Tibetan
ན་ལས་འདས་པ་དེ་ཤེས་པ་འམ། བརྗོད་པ་གང་གིས་མངོན་པར་བྱེད་པའི་ཤེས་པ་འམ། བརྗོད་པ་དག་དོན་དམ་པར་དགག་པ་སྔར་བསྟན་ཟིན་པས་མྱ་ངན་ལས་འདས་པ་དེ་ཡང་མངོན་པར་བྱེད་པ་མེད་པའི་ཕྱིར་ཡོད་པ་མ་ཡིན་ནོ་ཞེས་བསྟན་པའི་ཕྱིར་ཡང་གཞན་ཡང་གལ་ཏེ་མྱ་ངན་ལས་འདས་པ་ནི། དངོས་མིན་དངོས་པོ་མེད་མིན་ན། ཁྱེད་འདོད་པ་ལྟར་རོ། །དངོས་མིན་དངོས་པོ་མེད་མིན་ཞེས། །གང་ཞིག་གིས་ནི་དེ་མངོན་བྱེད། །དེ་མངོན་པར་བྱེད་པའི་ཤས་པ་འམ། བརྗོད་པ་དགག་པ་སྔར་བསྟན་ཟིན་པའི་ཕྱིར་རོ་ཞེས་བྱ་བར་དགོངས་སོ་ཞེས་བྱ་བར་སྨྲས་སོ། །ད་ནི་ལུང་དུ་མ་བསྟན་པའི་དངོས་པོ་བཅུ་བཞིའི་ཚུལ་གྱིས་མྱ་ ངན་ལས་འདས་པ་དངོས་པོ་མ་ཡིན་པ་དང༌། དངོས་པོ་མེད་པ་མ་ཡིན་པར་ལུང་དུ་མ་བསྟན་པ་མྱ་ངན་ལས་འདས་པ་དངོས་པོ་ཡང་མ་ཡིན་ལ། དངོས་པོ་མེད་པ་ཡང་མ་ཡིན་བདེ་མངོན་པར་བྱེད་པ་མེད་པའི་ཕྱིར་མྱ་ངན་ལས་འདས་པ་དེ་ཡོད་པ་མ་ཡིན་པར་བསྟན་པའི་ཕྱིར། ཡང་གཞན་ཡང། བཅོམ་ལྡན་མྱ་ངན་འདས་གྱུར་ནས། །ཡོད་པར་མི་མངོན་དེ་བཞིན་དུ། །མེད་དོ་ཞེའམ་གཉི་ག་དང༌། །གཉིས་མིན་ཞེས་ཀྱང་མི་མངོན་ནོ། །དེ་བཞིན་གཤེགས་པ་མྱ་ངན་ལས་འདས་ནས་ཡོད་པ་དང༌། མེད་པ་དང༌། ཡོད་ཀྱང་ཡོད་ལ་མེད་ཀྱང་མེད་པ་དང༌། ཡོད་པ་ཡང་མ་ཡིན་མེད་པ་ཡང་མ་ཡིན་ནོ་ཞེས་བྱ་བར་མི་མངོན་ནོ་ཞེས་བྱ་བ་སྨྲས་ཏེ། དེ་ལྟར་ལུང་དུ་མ་བསྟན་པའི་ཕྱིར་རོ། །དེས་ནི་ཕུང་པོའི་ལྷག་མ་མེད་པའི་མྱ་ངན་ལས་འདས་པ་དངོས་པོ་ཡང་མ་ཡིན་ལ། དངོས་པོ་མེད་པ་ཡང་མ་ཡིན་པར་འདོད་པ་དགག་པ་བསྟན་ཏོ། །བཅོམ་ལྡན་འདས་བཞུགས་པར་གྱུར་ན་ཡང༌། ཡོད་པར་མི་མངོན་དེ་བཞིན་དུ། །མེད་དོ་ཞེའམ་གཉི་ག་དང༌། །གཉིས་མིན་ཞེས་ཀྱང་མི་མངོན་ནོ། །དེ་བཞིན་གཤེགས་པ་བཞུགས་ན་ཡང་ཡོད་པ་དང༌། མེད་པ་དང༌། ཡོད་ཀྱང་ཡོད་ལ། མེད་ཀྱང་མེད་པ་དང༌། ཡོད་པ་ཡང་མ་ཡིན་མེད་པ་ཡང་མ་ཡིན་ནོ་ཞེས་བྱ་བར་མི་མངོན་ནོ་ཞེས་བྱ་བ་ཡང་དེ་ལྟར་ལུང་དུ་མ་བསྟན་པའི་ཕྱིར་ཏེ། དེ་ནི་ཕུང་པོའི་ལྷག་མ་དང་བཅས་པའི་མྱ་ངན་ལས་འདས་པ་དངོས་པོ་ཡང་མ་ཡིན་ལ། དངོས་པོ་མེད་པ་ཡང་མ་ཡིན་པར་འདོད་པ་དགག་པ་བསྟན་ཏོ། །དེ་ལྟར་སྲོག་གང་ཡིན་པ་དེ་ལུས་ཡིན་པ་དང༌། སྲོག་ཀྱང་གཞན་ལ་ལུས་ཀྱང་གཞན་ནོ་ཞེས་བྱ་བར་མི་མངོན་ནོ་ཞེས་བྱ་བའི་བར་གྱིས་ལུང་དུ་མ་བསྟན་པའི་དངོས་པོ་དག་ལ་དེ་དག་མ་བཀག་པ་ཁོ་ནའི་ཕྱིར་མྱ་ངན་ལས་འདས་པ་མ་གྲུབ་པས་གཏན་ཚིགས་ཀྱི་དོན་མ་གྲུབ་པ་ཉིད་ཉམས་པ་མེད་དོ་ཞེས་བྱ་བས་ནི་མཇུག་བསྡུ་བ་ཡིན་ཏེ། ལུང་དུ་མ་བསྟན་པའི་དངོས་པོ་བཅུ་བཞི་པོ་དག་དེ་དག་ལུང་དུ་མ་བསྟན་ཞིང་བཀག་པ་ཁོ་ནའི་ཕྱིར་མྱ་ངན་ལས་འདས་པ་དངོས་པོ་ཡང་མ་ཡིན་ལ། དངོས་པོ་མེད་པ་ཡང་མ་ཡིན་ནོ་ཞེས་བྱ་བ་དེ་མངོན་པར་བྱེད་པ་མེད་པས་མ་གྲུབ་པོ། །དེ་ལྟར་མྱ་ངན་ལས་འདས་པ་དངོས་པོ་ཡིན་པ་དང༌། དངོས་པོ་མེད་པ་ཡིན་པ་དང༌། གཉི་ག་ ཡིན་པ་དང༌། གཉི་ག་མ་ཡིན་པ་ཡིན་པར་མ་གྲུབ་པས་སྔར་ཕ་རོལ་པོ་དག་ན་རེ་གལ་ཏེ་འདུ་བྱེད་འདི་དག་མྱ་ངན་ལས་འདས་པར་འདོད་ན་ནི། འདུ་བྱེད་དེ་དག་དོན་དམ་པར་ངོ་བོ་ཉིད་ཡོད་པ་ཁོ་ནར་ཤེས་པར་བྱ་སྟེ། ཉོན་མོངས་པ་སྤང་བ་དང༌། མིང་དང་གཟུགས་འགགས་པས་མྱ་ངན་ལས་འདས་པ་འཐོབ་པའི་ཕྱིར་རོ་ཞེས་ཟེར་བའི་གཏན་ཚིགས་ཀྱི་དོན་མ་གྲུབ་པ་ཉིད་ཉམས་པ་མེད་དོ། །འདིར་སྨྲས་པ། དོན་དམ་པར་མྱ་ངན་ལས་འདས་པ་ནི་ཡོད་པ་ཁོ་ན་ཡིན་ཏེ། སྐྱེ་བ་དང་རྒ་ཤིས་འཇིག་པ་རྣམས་དེ་ཐོབ་པར་བྱ་བའི་ཕྱིར་འཇུག་པ་ཡོད་པའི་ཕྱིར་རོ། །མེད་པ་ལ་ནི་ཁྱད་པར་ཅན་རྣམས་དེ་ཐོབ་པར་བྱ་བའི་ཕྱིར་འཇུག་པ་མ་མཐོང་སྟེ། དཔེར་ན་རུས་སྦལ་གྱི་སྤུ་བཞིན་ནོ། །མྱ་ངན་ལས་འདས་པ་ལ་ནི་དེ་འཐོབ་པར་བྱ་བའི་ཕྱིར་དང༌། ཁྱད་པར་ཅན་རྣམས་ལམ་བསྒོམ་པ་ལ་འཇུག་པ་ཡོད་པས་དེའི་ཕྱིར་དོན་དམ་པར་མྱ་ངན་ལས་འདས་པ་ནི་ཡོད་པ་ཁོ་ན་ཡིན་ནོ་ཞེས་བྱ་བས་ནི་ཕ་རོལ་པོ་དག་རྣལ་འབྱོར་པ་རྣམས་མྱ་ངན་ལས་འདས་པ་ཐོབ་པར་བྱ་བའི་ཕྱིར་ལམ་བསྒོམ་པ་ལ་འཇུག་ཅིང་འཁོར་བ་ནི་སྤོང༌། མྱ་ངན་ལས་འདས་པ་ནི་ལེན་པས་འཁོར་བ་དང་མྱ་ངན་ལས་འདས་པ་ཁྱད་པར་ཡོད་པའི་གཏན་ཚིགས་ཀྱིས་དོན་དམ་པར་མྱ་ངན་ལས་འདས་པ་ཡོད་པ་ཁོ་ན་ཡིན་ཏེ་ཞེས་ཟེར་བའི་ཚིག་ཡིན་ཏེ། དེ་དག་ནི་ཆོས་ཅན་དང༌། བསྒྲུབ་པར་བྱ་བ་ཆོས་དང༌། སྒྲུབ་པའི་ཆོས་དང༌། མི་མཐུན་པའི་ཕྱོགས་ཀྱི་དཔེ་དང༌། ཉེ་བར་སྦྱར་བའི་སྦྱོར་བ་དང༌། མཇུག་བསྡུ་བ་ཡིན་པར་གོ་རིམས་བཞིན་དུ་སྦྱར་ཏེ། འདི་ན་རུས་སྦལ་གྱི་སྤུ་ལྟ་བུ་མེད་པ་གང་ལ་ཁྱད་པར་ཅན་རྣམས་དེ་ཐོབ་པར་བྱ་བའི་ཕྱིར་འཇུག་པ་མེད་པ་དེ་ནི་ཡོད་པ་མ་ཡིན་གྱི། མྱ་ངན་ལས་འདས་པ་ལ་ནི་རྣལ་འབྱོར་པ་ཁྱད་པར་ཅན་རྣམས་ནི་དེ་ཐོབ་པར་བྱ་བའི་ཕྱིར་ལམ་བསྒོམ་པ་ལ་འཇུག་པ་ཡོད་པའི་ཕྱིར་དོན་དམ་པར་མྱ་ངན་ལས་འདས་པ་ནི་ཡོད་པ་ཁོ་ན་ཡིན་ནོ་ཞེས་ཟེར་རོ། །དེ་སྐད་ཅེས་ཟེར་བ་དེའི་ལན་དུ། འགྲེལ་པ་བྱེད་པ་ཉིད་ཀྱིས། འདིར་བཤད་པ། ཁྱད་པར་ཡོད་ན་ནི་གཞན་གྱིས་གཞན་འཐོབ་པ་མཐོང་སྟེ། དཔེར་ན་ལག་པས་རྐང
Chinese
那么，涅槃是知识或者语言所能显现的吗？因为之前已经阐述过，知识或者语言在胜义谛上是被否定的，所以也说明了涅槃是无法显现的，因此它不是存在的。为了说明这一点，还有，如果涅槃既不是实有也不是非实有，那么就如你所愿吧。如果说“既不是实有也不是非实有”，那么什么能够显现它呢？因为之前已经阐述过，显现它的知识或者语言是被否定的。要这样理解，这样说。现在，以不作表述的十四种事物的方式，涅槃不是实有，也不是非实有，不作表述，涅槃既不是实有，也不是非实有，因为没有显现安乐的，所以为了说明涅槃不是存在的。还有，另外，世尊涅槃之后，不能显示为存在，同样地，也不能显示为不存在或者两者都有，或者两者都不是。如来涅槃之后，不能显示为存在、不存在、既存在也非存在、既非存在也非非存在，这样说，因为这样是不作表述的。因此，这表明了对没有蕴余的涅槃既不是实有也不是非实有的观点的驳斥。世尊住世的时候，也不能显示为存在，同样地，也不能显示为不存在或者两者都有，或者两者都不是。如来住世的时候，也不能显示为存在、不存在、既存在也非存在、既非存在也非非存在，这样说，这也是因为这样是不作表述的。这表明了对有蕴余的涅槃既不是实有也不是非实有的观点的驳斥。这样，生命就是身体，以及生命是另外的，身体也是另外的，直到不能显示为止，对于不作表述的事物，仅仅因为没有否定它们，涅槃就没有成立，因此，理由的意义没有成立的过失是没有的，这样就结束了。
English
