Tibetan
ང་འགྱུར་བ་ཞིག་ན། སྐྱེས་བུ་ལས་གཞན་པའི་ནང་གི་བྱེད་པ་དེ་བདག་ཉིད་མ་གྲུབ་པས་གཞན་ཉིད་མེད་ན་དེས། སྡུག་བསྔལ་བྱས་པར་ག་ལ་འགྱུར་ཏེ་མི་འགྱུར་རོ་ཞེས་སྟོན་ཏོ། །དེ་ཉིད་བསྟན་པའི་ཕྱིར་ཕ་རོལ་པོ་དག་གིས་ནང་གི་བྱེད་པ་ལས་གཞན་ཡིན་པར་བསམས་པ་གང་ཡིན་པའི་གཞན་དེ་ནི་བདག་གིས་མ་བྱས་ཏེ། བདག་ཉིད་མ་གྲུབ་པོ་ཞེས་བྱ་བའི་ཐ་ཚིག་གོ་ཞེས་བྱ་བ་སྨྲས་ཏེ། གྲངས་ཅན་དག་གི་གཞུང་ལས་སྙིང་སྟོབས་ལ་སོགས་པ་ཡོན་ཏན་གསུམ་ནི་རྟག་པ་དང༌། ཐམས་ཅད་དུ་སོང་བས་དངོས་པོ་ཐམས་ཅད་ཀྱང་ཐམས་ཅད་ཀྱི་བདག་ཉིད་ཡིན་པར་འདོད་པས་དེས་ན་ནང་གི་བྱེད་པ་ལས་གཞན་པའི་སྐྱེས་བུ་ཡང་གཞན་དུ་མ་གྲུབ་ལ། སྐྱེས་བུ་གཞན་དུ་མ་གྲུབ་ན་ནང་གི་བྱེད་པ་ཡང་དེ་ལས་གཞན་དུ་གྱུར་པ་མ་ཡིན་པས་གཞན་ཉིད་མེད་ན་སྡུག་བསྔལ་གཞན་གྱིས་བྱས་པར་ག་ལ་འགྱུར་ཏེ་མི་འགྱུར་རོ། །འདིར་གལ་ཏེ་སྒྲའི་མཚན་ཉིད་ལ་འཆེལ་བ་དག་འདི་སྐད་ཅེས། གཞན་དེ་བདག་ཉིད་མ་གྲུབ་པའི་དོན་ཡིན་པ་ལས་ཚིག་ལེའུར་བྱས་པ་ལས་བདག་མ་བྱས་ཞེས་སྨོས་པ་ནི་ཚིག་ཟུར་ཆག་ཡིན་ནོ་ཞེས་ཟེར་བའི་ཕྱོགས་སྔ་མ་ཁོང་ནས་དབྱུང་བ་དེའི་ལན་དུ་འདིར་འགྲེལ་པ་བྱེད་པ་ཉིད་ཀྱིས། བདག་མ་བྱས་ཞེས་བྱ་བའི་སྒྲ་ནི་དོན་དུ་མ་ལ་འཇུག་པའི་ཕྱིར་དཔེར་ན་ཟན་བྱས་སོ་ཞེས་བྱ་བ་བཞིན་ནོ་ཞེས་བྱ་བ་སྨྲས་ཏེ། དཔེར་ན་ཟས་ཀྱི་གཡོས་གྲུབ་པ་ལ་ཟན་བྱས་སོ་ཞེས་བརྗོད་པ་ལ་ཚིག་ཟུར་ཆག་མེད་པ་དེ་བཞིན་དུ་འདིར་ཡང་བདག་ཉིད་མ་གྲུབ་པ་ལ་བདག་མ་བྱས་ཞེས་བརྗོད་པ་ལ་ ཚིག་ཟུར་ཆག་མེད་དོ། །དེའི་ཕྱིར་དེ་ཉིད་གཞན་ཞེས་བྱ་བ་བདག་ཉིད་མ་གྲུབ་པས་སྡུག་བསྔལ་གཞན་གྱིས་བྱས་པར་ག་ལ་འགྱུར་ཞེས་བྱ་བ་ནི་སྐྱེས་བུའི་ངོ་བོ་ཉིད་ལས་ཐ་དད་པའི་ནང་གི་བྱེད་པ་གཞན་དུ་གྱུར་པ་བདག་ཉིད་མ་གྲུབ་པས་གཞན་ཉིད་མེད་ན་དེས་སྡུག་བསྔལ་བྱས་པར་ག་ལ་འགྱུར་ཞེས་བྱ་བར་སྦྱར་རོ། །ཡང་ན་གཞན་ཉིད་མ་གྲུབ་པའི་ཕྱིར་ཏེ་སྐྱེས་བུ་ནི་ནང་གི་བྱེད་པ་ལས་གཞན་མ་ཡིན་ཏེ། དངོས་པོ་ཡིན་པའི་ཕྱིར་དཔེར་ན་ནང་གི་བྱེད་པའི་རང་གི་བདག་ཉིད་བཞིན་པས་རང་གི་རྗེས་སུ་དཔག་པ་ལ་གནོད་དོ་ཞེས་བྱ་བས་ནི་རྗེས་སུ་དཔག་པའི་སྒོ་ནས་གཞན་ཉིད་དགག་པ་སྟོན་ཏེ། དེ་དག་ནི་ཆོས་ཅན་དང༌། བསྒྲུབ་པར་བྱ་བ་ཆོས་དང༌། སྒྲུབ་པའི་ཆོས་དང༌། དཔེ་དང་མཇུག་བསྡུ་བ་ཡིན་པར་གོ་རིམས་བཞིན་དུ་སྦྱར་ཏེ། དཔེར་ན་ནང་གི་བྱེད་པ་ནི་དངོས་པོ་ཡིན་པའི་ཕྱིར་རང་གི་བདག་ཉིད་ལས་གཞན་མ་ཡིན་པ་དེ་བཞིན་དུ་སྐྱེས་བུ་ཡང་དངོས་པོ་ཡིན་པའི་ཕྱིར་ནང་གི་བྱེད་པ་ལས་གཞན་མ་ཡིན་པས་དེའི་ཕྱིར་དངོས་པོ་ཉིད་