་པར་ཤེས་པར་བྱར་ནུས་སོ། །དེ་བཞིན་དུ་འབྲས་བུ་ཉིད་དང༌། རྒྱུ་ཉིད་དང༌། ལན་འགའ་དགའ་བ་དང༌། ཡོངས་སུ་གདུང་བའི་རྒྱུ་ཉིད་དང༌། ཐེ་ཚོམ་ཅན་གྱི་ཤེས་པ་དང༌། ལོག་པའི་ཤེས་པའི་རྒྱུ་ཉིད་ཡིན་པ་ལ་སོགས་པའི་གཏན་ཚིགས་དག་གིས་ཀྱང་རྗེས་སུ་དཔག་པ་རྒྱས་པར་བྱའོ་ཞེས་བྱ་བ་ནི་འདི་ལྟར་སྦྱར་ཏེ། དོན་དམ་པར་གཟུགས་སུ་རུང་བ་དང༌། མྱོང་བ་དང༌། མཚན་མར་འཛིན་པ་དང༌། མངོན་པར་འདུ་བྱེད་པ་དང༌། རྣམ་པར་ཤེས་པར་བྱེད་པའི་མཚན་ཉིད་ཀྱི་ཕུང་པོ་ལྔ་པོ་དག་ནི་བདག་མ་ཡིན་པར་ཤེས་པར་བྱར་ནུས་ཏེ། འབྲས་བུ་ཉིད་ཡིན་པའི་ཕྱིར་དང༌། རྒྱུ་ཉིད་ཡིན་པའི་ཕྱིར་དང༌། ལན་འགའ་དགའ་བའི་རྒྱུ་ཉིད་ཡིན་པའི་ཕྱིར་དང༌། ལན་འགའ་ཡོངས་སུ་གདུང་བའི་རྒྱུ་ཉིད་ཡིན་པའི་ཕྱིར་དང༌། ཐེ་ཚོམ་ཅན་གྱི་ཤེས་པའི་རྒྱུ་ཉིད་ཡིན་པའི་ཕྱིར་དང༌། ལོག་པའི་ཤེས་པའི་རྒྱུ་ཉིད་ཡིན་པ་ལ་སོགས་པའི་ཕྱིར་དཔེར་ན་བུམ་པ་བཞིན་ནོ་ཞེས་བྱ་བར་སྦྱར་རོ། །དེ་ལྟ་བས་ན་རེ་ཞིག་ཕུང་པོ་རྣམས་ཉིད་བདག་ཡིན་ནོ་ཞེས་བྱ་བ་མི་འཐད་དོ། །ད་ནི་བདག་ཕུང་པོ་རྣམས་ལས་གཞན་ཡིན་པ་ཡང་མེད་པར་བསྒྲུབ་པར་བྱ་སྟེ། དེ་ལ་རེ་ཞིག་མུ་སྟེགས་བྱེ་བྲག་པ་དང༌། གྲངས་ཅན་དང༌། སྐྱེས་བུ་རྒྱུར་འདོད་པ་དག་བདག་ཕུང་པོ་རྣམས་ལས་གཞན་ཡིན་པར་སྨྲ་ བའི་གཞུང་བསྟན་པའི་ཕྱིར། བྱེ་བྲག་པ་དག་ནི་བདག་ལུས་དང་དབང་པོ་དང་བློ་ལས་གཞན་པ། བདེ་བ་ལ་སོགས་པའི་གཞིར་གྱུར་པ་དང༌། བྱེད་པ་པོ་དང༌། སེམས་པ་མེད་པ་དང༌། རྟག་པ་ཐམས་ཅད་དུ་སོང་བ་ཡིན་པར་བརྗོད་ལ། གྲངས་ཅན་དག་ནི་བདག་འབྲས་བུ་དང་རྒྱུ་ལས་གཞན་པ་བྱེད་པ་པོ་མ་ཡིན་པ་དང༌། ཟབ་པོ་དང༌། དག་པ་དང༌། ཐམས་ཅད་དུ་སོང་བ་དང༌། མི་འགྱུར་བ་དང༌། སེམས་པ་ཡོད་པ་ཡིན་པར་བརྗོད་ཅིང༌། སྐྱེས་བུ་རྒྱུར་འདོད་པས་ཀྱང་དེ་བཞིན་བས་དེ་དག་ལ་སྒྲུབ་པ་འདི་མི་གནོད་དོ་ཞེ་ན་ཞེས་བྱ་བ་སྨྲས་སོ། །ད་ནི་དེ་དག་གསལ་བ་བསྟན་པར་བྱ་སྟེ། དེའི་ཕྱིར་སློབ་དཔོན་གྱི་ཕུང་པོ་ལས་གཞན་པའི་བདག་བསྟན་དཀའ་བ་དེས་པར་མཛད་ནས་དེ་དག་གི་ཕྱིར་བཤད་པ། གལ་ཏེ་ཕུང་པོ་རྣམས་ལས་གཞན། །ཕུང་པོའི་མཚན་ཉིད་མེད་པར་འགྱུར། །ཕུང་པོའི་མཚན་ཉིད་མེད་པ་ནི། །ཕུང་པོའི་མཚན་ཉིད་མ་ཡིན་པ་སྟེ། གཟུགས་སུ་རུང་བ་དང༌། མྱོང་བ་དང༌། མཚན་མར་འཛིན་པ་དང༌། མངོན་པར་འདུ་བྱེད་པ་དང༌། རྣམ་པར་ཤེས་པར་བྱེད་པའི་མཚན་ཉིད་མ་ཡིན་པར་འགྱུར་རོ་ཞེས་བྱ་བའི་ཐ་ཚིག་གོ་ཞེས་བྱ་བ་སྨྲས་ཏེ། ཅི་སྟེ་བདག་ཕུང་པོ་རྣམས་ལས་གཞན་ཡིན་པར་གྱུར་ན། དེ་ལྟར་ན་ཕུང་པོའི་མཚན་ཉིད་མ་ཡིན་པར་འགྱུར་ཏེ། ཕུང་པོ་རྣམས་ཀྱི་སྐྱེ་བ་དང་འཇིག་པའི་མཚན་ཉིད་ཡིན་པས་དེས་ན་བདག་ཕུང་པོ་རྣམས་ལས་གཞན་ཡིན་པའི་ཕྱིར་སྐྱེ་བ་དང་འཇིག་པའི་མཚན་ཉིད་མ་ཡིན་པར་འགྱུར་རོ། །དེ་ལྟ་ན་རྟག་པར་འགྱུར་ཏེ། བདག་བརྟགས་པ་ཡིན་ན་རྩོམ་པ་ཐམས་ཅད་དོན་མེད་པ་ཉིད་དུ་འགྱུར་ཏེ། འདི་ལྟར་རྟག་པ་མི་འགྱུར་བ་ལ་ཅི་ཞིག་བྱར་ཡོད། དེ་ལྟ་ན་ཡང་བདག་ཡོད་པར་རྟོག་པ་དོན་མེད་པ་ཉིད་དུ་འགྱུར་ཏེ། དེ་ལ་ཅུང་ཟད་ཀྱང་འཇུག་པའམ། ལྡོག་པར་མི་འགྱུར་རོ། །དེ་ལྟ་བས་ན་བདག་ཕུང་པོ་རྣམས་ལས་གཞན་པར་ཡང་མི་འཐད་དོ་ཞེས་སྟོན་ཏོ། །དེ་ལྟར་ན་འདིས་ནི་བརྟགས་པའི་བདག་གི་ཆོས་ནི་ཕུང་པོའི་མཚན་ཉིད་མ་ཡིན་པ་ཉིད་ཡིན་པར་བསྟན་ཏོ་ཞེས་བྱ་བ་ནི་དེ་ལྟར་ན་ཚིག་ལེའུར་བྱས་པའི་ཕྱེད་འོག་མ་འདིས་ནི་ཕུང་པོ་རྣམས་ལས་གཞན་པའི་བདག་ཕ་རོལ་པོ་དག་གིས་བརྟགས་པ་མེད་པར་སྒྲུབ་པའི་ཆོས་གཏན་ཚིགས་ནི་ཕུང་པོའི་མཚན་ཉིད་མ་ཡིན་པ་ཉིད་ཡིན་པར་བསྟན་ཏོ། །དཔེ་ནི་དབང་གིས་བསྒྲུབ་པར་བྱ་བ་དང་སྒྲུབ་ པའི་ཆོས་གཉི་ག་ལ་གྲགས་པའི་ཆོས་ཅན་མོ་གཤམ་གྱི་བུ་ལ་སོགས་པ་དག་ཡིན་ནོ་ཞེས་བྱ་བས་ནི་དེའི་ཆོས་མཐུན་པའི་དཔེ་ནི་སྒྲུབ་པའི་ཆོས་དེའི་དབང་གིས་བསྒྲུབ་པར་བྱ་བ་ཕུང་པོ་ལས་གཞན་པའི་བདག་མེད་པ་དང༌། སྒྲུབ་པའི་ཆོས་ཕུང་པོའི་མཚན་ཉིད་མ་ཡིན་པ་ཞེས་བྱ་བ་དག་དང་ཆོས་མཐུན་པ་རྒོལ་བ་དང་ཕྱིར་རྒོལ་བ་གཉི་ག་ལ་གྲགས་པའི་ཆོས་ཅན་མོ་གཤམ་གྱི་བུ་ལ་སོགས་པ་དག་ཡིན་པར་སྦྱར་རོ་ཞེས་བསྟན་ཏོ། །དེ་ཉིད་ཀྱི་ཚད་མ་བསྟན་པའི་ཕྱིར་འདིར་རྗེས་སུ་དཔག་པ་ནི་དོན་དམ་པར་བདག་གཟུགས་ལ་སོགས་པའི་ཕུང་པོ་ལས་གཞན་པ་མེད་དེ། ཕུང་པོའི་མཚན་ཉིད་མ་ཡིན་པའི་ཕྱིར། དཔེར་ན་མོ་གཤམ་གྱི་བུ་བཞིན་ནོ་ཞེས་བྱ་བ་སྨྲས་ཏེ། དེ་དག་ནི་ཆོས་ཅན་དང༌། བསྒྲུབ་པར་བྱ་བ་ཆོས་དང༌། སྒྲུབ་པའི་ཆོས་དང༌། དཔེ་ཡིན་པར་གོ་རིམས་བཞིན་དུ་སྦྱར་ཏེ། དཔེར་ན་མོ་གཤམ་གྱི་བུ་ནི། ཕུང་པོའི་མཚན་ཉིད་མ་ཡིན་པའི་ཕྱིར་ཕུང་པོ་ལས་ལོགས་ཤིག་ན་མེད་པ་དེ་བཞིན་དུ་བདག་ཀྱང་ཕུང་པོའི་མཚན་ཉིད་མ་ཡིན་པའི་ཕྱིར་ཕུང་པོ་ལས་ལོགས་ཤིག་ན་མེད་དོ། །གལ་ཏེ་མྱ་ངན་ལས་འདས་པ། །ཕུང་པོའི་མཚན་ཉིད་མ་ཡིན་པས་མ་ངེས་པ་ཉིད་དོ་ཞེ་ན་ཞེས་བྱ་བ་ནི་ཕ་རོལ་པོ་དག་དབུ་མ་པའི་གཏན་ཚིགས་ཕུང་པོའི་མཚན་ཉིད་མ་ཡིན་པའི་ཕྱིར་ཞེས་བྱ་བ་དེ་མ་ངེས་པ་ཉིད་དུ་སྐྱོན་འདོགས་པའི་ཚིག་ཡིན་ཏེ། དེ་དག་ན་རེ་འདི་ན་མྱ་ངན་ལས་འདས་པ་ཕུང་པོའི་མཚན་ཉིད་མ་ཡིན་ཡང་ཕུང་པོ་ལས་ལོགས་ཤིག་ན་ཡོད་པར་འདོད་པས་དེས་ན་ཇི་རེ་ཞིག་ཕུང་པོའི་མཚན་ཉིད་མ་ཡིན་པའི་ཕྱིར། དཔེར་ན་མོ་གཤམ་གྱི་བུ་བཞིན་དུ་བདག་ཕུང་པོ་ལས་ལོགས་ཤིག་ན་མེད་དམ། འོན་ཏེ་ཕུང་པོའི་མཚན་ཉིད་མ་ཡིན་པའི་ཕྱིར། དཔེར་ན་མྱ་ངན་ལས་འདས་པ་བཞིན་དུ་བདག་ཕུང་པོ་ལས་ལོགས་ཤིག་ན་ཡོད་པར་འགྱུར་བ་མ་ངེས་པ་ཉིད་ཡིན་པས་དབུ་མ་པའི་གཏན་ཚིགས་དེ་མ་གྲུབ་བོ་ཞེས་ཟེར་རོ། །དེའི་ལན་དུ། དེ་ནི། །མཚན་ཉིད་མེད་པའི་དངོས་པོ་ནི། །འགའ་ཡང་གང་ནའང་ཡོད་མ་ཡིན། །ཞེས་བྱ་བ་དེར་མྱ་ངན་ལས་འདས་པ་ལ་སོགས་པ་འདུས་མ་བྱས་ཀྱི་དངོས་པོ་བསལ་བའི་ཕྱིར་མི་མཐུན་པའི་ཕྱོགས་མེད་པས་མ་ངེས་པ་ཉིད་མ་ཡིན་ནོ་ཞེས་བྱ་བ་སྨྲས་ཏེ། དེ་ནི་སྔར་ཁམས་བརྟག་པའི་སྐབས་སུ་ཚིག་ལེའུར་བྱས་པའི་ཕྱེད་འདིས་མཚན་ ཉིད་མེད་པའི་དངོས་པོ་མྱ་ངན་ལས་འདས་པ་བསལ་བའི་ཕྱིར་མི་མཐུན་པའི་ཕྱོགས་མེད་པས་མ་ངེས་པ་ཉིད་མ་ཡིན་ནོ། །གལ་ཏེ་བསྟན་བཅོས་མཛད་པས་དམ་བཅས་པ་ལ་སོགས་པའི་ཡན་ལག་མ་བརྗོད་པའི་ཕྱིར་སྒྲུབ་པ་མ་ཚང་བའི་སྐྱོན་ཡོད་དོ་ཞེ་ན་ཞེས་བྱ་བ་ནི་ཕ་རོལ་པོ་དག་ན་རེ་སློབ་
Chinese
已经显示了能够成立的道理。再者，如果蕴是我的话，就会有生和灭。这句话是因为诸蕴是具有生和灭的自性，因此实际上能够知道色蕴、受蕴、想蕴、行蕴、识蕴这五蕴不是我，因为是具有生和灭的自性，例如如同瓶子一样。这句话又从另一方面来说，对于说诸蕴本身是我的那一方，因为诸蕴是具有生和灭的自性，因此实际上能够知道诸蕴不是我的那一方，显示了具有理由和例子的，那些按照顺序分别是法，所要成立的法，成立的法和例子。例如瓶子是具有生和灭的自性，因此能够知道不是我那样，诸蕴也同样是具有生和灭的自性，因此能够知道不是我。同样地，以是果本身，是因本身，有时是快乐的因，完全是痛苦的因，是怀疑的知识，是颠倒的知识的因等等的理由，也要详细地进行推论。这句话要这样结合：实际上能够知道色蕴、受蕴、想蕴、行蕴、识蕴这五蕴不是我，因为是果本身，因为是因本身，因为有时是快乐的因，因为有时是完全痛苦的因，因为是怀疑的知识的因，因为是颠倒的知识的因等等，例如如同瓶子一样来结合。因此，暂时说诸蕴本身是我，是不合理的。现在要论证我不是在诸蕴之外，对此，首先外道各别论者和数论者以及胜
English
The reason for being able to establish it has been shown. Furthermore, if the aggregates were the self, they would be subject to arising and ceasing. This statement is because the aggregates are of the nature of arising and ceasing, therefore, in reality, it is possible to know that the five aggregates, which are the characteristics of form, feeling, perception, mental formations, and consciousness, are not the self, because they are of the nature of arising and ceasing, just like a pot. This statement, in another way, for those who say that the aggregates themselves are the self, because the aggregates are of the nature of arising and ceasing, therefore, in reality, it is possible to know that the aggregates are not the self, showing the side with reason and example. Those are, in order, the subject, the dharma to be established, the dharma of establishment, and the example. For example, a pot is of the nature of arising and ceasing, therefore, it is possible to know that it is not the self, just like that, the aggregates are also of the nature of arising and ceasing, therefore, it is possible to know that they are not the self. Similarly, with reasons such as being the result itself, being the cause itself, sometimes