Tibetan
། །མཁས་པའི་ང་རྒྱལ་ཅན་ཉེ་བར་འཁྲུལ་པ་གཞན་དག་ན་རེ་ཞེས་བྱ་བ་ལ་སོགས་པས་ནི་ཕ་རོལ་པོ་བདག་ཉིད་ཐམས་ཅད་ཤེས་པ་མ་ཡིན་པར་ཐམས་ཅད་ཤེས་པར་བསྙེམས་པའི་ང་རྒྱལ་ཅན་ཐམས་ཅད་མཁྱེན་པ་སུན་འབྱིན་པའི་ཉེ་བར་འཁྲུལ་པ་དང་ལྡན་པ་གཞན་དག་བཅོམ་ལྡན་འདས་ཐམས་ཅད་མཁྱེན་པ་མ་ཡིན་པར་བསྒྲུབ་པའི་སྒོ་ནས་འཁོར་བ་ལ་ཐོག་མ་ཡོད་པར་སྨྲ་བ་སྟོན་ཏོ། །དེའི་ཕྱིར། བཅོམ་ལྡན་འདས་ནི་ཐམས་ཅད་མཁྱེན་པ་མ་ཡིན་ཏེ་འཁོར་བའི་སྔོན་གྱི་མཐའ་མི་མངོན་ནོ་ཞེས་ཟེར་བས་རང་ཉིད་མི་ཤེས་པར་ཁས་བླངས་པའི་ཕྱིར་དཔེར་ན་མི་ཕལ་པ་སྲོག་ཆགས་ཤི་བ་གར་སོང་མི་ཤེས་སོ་ཞེས་ཟེར་བ་བཞིན་ནོ་ཞེས་ཟེར་རོ་ཞེས་བྱ་བ་སྨྲས་ཏེ། དེ་དག་ཀྱང་ཆོས་ཅན་དང༌། བསྒྲུབ་པར་བྱ་བ་ཆོས་དང༌། སྒྲུབ་པའི་ཆོས་དང༌། དཔེ་ཡིན་ པར་གོ་རིམས་བཞིན་དུ་སྦྱར་ཏེ། དཔེར་ན་མི་ཕལ་པ་བླུན་པོ་དག་ན་རེ་སྲོག་ཆགས་ཤི་བ་གར་སོང་མི་ཤེས་སོ་ཞེས་ཟེར་བས་རང་ཉིད་མི་ཤེས་པར་ཁས་བླངས་པའི་ཕྱིར་དེ་དག་ཐམས་ཅད་མཁྱེན་པ་མ་ཡིན་པ་དེ་བཞིན་དུ་བཅོམ་ལྡན་འདས་ཀྱང་འཁོར་བའི་སྔོན་གྱི་མཐའ་མི་མངོན་ནོ་ཞེས་ཟེར་བས། རང་ཉིད་མི་ཤེས་པར་ཁས་བླངས་པའི་ཕྱིར་ཐམས་ཅད་མཁྱེན་པ་མ་ཡིན་ནོ། །ཅི་སྟེ་ཐམས་ཅད་མཁྱེན་པ་ཉིད་ཡིན་ན་ནི་འཁོར་བའི་སྔོན་གྱི་མཐའ་ཡང་མཁྱེན་པས་དེས་ན་འཁོར་བ་ལ་ཡང་སྔོན་གྱི་མཐའ་ཡོད་པར་གྲུབ་པོ་ཞེས་ཟེར་རོ། །དེ་སྐད་ཅེས་ཟེར་བ་དེའི་ལན་དུ་འདིར་འགྲེལ་པ་བྱེད་པ་ཉིད་ཀྱིས། དེ་ནི་རིགས་པ་མ་ཡིན་ཏེ། གཞན་གྱི་འཁོར་བ་ཐོག་མ་ཡོད་པ་ཉིད་དུ་ཡོངས་སུ་བརྟགས་པ་བསལ་བའི་ཕྱིར་སྔོན་གྱི་མཐའ་མི་མངོན་ནོ་ཞེས་གསུངས་པ་དེ་ནི་འཁོར་བ་ཐོག་མ་མེད་པ་ཉིད་དུ་བསྟན་པའི་ཚིག་གི་དོན་ཡིན་པའི་ཕྱིར་འཁོར་བ་ལ་ཐོག་མ་མེད་པ་ཉིད་ཡིན་པས་མི་མངོན་པ་ཉིད་དུ་མཁྱེན་པའི་ཕྱིར་དང༌། འཁོར་བ་ཐོག་མ་མེད་པ་ཉིད་དུ་བསྟན་པས་བཅོམ་ལྡན་འདས་ནི་དེ་ལ་ཐོགས་པ་མི་མངའ་བའི་ཕྱིར་དེ་ནི་མ་བརྟགས་པར་སྨྲ་བ་གཞན་གྱི་འབྱོར་པ་ཆེན་པོ་ལ་ཕྲག་དོག་བྱེད་པ་རྣམས་ཀྱི་རྒྱུ་མཐུན་པ་ཡིན་ནོ་ཞེས་བྱ་བ་སྨྲས་ཏེ། བཅོམ་ལྡན་འདས་ཀྱིས་འཁོར་བའི་སྤོན་གྱི་མཐའ་མི་མངོན་ནོ་ཞེས་བཀའ་སྩལ་པ་ནི་གཞན་གྱིས་འཁོར་བ་ཐོག་མ་ཡོད་པ་ཉིད་དུ་ཡོངས་སུ་བརྟགས་པ་བསལ་བའི་ཕྱིར་གསུངས་པ་ཡིན་ཏེ། དེ་ནི་འཁོར་བ་ཐོག་མ་ཡོད་པ་ལས་མི་མཁྱེན་ཏེ། སྔོན་གྱི་མཐའ་མི་མངོན་ནོ་ཞེས་གསུངས་པ་མ་ཡིན་གྱི་འཁོར་བ་ལ་ཐོག་མ་མེད་པ་ཉིད་དུ་བསྟན་པའི་ཚིག་གི་དོན་
Chinese
། །自诩为智者，其他一些错误的人说，诸如此类的话语，是为了驳斥那些自认为无所不知，却并非真正通晓一切，怀有我慢，并持有错误观念的人。他们通过论证世尊并非全知，来宣扬轮回有始。因此，他们说：“世尊并非全知，因为轮回的初始不可见。”这等于承认自己无知，就像普通人说不知道死去的众生去了哪里一样。他们这样说，并将这些话语依次对应于法、所证之法、能证之法和比喻。例如，愚笨的普通人会说：“我不知道死去的众生去了哪里。”这等于承认自己无知，因此他们不是全知者。同样，世尊也说轮回的初始不可见，这等于承认自己无知，因此他不是全知者。如果他是全知者，那么他也应该知道轮回的初始，这样就证明了轮回有初始。他们这样说。对此，这里的注释者回答说：这并不合理。因为说“初始不可见”是为了驳斥他人认为轮回有始的臆测。这句话的含义是轮回本无初始，因此他知道轮回本无初始，世尊对此没有任何障碍。因此，这种未经考察的言论，与那些嫉妒他人巨大财富的人的动机相同。他们这样说。世尊说“轮回的初始不可见”，是为了驳斥他人认为轮回有始的臆测。这并不是说他不知道轮回有始，所以才说初始不可见，而是为了表明轮回本无初始的言语之义。
