Tibetan
ད་ཅིང་ལྟ་བའི་ངོ་བོ་ཉིད་ཡིན་པས་ལྟ་བར་འགྱུར་རོ། །དེ་ལྟ་ན་སྐྱོན་ཅི་ཡོད་ཅེ་ན། དེ་ལྟ་ན་གཏན་ཚིགས་དང་དཔེའི་སྐྱོན་དེ་ཉིད་ཡོད་དོ་ཞེས་བྱ་བ་སྨྲས་ཏེ། དེ་ལྟ་ན་སྔར་མིག་ལ་ལྟ་བའི་བྱ་བ་ཡོད་པ་ཁོ་ན་ཡིན་ཏེ། སྒྲའི་བསྟན་བཅོས་ལས་དེ་ལྟར་བསྟན་པའི་ཕྱིར་རོ་ཞེས་ཕྱོགས་སྔ་མ་ཉེ་བར་གཞག་པའི་གཏན་ཚིགས་དང་དཔེའི་སྐྱོན་དོན་དམ་པར་སྒྲའི་བསྟན་བཅོས་ལས། ལྟ་བའི་སྒྲ་དང་སངས་རྒྱས་ཀྱི་སྒྲ་བསྟན་པ་མི་རུང་བ་ཁོ་ན་སྟེ། དཔེ་མེད་པའི་ཕྱིར་རོ་ཞེས་ཇི་སྐད་བསྟན་པ་དེ་ཉིད་ཡོད་པས་མི་རུང་ངོ༌། །གལ་ཏེ་དེ་ལྟ་བའི་བྱ་བའི་བྱེད་པ་པོ་ཡིན་པའི་ཕྱིར་ལྟ་བ་ཉིད་ཡིན་ནོ་ཞེ་ན་ཞེས་བྱ་བ་ནི་གལ་ཏེ་ཕ་རོལ་པོ་ན་རེ་མིག་གི་དབང་པོ་མ་གཏོགས་པར་ལྟ་བའི་བྱ་བ་གཞན་མེ་དཔས་དེས་ན་མིག་དེ་ལྟ་བའི་བྱ་བ་བྱེད་པ་པོ་ཡིན་པའི་ཕྱིར་མི་གཉིད་ལྟ་བ་ཉིད་ཡིན་ནོ་ཞེས་ཟེར་ནའོ། །དེ་སྐད་ཅེས་ཟེར་བ་དེའི་ལན་དུ་དེའི་ཚེ་དེ་ལྟ་བ་ཡིན་ན་ལྟ་བའི་བྱ་བ་དོན་མེད་པ་ཉིད་དེ་ཞེས་བྱ་བ་ལ་སོགས་པ་སྨྲས་ཏེ། དེའི་ཚེ་མིག་དེ་ལྟ་བ་ཡིན་ན་དེ་ལ་ལྟ་བའི་བྱ་བ་གཉིས་པ་སྐྱེ་བ་དོན་མེད་པ་ཉིད་དོ། །དེའི་ཕྱིར། ལྟ་བས་ལྟ་བར་བྱེད་ཅེས་བྱར། །དེ་ནི་ཇི་ལྟར་རིགས་པར་འགྱུར། །མི་རིགས་པ་ ཁོ་ན་ཡིན་ཏེ། ལྟ་བའི་བྱ་བ་དང་ལྡན་པའི་ཕྱིར་རོ་ཞེས་བྱ་བའི་ཚིག་གི་དོན་ཏོ་ཞེས་བྱ་བ་ནི་མིག་དེ་ལྟ་བའི་ངོ་བོ་ཉིད་ཡིན་ན། སྔ་ནས་ལྟ་བའི་བྱ་བ་དང་ལྡན་པའི་ཕྱིར་དེ་ལ་ལྟ་བའི་བྱ་བ་གཞན་དོན་མེད་པ་ཉིད་དེ་ལྟ་བའི་ངོ་བོ་ཉིད་ཡིན་པ་ལ་སྒྲའི་བསྟན་བཅོས་ལས་བྱེད་པ་པོ་ལ་བྱ་བའི་རྐྱེན་བརྗོད་ནས་བྱེད་པ་པོ་ཉིད་དུ་གྲུབ་པའི་ཕྱིར་ལྟ་བ་ཞེས་བྱ་བ་དེ་མི་རུང་ངོ་ཞེས་བྱ་བའི་ཐ་ཚིག་གོ །ཅི་སྟེ་དེ་ལྟ་བ་མ་ཡིན་པ་ལ་བྱ་ན་ཡང་ཞེས་བྱ་བ་ནི་ཅི་སྟེ་བརྟག་པ་ཕྱི་མ་ལྟར་འདོད་ན་ཡང་ངོ༌། །དེས་ཅིར་འགྱུར་ཞེ་ན། གང་ཚེ་ཅུང་ཟད་མི་ལྟ་བ། །ལྟ་བར་བྱེད་པ་མ་ཡིན་ནོ། །དེའི་ཚེ་དེ་ལྟ་བའི་ངོ་བོ་ཉིད་མ་ཡིན་ན་བོང་བ་ལ་སོགས་པ་བཞིན་དུ་ལྟ་བའི་བྱ་བ་དང་བྲལ་བ་ཡིན་པས་ལྟ་བ་མ་ཡིན་པ་ཡང་ལྟ་བར་བྱེད་པ་མ་ཡིན་པ་ཉིད་དོ་ཞེས་བྱ་བ་སྨྲས་ཏེ། ལྟ་བའི་ངོ་བོ་ཉིད་མ་ཡིན་པ་ལ་སྒྲའི་བསྟན་བཅོས་ལས་བྱེད་པ་པོ་ལ་བྱ་བའི་རྐྱེན་བརྗོད་ནས་བྱེད་པ་པོ་ཉིད་དུ་གྲུབ་པའི་ཕྱིར་ལྟ་བར་བྱེད་པས་ལྟ་བ་ཞེས་བྱ་བ་དེ་མི་རུང་ངོ་ཞེས་བྱ་བའི་ཐ་ཚིག་གོ །དེའི་ཕྱིར་དེ་ལྟར་གཉི་ག་ཡང་ལྟ་བའི་བྱ་བ་དང་མི་ལྡན་པའི་ཕྱིར།
Chinese
现在如果是观看的自性，就会变成观看。如果是这样，有什么过失呢？如果是这样，就会有理由和譬喻的过失，这样说。如果是这样，以前眼睛才有观看的作用，因为声明论典中是这样说的。因此，先前所立的理由和譬喻的过失，实际上在声明论典中，观看的声音和佛的声音是不能宣说的，因为没有譬喻，如是所说的那样，因为有这个过失所以是不行的。如果说，因为它是观看行为的作者，所以它本身就是观看，那么，如果对方说，除了眼睛的根识之外，没有其他的观看行为，因此，眼睛是观看行为的作者，所以不是睡眠，它本身就是观看。对于这样说，作为对那个说的回答，如果那个时候它是观看，那么观看的行为本身就是没有意义的，等等。那个时候，如果眼睛是观看，那么对它来说，产生第二个观看的行为本身就是没有意义的。因此，用观看来进行观看，这怎么会合理呢？这是不合理的，因为它具有观看的行为。这段话的意思是说，如果眼睛是观看的自性，那么，因为它先前就具有观看的行为，所以对它来说，其他的观看行为本身就是没有意义的，因为如果是观看的自性，那么在声明论典中，对作者说行为的缘起，从而成立为作者本身，所以说观看是不行的。如果对不是观看的东西说呢，如果想要按照后面的考察来理解也是可以的。那么这会怎么样呢？当稍微不观看的时候，就不是进行观看。那个时候，如果它不是观看的自性，那么就像驴子等一样，因为它脱离了观看的行为，所以不是观看的东西也不是进行观看的东西。这样说，对于不是观看的自性，在声明论典中，对作者说行为的缘起，从而成立为作者本身，所以进行观看，因此说观看是不行的。因此，这样两种情况都不具备观看的行为。
English
Now, if it is the nature of seeing, it will become seeing. If so, what is the fault? If so, there will be the fault of reason and example, thus it is said. If so, previously the eye alone has the function of seeing, because it is so stated in the treatise on sound. Therefore, the fault of reason and example previously established, in reality, in the treatise on sound, the sound of seeing and the sound of Buddha cannot be declared, because there is no example, as it is said, because there is this fault, it is not permissible. If it is said that because it is the agent of the act of seeing, therefore it is seeing itself, then, if the opponent says that apart from the root consciousness of the eye, there is no other act of seeing, therefore, the eye is the agent of the act of seeing, so it is not sleep, it is seeing itself. To that saying, as a response to that saying, if at that time it is seeing, then the act of seeing itself is meaningless, and so on. At that time, if the eye is seeing, then for it, the arising of a second act of seeing itself is meaningless. Therefore, to see with seeing, how can that be reasonable? It is unreasonable, because it possesses the act of seeing. The meaning of this statement is that if the eye is the nature of seeing, then, because it previously possesses the act of seeing, so for it, other acts of seeing itself are meaningless, because if it is the nature of seeing, then in the treatise on sound, the origin of action is spoken to the agent, thereby establishing it as the agent itself, so saying seeing is not permissible. If it is said to something that is not seeing, if you want to understand according to the later examination, it is also possible. Then what will happen? When one does not see even slightly, one is not performing seeing. At that time, if it is not the nature of seeing, then like donkeys and so on, because it is separated from the act of seeing, so something that is not seeing is also not something that is performing seeing. Thus it is said, for something that is not the nature of seeing, in the treatise on sound, the origin of action is spoken to the agent, thereby establishing it as the agent itself, so one performs seeing, therefore saying seeing is not permissible. Therefore, in this way, both situations do not possess the act of seeing.
