Tibetan
པོ་ལྟ་བར་མི་བྱེད་དོ་ཞེས་བྱ་བ་ནི་དེ་ཉིད་ཀྱིས་དོན་དེ་ལ་སྐུར་པ་བཏབ་པའི་ཕྱིར་དམ་བཅས་པའི་སྐྱོན་དུ་འགྱུར་རོ་ཞེས་ཟེར་རོ་ཞེས་བྱ་བ་ནི་བདག་ཏུ་སྨྲ་བ་དག་རིགས་པ་ཅན་གྱི་སྒྱུ་ཐབས་ཀྱིས་དབུ་མ་པའི་སྒྲུབ་པ་སྔ་མ་དེ་རང་གི་ཚིག་དང་འགལ་བར་སྒྲུབ་པ་ཡིན་ཏེ། དཔེར་ན་འགའ་ཞིག་ན་རེ་ཁོ་བོའི་མ་མོ་གཤམ་ཡིན་ནོ་ཞེས་ཟེར་བའི་ཚིག་དེ་ཉིད་ཀྱིས་དོན་དེ་ལ་སྐུར་པ་བཏབ་པའི་ཕྱིར་རང་གི་དམ་བཅས་པ་དང་འགལ་བའི་སྐྱོན་དུ་འགྱུར་བ་དེ་བཞིན་དུ། ཁྱེད་དབུ་མ་པས་ལྟ་བ་པོ་ལྟ་བར་མི་བྱེད་དོ་ཞེས་སྨྲས་པའི་ཚིག་དེ་ཉིད་ཀྱིས་ཀྱང་དོན་དེ་ལ་སྐུར་པ་བཏབ་པའི་ཕྱིར་རང་གི་དམ་ བཅས་པ་དང་འགལ་བའི་སྐྱོན་དུ་འགྱུར་རོ་ཞེས་ཟེར་རོ། །དེ་སྐད་ཅེས་ཟེར་བ་དེའི་ལན་དུ་འགྲེལ་པ་བྱེད་པ་ཉིད་ཀྱིས་འདིར་རྟེན་ཅིང་འབྲེལ་པར་འབྱུང་བ་སྐྱེ་བ་མེད་དོ་ཞེས་བྱ་བས་ལན་བཏབ་ཟིན་པའི་ཕྱིར་ཡང་ཕྱིར་བཀླགས་མི་དགོས་སོ་ཞེས་བྱ་བ་སྨྲས་ཏེ། ཇི་ལྟར་ཀུན་རྫོབ་ཏུ་རྟེན་ཅིང་འབྲེལ་པར་འབྱུང་ལ་དོན་དམ་པར་སྐྱེ་བ་མེད་དོ་ཞེས་བཤད་པ་ཉིད་ཀྱིས་ཀུན་རྫོབ་ཏུ་ལྟ་བ་པོ་ཞེས་བྱ་བ་དོན་དམ་པར་ལྟ་བར་མི་བྱེད་པར་ལན་བཏབ་ཟིན་པས་ཉེས་པ་མེད་པའི་ཕྱིར་ཡང་ཕྱིར་བཀླགས་ཤིང་ལན་གདབ་མི་དགོས་སོ། །གཞན་ཡང་འདི་ལ་ལྟ་བ་པོ་དེ་ལྟ་བ་པོའི་ངོ་བོ་ཉིད་ཡིན་ནམ་འོན་ཏེ་ལྟ་བ་པོའི་ངོ་བོ་ཉིད་མ་ཡིན་ཞེས་བྱ་བའི་བརྟག་པ་རྣམ་པ་གཉིས་ཀྱིས་ནི་གྲངས་ཅན་དག་ལྟ་བ་པོ་དེ་ལྟ་བ་པོའི་ངོ་བོ་ཉིད་ཡིན་པར་འདོད་པ་དང༌། བྱེ་བྲག་པ་དག་ལྟ་བ་པོ་དེ་ལྟ་བ་པོའི་ངོ་བོ་ཉིད་མ་ཡིན་པར་འདོད་པའི་ཕྱོགས་གཉི་ག་དགག་པ་སྟོན་ཏོ། །དེ་ལ་གལ་ཏེ་ལྟ་བ་པོའི་ངོ་བོ་ཉིད་ཡིན་ཏེ། ཇི་ལྟར་གྲངས་ཅན་དག་ན་རེ་སྐྱེས་བུའི་ངོ་བོ་ཉིད་ནི་ཤེས་པ་ཡོད་པ་ཉིད་དོ་ཞེས་ཟེར་བ་ལྟ་བུའོ་ཞེ་ན་ཞེས་བྱ་བས་ནི་གལ་ཏེ་བརྟག་པ་སྔ་མ་ལྟར་འདོད་ན་དེ་ཡང་མི་རུང་བར་སྟོན་ཏོ། །དེ་ལ་ལྟ་བ་པོའི་ངོ་བོ་ཉིད་ཡིན་པ་ཞེས་བྱ་བ་ནི་མིག་དང་གཟུགས་ལ་སོགས་པ་རྐྱེན་རྣམས་ལ་མ་ལྟོས་པར་ལྟ་བ་པོ་ཉིད་དུ་འདོད་པ་སྟེ། དེ་ཡང་གྲངས་ཅན་དག་གི་གཞུང་ལས་སྐྱེས་བུའི་ངོ་བོ་ཉིད་ནི་ཤེས་པ་ཉིད་ཡོད་པ་ཡིན་པས་དེ་ནི་རྐྱེན་གཞན་ལ་མི་ལྟོས་པའི་ཕྱིར་ངོ་བོ་ཉིད་ཀྱིས་གྲུབ་པ་ཡིན་པས་ལྟ་བ་པོའི་ངོ་བོ་ཉིད་ཅེས་བྱ་སྟེ། དེས་ལྟ་བར་བྱེད་དོ་ཞེས་ཟེར་བ་ཡིན་ནོ། །དེ་ནི་མི་རུང་སྟེ་ཅིའི་ཕྱིར་ཞེ་ན། དེ་ལ་གལ་ཏེ་དེའི་ལྟ་བ་པོ་དེ་ལྟ་བ་པོའི་ངོ་བོ་ཉི
Chinese
说“不作能见者”是因为以其本身否定了那个意义，所以会变成违背誓言的过失。这是说，自称有我者以理性的狡猾手段，论证中观派之前的论证与自己的言辞相违背。例如，某人说“我的母亲是妓女”，这句话本身就否定了那个意义，所以会变成违背自己誓言的过失。同样，你们中观派说“能见者不作能见”，这句话本身也否定了那个意义，所以会变成违背誓言的过失。他们这样说。为了回答他们所说的，解释者说，因为已经用“在此，缘起无生”回答过了，所以不必再重复。就像已经说过在世俗中是缘起，但在胜义中无生一样，已经回答过在世俗中称为能见者，但在胜义中不作能见，所以没有过失，因此不必再重复和回答。另外，对于此，以“能见者是能见者的自性，还是不是能见者的自性”这两种考察方式，揭示了数论者认为能见者是能见者的自性，以及胜论者认为能见者不是能见者的自性这两种观点的破斥。其中，如果认为是能见者的自性，就像数论者说男性的自性就是具有知觉一样，那么这表明如果按照之前的考察方式来认为，那也是不行的。其中，所谓是能见者的自性，是指不依赖于眼睛和形状等条件，而认为是能见者本身。也就是说，在数论者的论著中，男性的自性就是具有知觉，因为它不依赖于其他条件，所以是由自性成立的，因此称为能见者的自性，他们说由此来进行观看。这是不行的，为什么呢？因为，如果那个能见者是能见者的自性，