དུ་རྗེས་སུ་དཔོག་པས་གཞན་ཉིད་མེད་པས་སྐྱེས་བུའི་གཞན་ཉིད་བསལ་བས་གྲངས་ཅན་དག་གི་རང་གི་རྗེས་སུ་དཔག་པ་ལ་གནོད་དོ། །གཞན་ཉིད་དུ་རྗེས་སུ་དཔོག་པས་སྡུག་བསྔལ་དམིགས་པའི་བྱེད་པ་པོ་མ་ཡིན་པ་ཉིད་ཀྱིས་དེ་བསལ་བའི་ཕྱིར། དམ་བཅས་པ་ལ་ཆོས་ཀྱི་ངོ་བོ་ཉིད་བཟློག་པའི་སྐྱོན་ཡང་ཡོད་དོ་ཞེས་བྱ་བས་ནི་གྲངས་ཅན་དག་སྐྱེས་བུའི་ངོ་བོ་ཉིད་ལས་ནང་གི་བྱེད་པ་གཞན་ཉིད་དུ་རྗེས་སུ་དཔོག་པས་དེས་ན་ནང་གི་བྱེད་པ་སྡུག་བསྔལ་དམིགས་པའི་བྱེད་པ་པོ་མ་ཡིན་པ་ཉིད་ཀྱིས་བྱེད་པ་པོ་ཡིན་པ་དེ་བསལ་བའི་ཕྱིར་གྲངས་ཅན་དག་གིས་དམ་བཅས་པ་ལ་ནང་གི་བྱེད་པ་སྡུག་བསྔལ་གྱི་བྱེད་པ་པོ་ཡིན་པར་བསྒྲུབ་པར་བྱ་བ་ཆོས་ཀྱི་ངོ་བོ་ཉིད་བཟློག་པའི་སྐྱོན་ནང་གི་བྱེད་པ་སྡུག་བསྔལ་གྱི་བྱེད་པ་པོ་མ་ཡིན་པ་ཉིད་དུ་གྲུབ་པ་ཡང་ཡོད་དོ་ཞེས་བསྟན་ཏོ། །དེ་ལྟར་ན་ཡང་སྡུག་བསྔལ་བདག་གིས་བྱས་པ་དང་གཞན་གྱིས་བྱས་པར་མི་རིགས་སོ་ཞེས་བྱ་བ་ནི་སྔར་གྲངས་ཅན་དག་རང་བཞིན་དང་སྐྱེས་བུ་ཕྱོགས་སུ་བྱས་ནས་སྡུག་བསྔལ་གཉི་གས་བྱས་སོ་ཞེས་ཟེར་བའི་ལན་གྱི་མཇུག་བསྡུ་བ་ཡིན་ནོ། །ད་ནི་དམ་བཅས་པ་གསུམ་པ་དེ་ཉིད་སྒྲུབ་པའི་ཕྱིར་རྣམ་པ་གཉིས་སུ་སྨྲ་བ་དག་གི་ལུས་དང་སྲོག་གི་རྣམ་གྲངས་ཕྱོགས་སུ་བྱས་ནས་སྡུག་བསྔལ་བདག་དང་ གཞན་གཉི་གས་བྱས་པའི་དགག་པའི་རྣམ་པ་གཞན་སྟོན་ཏེ་དེའི་ཕྱོགས་སྔ་མ་བསྟན་པའི་ཕྱིར་རྣམ་པ་གཉིས་སུ་སྨྲ་བ་དག་ན་རེ་འོ་ན་རྣམ་གྲངས་ལས་སྡུག་བསྔལ་ནི་གཉི་གས་བྱས་པའི་ཕྱིར་སྐྱོན་མེད་དོ་ཞེ་ན་ཞེས་བྱ་བ་སྨྲས་ཏེ། འདིར་རྣམ་གཉིས་སུ་སྨྲ་བ་ཞེས་བྱ་བ་མུ་སྟེགས་འོས་པ་བ་ནམ་མཁའི་གོས་ཅན་དག་ན་རེ། ལུས་ཀྱི་རྣམ་གྲངས་ནི་སྡུག་བསྔལ་ཉིད་ཡིན་པས་དེས་བྱས་པ་ནི་སྡུག་བསྔལ་བདག་གིས་བྱས་པ་ཡིན་ལ། སྲོག་གི་རྣམ་གྲངས་ནི་སྡུག་བསྔལ་ལས་གཞན་ཡིན་པས་དེས་བྱས་པ་ནི་སྡུག་བསྔལ་གཞན་གྱིས་བྱས་པ་ཡིན་པའི་ཕྱོགས་སྔ་མ་དག་ཏུ་བསྟན་པའི་སྐྱོན་ཁོ་བོ་ཅག་གི་ཕྱོགས་ལ་མེད་དོ་ཞེས་ཟེར་རོ། །དེ་སྐད་ཅེས་ཟེར་བ་དེའི་ལན་དུ་འདིར་འགྲེལ་པ་བྱེད་པ་ཉིད་ཀྱིས། དེའི་ཕྱིར་དེ་དགག་པའི་ཕྱིར་བཤད་པ། གལ་ཏེ་རེ་རེས་བྱས་གྱུར་ན། །སྡུག་བསྔལ་གཉི་གས་བྱས་པར་འགྱུར། །གང་གི་ཚེ་ཅི་སྐད་བསྟན་པའི་བསྒྲུབས་པས་བདག་གིས་བྱས་པ་དང་གཞན་གྱིས་བྱས་པར་མི་རིགས་པ་དེའི་ཚེ་གཉི་གས་བྱས་སོ
Chinese
