Tibetan
་ནི་ཆོས་ཅན་དང༌། བསྒྲུབ་པར་བྱ་བ་ཆོས་དང༌། སྒྲུབ་པའི་ཆོས་དང༌། དཔེ་ཡིན་པར་གོ་རིམས་བཞིན་དུ་སྦྱར་ཏེ། དཔེར་ན་སྒྱུ་མ་མཁན་གྱིས་སྤྲུལ་པའི་མི་ལ་སོགས་པ་ནི་བྱས་པའི་ཕྱིར་དང་བརྗོད་པ་ཁྱད་པར་ཅན་སྟེན་པ་ཉིད་ལ་ལྟོས་པ་དང་བཅས་པའི་ཕྱིར་ངོ་བོ་ཉིད་མེད་པ་དེ་བཞིན་དུ་ནང་གི་དངོས་པོ་རྣམས་ཀྱང་བྱས་པའི་ཕྱིར་དང་བརྗོད་པ་ཁྱད་པར་ཅན་སྟེན་པ་ཉིད་ལ་ལྟོས་པ་དང་བཅས་པའི་ཕྱིར་ངོ་བོ་ཉིད་མེད་པ་ཉིད་ཡིན་ནོ། །གང་ངོ་བོ་ཉིད་ཡོད་པ་དེ་ནི་དེ་ལས་བཟློག་པར་འགྱུར་རོ་ཞེས་བྱ་བས་ནི་མི་མཐུན་པའི་ཕྱོགས་བསྟན་ཏེ། གཏན་ཚིགས་འདི་ནི་མི་མཐུན་པའི་ཕྱོགས་ལས་བཟློག་པ་ཉིད་དུ་ངེས་པར་འགྲུབ་པོ་ཞེས་བྱ་བར་སྦྱར་རོ། །རྒྱས་པར་ནི་སྔ་མ་བཞིན་ནོ་ཞེས་བྱ་བ་ནི་འདིར་གལ་ཏེ་ཕ་རོལ་པོ་དག་ན་རེ་ཅི་ཙམ་དུ་གང་དག་བྱས་པ་ཉིད་དང་བརྗོད་པ་ཁྱད་པར་ཅན་སྟེན་པ་ཉིད་ལ་ལྟོས་པ་དང་བཅས་པ་དག་ཐམས་ཅད་དངོས་པོའི་ངོ་བོ་ཉིད་ཡིན་པས་གཏན་ཚིགས་ཀྱི་དོན་འགལ་བ་ཉིད་ཡིན་ནོ། །མ་ངེས་པ་ཉིད་ཀྱང་ཡིན་ཏེ་སྒྱུ་མ་ལ་སོགས་པ་ཁ་ཅིག་མཐུན་པའི་ཕྱོགས་དང་མི་མཐུན་པའི་ཕྱོགས་ལ་ཡང་ཡོད་པའི་ཕྱིར་རོ། །མཐུན་པའི་ཕྱོགས་ཐམས་ཅད་ལ་མ་ཁྱབ་པས་གཏན་ཚིགས་ཀྱི་དོན་མ་གྲུབ་པ་ཉིད་ཀྱང་ཡིན་ཏེ། ནམ་མཁའ་ལ་སོགས་པ་འདུས་མ་བྱས་དག་བྱས་པ་ཉིད་དང་ བརྗོད་པ་ཁྱད་པར་ཅན་སྟེན་པ་ཉིད་ལ་ལྟོས་པ་དང་བཅས་པ་མ་ཡིན་པའི་ཕྱིར་རོ་ཞེས་ཟེར་ན་དེ་ཡང་བཟང་པོ་མ་ཡིན་ཏེ། དངོས་པོ་ངོ་བོ་ཉིད་སྒྱུ་མ་དང༌། རྨི་ལམ་དང༌། སྨིག་རྒྱུ་ལྟ་བུ་དག་བྱས་པ་ཉིད་དང་ལྟོས་པ་དང་བཅས་པ་ཉིད་ཡིན་དུ་ཟིན་ཀྱང་གཞན་ལ་མེད་པའི་ཕྱིར་ངོ་བོ་ཉིད་ཅེས་བརྗོད་དེ། དཔེར་ན་མེའི་ཚ་བ་ཉིད་བཞིན་པས་དེའི་ཕྱིར་ངོ་བོ་ཉིད་ཅེས་བྱ་བ་དེ་ནི་ཐ་སྙད་པ་ཡིན་གྱི་དོན་དམ་པ་པ་མ་ཡིན་ནོ་ཞེས་རྒྱས་པར་སྔ་མ་བཞིན་དུ་ལན་བཏབ་པ་ཡིན་ནོ། །དེ་ལྟར་དངོས་པོ་རྣམས་ངོ་བོ་ཉིད་མེད་པ་ཉིད་དུ་བསྒྲུབས་པས་ཤེས་རབ་ཀྱི་ཕ་རོལ་ཏུ་ཕྱིན་པ་ལས་བདག་གི་དངོས་པོ་མེད་པ་ཞེས་གསུངས་པའི་དོན་བསྟན་པ་ཡིན་ནོ། །ད་ནི་གཞན་གྱི་དངོས་པོ་སྟོང་པ་ཉིད་དུ་བསྒྲུབ་པར་བྱ་སྟེ། དེའི་ཕྱོགས་སྔ་མ་ཉེ་བར་གཞག་པའི་ཕྱིར་འདིར་སྨྲས་པ། དོན་དམ་པར་ནང་གི་སྐྱེ་མཆེད་ཀྱི་དངོས་པོ་རྣམས་ངོ་བོ་ཉིད་ཡོད་པ་ཡིན་ཏེ། རང་ལས་གཞན་པའི་བརྗོད་པ་དང་བརྗོད་པར་བྱ་བ་ཁྱད་པར་ཅན་ཉིད་ཀྱི་རྒྱུ་ཡིན་པའི་ཕྱིར་དཔེར་ན་རིང་པོ་ཐུང་ངུའི་བརྗོད་པ་དང་བརྗོད་པར་བྱ་བ་ཁྱད་
Chinese
是为有法，所立之法，能立之法，譬喻依次对应。例如，幻术师所变的化人等，因为是所作，并且依赖于所依的特殊言说，所以是无自性的。同样，内部的诸事物也是因为是所作，并且依赖于所依的特殊言说，所以是无自性的。凡是有自性的，则与此相反，这显示了不相似的一面。此理证必定能成立与不相似的一面相反。应如是对应。详细解释如前。这里，如果对方说：凡是所作，并且依赖于所依的特殊言说的一切事物，都是事物的自性，所以理证的意义是相违的。也是不确定的，因为有些幻术等存在于相似和不相似的两方面。由于没有遍及所有相似的一面，所以理证的意义也是不成立的。因为虚空等无为法不是所作，并且不依赖于所依的特殊言说。如果这样说，那也是不好的。事物自性如幻术、梦、阳焰等，虽然是所作并且是依赖的，但因为其他事物没有，所以说是自性。例如火的热性一样，因此，所谓自性，只是名言安立，而不是胜义谛。如前详细回答。如是，通过成立诸事物无自性，就显示了《般若波罗蜜多》中所说的无我之义。现在要成立他物是空性，为了先安立其宗，所以在此说：胜义中，内部的诸蕴事物是有自性的，因为是与自身相异的言说和所说特殊事物的因，例如长短的言说和所说特殊事
English
is the subject, what is to be proven is the predicate, the means of proof, and the example are applied in order. For example, the magically created people and so on by a magician are without inherent existence because they are created and depend on the specific expression of what is relied upon. Similarly, internal things are also without inherent existence because they are created and depend on the specific expression of what is relied upon. Whatever has inherent existence is the opposite of this, which shows the dissimilar side. This reasoning will definitely establish the opposite of the dissimilar side. It should be applied in this way. The detailed explanation is as before. Here, if the opponent says: All things that are created and depend on the specific expression of what is relied upon are the inherent nature of things, so the meaning of the reasoning is contradictory. It is also uncertain, because some illusions and so on exist in both similar and dissimilar aspects. Because it does not pervade all similar aspects, the meaning of the reasoning is also not established. Because unconditioned phenomena such as space are not created and do not depend on the specific expression of what is relied upon. If you say that, it is not good either. The inherent nature of things such as illusion, dream, mirage, etc., although they are created and dependent, are called inherent nature because other things do not have them. For example, like the heat of fire, therefore, the so-called inherent nature is just a nominal establishment, not the ultimate truth. The detailed answer is as before. Thus, by establishing that things are without inherent existence, the meaning of the absence of self as stated in the Prajnaparamita is shown. Now, it is necessary to establish that other things are emptiness. In order to first establish its thesis, it is said here: In the ultimate sense, the internal aggregate things have inherent existence, because they are the cause of the expression and the special things to be expressed that are different from oneself, for example, the expression of long and short and the special things to be expressed.
