Tibetan
པར་བྱེད་པ་ཡིན་ནོ། །དེ་ལྟར་གང་ཡང་རུང་བ་ལ་མ་གྲུབ་པ་དང་ཐེ་ཚོམ་ཟ་བའི་ཚིག་ནི་ཡང་སྒྲུབ་པ་ལ་ལྟོས་པའི་ཕྱིར་རོ་ཞེས་བྱ་བའི་མཚན་ཉིད་ཡོད་པས་དེའི་ཕྱིར། འབྲུ་ལ་སོགས་པ་ལ་དོན་དམ་པར་བྱ་བ་དང་ལྡན་པ་ཉིད་ཡོད་པ་ཁོ་ན་ཡིན་ཏེ། །ཀུན་རྫོབ་ཏུ་དེ་ལྟར་ཁས་བླངས་པའི་ཕྱིར། གང་ཀུན་རྫོབ་ཏུ་ཇི་ལྟར་ཁས་ལེན་པ་དེ་ནི་དོན་དམ་པར་ཡང་དེ་བཞིན་ཏེ། དཔེར་ན་རི་བོང་གི་རྭ་མེད་པ་བཞིན་ནོ་ཞེས་ཟེར་ཏེ། འདིར་ཡང་འབྲུ་ལ་སོགས་པ་ལ་ཞེས་བྱ་བ་འདི་ནི་ཆོས་ཅན་ཡིན་ལ། དོན་དམ་པར་བྱ་བ་དང་ལྡན་པ་ཉིད་ཡོད་པ་ཁོ་ན་ཡིན་ཏེ་ཞེས་བྱ་བ་འདི་ནི་བསྒྲུབ་པར་བྱ་བ་ཆོས་ཡིན། ཀུན་རྫོབ་ཏུ་དེ་ལྟར་ཁས་བླངས་པའི་ཕྱིར་ཞེས་བྱ་བ་འདི་ནི་སྒྲུབ་པའི་ཆོས་ཡིན། གང་ཀུན་རྫོབ་ཏུ་ཇི་ལྟར་ཁས་ལེན་པ་དེ་ནི་དོན་དམ་པར་ཡང་དེ་བཞིན་ཏེ་ཞེས་བྱ་བ་འདི་ནི་ཉེ་བར་སྦྱར་བའི་སྦྱོར་བ་ཡིན། དཔེར་ན་རི་བོང་གི་རྭ་མེད་པ་བཞིན་ནོ་ཞེས་བྱ་བ་འདི་ནི་དཔེ་ཡིན་པར་སྦྱར་ཏེ། དཔེར་ན་ཁྱེད་དབུ་མ་པ་ཡང་རི་བོང་གི་རྭ་མེད་པ་ནི་ཀུན་རྫོབ་ཏུ་ཡང་མེད་པར་ཁས་ལེན་ལ། དོན་དམ་པར་ཡང་མེད་པར་ཁས་ལེན་པ་དེ་བཞིན་དུ་ཁྱེད་དབུ་མ་ པ་འབྲུ་ལ་སོགས་པ་ལ་ཀུན་རྫོབ་ཏུ་བྱ་བ་དང་ལྡན་པ་ཉིད་ཡོད་པར་ཁས་ལེན་པས། གང་ཀུན་རྫོབ་ཏུ་ཇི་ལྟར་ཁས་ལེན་པ་དེ་ནི་དོན་དམ་པར་ཡང་དེ་བཞིན་པས་འབྲུ་ལ་སོགས་པ་ལ་དོན་དམ་པར་བྱ་བ་དང་ལྡན་པ་ཉིད་ཡོད་པ་ཁོ་ན་ཡིན་ནོ། །ཁྱེད་ཀྱང་ཀུན་རྫོབ་ཏུ་འབྲུ་ལ་སོགས་པ་ལ་བྱ་བ་དང་ལྡན་པ་ཉིད་ཁས་ལེན་པ་དེའི་ཕྱིར་དཔེ་གྲུབ་པས་འདོད་པ་གྲུབ་པོ་ཞེས་བྱ་བས་ནི་འདི་སྐད་བསྟན་ཏེ། ཅི་ལྟར་འབྲུ་ལ་སོགས་པ་ལ་ཀུན་རྫོབ་ཏུ་བྱ་བ་དང་ལྡན་པ་ཉིད་ཡོད་པ་དེ་བཞིན་དུ་དོན་དམ་པར་ཡང་ཡོད་པས་དེས་ན་འབྲུ་ལ་སོགས་པ་བྱ་བ་དང་ལྡན་པའི་དཔེ་གྲུབ་པས། མིག་ལ་སོགས་པ་ལ་ཡང་དོན་དམ་པར་མིག་གི་རྣམ་པར་ཤེས་པ་ལ་སོགས་པ་བསྐྱེད་པའི་བྱ་བ་དང་ལྡན་པར་འགྱུར་རོ་ཞེས་ཟེར་རོ། །དེ་སྐད་ཅེས་ཟེར་བ་དེའི་ལན་དུ་འགྲེལ་པ་བྱེད་པ་ཉིད་ཀྱིས། འདིར་བཤད་པ། བྱ་ལྡན་ཡོད་དམ་འོན་ཏེ་ན། །ཞེས་བྱ་བ་ལ་སོགས་པ་སྟེ། དེ་ལ་འདིར་བཤད་པ་ཞེས་བྱ་བ་ནི་འབྲུ་ལ་སོགས་པ་བྱ་བ་དང་ལྡན་པ་ཉིད་དུ་སྒྲུབ་པ་འདི་ལ་སློབ་དཔོན་གྱིས་གསུངས་པའི་ཚིག་ལེའུར་བྱས་པའི་རྩ་བ་ཐ་མ་ཤོས་འདིས་སུན་འབྱིན་པར་བྱེད་དོ་ཞེས་བྱ་བའི་ཐ་ཚིག་གོ །བྱ་ལྡན་ཡོད་དམ་འོན་ཏེ་ན། །ཞེས་བྱ་བ་ནི་ཅི་འབྲུ་ལ་སོགས་པ་དེ་དག་ལ་བྱ་བ་དང་ལྡན་པ་ཡོ
Chinese
是成立的。像这样，对于任何未成立和产生怀疑的言辞，因为需要依赖于进一步的成立，所以具有这样的特征。因此，种子等在胜义中具有作用的自性是唯一存在的，因为在世俗中是这样承认的。凡是在世俗中如何承认的，在胜义中也是如此，例如兔子没有角一样。这里也一样，种子等，这被称为有法，在胜义中具有作用的自性是唯一存在的，这被称为所立之法。因为在世俗中是这样承认的，这被称为能立之法。凡是在世俗中如何承认的，在胜义中也是如此，这被称为近取之结合。例如兔子没有角一样，这被结合为比喻。例如，你们中观派也承认兔子没有角在世俗中也不存在，在胜义中也不存在一样，你们中观派承认种子等在世俗中具有作用的自性，凡是在世俗中如何承认的，在胜义中也是如此，因此种子等在胜义中具有作用的自性是唯一存在的。你们也承认在世俗中种子等具有作用的自性，因此比喻成立，所以宗义成立。这样说就表示了，既然种子等在世俗中具有作用的自性，那么在胜义中也是存在的，因此种子等具有作用的比喻成立，那么眼等在胜义中也就会具有产生眼识等的作用。他们这样说。对于他们这样说的回答，解释者自己说到，这里所说的，有作用存在还是不存在呢？等等。其中，这里所说的，是指对于成立种子等具有作用的自性，阿阇黎所说的最后这句偈颂的根本能够破斥它，这是总结语。有作用存在还是不存在呢？是指种子等那些事物是否具有作用呢？