如果我改变，由于士夫之外的内在作用没有自性，如果没有他性，那么它怎么会造成痛苦呢？不会造成痛苦的，这样显示。为了显示那个，外道们所认为的与内在作用相异的他者，不是我所造作的，是说没有自性的同义词。数论师们的论典中说，勇气等三种 गुण (藏文：ཡོན་ཏན།，梵文天城体：गुण，梵文罗马拟音：guṇa，汉语字面意思： गुण)是常恒的，并且周遍一切，因此一切事物也是一切的自性，因此与内在作用相异的士夫也没有成立为异体。如果士夫没有成立为异体，那么内在作用也不是从它那里变成异体的，如果没有他性，那么痛苦怎么会被他者所造呢？不会被造的。这里如果那些执着于声音的特征的人这样说：那个他者是没有自性的意思，但在词句中说“我没有造作”是词句的错误。为了驳斥先前从心中提出的那个观点，这里通过解释来说明：“我没有造作”这个词语有多种含义，例如“饭做好了”一样。例如，当食物的烹饪完成时，说“饭做好了”没有词句的错误，同样，在这里，对于没有自性，说“我没有造作”也没有词句的错误。因此，那个他者被称为没有自性，痛苦怎么会被他者所造呢？这应该与士夫的自性相异的内在作用变成异体，由于没有自性，如果没有他性，那么它怎么会造成痛苦呢？联系起来。或者，因为没有他性，所以士夫不是与内在作用相异的，因为是事物，例如内在作用的自己的自性一样，因此通过说损害了自己的比量，通过比量的方式显示了对异体的否定。那些是法，应成立之法，能成立之法，比喻和结论，按照顺序对应。例如，内在作用因为是事物，所以不是与自己的自性相异的，同样，士
English
If I change, since the inner action other than the puruṣa does not have self-nature, if there is no otherness, then how could it cause suffering? It does not cause suffering, thus it shows. In order to show that, the other that the outsiders think is different from the inner action, is not made by me, it is said to be a synonym for not having self-nature. In the treatises of the Sāṃkhyas, it is said that the three guṇas (藏文：ཡོན་ཏན།，梵文天城体：गुण，梵文罗马拟音：guṇa，汉语字面意思： गुण) such as courage are constant and pervade everything, therefore all things are also the self-nature of everything, therefore the puruṣa who is different from the inner action is also not established as a different entity. If the puruṣa is not established as a different entity, then the inner action is also not transformed into a different one from it, if there is no otherness, then how could suffering be caused by another? It will not be caused. Here, if those who cling to the characteristics of sound say this: that other is the meaning of not having self-nature, but saying "I did not make" in the verses is a mistake in the wording. In order to refute that previous view raised from the heart, here it is explained by saying: the word "I did not make" has many meanings, just like "the meal is done". For example, when the cooking of food is completed, saying "the meal is done" does not have a mistake in the