Tibetan
ལྟ་བ་ལྟ་ཉིད་མ་ཡིན་ཏེ། །ལྟ་བ་མིན་པ་མི་ལྟ་ཉིད། །ཅེས་བྱ་བ་ནི་བརྟག་པ་སྔ་མ་གཉི་གའི་མཇུག་བསྡུ་བ་དང་ཚད་མའི་འབྲས་བུ་ཡིན་ནོ། །ཅི་སྟེ་དགག་པ་གཉིས་ཡོད་ན་སྐབས་ཀྱི་དོན་གོ་བས་དེའི་ཕྱིར་མིག་ལྟ་བའི་བྱ་བ་སྐྱེས་པས་མཐོང་ངོ་ཞེ་ན་ཞེས་བྱ་བ་ནི་ཅི་སྟེ་ཕ་རོལ་པོ་དག་ན་རེ་ཁྱེད་དབུ་མ་པས། ལྟ་བ་མིན་པ་མི་ལྟ་ཉིད། །ཅེས་བཤད་པའི་ཚིག་ལེའུར་བྱས་པ་དེ་ལ་དགག་པ་གཉིས་ཡོད་ན་སྐབས་ཀྱི་དོན་གོ་པས་འདིར་ཁོ་བོ་ཅག་འདོད་པའི་སྐབས་ཀྱི་དོན་ནི་ལྟ་བས་ལྟ་བ་ཉིད་ཡིན་ན་དེའི་ཕྱིར་ཁྱེད་ཀྱིས། ལྟ་བ་མིན་པ་མི་ལྟ་ཉིད། །ཅེས་བཤད་པ་དེས་ན་མིག་ལྟ་བའི་བྱ་བ་སྐྱེས་པས་ལྟ་བས་ཁྱེད་རང་གིས་ཁས་བླངས་པ་ལ་གནོད་པར་འགྱུར་རོ་ཞེས་ཟེར་ནའོ། །དེ་སྐད་ཅེས་ཟེར་བདེའི་ལན་དུ་དེ་ཉིད་བཟང་པོ་མ་ཡིན་ཏེ་ཡོད་པ་དང་མེད་པའི་རྐྱེན་དགག་པ་བཞིན་དུ་ཡོད་པ་དང་མེད་པའི་བྱེད་རྒྱུ་ཉིད་བཀག་པའི་ཕྱིར་རོ་ཞེས་བྱ་བ་སྨྲས་ཏེ། ཀླན་ཀ་དེ་ནི་བཟང་པོ་མ་ཡིན་ཏེ། སྔར་རྐྱེན་བརྟག་པའི་རབ་ཏུ་བྱེད་པའི་སྐབས་སུ། མེད་དམ་ཡོད་པའི་དོན་ལ་ཡང༌། །རྐྱེན་ནི་རུང་བ་མ་ཡིན་ཏེ། །མེད་ན་གང་གི་རྐྱེན་དུ་འགྱུར། །ཡོད་ན་རྐྱེན་གྱིས་ཅི་ཞིག་བྱ། །ཞེས་བཤད་པས་ཡོད་པ་དང་མེད་པའི་རྐྱེན་དགག་པ་བཞིན་དུ་འདིར་ཡང་ལྟ་བའི་བྱ་བ་ཡོད་པ་དང་མེད་ པ་གཉི་གས་ལྟ་བའི་བྱེད་རྒྱུ་ཉིད་བཀག་པའི་ཕྱིར་ལྟ་བ་མ་ཡིན་པ་ལྟ་བར་མི་བྱེད་པ་ཉིད་དོ་ཞེས་མེད་པར་དགག་པའི་ཚུལ་བསྟན་པས་ལྟ་བ་ལྟ་བར་བྱེད་པ་ཉིད་ཡིན་ནོ་ཞེས་མ་ཡིན་པར་དགག་པའི་ཚུལ་མ་བསྒྲུབས་པའི་ཕྱིར་རང་གིས་ཁས་བླངས་པ་ལ་གནོད་པར་མི་འགྱུར་རོ། །ཕྱིས་འབྱུང་བའི་ཚུལ་གྱིས་ལྟ་བ་ཉིད་དུ་ཉེ་བར་བརྟགས་ནས་དེ་ལྟ་བ་ཡིན་པར་རྟོག་ན་ནི་ཞེས་བྱ་བ་ནི་ཕ་རོལ་པོ་དག་འདི་སྙམ་དུ་ད་ལྟར་ལྟ་བའི་ངོ་བོ་ཉིད་ལ་ལྟ་བའི་བྱ་བ་མེད་པས་དེ་ལྟ་བ་མ་ཡིན་དུ་ཟིན་ཀྱང་མིག་ནི་ཕྱིས་གཟུགས་ལ་ལྟ་བར་གདོན་མི་ཟ་བར་འགྱུར་བས་དེས་ན་ཕྱིས་འབྱུང་བའི་ཚུལ་གྱིས་ལྟ་བ་ཉིད་དུ་ཉེ་བར་བརྟགས་ནས་མིག་དེ་ལྟ་བ་ཡིན་པའི་ཐ་སྙད་དུ་འགྱུར་བས་རྟོག་ཅིང་དེ་སྐད་ཟེར་བ་ཡིན་ནོ། །དེ་སྐད་ཅེས་ཟེར་ན་དེའི་ལན་དུ་ཐ་སྙད་ཀྱི་བདེན་པ་རབ་ཏུ་བསྒྲུབ་པའི་ཕྱིར་འདོད་པ་ཉམས་སོ་ཞེས་བྱ་བ་སྨྲས་ཏེ། ཁྱེད་ནི་ད་ལྟར་ལྟ་བའི་ངོ་བོ་ཉིད་ཀྱིས་ལྟ་བའི་ཚུལ་གྱིས་དོན་དམ་པར་སྒྲུབ་པ་ཡིན་ན་ཕྱིས་འབྱུང་བའི་ཚུལ་གྱིས་ལྟ་བ་ཉིད་དུ་ཉེ་བར་བརྟགས་ནས་དེ་ལྟ་བ་ཡིན་པར་རྟོག་པ
Chinese
觀視非是觀視性，非觀視者不觀視性。此乃總結前二觀察，是量之果。若有二重否定，由解了意趣故，因此眼生觀視之作用而見耶？若言此者，謂若他宗云：汝中觀師云：「非觀視者不觀視性。」所說之偈頌，若有二重否定，由解了意趣故，於此我等所欲之意趣是觀視以觀視性，因此汝所說：「非觀視者不觀視性。」彼故眼生觀視之作用，以觀視汝自所許將成相違耶？若作是言。為答彼言，說彼非善，如遮遣有與無之緣，亦遮遣有與無之作者性故。彼諍論非善，先於觀察緣之分別時云：無或有之義，緣非是應理，若無成何之緣？若有緣作何用？如是說故，如遮遣有與無之緣，於此亦爾，觀視之作用由有與無二者遮遣觀視之作者性故，非觀視者不作觀視性，如是不作而遮遣之理，謂觀視作觀視性是，如是不作而遮遣之理未成辦故，不違越自所許也。由後起之理，於觀視性而近觀察，若思彼是觀視者，
