Tibetan
ས་པའི་མཚན་ཉིད་ཀྱི་ཕུང་པོ་རྣམས་ཀྱང་བདེ་བ་དང༌། སྡུག་བསྔལ་བ་དང༌། གཏི་མུག་གི་ངོ་བོ་ཉིད་ཡིན་པས་གཟུང་བར་བྱ་སྟེ། ཕུང་པོ་ཡིན་པའི་ཕྱིར། ཚོར་བའི་ཕུང་པོ་བཞིན་པས་དེའི་ཕྱིར་གཏན་ཚིགས་ཀྱི་དོན་མ་གྲུབ་པ་ཡང་མ་ཡིན་ནོ་ཞེས་བྱ་བ་སྨྲས་ཏེ། འདིར་ཡང་གཟུགས་དང༌། འདུ་ཤེས་དང༌། འདུ་བྱེད་དང༌། རྣམ་པར་ཤེས་པའི་མཚན་ཉིད་ཀྱི་ཕུང་པོ་རྣམས་ཀྱང་ཞེས་བྱ་བ་འདི་ནི་ཆོས་ཅན་ཡིན་ལ། བདེ་བ་དང༌། སྡུག་བསྔལ་དང༌། གཏི་མུག་གི་ངོ་བོ་ཉིད་ཡིན་པར་གཟུང་བར་བྱ་སྟེ་ཞེས་བྱ་བ་འདི་ནི་བསྒྲུབ་པར་བྱ་བ་ཆོས་ཡིན། ཕུང་པོ་ཡིན་ བའི་ཕྱིར་ཞེས་བྱ་བ་འདི་ནི་སྒྲུབ་པའི་ཆོས་ཡིན། ཚོར་བའི་ཕུང་པོ་བཞིན་པས་ཞེས་བྱ་བ་འདི་ནི་དཔེ་ཡིན། དེའི་ཕྱིར་གཏན་ཚིགས་ཀྱི་དོན་མ་གྲུབ་པ་ཡང་མ་ཡིན་ནོ་ཞེས་བྱ་བ་འདི་ནི་མཇུག་བསྡུ་བ་ཡིན་པར་སྦྱར་རོ། །འདིའི་བསྡུས་པའི་དོན་ནི་གཟུགས་ལ་སོགས་པའི་ཕུང་པོ་བཞི་པོ་དག་ཀྱང༌། སྙིང་སྟོབས་དང༌། རྡུལ་དང་མུན་པའི་ངོ་བོ་ཉིད་ཡིན་པར་གཟུང་སྟེ་དེ་དག་ཕུང་པོ་ཡིན་པའི་ཕྱིར་ཚོར་བ་ཚོར་བའི་ཕུང་པོ་བཞིན་ནོ། །དཔེར་ན་ཚོར་བ་ནི་ཕུང་པོ་ཡིན་པའི་ཕྱིར། ཚོར་བ་བདེ་བ་དང༌། སྡུག་བསྔལ་དང༌། གཏི་མུག་གི་ངོ་བོ་ཉིད་ཡིན་པར་གཟུང་བར་བྱ་སྟེ། འདི་ལྟར་བདེ་བའི་ཚོར་བ་དང༌། སྡུག་བསྔལ་གྱི་ཚོར་བ་ཞེས་བརྗོད་པ་དང་འདྲ་བར། གཟུགས་ལ་སོགས་པའི་ཕུང་པོ་བཞི་པོ་དག་ཀྱང་ཕུང་པོ་ཡིན་པའི་ཕྱིར། དེ་དག་བདེ་བ་དང༌། སྡུག་བསྔལ་དང༌། གཏི་མུག་གི་ངོ་བོ་ཉིད་ཡིན་པར་འགྱུར་བས། དེའི་ཕྱིར་དེ་དག་དང་ལྡན་པའི་ཕྱིར་ཞེས་བྱ་བ་གཏན་ཚིགས་ཀྱི་མཚན་ཉིད་ཇི་སྐད་སྨྲས་པ་དེ་མ་གྲུབ་པ་མ་ཡིན་ནོ་ཞེས་ཟེར་རོ། །དེ་སྐད་ཅེས་ཟེར་བ་དེའི་ལན་དུ། འདིར་འགྲེལ་པ་བྱེད་པ་ཉིད་ཀྱིས། དེ་ལ་འདིར་ཙནྡན་ལ་སོགས་དོན་དམ་པར་མ་གྲུབ་པས་དཔེ་མེད་དོ་ཞེས་བྱ་བ་ལ་སོགས་པ་སྨྲས་ཏེ། དེ་ལ་འདིར་ཞེས་བྱ་བ་ནི་སྒྲུབ་པར་སྔ་མ་དེ་ལ་འདིར་འགྲེལ་པ་བྱེད་པས་སུན་དབྱུང་བ་སྨྲས་པ་ཡིན་ནོ། །ཙནྡན་ལ་སོགས་པ་དོན་དམ་པར་མ་གྲུབ་པས་དཔེ་མེད་དོ་ཞེས་བྱ་བ་ནི་ཁོ་བོའི་ཕྱོགས་ལ་ཙནྡན་དང༌། གྱོ་མོ་དང༌། སྣོད་དང༌། རྒྱན་ལ་སོགས་པ་དོན་དམ་པར་མ་གྲུབ་པས་ཁྱོད་ཀྱི་དཔེ་མེད་དོ། །དོན་དམ་པར་དངོས་པོ་ཐམས་ཅད་མ་སྐྱེས་པའི་ཕྱིར་ཙནྡན་ལ་སོགས་པ་དོན་དམ་པར་མ་གྲུབ་བོ། །དེའི་ཕྱིར་ཁྱོད་ཀྱི་གཏན་ཚིགས་དེ་དང་ལྡན་པའི་ཕྱིར་ཞེས་བྱ་བ་དེའི་དཔེ་མེད་པས། དེས་ན་གྲངས་ཅན་དག་གི་སྒྲུབ་པ་ནང་གི་བྱེ་བྲག་རྣམས་ཀྱི་རྒྱུ་ནི་བདེ་བ་དང༌། སྡུག་བསྔལ་དང༌། གཏི་མུག་ཡིན་པར་ངེས་ཏེ་དེ་དང་ལྡན་པའི་ཕྱིར། འདི་ལྟར་འཇིག་རྟེན་ན་ཡང་གང་ཞིག་གང་དང་ལྡན་པར་འགྱུར་བ་དེ་ནི་དེའི་རྒྱུ་ཅན་ཡིན་པར་ཤེས་ཏེ། དཔེར་ན་ཙནྡན་གྱི་ཞོགས་མ་དང༌། གྱོ་མོ་དང༌། སྣོད་དང༌། རྒྱན་ལ་སོགས་པ་བཞིན་ནོ་ཞེས་བྱ་བ་ལ་སོགས་པ་སྒྲུབ་པ་སྔ་མ་དེ་ཡང་དཔེ་མེད་པས་གཏན་ཚིགས་མ་གྲུབ་ བའི་ཕྱིར་དམ་བཅས་པ་ཙམ་དུ་ཟད་དོ། །སྒྲུབ་པ་གཉིས་པ་ལ་ཡང་གང་ལ་གཟུགས་དང༌། འདུ་ཤེས་དང༌། འདུ་བྱེད་དང༌། རྣམ་པར་ཤེས་པའི་མཚན་ཉིད་ཀྱི་ཕུང་པོ་རྣམས་ཀྱང་བདེ་བ་དང༌། སྡུག་བསྔལ་དང༌། གཏི་མུག་གི་ངོ་བོ་ཉིད་ཡིན་པར་གཟུང་བར་བྱ་སྟེ་ཞེས་སྒྲུབ་པ་དེ་ལ་ཡང་ཐ་སྙད་དུ་ཡང་དཔེ་མ་གྲུབ་སྟེ། དེའི་ཕྱིར་ཐ་སྙད་དུ་ཡང་གཏི་མུག་ནི་འདུ་བྱེད་ཀྱི་ཕུང་པོར་གཏོགས་པས་དཔེ་མ་གྲུབ་བོ་ཞེས་བྱ་བ་སྨྲས་ཏེ། ཚོར་བ་ལ་གཏི་མུག་མེད་པས་དེའི་ཕྱིར་བསྒྲུབ་པར་བྱ་བ་ཆ་གཅིག་གི་དཔེས་སྟོང་སྟེ། རེ་ཞིག་ཀུན་རྫོབ་ཏུ་ཡང་སྐྱོན་དེ་ཡོད་དོ། །དོན་དམ་པར་ནི་ཚོར་བའི་ཕུང་པོ་མ་སྐྱེས་པའི་ཕྱིར། དཔེའི་ཆོས་ཅན་མ་གྲུབ་པའི་སྐྱོན་ཡང་ཡོད་དོ། །ཅི་སྟེ་སྦྱོར་བ་འདི་ལྟ་བུ་བྱེད་དེ། གཟུགས་དང༌། ཚོར་བ་དང༌། འདུ་ཤེས་དང༌། འདུ་བྱེད་དང༌། རྣམ་པར་ཤེས་པ་ཞེས་བྱ་བའི་ཕུང་པོ་རྣམས་བདེ་བ་དང༌། སྡུག་བསྔལ་དང༌། གཏི་མུག་གི་ངོ་བོ་ཉིད་ཡིན་ཏེ། ཕུང་པོ་ཡིན་པའི་ཕྱིར། འདུ་བྱེད་ཀྱི་ཕུང་པོ་བཞིན་ནོ་ཞེས་ཟེར་ན། དེ་ལྟ་ན་ཡང་འདུ་བྱེད་ཀྱི་ཕུང་པོ་དཔེར་བཞག་པ་ནི་སྒྲུབ་པ་ཤིན་ཏུ་སྟོང་པ་ཡིན་ཏེ། འདི་ལྟར་འདུ་བྱེད་ཀྱི་ཕུང་པོ་དེ་ལ་གཏི་མུག་ཡོད་དུ་ཟིན་ཀྱང༌། དེ་ལ་བདེ་པ་དང༌། སྡུག་བསྔལ་མེད་པའི་ཕྱིར་རོ། །ཅི་སྟེ་སྦྱོར་བ་འདི་ལྟ་བུ་བྱེད་དེ། གཟུགས་དང༌། འདུ་ཤེས་དང༌། རྣམ་པར་ཤེས་པའི་མཚན་ཉིད་ཀྱི་ཕུང་པོ་གསུམ་པོ་དག་བདེ་བ་དང༌། སྡུག་བསྔལ་དང༌། གཏི་མུག་གི་ངོ་བོ་ཉིད་ཡིན་ཏེ་ཕུང་པོ་ཡིན་པའི་ཕྱིར། ཚོར་བ་དང༌། འདུ་བྱེད་ཀྱི་ཕུང་པོ་བཞིན་ནོ་ཞེས་ཟེར་ན། དེ་ལྟ་ན་ཡང་ཚོར་བའི་ཕུང་པོ་ལ་བདེ་བ་དང་སྡུག་བསྔལ་ཡོད་ཅིང༌། འདུ་བྱེད་རྣམས་ལ་གཏི་མུག་ཡོད་དུ་ཟིན་ཀྱང༌། ཚོར་བ་དང༌། འདུ་བྱེད་གཉིས་ལས་གང་ཡང་རུང་བ་གཅིག་མ་ངེས་པར་འགྱུར་ཏེ། ཅི་རེ་ཞིག་ཚོར་བ་དང་འདུ་བྱེད་ཀྱི་ཕུང་པོ་གཉིས་བཞིན་དུ། གཟུགས་དང༌། འདུ་ཤེས་དང༌། རྣམ་པར་ཤེས་པའི་མཚན་ཉིད་ཀྱི་ཕུང་པོ་གསུམ་པོ་དག་ཀྱང་བདེ་བ་དང༌། སྡུག་བསྔལ་དང༌། གཏི་མུག་དང་ལྡན་པར་འགྱུར་པའམ། འོན་ཏེ་གཟུགས་དང༌། འདུ་ཤེས་དང༌། རྣམ་པར་ཤེས་པའི་མཚན་ཉིད་ཀྱི་ཕུང་པོ་གསུམ་པོ་དག་ཕུང་པོ་ཡིན་པའི་ཕྱིར། ཚོར་བའི་ཕུང་པོའམ། འདུ་བྱེད་ཀྱི་ཕུང་པོ་བཞིན་དུ། བདེ་བ་དང་སྡུག་བསྔལ་བའམ་གཏི་མུག་ལས་ གང་ཡང་རུང་བ་གཅིག་དང་ལྡན་པར་འགྱུར་བ་མ་ངེས་སོ། །བདེ་བ་དང་སྡུག་བསྔལ་དག་ལས་གཞན་པ་ཤེས་པ་ཡོད་པ་ཉིད་མ་ཡིན་པའི་ཆོས་རྣམས་ནི་བདེ་བ་དང་སྡུག་བསྔལ་གྱི་ངོ་བོ་ཉིད་མ་ཡིན་པར་ངེས་ཏེ་གཞལ་བྱ་ཡིན་པའི་ཕྱིར། དཔེར་ན་ཤེས་པ་བཞིན་པས་དེའི་ཕྱིར། དེ་ནི་རྗེས་སུ་དཔག་པས་ཀྱང་རིགས་པ་མ་ཡིན་ནོ་ཞེས་བྱ་བ་ནི། གྲངས་ཅན་གྱི་བསྟན་བཅོས་ལས། གཟུགས་དང༌། ཚོར་བ་དང༌། འདུ་ཤེས་དང༌། འདུ་བྱེད་ཀྱི་མཚན་ཉིད་ཀྱི་ཆོས་རྣམས་བདེ་བ་དང༌། སྡུག་བསྔལ་དང༌། གཏི་མུག་ཅིས་བྱ་བའི་ཡོན་ཏན་གསུམ་པོ་སྤྱི་དང་ལྡན་པར་འདོད་ཅིང༌། གྲངས་ཅན་གྱི་ཆོས་དེ་རྣམས་ཡོན་ཏན་དེ་དག་དང་ལྡན་པར་སྒྲུབ་པ་དེའི་ཕྱིར། འདིར་གཟུགས་དང༌། ཚོར་བ་དང༌། འདུ་ཤེས་དང༌། འདུ་བྱེད་ཅེས་བྱ་བའི་ཆོས་རྣམ་པར་ཤེས་པ་མ་ཡིན་པ་རྣམས་ཕྱོགས་སུ་བྱས་ཏེ་ཆོས་དེ་རྣམས་བདེ་བ་དང༌། སྡུག་བསྔལ་གྱི་ངོ་བོ་ཉིད་མ་ཡིན་པར་སྒྲུབ་པ་ཡིན་ནོ། །འདིར་ཡང་བདེ་བ་དང༌། སྡུག་བསྔལ་དག་ལས་གཞན་པར་ཤེས་པ་ཡོད་པ་ཉིད་མ་ཡིན་པའི་ཆོས་རྣམས་ནི་ཞེས་བྱ་བ་འདི་ནི་ཆོས་ཅན་ཡིན། བདེ་བ་དང་སྡུག་བསྔལ་གྱི་ངོ་བོ་ཉིད་མ་ཡིན་པར་ངེས་ཏེ་ཞེས་བྱ་བ་འདི་ནི་བསྒྲུབ་པར་བྱ་བ་ཆོས་ཡིན། གཞལ་བྱ་ཡིན་པའི་ཕྱིར་ཞེས་བྱ་བ་འདི་ནི་སྒྲུབ་པའི་ཆོས་ཡིན། དཔེར་ན་