Tibetan
་དུ་བྱས་ནས་རབ་ཏུ་བྱེད་པ་བརྒྱད་པ་བརྩམ་མོ་ཞེས་བྱ་བར་སྦྱར་རོ། །གཞུང་འོག་ནས་འབྱུང་བ་དང་སྦྱར་བའི་དོན་གྱི་དབང་དུ་བྱས་ནས་ཕུང་པོ་ལ་སོགས་པ་དག་ངོ་བོ་ཉིད་མེད་པ་ཉིད་དུ་བསྟན་པའི་དོན་གྱི་དབང་གིས་རབ་ཏུ་བྱེད་པ་བརྒྱད་པ་བརྩམ་མོ་ཞེས་བྱ་བ་སྨྲས་ཏེ། བྱེད་པ་པོ་དང་ལས་བརྟག་པའི་རབ་ཏུ་བྱེད་པ་བརྒྱད་པའི་གཞུང་འོག་ནས་འབྱུང་བ་འདིའི་དོན་ནི་ཕུང་པོ་ལ་སོགས་པ་དག་ངོ་བོ་ཉིད་མེད་པ་ཉིད་དུ་བསྟན་པ་ཡིན་པས་དེའི་དབང་དུ་བྱས་ནས་དེ་སྐད་ཅེས་སྨྲས་སོ། །རབ་ཏུ་བྱེད་པ་འདིའི་འབྲས་བུ་ནི་གང་ཡིན་རྣམ་པ་གང་གིས་ནི་འབྲས་བུ་དེ་ཐོབ་ཅེ་ན། ཕུང་པོ་ལ་སོགས་པ་དག་ངོ་བོ་ཉིད་མེད་ པ་ཉིད་དུ་བསྟན་པ་ནི་འདིའི་འབྲས་བུ་ཡིན་ལ། སྟོང་པ་ཉིད་ཀྱི་མི་མཐུན་པའི་ཕྱོགས་ཀྱི་ཁྱད་པར་དགག་པའི་རྣམ་པས་ནི་འབྲས་བུ་དེ་འཐོབ་པས། དེའི་ཕྱིར་འགྲེལ་པ་བྱེད་པས་རབ་ཏུ་བྱེད་པའི་མཚམས་སྦྱར་བའི་སྐབས་འདིར་ཐབས་དང་ཐབས་ལས་བྱུང་བའི་འབྲས་བུ་དང་པོ་ཁོ་ནར་བསྟན་ཏོ། །སྟོང་པ་ཉིད་ཀྱི་མི་མཐུན་པའི་ཕྱོགས་ཀྱི་ཁྱད་པར་ཞེས་སྨོས་པ་དེ་ཉིད་བསྟན་པའི་ཕྱིར་འདིར་སྨྲས་པ་ཞེས་བྱ་བ་ལ་སོགས་པ་སྨྲས་ཏེ། ཕུང་པོ་དང་ཁམས་དང་སྐྱེ་མཆེད་དག་དེ་ལྟར་བཀག་ཏུ་ཟིན་ཀྱང་དེ་དག་ལ་མངོན་པར་ཞེན་པ་རང་གི་སྡེ་པ་དག་གིས་དེ་མི་བཟོད་པས་ཡང་དེ་དག་འདི་སྐད་ཅེས་ཟེར་རོ་ཞེས་བྱ་བར་སྦྱར་རོ། །དེའི་ཕྱིར་དོན་དམ་པར་ཕུང་པོ་དང་ཁམས་དང་སྐྱེ་མཆེད་དག་ཡོད་པ་ཁོ་ན་ཡིན་ཏེ། བཅོམ་ལྡན་འདས་ཀྱིས་དེ་དག་ལ་བརྟེན་ནས་བྱེད་པ་པོ་དང་ལས་བསྟན་པའི་ཕྱིར་རོ་ཞེས་བྱ་བ་ལ་སོགས་པ་སྨྲས་ཏེ། དེ་དག་ནི་ཆོས་ཅན་དང༌། བསྒྲུབ་པར་བྱ་བ་ཆོས་དང༌། སྒྲུབ་པའི་ཆོས་ཡིན་པར་གོ་རིམས་བཞིན་དུ་སྦྱར་ཏེ། འདི་ན་གང་མེད་པ་ལ་ནི་བཅོམ་ལྡན་འདས་ཀྱིས་དེ་ལ་བརྟེན་ནས་བྱེད་པ་པོ་དང་ལས་མ་བསྟན་ཏེ། དཔེར་ན་བོང་བུ་དང་རྔ་མོའི་རྭ་དག་བཞིན་ནོ་ཞེས་བྱ་བ་ནི་ཆོས་མི་མཐུན་པའི་ཕྱོགས་ཀྱི་དཔེ་ཡིན་ནོ། །ཕུང་པོ་ལ་སོགས་པ་དག་ལ་ནི་བཅོམ་ལྡན་འདས་ཀྱིས་དེ་དག་ལ་བརྟེན་ནས་བྱེད་པ་པོ་དང་ལས་བསྟན་པ་འདི་ཡོད་དེ། ལེགས་པར་སྤྱད་པའི་ཆོས་སྤྱད་བྱ། །ཉེས་པར་སྤྱད་པ་དེ་མི་སྤྱད། །ཆོས་སྤྱོད་འཇིག་རྟེན་འདི་དང་ནི། །ཕ་རོལ་དུ་ཡང་བདེ་བར་གནས། །ཞེས་བྱེད་པ་པོ་དང་ལས་ཀྱང་བསྟན་ཏོ་ཞེས་བྱ་བ་ནི་ཉེ་བར་སྦྱར་བའི་སྦྱོར་བ་ཡིན་ཏེ། ཚིགས་སུ་བཅད་པའི་ཕྱེད་འོག་མས་ནི་བྱེད་པ་པོ་བསྟན་ལ། ཕྱེད་གོང་མས་ནི་ལས་བསྟན་ཏོ། །ལས་བསྟན་པ་དེ་ཉིད་ཀྱི་མཚན་ཉིད་བྱེ་བྲག་ཏུ་བཤད་པའི་ཕྱིར་དེ་ལ་ཆོས་མངོན་པ་ལས། ལས་ནི་དགེ་བ་དང་མི་དགེ་བ་དང་ལུང་དུ་མ་བསྟན་པའི་བྱེ་བྲག་གིས་རྣམ་པ་གསུམ་མོ་ཞེས་བྱ་བ་ལ་སོགས་པ་སྨྲས་སོ། །དེ་ལ་དགེ་བ་ཡང་ངོ་བོ་ཉིད་དང་མཚུངས་པར་ལྡན་པ་དང་ཀུན་ནས་བླང་བ་དང་དོན་དམ་པ་བའི་བྱེ་བྲག་གིས་རྣམ་པ་བཞིའོ་ཉེས་བྱ་བ་ནི་ཆོས་མངོན་པ་ལས། དོན་དམ་དགེ་བ་ཐར་བ་སྟེ། །ངོ་བོ་རྩ་བ་ངོ་ཚ་ཁྲེལ། །མཚུངས་ལྡན་དེ་དང་ལྡན་པ་སྟེ། །ཀུན་ནས་བསླང་བ་བྱ་ལ་སོགས། །ཞེས་བྱ་བས་ངོ་བོ་ཉིད་ཀྱིས་ འཕྲོད་པའི་སྨན་དང༌། དེ་དང་ལྡན་པའི་སྨན་ཁུ་དང༌། དེས་ཀུན་ནས་བསླང་བའི་སྨན་མར་ལ་སོགས་པའི་དཔེས་ངོ་བོ་ཉིད་ཀྱི་དགེ་བ་ནི་མ་ཆགས་པའི་དགེ་བའི་རྩ་བ་ལ་སགས་པ་གསུམ་པ་དང༌། ངོ་ཚ་ཤེས་པ་དང་ཁྲེལ་ཡོད་པའོ། །མཚུངས་པར་ལྡན་པའི་དགེ་བ་ནི་དེ་དག་དང་མཚུངས་པར་ལྡན་པའི་སེམས་ལས་བྱུང་བའི་ཆོས་རྣམས་སོ། །ཀུན་ནས་བསླང་བའི་དགེ་བ་ནི་དེ་དག་གིས་ཀུན་ནས་བསླང་བའི་ལུས་དང་ངག་དང་ཡིད་ཀྱི་ལས་རྣམས་སོ། །དོན་དམ་པ་པའི་དགེ་བ་ནི་ཐར་པའོ་ཞེས་བཤད་པ་ཡིན་ནོ། །མི་དགེ་བ་ཡང་དེ་བཞིན་ནོ་ཞེས་བྱ་བ་ནི་ངོ་བོ་ཉིད་དང་མཚུངས་པར་ལྡན་པ་དང་ཀུན་ནས་བསླང་བ་དང༌། འཁོར་བའི་བྱེ་བྲག་གིས་རྣམ་པ་བཞི་སྟེ། འཁོར་བའི་མི་དགེ་བ་ནི་འཁོར་བར་གཏོགས་པ་ཐམས་ཅད་དེ་ལོག་པར་ལྟ་བ་ལ་སོགས་པ་འཁོར་བ་པའི་མི་དགེ་བ་རྣམས་སོ། །ལུང་དུ་མ་བསྟན་པ་ཡང་རྣམ་པར་སྨིན་པ་ལས་སྐྱེས་པ་དང་སྤྱོད་ལམ་ལས་བྱུང་བ་དང་བཟོའི་གནས་ལས་བྱུང་བ་དང་སྤྲུལ་པ་ལས་བྱུང་བའི་བྱེ་བྲག་གིས་རྣམ་པ་བཞིའོ་ཞེས་འབྱུང་བས་ཞེས་བྱ་བ་ནི་དགེ་བ་དང་མི་དགེ་བའི་ལས་རྣམ་པར་སྨིན་པར་འགྱུར་བ་ལས་སྐྱེས་པའི་འབྲས་བུ་དང༌། སྤྱོད་ལམ་བྱེད་པ་ལས་བྱུང་བའི་སེམས་དང༌། བཟོའི་གནས་བྱེད་པ་ལས་བྱུང་བའི་སེམས་དང༌། སྤྲུལ་པ་བྱེད་པ་ལས་བྱུང་བའི་སེམས་དག་ནི་ལུང་དུ་མ་བསྟན་པའོ་ཞེས་འབྱུང་ངོ༌། །དེའི་ཕྱིར་གཏན་ཚིགས་ཅི་སྐད་སྨོས་པའི་མཐུས་དོན་དམ་པར་ཕུང་པོ་དང་ཁམས་དང་སྐྱེ་མཆེད་དག་ཡོད་པ་ཁོ་ན་ཡིན་ནོ་ཞེས་བྱ་བ་ནི་མཇུག་བསྡུ་བ་དང་ཚད་མའི་འབྲས་བུ་ཡིན་ཏེ། འདི་ན་བཅོམ་ལྡན་འདས་ཀྱིས་བོང་བུའི་རྭ་ལ་སོགས་པ་མེད་པ་གང་དག་ལ་བརྟེན་ནས་བྱེད་པ་པོ་དང་ལས་མ་བསྟན་པ་དེ་དག་ནི་དོན་དམ་པར་ཡོད་པ་མ་ཡིན་གྱི་ཕུང་པོ་དང་ཁམས་དང་སྐྱེ་མཆེད་ལ་སོགས་པ་གང་དག་ལ་བརྟེན་ནས་བྱེད་པ་པོ་དང་ལས་བསྟན་པ་དེ་དག་ནི་དོན་དམ་
Chinese
应当附加于“造论第八”之名。由于根据正文下文出现的内容，以及根据所关联的意义，为了显示蕴等事物本性空性，所以说了“造论第八”之名。此即考察作者与业的第八品之正文下文出现的内容，其意义在于显示蕴等事物本性空性，因此基于此而如是说。那么，此论的果是什么？以何种方式获得此果？显示蕴等事物本性空性即是此论之果。通过遮破空性相违品的差别的方式，可以获得此果。因此，注释者在此论的连接处，仅仅阐述了方法以及从方法中产生的最初之果。为了阐述所说的“空性相违品的差别”，所以说了“在此说”等内容。即使蕴、界、处等已经被如此遮破，但对它们执着的自方宗派不能忍受，所以他们又会这样说。应当这样附加。因此，在胜义谛中，蕴、界、处等是真实存在的，因为薄伽梵依此而宣说了作者与业等内容。应当这样说。这些依次是法体、所立之法、能立之法。在此，对于不存在的事物，薄伽梵不会依之而宣说作者与业，例如驴子和母骡的角等，这是法不相似方的例子。对于蕴等事物，薄伽梵依之而宣说了作者与业，这是存在的。如云：善妙行持之法应行持，恶劣行持则不应行持，行法者于此世间及他世间亦得安乐。这也宣说了作者与业，这是就近关联的连结。偈颂的后半部分显示了作者，前半部分显示了业。
English
It should be added to the name "Eighth Treatise." Because according to the content appearing in the text below, and according to the meaning of what is related, in order to show that the aggregates and other things are empty of inherent existence, it is said, "Eighth Treatise." This is the content appearing in the text below of the eighth chapter examining the agent and action, and its meaning is to show that the aggregates and other things are empty of inherent existence, so it is said based on this. So, what is the result of this treatise? In what way is that result obtained? Showing that the aggregates and other things are empty of inherent existence is the result of this treatise. That result can be obtained by refuting the distinctions of the opposite side of emptiness. Therefore, the commentator only explained the method and the first result arising from the method in this connection of the treatise. In order to explain what is said, "the distinction of the opposite side of emptiness," it is said, "Here it is said," and so on. Even though the aggregates, elements, and sources have been refuted in this way, their own schools that are attached to them cannot tolerate it, so they will say this again. It should be added in this way. Therefore, in the ultimate truth, the aggregates, elements, and sources are truly existent, because the Blessed One relied on them to explain the agent and action, and so on. It should be said in this way. These are respectively the subject, the predicate to be proven, and the proof. Here, the Blessed One does not rely on what does not exist to explain the agent and action, such as the horns of a donkey and a mule, which is an example of the dissimilar side of the dharma. For the aggregates and other things, the Blessed One relied on them to explain the agent and action, which exists. As it is said: The dharma that is well practiced should be practiced, and the evil practice should not be practiced. The practitioner of dharma will be happy in this world and the next. This also explains the agent and action, which is the connection of close association. The latter half of the verse shows the agent, and the first half shows the action.
Chinese
如是宣说。为了详细解释所说的业的自性，在《法蕴论》中说：“业以善、不善和无记的差别分为三种。”等等。其中，善也以自性、相应、引发和胜义的差别分为四种。所谓“过失”在《法蕴论》中说：“胜义善是解脱，自性是根本、惭、愧，相应是与此相应者，引发是行为等。”因此，以自性而言，如适合的药，以及与之相应的药汁，以及由此引发的药油等为例，自性之善是不贪等的善根三者，以及知惭和有愧。相应之善是与这些相应的随心生起的法。引发之善是由这些引发的身、语、意的业。胜义之善是解脱，如是宣说。不善也如是，即以自性、相应、引发和轮回的差别分为四种。轮回的不善是属于轮回的一切，如邪见等轮回的不善。无记也以异熟生、威仪生、工巧生和变化生的差别分为四种。所谓“生”是指善和不善的业成熟后所生的果，以及由威仪产生的意，以及由工巧产生的意，以及由变化产生的意，这些都是无记。因此，凭借如上所说的理由，胜义谛中蕴、界、处是存在的，这既是结论，也是量果。在此，世尊对于驴角等不存在的事物，没有宣说作者和业，这些在胜义谛中是不存在的，而对于蕴、界、处等，宣说了作者和业，这些在胜义谛中是存在的。