English
To say "one does not see as a seer" is because it denies that meaning by itself, so it becomes a fault of breaking the vow. This is saying that those who claim to have a self, with rational cunning, prove that the previous argument of the Madhyamikas contradicts their own words. For example, someone says, "My mother is a prostitute," that very statement denies that meaning, so it becomes a fault of contradicting one's own vow. Similarly, you Madhyamikas say, "The seer does not see as a seer," that very statement also denies that meaning, so it becomes a fault of contradicting one's own vow. They say that. To answer what they said, the commentator says that because it has already been answered with "Here, dependent arising is without birth," it is not necessary to repeat it again. Just as it has been said that in the conventional, there is dependent arising, but in the ultimate, there is no birth, it has already been answered that in the conventional, it is called a seer, but in the ultimate, it does not see as a seer, so there is no fault, therefore it is not necessary to repeat and answer again. Furthermore, regarding this, with the two examinations of "Is the seer the nature of the seer, or is it not the nature of the seer?" it reveals the refutation of both views: the Samkhyas believe that the seer is the nature of the seer, and the Vaisheshikas believe that the seer is not the nature of the seer. Among them, if it is believed to be the nature of the seer, just as the Samkhyas say that the nature of the male is to have consciousness, then this shows that if one believes according to the previous examination, that is also not permissible. Among them, what is called the nature of the seer is to believe that it is the seer itself without relying on conditions such as the eye and form. That is to say, in the Samkhya texts, the nature of the male is to have consciousness, because it does not depend on other conditions, so it is established by its own nature, therefore it is called the nature of the seer, and they say that it sees by that. This is not permissible, why? Because, if that seer is the nature of the seer,
Tibetan