ཤེས་པ་བཞིན་བས་ཞེས་བྱ་བ་འདི་ནི་དཔེ་ཡིན། དེའི་ཕྱིར་དེ་ནི་རྗེས་སུ་དཔག་པས་ཀྱང་རིགས་པ་མ་ཡིན་ནོ་ཞེས་བྱ་བ་འདི་ནི་མཇུག་བསྡུ་བ་ཡིན་པར་སྦྱར་རོ། །དེ་ལ་བདེ་བ་དང་སྡུག་བསྔལ་དག་ལས་གཞན་པ་ཞེས་བྱ་བ་ནི་ཚོར་བའི་ཕུང་པོ་ལས་གཞན་པ་སྟེ། ཤེས་པ་དེ་ཡོད་པ་ཉིད་ཅེས་བྱ་བར་སྦྱར་རོ། །ཤེས་པ་ཡོད་པ་ཉིད་མ་ཡིན་པའི་ཆོས་རྣམས་ཞེས་བྱ་བ་ནི། རྣམ་པར་ཤེས་པའི་ཕུང་པོ་མ་ཡིན་པའི་ཆོས་ཏེ། གཟུགས་དང༌། ཚོར་བ་དང༌། འདུ་ཤེས་དང༌། འདུ་བྱེད་རྣམས་སོ། །བདེ་བ་དང་སྡུག་བསྔལ་གྱི་ངོ་བོ་ཉིད་མ་ཡིན་པར་ངེས་པ་ཞེས་བྱ་བ་ནི། རྣམ་པར་ཤེས་པའི་ཕུང་པོ་མ་ཡིན་པའི་ཆོས། གཟུགས་དང༌། ཚོར་བ་དང༌། འདུ་ཤེས་དང༌། འདུ་བྱེད་ཀྱི་ཆོས་དེ་རྣམས་བདེ་བ་དང༌། སྡུག་བསྔལ་གྱི་ངོ་བོ་ཉིད་མ་ཡིན་པར་ངེས་པར
Chinese
地的自性之蕴等也是快乐、痛苦和愚痴的自性，因此应当执取，因为是蕴的缘故，如受蕴一般，因此，理由的意义并非不成立，如是说。此处，色、受、想、行、识的自性之蕴等，此是所立。快乐、痛苦和愚痴的自性，应当执取，此是所立之法。因为是蕴的缘故，此是能立之法。如受蕴一般，此是譬喻。因此，理由的意义并非不成立，此是结论，应当结合。此处的总义是，色等四蕴也是，勇气、尘和黑暗的自性，应当执取，因为彼等是蕴的缘故，如受，如受蕴一般。譬如，受是因为是蕴的缘故，受是快乐、痛苦和愚痴的自性，应当执取，如此，如同说快乐的受和痛苦的受一般。色等四蕴也是因为是蕴的缘故，彼等会变成快乐、痛苦和愚痴的自性，因此，因为与彼等相应之故，如是所说的理由的自性并非不成立，如是说。如是说之回答是，此处解释者自己说，于彼处，旃檀等在胜义中不成立，因此无有譬喻等。于彼处，此处是指对于先前的论证，此处解释者说了驳斥。旃檀等在胜义中不成立，因此无有譬喻，是指在我方，旃檀、瓦片、容器和装饰等在胜义中不成立，因此你的譬喻不存在。胜义中一切事物皆未生，因此旃檀等在胜义中不成立。因此，你的理由与彼相应之故，彼之譬喻不存在。因此，数论者们啊。
English
The aggregates of the nature of earth and so on are also the nature of happiness, suffering, and ignorance, so they should be grasped, because they are aggregates, like the aggregate of feeling, so the meaning of the reason is not unestablished, it is said. Here, the aggregates of the nature of form, perception, conception, and consciousness are the subject. Happiness, suffering, and ignorance are to be grasped as the nature, this is the dharma to be established. Because it is an aggregate, this is the dharma to be proven. Like the aggregate of feeling, this is the example. Therefore, the meaning of the reason is not unestablished, this is the conclusion to be applied. The condensed meaning here is that the four aggregates of form and so on are also to be grasped as the nature of courage, dust, and darkness, because they are aggregates, like feeling, like the aggregate of feeling. For example, feeling is because it is an aggregate, feeling is the nature of happiness, suffering, and ignorance, it should be grasped, like saying the feeling of happiness and the feeling of suffering. The four aggregates of form and so on are also because they are aggregates, they will become the nature of happiness, suffering, and ignorance, therefore, because of being associated with them, the nature of the reason as stated is not unestablished, it is said. The answer to that statement is that here the commentator himself says, that there, sandalwood and so on are not established in the ultimate sense, so there is no example and so on. There, here refers to the previous argument, here the commentator speaks of refutation. Sandalwood and so on are not established in the ultimate sense, so there is no example, which means that on our side, sandalwood, tiles, containers, and ornaments and so on are not established in the ultimate sense, so your example does not exist. In the ultimate sense, all things are unborn, so sandalwood and so on are not established in the ultimate sense. Therefore, your reason is associated with it, so there is no example of it. Therefore, O Samkhyas.