English
Thus it is declared. In order to explain in detail the nature of the aforementioned karma, it is said in the Abhidharma, "Karma is divided into three types by the distinctions of good, non-good, and neutral." etc. Among these, good is also divided into four types by the distinctions of self-nature, association, origination, and ultimate truth. The so-called "fault" is stated in the Abhidharma as: "Ultimate good is liberation, self-nature is root, shame, and embarrassment, association is that which is associated with it, origination is action, etc." Therefore, in terms of self-nature, like suitable medicine, and the juice of medicine that is associated with it, and the oil of medicine that is originated from it, etc., the good of self-nature is the three roots of non-attachment, etc., as well as knowing shame and having embarrassment. The associated good is the mental events that arise in accordance with these. The originated good is the actions of body, speech, and mind that are originated by these. The ultimate good is liberation, as it is declared. Non-good is also the same, that is, it is divided into four types by the distinctions of self-nature, association, origination, and samsara. The non-good of samsara is all that belongs to samsara, such as wrong views, etc., the non-good of samsara. Neutral is also divided into four types by the distinctions of arising from maturation, arising from deportment, arising from craftsmanship, and arising from transformation. The so-called "arising" refers to the fruit that arises from the maturation of good and non-good karma, as well as the mind that arises from deportment, as well as the mind that arises from craftsmanship, as well as the mind that arises from transformation, these are neutral. Therefore, by the power of the reasons stated above, in the ultimate truth, the aggregates, elements, and sources are existent, which is both the conclusion and the result of valid cognition. Here, the Blessed One did not declare the agent and karma in reliance on non-existent things such as donkey horns, etc., these are not existent in the ultimate truth, but in reliance on aggregates, elements, and sources, etc., the agent and karma are declared, these are existent in the ultimate truth.