English
It is established. Like this, for any unestablished and doubtful words, because it needs to rely on further establishment, it has such characteristics. Therefore, the nature of having function in the ultimate sense is the only existence for seeds and so on, because it is acknowledged in the conventional sense. Whatever is acknowledged in the conventional sense, it is also the same in the ultimate sense, just like a rabbit has no horns. Here also, seeds and so on, this is called the subject, the nature of having function in the ultimate sense is the only existence, this is called the proposition to be established. Because it is acknowledged in the conventional sense, this is called the reason for establishment. Whatever is acknowledged in the conventional sense, it is also the same in the ultimate sense, this is called the close combination. For example, a rabbit has no horns, this is combined as a metaphor. For example, you Madhyamikas also acknowledge that a rabbit has no horns does not exist in the conventional sense, and does not exist in the ultimate sense, just like you Madhyamikas acknowledge that seeds and so on have the nature of having function in the conventional sense, whatever is acknowledged in the conventional sense, it is also the same in the ultimate sense, therefore the nature of having function in the ultimate sense is the only existence for seeds and so on. You also acknowledge that seeds and so on have the nature of having function in the conventional sense, therefore the metaphor is established, so the tenet is established. Saying this indicates that since seeds and so on have the nature of having function in the conventional sense, then it also exists in the ultimate sense, therefore the metaphor of seeds and so on having function is established, then eyes and so on will also have the function of producing eye consciousness and so on in the ultimate sense. They say so. In response to their saying so, the commentator himself said, what is said here, does having function exist or not? and so on. Among them, what is said here refers to the establishment of seeds and so on having the nature of having function, the last verse of the root spoken by the Acharya can refute it, this is the concluding remark. Does having function exist or not? refers to whether those things like seeds and so on have function?