Chinese
论证中的差别之因，确定是快乐、痛苦和愚痴，因为它们具备这些。就像世间一样，任何事物与任何事物相伴，人们都知道它是该事物的因。例如，檀香的余烬、瓦片、容器和装饰品等等。因此，先前的论证也因为没有例子而无法成立，仅仅是立宗而已。对于第二个论证，也应该认为，凡是具有色、受、想、行、识之特征的蕴，其自性也是快乐、痛苦和愚痴。然而，这个论证在名言上也没有成立的例子。因此，有人说，即使在名言上，愚痴也属于行蕴，所以没有成立的例子。因为感受中没有愚痴，所以要论证的事物缺少一个部分的例子。暂时来说，即使在世俗谛中也存在这个过失。但在胜义谛中，由于感受的蕴没有产生，所以也存在例子之法不成办的过失。如果这样进行论证：所谓的色、受、想、行、识之蕴，其自性是快乐、痛苦和愚痴，因为它们是蕴。就像行蕴一样。如果这样说，那么以行蕴作为例子，这个论证就变得非常空洞。因为即使行蕴中存在愚痴，但其中没有快乐和痛苦。如果这样进行论证：色、想、识这三个特征的蕴，其自性是快乐、痛苦和愚痴，因为它们是蕴。就像感受和行蕴一样。如果这样说，那么即使感受的蕴中存在快乐和痛苦，行蕴中存在愚痴，感受和行蕴两者中的任何一个都不能确定。为什么呢？就像感受和行蕴这两个蕴一样，色、想、识这三个特征的蕴
English
The cause of the distinctions within the proof is definitely happiness, suffering, and ignorance, because they possess these. Just as in the world, whatever is associated with anything, it is known that it is the cause of that thing. For example, sandalwood embers, tiles, containers, and ornaments, and so on. Therefore, the previous proof also fails to establish the reason because there is no example, and it is merely an assertion. For the second proof, it should also be assumed that whatever has the characteristics of the aggregates of form, feeling, perception, formation, and consciousness, their nature is also happiness, suffering, and ignorance. However, even in conventional terms, there is no established example for this proof. Therefore, it is said that even in conventional terms, ignorance belongs to the aggregate of formation, so there is no established example. Because there is no ignorance in feeling, therefore the thing to be proven lacks an example for one part. For the time being, even in relative truth, that fault exists. But in ultimate truth, because the aggregate of feeling has not arisen, there is also the fault of the subject of the example not being established. If one makes such a proposition: the aggregates called form, feeling, perception, formation, and consciousness are of the nature of happiness, suffering, and ignorance, because they are aggregates, like the aggregate of formation. If one says that, then even so, setting the aggregate of formation as an example, the proof is extremely empty, because even if there is ignorance in the aggregate of formation, there is no happiness and suffering in it. If one makes such a proposition: the three aggregates characterized by form, perception, and consciousness are of the nature of happiness, suffering, and ignorance, because they are aggregates, like the aggregates of feeling and formation. If one says that, then even though there is happiness and suffering in the aggregate of feeling, and there is ignorance in the formations, it is not certain which of the two, feeling and formation, it is. Why? Just like the two aggregates of feeling and formation, the three aggregates characterized by form, perception, and consciousness
Chinese
或者它们也可能具有快乐、痛苦和愚痴吗？然而，由于色、想和识的自性之蕴这三者是蕴，所以就像受蕴或行蕴一样，不一定具有快乐、痛苦或愚痴中的任何一种。那些不同于快乐和痛苦的、实际上不存在知识的法，可以确定不是快乐和痛苦的自性，因为它们是可以衡量的。例如，就像知识一样，因此，通过推理也是不合理的。这是数论的论典。色、受、想、行之自性的法，被认为是普遍具有快乐、痛苦和愚痴这三种功德的。因此，数论的那些法被证明具有那些功德。在此，将色、受、想、行这些不是识的法归为一类，并证明这些法不是快乐和痛苦的自性。在这里，“那些不同于快乐和痛苦的、实际上不存在知识的法”是所立宗法。“可以确定不是快乐和痛苦的自性”是所立之法。“因为它们是可以衡量的”是能立之法。“例如，就像知识一样”是例子。因此，“因此，通过推理也是不合理的”是结论。其中，“不同于快乐和痛苦”是指不同于受蕴，应与“知识实际上存在”相连。“实际上不存在知识的法”是指不是识蕴的法，即色、受、想、行。“可以确定不是快乐和痛苦的自性”是指不是识蕴的法，色、受、想、行的那些法可以确定不是快乐和痛苦的自性。