being the cause of happiness, being the cause of complete suffering, being the cause of doubtful knowledge, being the cause of wrong knowledge, and so on, the inference should be elaborated. This statement should be connected like this: in reality, it is possible to know that the five aggregates, which are the characteristics of form, feeling, perception, mental formations, and consciousness, are not the self, because they are the result itself, because they are the cause itself, because they are sometimes the cause of happiness, because they are sometimes the cause of complete suffering, because they are the cause of doubtful knowledge, because they are the cause of wrong knowledge, and so on, connect it like "for example, like a pot." Therefore, for the time being, saying that the aggregates themselves are the self is unreasonable. Now, it is to be proven that the self is not other than the aggregates. For that, first, the non-Buddhist particularists, the Samkhyas, and the Viśeṣikas,
Chinese
那些想要改变的人说，我与诸蕴不同，为了教导这个宗义。胜论派说，我与身体、感官和意识不同，是安乐等的基础，是作者，没有思想，是恒常的，遍及一切。数论派说，我与果和因不同，不是作者，是深奥的，清净的，遍及一切的，不变的，有思想的。认为神我是因的人也这样认为，因此这个论证对他们没有损害，这样说道。现在将要阐明这些，因此，导师造了难以显示的与诸蕴不同的我，为了他们而说：如果与诸蕴不同，就会没有诸蕴的体性。没有诸蕴的体性，就不是诸蕴的体性，即不是能成为色法，感受，取相，造作，以及能成为识的体性，这是它的意义。如果我与诸蕴不同，那样就会没有诸蕴的体性，因为诸蕴的体性是生和灭，因此，我与诸蕴不同，所以就不是生和灭的体性。那样就会是常恒的，如果我是可以考察的，那么一切努力都会变得没有意义，因为对于常恒不变的事物，有什么可做的呢？那样的话，认为我存在的想法也会变得没有意义，因为它不会有丝毫的进入或改变。因此，显示说，我与诸蕴不同也是不合理的。这样，这表明了被考察的我的法不是诸蕴的体性。因此，这句偈颂的后半部分表明，与诸蕴不同的我，外道们所考察的，无须考察而成立的法，其理由不是诸蕴的体性。譬如，以力所要成立的和成立的法两者都著名的有法，如寡妇的儿子等，这样说道。
English
Those who wish to change say that I am different from the aggregates, in order to teach this tenet. The Vaisheshikas say that I am different from the body, senses, and consciousness, am the basis of happiness and so on, am the agent, have no thought, and am eternal, pervading everything. The Samkhyas say that I am different from the fruit and the cause, am not the agent, am profound, pure, pervading everything, unchanging, and have thought. Those who consider the purusha to be the cause also think so, therefore