Tibetan
ད་པ་ཡིན་ནམ་འོན་ཏེ་མ་ཡིན་ཞེས་འདྲི་བར་བྱ་བ་ཡིན་ནོ། །མ་ཡིན་ཞེས་བྱ་བའི་སྐབས་ཡིན་ནོ་ཞེས་བྱ་བ་ནི་དེ་སྐད་ཕར་དྲིས་པའི་རྗེས་ལ་ཚུར་ལེན་གདབ་པའི་ཚིག་ཡིན་ཏེ། སྔར། བྱ་དང་མི་ལྡན་རྐྱེན་མ་ཡིན། །ཞེས་གསུངས་པའི་མཇུག་ན་མ་ཡིན་ཞེས་བྱ་བའི་དགག་པ་སྨོས་པའི་སྐབས་ཡིན་ཏེ། བྱ་བ་དང་ལྡན་པ་ཡོད་པ་ཡིན་ནམ་འོན་ཏེ་མ་ཡིན་ཞེ་ན། མ་ཡིན་ཞེས་བྱ་བའི་རྗེས་སུ་སྦྱར་ཏེ། འདིར་ཡང་རྐྱེན་རྣམས་བྱ་བ་དང་ལྡན་པ་མ་ཡིན་ནོ་ཞེས་བྱ་བར་སྒྲུབ་པའོ། དེ་ལྟ་ན་ཡང་རྐྱེན་རྣམས་བྱ་བ་དང་ལྡན་པར་མི་འགྲུབ་སྟེ་ཞེས་བྱ་བ་ནི་རྗེས་སུ་དཔག་པ་འདིས་ཀྱང་འབྲུ་ལ་སོགས་པ་ལ་དཔེ་ལ་བསྒྲུབ་པར་བྱ་བ་ཆོས་དང་ལྡན་པ་ཉིད་མི་འགྲུབ་པོ། །ཅིའི་ཕྱིར་ཞེ་ན། འདི་ལྟར་ཐ་སྙད་དུ་ཡང་རི་བོང་གི་རྭ་ལ་བྱ་བ་དང་ལྡན་པ་ཉིད་མི་འགྲུབ་པའི་ཕྱིར་རོ་ཞེས་བྱ་བ་ནི་འདི་སྐད་བསྟན་ཏེ། གང་གི་ཕྱིར་འབྲུ་ལ་སོགས་པ་ལ་བྱ་བ་དང་ལྡན་པ་ཉིད་དུ་སྒྲུབ་པ་གང་ཡིན་པ་དེ་ཐ་སྙད་དུ་ཡང་རི་བོང་ གི་རྭ་ལ་མེད་དེ། །རི་བོང་གི་རྭ་ལ་བྱ་བ་དང་ལྡན་པ་ཉིད་མེད་པ་དེའི་ཕྱིར་དཔེ་བསྒྲུབ་པར་བྱ་བས་སྟོང་པ་ཡིན་ནོ། །དོན་དམ་པར་རི་བོང་གི་རྭ་ཡང་མེད་པ་ཉིད་དུ་མ་གྲུབ་པའི་ཕྱིར་ཞེས་བྱ་བས་ནི་འདི་སྐད་བསྟན་ཏེ། བསྒྲུབ་པར་བྱ་བས་སྟོང་པ་འབའ་ཞིག་ཏུ་ཡང་མ་ཟད་ཀྱི། འདི་ལྟར་སྒྲུབ་པས་ཀྱང་སྟོང་པ་ཡིན་ཏེ། གང་གི་ཕྱིར་ཁོ་བོ་ཀུན་རྫོབ་ཏུ་རི་བོང་གི་རྭ་མེད་པར་འདོད་པ་དེ་བཞིན་དུ་དོན་དམ་པར་རི་བོང་གི་རྭ་མེད་པ་ཉིད་དུ་མི་འདོད་དེ། དེ་ལྟར་དོན་དམ་པར་ཡོད་པ་དང་མེད་པ་ལ་སོགས་པར་རྣམ་པར་རྟོག་པ་དང་བྲལ་བའི་ཕྱིར། འཕགས་པ་དཀོན་མཆོག་བརྩེགས་པའི་མདོ་ལས། འོད་སྲུངས་ཡོད་ཅེས་བྱ་བ་ནི་མཐའ་གཅིག་གོ །མེད་ཅེས་བྱ་བ་ཡང་མཐའ་གཉིས་སོ་ཞེས་ཇི་སྐད་གསུངས་པ་ལྟ་བུའོ། །འདི་ལ་སྐྱེ་བ་ཡོད་ན་མེད་པར་རྟོག་པ་རྣམ་པ་བཞི་འབྱུང་སྟེ། སྐྱེས་པ་ལ་ལྟོས་ནས་འཇིམ་པའི་གོང་བུའི་གནས་སྐབས་ལ་སྔ་ན་མེད་པ་སྟོན་ཏོ། །དེ་ལ་ལྟོས་ནས་གྱོ་མོར་གྱུར་པ་ལ་ཞིག་ནས་མེད་པ་ཞེས་བྱའོ། །དེ་ལ་ལྟོས་ནས་བུམ་པ་ལ་སྣམ་བུ་མེད་པ་དང་སྣམ་བུ་ལ་བུམ་པ་མེད་པ་ལ་གཅིག་ལ་གཅིག་མེད་པ་ཞེས་བྱའོ། །བུམ་པ་སྐྱེ་བར་སྣང་ལ་རི་བོང་གི་རྭ་ལ་སོགས་པ་སྐྱེ་བར་མི་སྣང་བ་ནི་གཏན་མེད་པ་ཞེས་བྱ་སྟེ། དེ་ཡང་སྐྱེ་བ་ཡོད་པ་ལ་ལྟོས་ན་དེ་ལྟར་འགྱུར་རོ། །གང་ལ་དོན་དམ་པར་དངོས་པོ་ཐམས་ཅད་མ་སྐྱེས་པ་དེ་ལ་ནི་སྔ་ན་མེད་པ་དང་ཞིག་ནས་
Chinese
应当询问“是这样吗？或者不是这样？”。当说“不是这样”的时候，说“是这样”是那样反问之后，用来接话的词语。以前，说过“不具作用，非为缘”。在所说结尾处，当说“不是这样”的否定时，如果问“具有作用是这样吗？或者不是这样？”，就在“不是这样”之后接上，这里也要成立“诸缘不具有作用”。即使那样，也不能成立诸缘具有作用，就是说，通过这个比量，也不能成立谷物等作为例子，具有所要成立的法。为什么呢？就像世俗中，也不能成立兔角具有作用一样。这就是说，凡是成立谷物等具有作用，在世俗中兔角也不存在。因为兔角不具有作用，所以例子是空无所要成立的。“因为胜义中兔角也不成立为无”这句话是说，不仅仅是空无所要成立的，而且也空无能成立的。因为我如同在名言中认为兔角不存在一样，在胜义中也不认为兔角不存在。因此，在胜义中，远离对有和无等的分别。如圣《宝积经》中说：“光护，说有是一边，说无也是二边。”就像这样。如果存在生，就会产生四种对无的分别：相对于已生的事物，对于泥团的状态，显示为先前没有。相对于此，对于瓦片的状态，称为坏灭之后没有。相对于此，对于瓶子上没有氆氇，氆氇上没有瓶子，称为彼此互无。瓶子显现为生起，而兔角等不显现为生起，称为全无。这也是相对于存在生起的事物来说，才会这样。对于胜义中一切事物都不生起的事物来说，就没有先前没有和坏灭之后