English
Those who are proud of their knowledge, and other deluded individuals, say that such statements are made to refute those who, though not truly knowing everything, are arrogant in claiming to be omniscient, and who hold erroneous views. They assert that the Blessed One is not omniscient, thereby advocating that samsara has a beginning. Therefore, they say, "The Blessed One is not omniscient because the beginning of samsara is invisible." This is tantamount to admitting one's own ignorance, just as an ordinary person might say they do not know where a deceased being has gone. They say this, and apply these words in order to correspond to the subject, the object to be proven, the means of proof, and the example, respectively. For example, foolish ordinary people might say, "I do not know where a deceased being has gone." This is tantamount to admitting one's own ignorance, and therefore they are not omniscient. Similarly, the Blessed One also says that the beginning of samsara is invisible, which is tantamount to admitting one's own ignorance, and therefore he is not omniscient. If he were omniscient, then he would also know the beginning of samsara, and thus it would be proven that samsara has a beginning. They say this. In response to this, the commentator here replies: This is not reasonable. For the statement "the beginning is invisible" is made to refute the speculation of others that samsara has a beginning. The meaning of this statement is that samsara is inherently without beginning, and therefore he knows that samsara is inherently without beginning, and the Blessed One has no obstruction to this. Therefore, such unexamined statements are motivated by the same cause as those who are jealous of the great wealth of others. They say this. The Blessed One's statement that "the beginning of samsara is invisible" is made to refute the speculation of others that samsara has a beginning. This is not to say that he does not know that samsara has a beginning, and therefore says that the beginning is invisible, but rather it is the meaning of the words that indicate that samsara is inherently without beginning.