English
Seeing is not the nature of seeing, and what is not seeing does not see the nature. This is the conclusion of the previous two investigations and the result of valid cognition. If there are two negations, then by understanding the meaning of the occasion, therefore, the act of seeing arises from the eye, and one sees? If one says this, it means if the opponents say, "You Madhyamikas say, 'What is not seeing does not see the nature.' If there are two negations in that verse, then by understanding the meaning of the occasion, the meaning that we want here is that seeing is the nature of seeing. Therefore, by what you said, 'What is not seeing does not see the nature,' the act of seeing arises from the eye, and seeing will contradict what you yourself have accepted?" If they say that. In response to that, it is said that it is not good, because just as the conditions of existence and non-existence are refuted, so too is the very nature of the agent of existence and non-existence refuted. That objection is not good, because earlier, in the context of the analysis of conditions, it was said, "For the meaning of non-existence or existence, a condition is not reasonable. If it is non-existent, what will it be a condition for? If it exists, what will a condition do?" Because it was said like that, just as the conditions of existence and non-existence are refuted, so too here, because the act of seeing, by both existence and non-existence, refutes the very nature of the agent of seeing, what is not seeing does not act as the nature of seeing. Thus, by showing the way of negating without acting, it is said that seeing acts as the nature of seeing. Because the way of negating without acting is not accomplished, it does not contradict what one has accepted. By the reasoning of arising later, having closely examined the nature of seeing, if one thinks that it is seeing,