English
It should be asked, "Is it so? Or is it not so?" When saying "It is not so," saying "It is so" is a word used to continue the conversation after asking back in that way. Previously, it was said, "Not having function, not being a condition." At the end of what was said, when denying with "It is not so," if asked, "Is having function so? Or is it not so?" then after "It is not so," it is added, and here also it is to establish that "the conditions do not have function." Even so, it cannot be established that the conditions have function, that is, through this inference, it cannot be established that grains, etc., as examples, have the dharma to be established. Why is that? Just as in conventional terms, it cannot be established that a rabbit's horn has function. This is to say that whatever establishes that grains, etc., have function, in conventional terms, a rabbit's horn does not exist. Because a rabbit's horn does not have function, the example is empty of what is to be established. The statement, "Because in ultimate truth, a rabbit's horn is not established as non-existent," means that it is not only empty of what is to be established, but also empty of what establishes. Because just as I consider a rabbit's horn to be non-existent in name, I do not consider a rabbit's horn to be non-existent in ultimate truth. Therefore, in ultimate truth, it is free from discrimination of existence and non-existence, etc. As the holy *Ratnakuta Sutra* says, "Light Protector, saying 'exists' is one extreme, saying 'does not exist' is also two extremes." It is like this. If there is birth, four kinds of discriminations of non-existence will arise: relative to what is born, for the state of a lump of clay, it shows that it did not exist before. Relative to this, for the state of a tile, it is called non-existent after destruction. Relative to this, for the absence of wool on a vase and the absence of a vase on wool, it is called mutually non-existent. A vase appears to arise, but a rabbit's horn, etc., do not appear to arise, and it is called completely non-existent. This is also only in relation to what has birth. For things in ultimate truth, all things are unborn, then there is no previously non-existent and after destruction