Tibetan
ཡིན། མ་སྐྱེས་པ་ཡང་མ་ཡིན། ཡོད་པ་ཡང་མ་ཡིན། མེད་པ་ཡང་མ་ཡིན། རྟག་པ་ཡང་མ་ཡིན། མི་རྟག་པ་ཡང་མ་ཡིན། སྟོང་པ་ཡང་མ་ཡིན། མི་སྟོང་པ་ཡང་མ་ཡིན་པས། དེའི་ཕྱིར་ཤེས་རབ་ཀྱི་ཕ་རོལ་ཏུ་ཕྱིན་པ་ལས་འདི་སྐད་དུ། དབུ་མའི་ལམ་བསྒོམ་པ་ནི་མིག་དངོས་པོ་ཡོད་ཅེས་བྱ་བར་ཡོངས་སུ་མི་རྟོག །མིག་དངོས་པོ་མེད་ཅེས་བྱ་བར་ཡོངས་སུ་མི་རྟོག་གོ་ཞེས་བྱ་བ་ལ་སོགས་པ་གསུངས་པ་དང༌། འཕགས་པ་དཀོན་མཆོག་བརྩེགས་པའི་མདོ་ལས། འོད་སྲུངས་ཡོད་ཅེས་བྱ་བ་འདི་ནི་མཐའ་གཅིག་གོ །མེད་ཅེས་བྱ་བ་འདི་ནི་མཐའ་གཉིས་སོ། །མཐའ་དེ་གཉིས་ཀྱི་བར་གང་ཡིན་པ་དེ་ནི་གཟུགས་ཅན་མ་ཡིན་པ། བསྟན་དུ་མེད་པ། ཐོགས་པ་མེད་པ། མི་གནས་པ། སྣང་བ་མ་ཡིན་པ། རྣམ་པར་རིག་པ་མ་ཡིན་པ་གནས་མེད་པའོ་ཞེས་གསུངས་པ་དེ་དག་གྲུབ་པོ། །ལམ་ནི་ཐོབ་པའི་ཐབས་ཤེས་པའི་ཐ་ཚིག་གོ་ཞེས་བྱ་བ་སྨྲས་ཏེ། རྟེན་ཅིང་འབྲེལ་བར་འབྱུང་བ་ཞེས་བྱ་བ་སྟོང་པ་ཉིད་གང་ཡིན་པ་བརྟེན་ནས་ གདགས་པར་བྱ་བ་དེ་ཉིད་དབུ་མའི་ལམ་སྟེ། ཐ་སྙད་དུ་ཡང༌། གང་ལས་བརྟེན་ཏེ་གང་འབྱུང་བ། །དེ་ནི་རེ་ཞིག་དེ་ཉིད་མིན། །དེ་ལས་གཞན་པའང་མ་ཡིན་ཕྱིར། །དེ་ཕྱིར་ཆད་མིན་རྟག་མ་ཡིན། །ཞེས་བྱ་བའི་ཚུལ་གྱིས་དབུ་མའི་ལམ་ཡིན་ལ། དོན་དམ་པར་ཡང༌། གཞན་ལས་ཤེས་མིན་ཞི་བ་དང༌། །སྤྲོས་པ་རྣམས་ཀྱིས་མ་སྤྲོས་པ། །རྣམ་རྟོག་མེད་དོན་ཐ་དད་མིན། །དེ་ནི་དེ་ཉིད་མཚན་ཉིད་དོ། །ཞེས་བྱ་བའི་ཚུལ་གྱིས་དབུ་མའི་ལམ་ཡིན་ནོ། །ཇི་སྟེ་འདི་སྙམ་དུ་ཁོ་བོ་ཡང་སྨྲས་ཏེ། རྒྱུ་དང་རྐྱེན་སོ་སོར་ངེས་པའི་དབང་གིས། །རྟེན་ཅིང་འབྲེལ་འབྱུང་གང་ཡིན་པ། །དེ་ནི་སྟོང་པ་ཉིད་དུ་བཤད། །དེ་ནི་བརྟེན་ནས་གདགས་པ་སྟེ། །དེ་ཉིད་དབུ་མའི་ལམ་ཡིན་ནོ། །ཞེས་བྱ་བ་ནི་དངོས་པོ་བདག་ཉིད་གང་གིས་སྔོན་མ་བྱུང་བ་ལས་འབྱུང་བ་དེ་ནི་དངོས་པོའི་ངོ་བོ་ཉིད་ཡིན་ལ། དེ་རི་བོང་གི་རྭ་བཞིན་དུ་ཡོད་པ་ཡང་མ་ཡིན། མེད་པ་ཡང་མ་ཡིན་པ། རང་གི་བདག་ཉིད་ཀྱིས་སྐྱེ་བ་གང་ཡིན་པ་དེ་ནི་མཐའ་གཉིས་སྤངས་པས་དབུ་མའི་ལམ་ཡིན་ནོ་སྙམ་ན་ཞེས་བྱ་བ་ནི་ཕ་རོལ་པོ་དག་སློབ་དཔོན་གྱིས་མཛད་པའི་ཚིག་ལེའུར་བྱས་པ་འདིའི་དོན་དངོས་པོ་ངོ་བོ་ཉིད་མེད་པ་ཉིད་མ་ཡིན་གྱི་སྔོན་མ་བྱུང་བ་ལས་འབྱུང་ཞིང་མཐའ་གཉིས་སུ་བརྗོད་པར་མི་བྱ་བས་སྟོང་པ་ཉིད་ཀྱང་ཡིན་ལ། རང་གི་བདག་ཉིད་ཀྱིས་སྐྱེ་བ་ཡང་ཡོད་པས། ངོ་བོ་ཉིད་ཡོད་པ་དེ་དབུ་མའི་ལམ་ཡིན་ནོ་སྙམ་དུ་སེམས་པའི་བསམ་པ་ཡིན་ནོ། །
Chinese
是。非未生，亦非有，亦非無，非恒常，亦非無常，非空，亦非不空。是故，般若波羅蜜多中如是說：修習中道，不應完全執著於「眼是實有」，不應完全執著於「眼非實有」等等。聖《寶積經》中說：「光護，說『有』是邊見一，說『無』是邊見二。此二邊之間者，非有色，不可見，無礙，不住，非顯現，非識，無處所。」這些都成立。說「道是知曉獲得之方便的同義詞」。所謂緣起，即是空性，依之而施設，彼即是中道。名言中亦云：「何者依何而生，彼暫非彼，亦非異於彼，是故不斷亦不常。」以如是之理，是為中道。勝義諦中亦云：「非由他知乃寂靜，諸戲論皆已止息，無有分別義非異，彼即彼性之體性。」以如是之理，是為中道。若有人如是說：由各別決定之因與緣的力量，凡是緣起者，即說為空性，彼是依之而施設，彼即是中道。此乃事物自性由未曾生者所生，是事物之本性。彼如兔角般，非有亦非無。凡由自性而生者，是捨棄二邊之中道。若如是想，此乃他宗之人認為，論師所造之此《句義明釋》之義，並非事物無自性，而是由未曾生者所生，且不應說為二邊，故亦是空性。且由自性而生者亦有，故自性存在者，即是中道，如是思維之想法。
English