this argument does not harm them, thus it is said. Now these will be clarified, therefore, the teacher made the difficult to show self different from the aggregates, and for them said: If it is different from the aggregates, it will not have the nature of the aggregates. Not having the nature of the aggregates is not the nature of the aggregates, that is, not being able to become form, feeling, perception, formation, and being able to become the nature of consciousness, this is its meaning. If I am different from the aggregates, then it will not have the nature of the aggregates, because the nature of the aggregates is birth and death, therefore, I am different from the aggregates, so it is not the nature of birth and death. Then it will be permanent, if I am examinable, then all efforts will become meaningless, because for the permanent and unchanging things, what can be done? In that case, the idea of thinking that I exist will also become meaningless, because it will not have the slightest entry or change. Therefore, it is shown that it is also unreasonable for me to be different from the aggregates. Thus, this shows that the dharma of the examined self is not the nature of the aggregates. Therefore, the latter half of this verse shows that the dharma that is established without examination, which is examined by the non-Buddhists, which is different from the aggregates, the reason is not the nature of the aggregates. For example, the dharma that is famous for both the dharma to be established by force and the established dharma, such as the son of a widow, etc., thus it is said.
Chinese
与之相符的例子是，凭借所要成立的法，所要成立的，没有异于蕴的我的存在，以及所要成立的法，不是蕴的自性，这些与论敌和反驳者双方都认可的，如石女的儿子等是相符的，如此安立。为了说明其量，这里所说的比量是，就胜义而言，我没有异于色等蕴，因为不是蕴的自性。例如石女的儿子一样。如此宣说，这些依次安立为有法、所要成立的法、能成立的法和例子。例如石女的儿子，因为不是蕴的自性，所以不存在于蕴之外，同样，我也是因为不是蕴的自性，所以不存在于蕴之外。如果说，涅槃不是蕴的自性，所以是不决定的。这是他方为了对中观宗的理由“因为不是蕴的自性”进行不决定之过而说的。他们说，这里涅槃不是蕴的自性，但却被认为是存在于蕴之外的，因此，为什么因为不是蕴的自性，例如石女的儿子一样，我就不存在于蕴之外呢？或者因为不是蕴的自性，例如涅槃一样，我就会存在于蕴之外呢？因为是不决定的，所以中观宗的理由不成立。对此回答说：彼，无自性的事物，任何何处皆无有。这是为了排除涅槃等非组合的事物，因为没有相违品，所以不是不决定的。这是之前在界观察时，用这半句偈颂，