wording, similarly, here, for not having self-nature, saying "I did not make" also does not have a mistake in the wording. Therefore, that other is called not having self-nature, how could suffering be caused by another? This should be connected to the inner action that is different from the self-nature of the puruṣa becoming a different entity, since it does not have self-nature, if there is no otherness, then how could it cause suffering? Or, because there is no otherness, the puruṣa is not different from the inner action, because it is a thing, like the self-nature of the inner action itself, therefore by saying that it harms one's own inference, it shows the negation of otherness through the way of inference. Those are the subject, the dharma to be established, the dharma that can be established, the example and the conclusion, corresponding in order. For example, the inner action is not different from its own self-nature because it is a thing, similarly, the
Chinese
因为补特伽罗也是实物，所以不是内在作用之外的其他，因此推断为实物本身，因为没有其他，所以排除了补特伽罗的其他性，损害了数论派自己的推断。因为推断为其他性，所以因为不是痛苦所缘的作者而排除它。因为所立宗上也有颠倒法性的过失，所以数论派从补特伽罗的自性中推断内在作用为其他性，因此内在作用不是痛苦所缘的作者，因为排除作者，所以数论派所立宗上，内在作用是痛苦的作者，要成立的法性颠倒的过失，内在作用不是痛苦的作者也成立了，这样显示了。即使这样，痛苦不是自己所作，也不是他人所作，这是之前数论派将自性和补特伽罗作为一方，说痛苦是二者所作的回答的结尾。现在为了成立第三个宗，将二种论者们的身和命的种类作为一方，显示痛苦是自己和他人二者所作的驳斥的其他方式，为了显示其前方的观点，二种论者们说，那么从种类来说，痛苦是二者所作，所以没有过失，这样说了。这里所说的二种论者，是指裸体外道，他们说，身体的种类就是痛苦本身，所以它所作的就是痛苦自己所作，命的种类是痛苦之外的其他，所以它所作的就是痛苦他人所作，在前方所显示的过失，我们这一方是没有的。这样说之后，为了回答他们所说的，这里解释者自己说，因此为了驳斥它而说，如果各自所作，痛苦就变成二者所作。什么时候像所说的那样成立，自己所作和他者所作是不合理的，那个时候就是二者所作。
English
Because the person is also a real thing, it is not other than the inner action, therefore it is inferred as the real thing itself, because there is no other, so it excludes the otherness of the person, which harms the inference of the Samkhya school itself. Because it is inferred as otherness, it is excluded because it is not the agent of