Yes. It is not unborn, nor is it existent, nor is it nonexistent, not permanent, nor impermanent, not empty, nor not empty. Therefore, in the Perfection of Wisdom, it is said: When meditating on the Middle Way, one should not completely fixate on "the eye is truly existent," nor should one completely fixate on "the eye is not truly existent," and so on. In the Holy *Ratnakuta Sutra*, it is said: "O Kasyapa, to say 'it exists' is one extreme; to say 'it does not exist' is the second extreme. That which is between these two extremes is without form, invisible, unimpeded, non-abiding, non-manifesting, non-discriminating consciousness, and without a location." These are established. It is said that "the path is a synonym for knowing the means of attainment." That which is called dependent arising, which is emptiness, and upon which something is designated, that itself is the Middle Way. In conventional terms, it is also said: "That which arises in dependence on something, that is temporarily not that itself, nor is it different from that; therefore, it is neither annihilation nor permanence." In this way, it is the Middle Way. In ultimate truth, it is also said: "Not known from others, it is peaceful; all elaborations are ceased; without conceptualization, meaning is not different; that itself is the characteristic of suchness." In this way, it is the Middle Way. If someone were to say this: "By the power of individually determined causes and conditions, whatever is dependently arisen is said to be emptiness; that is designated in dependence, and that itself is the Middle Way." This means that the nature of a thing that arises from what has not previously arisen is the very essence of the thing. That, like a rabbit's horn, is neither existent nor nonexistent. Whatever arises from its own nature is the Middle Way because it abandons the two extremes. If one thinks in this way, this is the thought of those of other schools who believe that the meaning of this *Compendium of Meanings* composed by the teacher is not that things are without inherent existence, but that they arise from what has not previously arisen, and should not be spoken of as the two extremes, and therefore it is also emptiness. And since what arises from its own nature also exists, therefore that which has inherent existence is the Middle Way; such is the thought being considered.