So, is nirvana something that can be manifested by knowledge or language? Because it has already been explained before that knowledge or language is negated in the ultimate truth, it also explains that nirvana cannot be manifested, therefore it is not existent. To explain this, also, if nirvana is neither real nor unreal, then let it be as you wish. If it is said that "it is neither real nor unreal," then what can manifest it? Because it has already been explained before that the knowledge or language that manifests it is negated. It should be understood in this way, it is said in this way. Now, in the manner of the fourteen things that are not expressed, nirvana is not real, nor is it unreal, it is not expressed, nirvana is neither real, nor is it unreal, because there is no manifestation of bliss, so in order to explain that nirvana is not existent. Also, furthermore, after the Blessed One has passed into nirvana, it cannot be shown to exist, similarly, it cannot be shown to not exist or both, or neither. After the Tathagata has passed into nirvana, it cannot be shown to be existent, non-existent, both existent and non-existent, neither existent nor non-non-existent, it is said in this way, because it is unexpressed in this way. Therefore, this shows the refutation of the view that nirvana without remainder is neither real nor unreal. Even when the Blessed One was dwelling, it could not be shown to exist, similarly, it could not be shown to not exist or both, or neither. Even when the Tathagata was dwelling, it could not be shown to be existent, non-existent, both existent and non-existent, neither existent nor non-non-existent, it is said in this way, this is also because it is unexpressed in this way. This shows the refutation of the view that nirvana with remainder is neither real nor unreal. Thus, life is the body, and life is other, and the body is also other, until it cannot be shown, for the things that are not expressed, merely because they have not been negated, nirvana has not been established, therefore, the fault of the meaning of the reason not being established is not there, in this way it ends.
Chinese
总结说，那十四种未说明之事物，因为仅仅是未说明且被禁止，所以涅槃既不是事物，也不是非事物，这种说法因为没有显现的缘故，所以不成立。这样，涅槃是事物、是非事物、是二者、不是二者，这些都没有成立，所以先前对方说，如果认为这些行是涅槃，那么就应当知道这些行在胜义中是自性存在的，因为舍弃烦恼，名色止息，就能获得涅槃。这种论证的意义没有成立的过失并没有消失。这里说道，在胜义中，涅槃仅仅是存在的，因为为了获得生老病死等，存在着进入。对于不存在的事物，没有见到有为了获得它而进入的，例如像乌龟的毛一样。对于涅槃，为了获得它，以及有情众生进入修道，因此在胜义中，涅槃仅仅是存在的。这样说，对方认为瑜伽士们为了获得涅槃而进入修道，并且舍弃轮回，取涅槃，以轮回和涅槃有差别的理由，在胜义中涅槃仅仅是存在的。这些是具有法，所要成立的法，能成立的法，不相似方的例子，近取结合，以及总结。在这里，像乌龟的毛一样，对于不存在的事物，有情众生没有为了获得它而进入，所以它不是存在的。但是，对于涅槃，有情众生为了获得它而进入修道，因此在胜义中涅槃仅仅是存在的。他们这样说。对于他们这样说的回答，注释者自己在这里说道，如果有差别，那么就能见到一个通过另一个获得，例如用手