ད་ཡིན་ན་ངོ་བོ་ཉིད་ནི་མ་བྱས་པའི་ཕྱིར་ལྟ་བ་མེད་པར་ཡང་ལྟ་བ་པོར་འགྱུར་རོ་ཞེས་བྱ་བ་སྨྲས་ཏེ། གལ་ཏེ་གྲངས་ཅན་དག་གི་ལྟ་བ་པོའི་ངོ་བོ་ཉིད་ཡིན་ན་ངོ་བོ་ཉིད་ནི་མ་བྱས་པའི་ཕྱིར་དཔེར་ན་མེའི་ཚ་བ་ཉིད་ནི་རང་གི་བདག་ཉིད་ཀྱིས་ཚ་བ་ཉིད་ཡིན་གྱི་གཞན་ཅི་ལ་ཡང་མི་ལྟོས་པ་དེ་བཞིན་དུ་ལྟ་བ་པོ་ཡང་རང་གི་བདག་ཉིད་ཀྱིས་ལྟ་བ་པོ་ཉིད་ཡིན་གྱི་གཞན་ཅི་ལ་ཡང་མི་ལྟོས་པར་འགྱུར་ཏེ། དེ་ལྟ་ན་ལྟ་བ་མེད་པར་ཡང་ལྟ་བ་པོར་འགྱུར་བས་མི་རུང་ངོ༌། །ཅི་སྟེ་གཅོད་པ་པོ་དེ་ལ་སྟ་རེ་མེད་ན་གཅོད་པ་པོ་ཉིད་དུ་མི་འཐད་པ་དེ་བཞིན་དུ་དེ་ཡང་ལྟ་བ་མ་སྤངས་ན་ལྟ་བ་པོ་ཉིད་དུ་བལྟ་བར་བྱའོ་ཞེ་ན་ཞེས་བྱ་བ་ནི་ཅི་སྟེ་ཕ་རོལ་པོ་ན་རེ་འདི་ སྐད་ཅེས་དཔེར་ན་གཅོད་པ་པོ་ལྷས་བྱིན་ནི་གཅོད་པ་པོའི་ངོ་བོ་ཉིད་ཡིན་དུ་ཟིན་ཀྱང་དེ་ལ་གཅོད་པའི་བྱེད་པ་སྟ་རེ་མེད་ན་གཅོད་པ་པོ་ཉིད་དུ་མི་འཐད་ཀྱི་སྟ་རེ་ཡོད་ན་གཅོད་པ་པོ་ཉིད་དུ་འཐད་པ་དེ་བཞིན་དུ་ལྟ་བ་པོ་བདག་དེ་ཡང་ལྟ་བ་པོའི་ངོ་བོ་ཉིད་ཡིན་དུ་ཟིན་ཀྱང་ལྟ་བའི་བྱེད་པ་མིག་སྤངས་ཤིང་མེད་ན་ལྟ་བ་པོ་ཉིད་དུ་མི་འཐད་ཀྱི་མིག་མ་སྤངས་ཤིང་ཡོད་ན་ལྟ་བ་པོ་ཉིད་དུ་བལྟ་བར་བྱའོ་ཞེས་ཟེར་ནའོ། །དེ་སྐད་ཅེས་ཟེར་བ་དེའི་ལན་དུ་འདིར་འགྲེལ་པ་བྱེད་པ་ཉིད་ཀྱིས་དེ་ལྟ་ན་བདག་ལྟ་བ་པོ་ཉིད་ནི་ཐ་སྙད་པ་ཡིན་ཏེ། གཅོད་པ་པོ་ཐ་སྙད་པ་ཡིན་པའི་ཕྱིར་རོ་ཞེས་བྱ་བ་སྨྲས་ཏེ། གལ་ཏེ་གཅོད་པ་པོ་དེ་དོན་དམ་པ་ཡིན་ན་སྟ་རེ་ལ་མི་ལྟོས་པར་འགྱུར་བའི་རིགས་ན་ལྟོས་པས་དེ་ཐ་སྙད་པ་ཡིན་པ་བཞིན་དུ་བདག་ལྟ་བ་པོ་དེ་ཡང་དོན་དམ་པ་ཡིན་ན་ལྟ་བ་ལ་མི་ལྟོས་པར་འགྱུར་བའི་རིགས་ན་ལྟོས་པས་དེ་ཡང་ཐ་སྙད་པ་ཡིན་ནོ། །དེ་ལྟར་རྟོག་ན། མ་སྤངས་ལྟ་པོ་ཡོད་མིན་ཏེ། །ལྟ་བ་མ་སྤངས་ན་དེ་ལྟ་བ་པོ་ཉིད་དུ་ཁས་བླངས་པའི་ཕྱིར་རོ་ཞེས་བྱ་བའི་ཚིག་གི་ལྷག་མའོ་ཞེས་བྱ་བ་ནི་ལྟ་བ་ལ་ལྟོས་པ་དེ་ལྟར་རྟོག་ན་ལྟ་བ་པོ་དོན་དམ་པ་བ་ངོ་བོ་ཉིད་ཀྱིས་གྲུབ་པ་མེད་དེ་དེ་ཅིའི་ཕྱིར་ཞེ་ན། ཁྱོད་ཀྱིས་ལྟ་བ་མ་སྤངས་ཤིང་ཡོད་ན་དེ་ལྟ་བ་པོ་ཉིད་དུ་ཁས་བླངས་པའི་ཕྱིར་ཏེ། འདི་ལྟར་ཁྱོད་ཀྱིས་ལྟ་བ་པོ་ཉིད་ལྟ་བ་ལ་ལྟོས་ཤིང་བརྟེན་པ་ཡིན་གྱི་ངོ་བོ་ཉིད་ཀྱིས་ལྟ་བ་པོ་ཡིན་པར་མ་སྨྲས་པའི་ཕྱིར་ལྟ་བ་པོ་མེད་དོ་ཞེས་བྱ་བའི་ཚིག་གི་དོན་ཡིན་ནོ། །འདི་ན་ལྟ་བ་དང་ལྡན་པའི་སྔོན་རོལ་དང་ལྟ་བ་དང་བྲལ་བའི་འོག་ན་ལྟ་བ་མེད་པས་ལྟ་བ་མེད་ན་བལྟ་བར་བྱ་བ
Chinese
那么，既然自性是非造作的，那么即使没有见，也会成为见者吗？如果数论师的见者的自性是非造作的，那么就像火的热性本身就是热性，不依赖于任何其他事物一样，见者也应该以其自身成为见者，而不依赖于任何其他事物。如果是这样，即使没有见，也会成为见者，这是不合理的。如果说，就像砍柴者没有斧头就不能成为砍柴者一样，如果他不舍弃见，也应该被视为见者，那么，如果对方说：例如，砍柴者天授虽然是砍柴者的自性，但如果没有砍柴的工具斧头，就不能成为砍柴者，如果有斧头，才能成为砍柴者一样，见者我虽然是见者的自性，但如果没有舍弃见的工具眼睛，就不能成为见者，如果眼睛没有舍弃并且存在，就应该被视为见者。如果这样说，那么，为了回答这个说法，这里的解释者说，如果是这样，那么我见者本身就是世俗谛，因为砍柴者是世俗谛。如果砍柴者是胜义谛，那么就不应该依赖斧头，但因为依赖斧头，所以他是世俗谛。同样，如果我见者是胜义谛，那么就不应该依赖见，但因为依赖见，所以他也是世俗谛。如果这样理解，那么，不舍弃见就没有见者，因为如果不舍弃见，那就是承认他是见者。这句话的剩余部分是说，如果这样理解依赖于见的见者，那么胜义谛的见者不是自性成立的，为什么呢？因为你说如果不舍弃见并且存在，那就是承认他是见者。像这样，因为你说见者依赖于见，并且依靠见，而不是说他是自性成立的见者，所以没有见者。这里，在具有见之前的状态和脱离见之后的状态中，因为没有见，如果没有见，那么应该被见之物
English
Then, since the nature is uncreated, will one become a seer even without seeing? If the nature of the seer of the Samkhyas is uncreated, then just as the heat of fire itself is heat and does not depend on anything else, the seer should also be a seer by his own nature and not depend on anything else. If that is the case, it would be unreasonable to become a seer even without seeing. If it is said that just as a woodcutter cannot be a woodcutter without an axe, so too, if he does not abandon seeing, he should be regarded as a seer, then, if the other party says: For example, although Devadatta the woodcutter is the nature of the woodcutter, if he does not have the tool of cutting, the axe, he cannot be a woodcutter, but if he has an axe, he can be a woodcutter, so too, although the self, the seer, is the nature of the seer, if he has abandoned the eye, the instrument of seeing, and does not have it, he cannot be a seer, but if the eye has not been abandoned and exists, he should be regarded as a seer. If this is said, then, in order to answer this statement, the commentator here says that if this is the case, then the self, the seer, is merely conventional truth, because the woodcutter is conventional truth. If the woodcutter were ultimate truth, then he should not depend on the axe, but because he depends on the axe, he is conventional truth. Similarly, if the self, the seer, were ultimate truth, then he should not depend on seeing, but because he depends on seeing, he is also conventional truth. If one understands in this way, then there is no seer who does not abandon seeing, because if one does not abandon seeing, then one admits that he is a seer. The remainder of this statement is that if one understands the seer who depends on seeing in this way, then the seer of ultimate truth is not established by nature, why? Because you say that if one does not abandon seeing and it exists, then one admits that he is a seer. In this way, because you say that the seer depends on seeing and relies on seeing, and not that he is a seer established by nature, therefore there is no seer. Here, in the state before having seeing and in the state after being separated from seeing, because there is no seeing, if there is no seeing, then what should be seen