Tibetan
པར་ཅན་གྱི་རྒྱུ་ཡིན་པ་བཞིན་ནོ། །དེ་བཞིན་དུ་རང་ལས་གཞན་པ་ལ་ཡང་འདི་ནི་གཞན་ནོ་ཞེས་བརྗོད་པ་དང་བརྗོད་པ་ཁྱད་པར་ཅན་ཉིད་ཀྱི་རྒྱུ་ཡོད་དོ་ཞེས་བྱ་བ་སྨྲས་ཏེ། འདིས་ནི་ཕ་རོལ་པོ་དག་གཞན་གྱི་དངོས་པོ་ཡོད་པ་ཉིད་ཀྱི་གཏན་ཚིགས་ཀྱིས་བདག་གི་དངོས་པོའི་ངོ་བོ་ཉིད་ཡོད་པ་ཉིད་དུ་བསྒྲུབ་པའི་རྗེས་སུ་དཔག་པ་སྟོན་ཏེ། །དེ་དག་ནི་ཆོས་ཅན་དང༌། བསྒྲུབ་པར་བྱ་བ་ཆོས་དང༌། སྒྲུབ་པའི་ཆོས་དང༌། དཔེ་དང་ཉེ་བར་སྦྱར་བའི་སྦྱོར་བ་ཡིན་པར་གོ་རིམས་བཞིན་དུ་སྦྱར་ཏེ། དཔེར་ན་རིང་པོ་ནི་རང་ལས་གཞན་པ་ཐུང་ངུའི་བརྗོད་པ་དང༌། བརྗོད་པར་བྱ་བ་ཁྱད་པར་ཅན་ཉིད་ཀྱི་རྒྱུ་ཡིན་པའི་ཕྱིར་རིང་པོ་ཡོད་པ་ལ་ལྟོས་ནས་ཐུང་ངུ་ཡང་ཡོད་པ་དེ་བཞིན་དུ་ནང་གི་སྐྱེ་མཆེད་ཀྱི་དངོས་པོ་རྣམས་ཀྱང་རང་ལས་གཞན་པ་གཞན་གྱི་དངོས་པོའི་བརྗོད་པ་དང་བརྗོད་པར་བྱ་བ་ཁྱད་པར་ཅན་ཉིད་ཀྱི་རྒྱུ་ཡིན་པའི་ཕྱིར་གཞན་གྱི་དངོས་པོ་ལ་ལྟོས་ནས་བདག་གི་དངོས་པོའི་ངོ་བོ་ཉིད་ཀྱང་ཡོད་པ་ཡིན་ནོ་ཞེས་ཟེར་རོ། །དེ་སྐད་ཅེས་ཟེར་བ་དེའི་ལན་དུ་འགྲེལ་པ་བྱེད་པ་ཉིད་ཀྱིས་འདིར་བཤད་པ། འདི་ལ་ངོ་བོ་ཉིད་མེད་པ་ཉིད་སྟོན་པའི་རྗེས་སུ་དཔག་པ་དུ་མ་བརྗོད་པས་དངོས་པོའི་ངོ་བོ་ཉིད་མེད་དོ་ཞེས་བསྟན་ཟིན་པས། ངོ་བོ་ཉིད་ནི་ཡོད་མིན་ན། །གཞན་གྱི་དངོས་པོ་ག་ལ་ ཡོད་པ་དེ་སྨྲོས་ཤིག་ཅེས་བྱ་བ་སྨྲས་ཏེ། གཞན་གྱི་དངོས་པོ་ལ་བརྟེན་ནས་ཀྱང་བདག་གི་དངོས་པོའི་ངོ་བོ་ཉིད་ཡོད་པར་མི་འཐད་དེ། ཅིའི་ཕྱིར་ཞེ་ན། བདག་གི་དངོས་པོའི་ངོ་བོ་ཉིད་མི་འཐད་པ་ཉིད་དུ་སྔར་བསྟན་པས་གཞན་གྱི་དངོས་པོ་ཡང་མི་འཐད་པའི་ཕྱིར་རོ། །དེ་ཉིད་བསྟན་པའི་ཕྱིར་ངོ་བོ་ཉིད་ནི་དེ་ལས་གཞན་པའི་དངོས་པོ་ལ་ལྟོས་ནས་གཞན་གྱི་དངོས་པོ་ཞེས་བརྗོད་པའི་ཕྱིར་རོ་ཞེས་བྱ་བར་དགོངས་སོ་ཞེས་བྱ་བ་སྨྲས་ཏེ། གལ་ཏེ་བདག་གི་དངོས་པོའི་ངོ་བོ་ཉིད་རབ་ཏུ་གྲུབ་པར་གྱུར་ན་ནི་དེས་ན་དེའི་གཉེན་པོ་གཞན་གྱི་དངོས་པོ་ཡང་ཡོད་པར་འགྱུར་བ་ཞིག་ན། བདག་གི་དངོས་པོའི་ངོ་བོ་ཉིད་མི་འཐད་དེ་ངོ་བོ་ཉིད་ཡོད་པ་མ་ཡིན་ན་གཞན་གྱི་དངོས་པོ་ག་ལ་ཡོད། དེ་ལྟར་གཞན་གྱི་དངོས་པོ་མེད་ན་དེའི་གཉེན་པོ་བདག་གི་དངོས་པོའི་ངོ་བོ་ཉིད་འཐད་པར་མི་འགྱུར་རོ། །གཞན་ཡང་ངོ་བོ་ཉིད་ཀྱང་གཞན་ལ་གཞན་གྱི་དངོས་པོ་ཡང་གཞན་པ་ནི་མ་ཡིན་ཏེ། ཅིའི་ཕྱིར་ཞེ་ན། དེའི་ཕྱིར་གཞན་གྱི་དངོས་པོའི་ངོ་བོ་ཉིད་གཞན་གྱི་དངོས་པོ་ཡིན་ཞེས་བརྗོད་ཅེས་བྱ་བ་སྨྲས་ཏེ། གཞན་གྱི་དངོས་པོའི་རང་གི་བདག་ཉིད་ཀྱི་ངོ་བོ་ཉིད་ནི་དངོས་པོ་གཞན་ལ་ལྟོས་ནས་གཞན་གྱི་དངོས་པོར་བརྗོད་པ་ཡིན་ན་ངོ་བོ་ཉིད་མེད་པའི་ཕྱིར་གཞན་གྱི་དངོས་པོ་ཡང་མ་གྲུབ་པས། དེའི་ཕྱིར་རང་ལས་གཞན་པའི་བརྗོད་པ་དང་བརྗོད་པར་བྱ་བ་ཁྱད་པར་ཅན་ཉིད་ཀྱི་རྒྱུ་ཡིན་པའི་ཕྱིར་ཞེས་བྱ་བའི་གཏན་ཚིགས་དེའི་དོན་མ་གྲུབ་པ་ཉིད་དམ་དོན་འགལ་བ་ཉིད་ཀྱང་ཡིན་ལ། དཔེ་ཡང་མེད་དེ་རིང་པོ་དང་ཐུང་ངུ་དག་མ་གྲུབ་པའི་ཕྱིར་རོ་ཞེས་བྱ་བ་སྨྲས་ཏེ། འདི་ལྟར་གཞན་གྱི་དངོས་པོའི་ངོ་བོ་ཉིད་གང་ཡིན་པ་དེ་ནི་གཞན་གྱི་དངོས་པོ་ཞེས་བརྗོད་པ་ཡིན་པས་དེའི་ཕྱིར་གལ་ཏེ་གཞན་གྱི་དངོས་པོ་དེའི་ངོ་བོ་ཉིད་མེད་པ་དེ་ཁོ་ན་ཡིན་ན་གང་གིས་དེ་ཡོད་པར་འགྱུར། དེའི་ཕྱིར་ངོ་བོ་ཉིད་ཀྱང་གཞན་ལ་གཞན་གྱི་དངོས་པོ་ཡང་གཞན་ཞེས་བྱ་བར་མི་འཐད་དོ། །དེ་ལྟར་ན་གཉེན་པོ་ཉིད་མེད་དེ་གཅིག་པ་ཉིད་ཡིན་པའི་ཕྱིར་རོ། །གཉེན་པོ་མེད་ན་ཅི་ལྟར་གཉེན་པོ་ལ་བརྟེན་ནས་ངོ་བོ་ཉིད་འགྲུབ་པར་འགྱུར་ཏེ། དེས་ན་གཏན་ཚིགས་དང་དཔེ་མ་གྲུབ་པོ། །གཞན་དག་གིས་སྨྲས་པ། མིག་ལ་སོགས་པའི་དངོས་པོ་དག་དོན་དམ་པར་ངོ་བོ་ཉིད་ཡོད་པ་ཡིན་ཏེ། དངོས་པོ་མ་ཡིན་པའི་ཕྱིར་དཔེར་ན་མེའི་ཚ་བ་ཉིད་བཞིན་ནོ་ཞེས་བྱ་ བ་ནི་དེ་ལྟར་བདག་གེ་དངོས་པོ་དང༌། གཞན་གྱི་དངོས་པོ་མ་གྲུབ་པ་དང༌། འདིར་ཕ་རོལ་པོ་དག་ན་རེ་ངོ་བོ་ཉིད་མེད་པས་གཞན་གྱི་དངོས་པོ་ཡང་མེད་ལ། གཞན་གྱི་དངོས་པོ་མེད་པས་ངོ་བོ་ཉིད་མེད་པ་ཡང་བདེན་མོད་ཀྱི། འོན་ཀྱང་རེ་ཞིག་ཡོད་པ་ཉིད་གང་ཡིན་པའི་དངོས་པོ་དེ་ཉིད་ཡོད་པས་དེས་ན་དངོས་པོ་ཡོད་དོ་ཞེས་བརྗོད་པར་ནུས་སོ་ཞེས་དངོས་པོ་ཡོད་པར་བསྒྲུབ་པའི་ཚིག་ཡིན་ཏེ། དེ་དག་ཀྱང་ཆོས་ཅན་དང༌། བསྒྲུབ་པར་བྱ་བ་ཆོས་དང༌། སྒྲུབ་པའི་ཆོས་དང༌། དཔེ་ཡིན་པར་གོ་རིམས་བཞིན་དུ་སྦྱར་ཏེ། དཔེར་ན་མེའི་ཚ་བ་ཉིད་ནི་དངོས་པོ་ཡིན་པའི་ཕྱིར་དོན་དམ་པ་པའི་ངོ་བོ་ཉིད་ཡིན་པ་དེ་བཞིན་དུ། མིག་ལ་སོགས་པའི་དངོས་པོ་དག་ཀྱང་དངོས་པོ་ཡིན་པའི་ཕྱིར་དོན་དམ་པ་བའི་ངོ་བོ་ཉིད་ཡོད་པ་ཉིད་དོ་ཞེས་ཟེར་རོ། །དེ་སྐད་ཅེས་ཟེར་བ་དེའི་ལན་དུ་འགྲེལ་པ་བྱེད་པ་ཉིད་ཀྱིས་འདིར་བཤད་པ། མེ་དང་བུད་ཤིང་བརྟག་པའི་སྐབས་སུ་དོན་དམ་པར་མེའུ་ཚ་བ་ཉིད་བསལ་བའི་ཕྱིར་དང༌། དོན་དམ་པར་ཡོད་པ་ཉིད་བཀག་པའི་ཕྱིར་དང༌། སྐྱེ་བ་བཀག་པའི་ཕྱིར་མེ་མ་གྲུབ་པས་དཔེའི་ཆོས་ཅན་མ་གྲུབ་པའི་སྐྱོན་དང༌། དཔེ་
Chinese