suffering. Because there is also the fault of inverting the nature of the dharma on the established proposition, the Samkhya school infers the inner action as otherness from the nature of the person, therefore the inner action is not the agent of suffering, because it excludes the agent, so on the established proposition of the Samkhya school, the inner action is the agent of suffering, the fault of inverting the nature of the dharma to be established, the inner action is not the agent of suffering is also established, thus it is shown. Even so, suffering is neither self-made nor other-made, this is the conclusion of the previous answer of the Samkhya school who took nature and person as one side and said that suffering was made by both. Now, in order to establish the third proposition, the two kinds of debaters take the types of body and life as one side, showing other ways of refuting that suffering is made by both self and others, in order to show its front view, the two kinds of debaters say, then from the type, suffering is made by both, so there is no fault, so they said. Here, the two kinds of debaters refer to the naked heretics, who say that the type of body is suffering itself, so what it does is suffering itself, the type of life is other than suffering, so what it does is suffering made by others, the fault shown in the front, our side does not have. After saying this, in order to answer what they said, the interpreter himself says here, therefore, in order to refute it, it is said, if each does it, suffering will become made by both. When it is established as said, it is unreasonable for self-made and other-made, at that time it is made by both.
Tibetan
་ཞེས་བྱ་བའི་སྐབས་མེད་དོ་ཞེས་བྱ་བར་དགོངས་སོ་ཞེས་བྱ་བ་སྨྲས་ཏེ། གང་གི་ཚེ་སྔར་བདག་དང་གཞན་ཕྱོགས་སུ་བྱས་པ་དང་ཕུང་པོའི་མཚན་ཉིད་ཕྱོགས་སུ་བྱས་པ་དང་གང་ཟག་གི་མཚན་ཉིད་ཕྱོགས་སུ་བྱས་པ་དང་རང་བཞིན་དང་སྐྱེས་བུ་ཕྱོགས་སུ་བྱས་པ་དག་དགག་པའི་སྒྲུབ་པ་ཅི་སྐད་བསྟན་པ་དག་གིས་བྱས་པ་དང་གཞན་གྱིས་བྱས་པར་མི་རིགས་པ་དེའི་ཚེ། འདིར་ལུས་དང་སྲོག་གི་རྣམ་གྲངས་གཉི་གས་བྱས་སོ་ཞེས་བྱ་བའི་ཕྱོགས་ཀྱང་དེ་དག་གི་ཁོངས་སུ་འདུས་པའི་ཕྱིར་བཀག་ཟིན་ཏོ་ཞེས་བྱ་བར་དགོངས་སོ། །དེ་ལྟར་དམ་བཅས་པ་གསུམ་པ་ཡང་བསྒྲུབས་ཟིན་ཏོ། །ད་ནི་དམ་བཅས་པ་བཞི་པ་སྒྲུབ་པའི་ཕྱིར་རྒྱུ་མེད་པ་ལས་བྱུང་བ་ཡང་མ་ཡིན་ཏེ། སྐྱེ་བ་མེད་པའི་རབ་ཏུ་བྱེད་པ་རྒྱུ་མེད་པར་སྨྲ་བ་བསལ་བས་དེའི་ཕྱིར་བཤད་པ། གཞན་གྱིས་མ་བྱས་བདག་མ་བྱས། །སྡུག་བསྔལ་རྒྱུ་མེད་ག་ལ་འགྱུར། །ཞེས་བྱ་བ་ལ་སོགས་པ་སྨྲས་ཏེ། སྔར་རྐྱེན་བརྟག་པའི་རབ་ཏུ་བྱེད་པར་དངོས་པོ་རྣམས་རྒྱུ་མེད་པ་ལས་སྐྱེ་བ་མེད་དེ། དེ་སྟོན་པའི་རྗེས་སུ་དཔག་པ་མེད་པའི་ཕྱིར་དང༌། རྗེས་སུ་དཔག་པ་དང༌། གྲགས་པའི་གནོད་པར་འགྱུར་བའི་སྐྱོན་ཡོད་པའི་ཕྱིར་ཡང་ངོ་ཞེས་བྱ་བར་དགོངས་སོ་ཞེས་པ་དང༌། ཡང་ན་རྒྱུ་མེད་ཅེས་བྱ་བ་ནི་རྒྱུ་ངན་ པ་སྟེ། ངོ་བོ་ཉིད་དང༌། དབང་ཕྱུག་དང༌། སྐྱེས་བུ་དང༌། གཙོ་བོ་དང༌། དུས་དང༌། སྲེད་མེད་ཀྱི་བུ་ལ་སོགས་པ་དག་ལས་སྐྱེ་བ་མེད་པར་བཀག་པ་བཞིན་དུ་འདིར་ཡང་སྦྱར་བར་བྱའོ་ཞེས་བྱ་བར་དགོངས་ནས་དམ་བཅས་པ་བཞི་པའི་སྐབས་འདི་བསྒྲུབ་པ་མཛད་དོ་ཞེས་བྱ་བར་སྦྱར་རོ། །གཞན་གྱིས་མ་བྱས་བདག་མ་བྱས། །ཞེས་བྱ་བའི་ཚིག་གི་དོན་བྱེ་བྲག་ཏུ་བཤད་པ་བསྟན་པའི་ཕྱིར། གཞན་གྱིས་བྱས་པ་ནི་གཞན་གྱིས་དེ་བྱས་པ་སྟེ་གཞན་གྱིས་དེ་བྱེད་ཅེས་བྱ་བའི་ཐ་ཚིག་གོ །གཞན་གྱིས་མ་བྱས་པ་ནི་གཞན་གྱིས་མི་བྱེད་པའོ། །བདག་གིས་བྱས་པ་ཡང་བདག་གིས་དེ་བྱས་པ་སྟེ་བདག་གིས་བྱེད་ཅེས་བྱ་བའི་ཐ་ཚིག་གོ །བདག་གིས་མ་བྱས་པ་ནི་བདག་གིས་མི་བྱེད་པའོ། །གཞན་གྱིས་མ་བྱས་པ་དང༌། བདག་གིས་མ་བྱས་པ་ནི་གཞན་གྱིས་མི་བྱེད་པ་དང་བདག་གིས་མི་བྱེད་པའོ་ཞེས་བྱ་བ་སྨྲས་སོ། །གཞན་གྱིས་མ་བྱས་པ་དང༌། བདག་གིས་མ་བྱས་པའི་ཕྱིར་སྡུག་བསྔལ་རྒྱུ་མེད་པ་ལས་བྱུང་བ་མ་ཡིན་པར་བསྒྲུབ་པའི་འཐད་པ་བསྟན་པའི་ཕྱིར། གང་གི་ཚེ་ཇི་སྐད་སྨོས་པའི་ཚད་མས་གནོད་པའི་ཕྱིར་དོན་དམ་པར་སྡུག་བསྔལ་དམིགས་སུ་མེད་པ་དེའི་ཚེ་སྡུག་
Chinese
说是“没有机会”这样想的。当以前所作的我和他方，以及蕴的体性方面，还有有情者的体性方面，以及自性和士夫方面，那些遮破的论证，如所说的那样，以那些所作和非他所作不合理的时候，这里身体和命的两种类别所作的方面也包含在那些之中，因此想的是已经遮止了。这样第三个立宗也已经成立了。现在为了成立第四个立宗，也不是从无因产生的，因为已经遣除了无生论者说无因，因此宣说：他未作我亦未作，痛苦怎能无因而生？等等。以前在观察缘起的分别中，诸事物不是从无因产生的，因为没有能证成它的比量，而且比量和名声会变成相违的过失，也是因为这个原因这样想的。或者说，无因是指恶因，