Tibetan
དེ་དགག་པའི་ཕྱིར་འདིར་འགྲེལ་པ་བྱེད་པ་ཉིད་ཀྱིས། དེ་ལ་འདི་ལྟར་སྟོང་པ་ཉིད་འགྲུབ་པར་མི་འགྱུར་ཏེ། ཚིགས་སུ་བཅད་པ་འདི་ནི་རྣམ་པར་རྟོག་པའི་དྲི་མ་འཁྲུ་བར་བྱེད་པ་ཡིན་ན། གལ་ཏེ་ཁྱོད་རྣམ་པར་རྟོག་པའི་དྲི་མའི་འདམ་རྫབ་ཀྱིས་སྦགས་པའི་ཕྱིར་སྦྱོར་བར་བྱེད་ན་སྦྱོར་བ་ལ་རག་ལས་ཏེ། འདི་ལྟར་གཙུག་གི་ནོར་བུ་རྐང་པའི་རྒྱན་དུ་འདོགས་པར་བྱེད་ན་མི་འཁང་མོད་ཀྱི། འོན་ཀྱང་འདོགས་པར་བྱེད་པ་དེ་གནས་མ་ཡིན་པར་འདོགས་པར་བྱེད་དོ་ཞེས་མཁས་པ་རྣམས་ཀྱིས་ཁྲེལ་བར་འགྱུར་བ་དེ་བཞིན་དུ་ཁྱོད་དེ་སྐད་སྨྲ་བས་ཀྱང་ཚིགས་སུ་བཅད་པ་འདི་ལ་ནི་གནོད་པ་མེད་མོད་ཀྱི་འོན་ཀྱང་ཁྱོད་ཀྱི་འདོད་པའི་དོན་འགྲུབ་པར་མི་འགྱུར་ཏེ། རྟེན་ཅིང་འབྲེལ་བར་འབྱུང་བ་ནི་ངོ་བོ་ཉིད་ཡོད་པ་ཉིད་མེད་ན་མི་འབྱུང་བ་ཡིན་པར་མི་འགྲུབ་པའི་ཕྱིར་རོ་ཞེས་བྱ་ བ་སྨྲས་ཏེ། རྟེན་ཅིང་འབྲེལ་བར་འབྱུང་བ་ནི་ངོ་བོ་ཉིད་ཡོད་པ་དང་འབྲེལ་པར་མི་འགྲུབ་པའི་ཕྱིར་སློབ་དཔོན་གྱི་ཞལ་སྔ་ནས་ཀྱིས་མཛད་པའི་ཚིག་ལེའུར་བྱས་པ་འདིའི་དོན་ལོག་པར་མ་འདྲེན་ཅིག་ཅེས་བསྟན་ཏོ། །དེ་ཉིད་བསྟན་པའི་ཕྱིར་བཤད་པ། གང་ཕྱིར་རྟེན་འབྱུང་མ་ཡིན་པའི། །ཆོས་འགའ་ཡོད་པ་མ་ཡིན་པ། །དེ་ཕྱིར་སྟོང་པ་མ་ཡིན་པའི། །ཆོས་འགའ་ཡོད་པ་མ་ཡིན་ནོ། །རྟེན་ཅིང་འབྲེལ་བར་འབྱུང་བ་ནི་སྒྱུ་མའི་སྐྱེས་བུ་བཞིན་དུ་ངོ་བོ་ཉིད་མེད་པའི་ཕྱིར་རོ་ཞེས་བྱ་བར་དགོངས་སོ་ཞེས་བྱ་བ་སྨྲས་ཏེ། ནང་དང་ཕྱི་རོལ་དང༌། འཇིག་རྟེན་པ་དང་འཇིག་རྟེན་ལས་འདས་པའི་ཆོས་ཐམས་ཅད་ནི་ངོ་བོ་ཉིད་མེད་དེ། རྟེན་ཅིང་འབྲེལ་བར་འབྱུང་བའི་ཕྱིར་དཔེར་ན་སྒྱུ་མའི་སྐྱེས་བུ་བཞིན་ནོ་ཞེས་བྱ་བར་དགོངས་སོ། །གལ་ཏེ་ནམ་མཁའ་ལ་སོགས་པ་ལ་རྟེན་ཅིང་འབྲེལ་བར་འབྱུང་བ་མ་ཡིན་པ་དག་ལ་རྟེན་ཅིང་འབྲེལ་བར་འབྱུང་བ་མེད་པའི་ཕྱིར་གཏན་ཚིགས་འཐུན་པའི་ཕྱོགས་ཀྱི་ཕྱོགས་གཅིག་ལ་མ་གྲུབ་པ་ཉིད་ཀྱི་སྐྱོན་ཡོད་དོ་ཞེ་ན་ཞེས་བྱ་བ་ནི་ཕ་རོལ་པོ་དག་ན་རེ་དབུ་མ་པས། གང་ཕྱིར་རྟེན་འབྱུང་མ་ཡིན་པའི། །ཆོས་འགའ་ཡོད་པ་མ་ཡིན་པ། དེ་ཕྱིར་སྟོང་པ་མ་ཡིན་པའི། །ཆོས་འགའ་ཡོད་པ་མ་ཡིན་ནོ། །ཞེས་བྱ་བས་རྟེན་ཅིང་འབྲེལ་བར་འབྱུང་བ་ནི་སྒྱུ་མའི་སྐྱེས་བུ་བཞིན་དུ་ངོ་བོ་ཉིད་མེད་པའི་ཕྱིར་རོ་ཞེས་བཤད་པའི་གཏན་ཚིགས་རྟེན་ཅིང་འབྲེལ་པར་འབྱུང་བ་ཞེས་བྱ་བ་དེ་མ་ཁྱབ་པ་ཡིན་ཏེ། འདི་ན་ནམ་མཁའ་ལ་སོགས་པ་རྟེན་ཅིང་འབྲེལ་བར་འབྱུང་བ་མ་ཡིན་
Chinese