就像有颜色的原因一样。同样，对于自身之外的他者，也会说“这是他者”，并且存在着言说和言说特殊性的原因。这表明，对方以他者事物存在的理由，来证明自我事物的自性存在。这些分别是作为有法、所立之法、能立之法、以及比喻和近取之结合，按顺序进行结合。例如，长是与自身不同的短的言说，并且是言说特殊性的原因，因为依赖于长的存在，所以短也存在。同样，内部的生处事物也是与自身不同的他者事物的言说和言说特殊性的原因，因此依赖于他者事物，自我事物的自性也存在，他们这样说。为了回答他们所说的，注释者在这里解释说：通过陈述许多显示此无自性的比量，已经表明了事物的自性不存在。如果自性不存在，那么他者事物又怎么会存在呢？请说说看。这样说道：依靠他者事物，自我事物的自性也不合理。为什么呢？因为之前已经表明了自我事物的自性不合理，所以他者事物也不合理。为了表明这一点，自性是依赖于与它不同的事物，才被称为他者事物的。这样想的，这样说道：如果自我事物的自性完全成立，那么它的对立面他者事物也会存在。自我事物的自性不合理，如果自性不存在，那么他者事物又怎么会存在呢？这样，如果没有他者事物，那么它的对立面自我事物的自性也不会成立。此外，自性也是他者，他者事物也是他者，但并非如此。为什么呢？因此，他者事物的自性被称为他者事物。
English
Just like the cause of having color. Similarly, regarding something other than oneself, it is said, "This is other," and there exists the cause of speech and the particularity of speech. This indicates that the opponent, with the reason of the existence of other things, proves the existence of the self-nature of self-things. These are respectively combined as the subject, the dharma to be proven, the dharma that proves, and the example and the close combination, in order. For example, long is the expression of short, which is different from itself, and is the cause of the particularity of expression, because relying on the existence of long, short also exists. Similarly, the internal sense-sources are also the expression of other things, which are different from themselves, and the cause of the particularity of expression, therefore, relying on other things, the self-nature of self-things also exists, they say. In order to answer what they say, the commentator explains here: By stating many inferences that show this absence of self-nature, it has already been shown that the self-nature of things does not exist. If self-nature does not exist, then how can other things exist? Please tell me. Thus it is said: Relying on other things, the self-nature of self-things is also unreasonable. Why? Because it has been previously shown that the self-nature of self-things is unreasonable, therefore other things are also unreasonable. In order to show this, self-nature is called other things