English
In conclusion, the fourteen unstated objects, because they are merely unstated and prohibited, therefore, Nirvana is neither a thing nor a non-thing. This statement is not established because there is no manifestation. Thus, Nirvana being a thing, being a non-thing, being both, and being neither, are not established. Therefore, the opponent previously said that if these formations are considered Nirvana, then it should be known that these formations are inherently existent in the ultimate sense, because by abandoning afflictions and ceasing name and form, Nirvana can be attained. The fault of this reasoning's meaning not being established has not disappeared. Here it is said that in the ultimate sense, Nirvana is only existent, because there is entry in order to attain birth, aging, sickness, and death. For non-existent things, it is not seen that there is entry in order to attain them, like a turtle's hair. For Nirvana, there is entry to cultivate the path in order to attain it, and therefore, in the ultimate sense, Nirvana is only existent. By saying this, the opponent believes that yogis enter the cultivation of the path in order to attain Nirvana, and abandon samsara, taking Nirvana. With the reason that there is a difference between samsara and Nirvana, in the ultimate sense, Nirvana is only existent. These are the subject, the dharma to be established, the dharma that establishes, the example of the dissimilar side, the proximate combination, and the conclusion. Here, like a turtle's hair, for non-existent things, sentient beings do not enter in order to attain it, so it is not existent. However, for Nirvana, sentient beings enter the cultivation of the path in order to attain it, therefore, in the ultimate sense, Nirvana is only existent. They say this. In response to what they say, the commentator himself says here, if there is a difference, then it can be seen that one obtains another through another, for example, with the hand