为了驳斥它，就在这里做解释。像这样，空性不会成立，因为这首偈颂是用来洗涤分别念的污垢的。如果你们因为被分别念的污垢的泥潭所污染而进行辩论，那么这取决于辩论。就像把头顶的宝珠戴在脚上作为装饰品，虽然不会受到责备，但是智者们会嘲笑这种不合时宜的佩戴方式。同样，你们这样说也不会对这首偈颂造成损害，但是你们想要达到的目的也不会实现。因为如果自性不存在，那么缘起就不会成立。因此，这样说之后，因为缘起与自性不相符，所以教导说不要曲解导师所造的这首偈颂的意义。为了说明这一点，所以说：因为没有非缘起的事物，所以没有非空性的事物。缘起就像幻化的人一样，因为没有自性。这样理解。内外以及世间和出世间的一切法都没有自性，因为它们是缘起的，就像幻化的人一样。这样理解。如果有人说，对于虚空等非缘起的事物，因为没有缘起，所以存在着理由不成立的过失，那么对方辩论者会说，中观派的人说：因为没有非缘起的事物，所以没有非空性的事物。这样，缘起就像幻化的人一样，因为没有自性。所说的理由“缘起”是不遍的，因为这里虚空等不是缘起。
English
In order to refute that, the explanation is done here. Like this, emptiness will not be established, because this verse is for washing away the stains of conceptualization. If you argue because you are stained by the mire of the stains of conceptualization, then it depends on the argument. Just like putting a jewel on the head as an ornament on the feet, although it will not be blamed, the wise will ridicule such an inappropriate way of wearing it. Similarly, your saying that will not harm this verse, but the purpose you want to achieve will not be achieved. Because if intrinsic nature does not exist, then dependent arising will not be established. Therefore, after saying this, because dependent arising does not correspond to intrinsic nature, it is taught not to distort the meaning of this verse composed by the teacher. To illustrate this, it is said: Because there are no non-dependently arisen things, there are no non-empty things. Dependent arising is like an illusionary person, because there is no intrinsic nature. Understand it this way. All phenomena, internal and external, mundane and supramundane, have no intrinsic nature, because they are dependently arisen, just like an illusionary person. Understand it this way. If someone says that for things like space that are not dependently arisen, because there is no dependent arising, there is the fault of the reason not being established on one side of the subject, then the opponent will say that the Madhyamikas say: Because there are no non-dependently arisen things, there are no non-empty things. Thus, dependent arising is like an illusionary person, because there is no intrinsic nature. The stated reason, "dependent arising," is not pervasive, because here space and so on are not dependently arisen.