because it relies on things that are different from it. Thinking this way, it is said: If the self-nature of self-things were completely established, then its opposite, other things, would also exist. The self-nature of self-things is unreasonable, if self-nature does not exist, then how can other things exist? Thus, if there are no other things, then its opposite, the self-nature of self-things, will not be established. Furthermore, self-nature is also other, and other things are also other, but it is not so. Why? Therefore, the self-nature of other things is called other things.
Chinese
有人说：如果其他事物的自性本质依赖于其他事物而被称作其他事物，那么因为没有自性，其他事物也不会成立。因此，作为自身之外的言说和所言说的特殊原因，这个理由本身要么不成立，要么自相矛盾。而且没有例子，因为长和短都不成立。像这样，其他事物的本质是什么，就被称作其他事物，因此，如果其他事物的本质不存在，那么什么能使它存在呢？因此，说自性是其他，其他事物也是其他，是不合理的。这样一来，就没有对立，因为是一体的缘故。如果没有对立，怎么能依赖对立而成立自性呢？因此，理由和例子都不成立。其他人说：眼睛等事物在胜义谛中是有自性的，因为不是事物，例如火的热性一样。
English
Some say: If the self-nature essence of other things is called other things in dependence on other things, then because there is no self-nature, other things will not be established either. Therefore, as a special cause of speech and what is to be spoken other than oneself, that reason itself is either not established or self-contradictory. Moreover, there is no example, because long and short are not established. Like this, whatever the essence of other things is, it is called other things, therefore, if the essence of other things does not exist, then what can make it exist? Therefore, it is unreasonable to say that self-nature is other, and other things are also other. In this way, there is no opposition, because it is one. If there is no opposition, how can self-nature be established by relying on opposition? Therefore, the reason and the example are not established. Others say: Eyes and other things have self-nature in the ultimate truth, because they are not things, just like the heat of fire.