Tibetan
་གང་ཞེ་ན། མི་ཉིད་ཐོབ་པ་དང༌། དབང་པོ་རྣམས་ཚང་བ་ཉིད་དང༌། ལས་ཀྱི་མཐའ་མ་ལོག་པ་ཉིད་དང༌། རིགས་བཙུན་པར་སྐྱེས་པ་ཉིད་དང༌། སངས་རྒྱས་འབྱུང་བ་ཉིད་དང༌། གནས་ལ་དད་པ་ཉིད་དང༌། དམ་པའི་ཆོས་བསྟན་པ་དང༌། ཆོས་བསྟན་པ་ལ་རྣམ་པར་གཞག་པ་དང༌། རྣམ་པར་གཞག་པ་རྣམས་རྗེས་སུ་འཇུག་པར་བྱེད་པའོ། །ཡང་ན་ཁོམ་པ་ནི་མིའི་སྐྱེ་བ་ཡོན་ཏན་བཅུ་ཡོངས་སུ་རྫོགས་པ་སྟེ། ཡོན་ཏན་བཅུ་གང་ཞེ་ན། རིགས་དམན་པ་རྣམ་པར་སྤངས་པ་དང༌། གླེན་པ་ཉིད་མ་ཡིན་པ་དང༌། རྨོངས་པ་ཉིད་མ་ཡིན་པ་དང༌། དབང་པོ་ཞན་པ་ཉིད་མ་ཡིན་པ་དང༌། སྐྱེས་པ་ཉིད་ཐོབ་པ་དང༌། གཟུགས་བཟང་བ་ཉིད་དང༌། དབུལ་པོ་ཉིད་མ་ཡིན་པ་དང༌། ཟིལ་གྱིས་མི་ནོན་པ་ཉིད་དང༌། ཚིག་བཙུན་པ་ཉིད་དང༌། སྐྱེ་བོ་མང་པོས་བལྟ་བར་འོས་པ་ཉིད་དོ། །དབུ་མའི་སྙིང་པོའི་འགྲེལ་པ་རྟོག་གེ་འབར་པ་ལས། བྱང་ཆུབ་ཀྱི་སེམས་མི་གཏོང་བའི་ལེའུ་སྟེ་དང་པོའོ།། །།དབུ་མའི་སྙིང་པོའི་འགྲེལ་པ་རྟོག་གེ་འབར་བ། བམ་པོ་གཉིས་པ། ད་ནི་བྱང་ཆུབ་ཀྱི་སེམས་ཤིན་ཏུ་ཡོངས་སུ་མ་བཏང་བའི་ཐུབ་པའི་བརྟུལ་ཞུགས་བླ་ན་མེད་པ་ལ་ཡང་དག་པར་བརྟེན་པ་རབ་ཏུ་བསྟན་པའི་ཕྱིར་ལེའུ་གཉིས་པ་ཉེ་བར་གཞག་པའི་དབང་དུ་བྱས་ནས། དེ་ལྟར་འགྲོ་ལ་ཕན་པའི་ཕྱིར། །བྱང་ཆུབ་ཆེན་པོར་བརྟན་བླངས་པ། ཚུལ་དང་མཐུན་པའི་ལམ་ཉིད་དུ། །རབ་ཏུ་ཞུགས་པ་རྣམ་པར་མཛེས། །ཞེས་བྱ་བ་ལ་སོགས་པ་སྨྲས་ཏེ། དེ་ལྟར་ཇི་སྐད་བསྟན་པའི་ཚུལ་གྱིས་སྲིད་པ་གསུམ་གྱི་འགྲོ་བ་ཉིད་ལ་ཕན་པའི་ཕྱིར། བླ་ན་མེད་པ་ཡང་དག་པར་རྫོགས་པའི་བྱང་ཆུབ་ཆེན་པོར་བརྟུལ་ཞུགས་མི་ཕྱེད་པ་བརྟན་པ་ཡང་དག་པར་བླངས་པ། རིགས་པའི་ཚུལ་དང་མཐུན་པ། བདེ་བར་གཤེགས་པའི་ལམ་ཉིད་ཀྱི་རྗེས་སུ་རབ་ཏུ་ཞུགས་པ་ནི་རྣམ་པར་མཛེས་སོ། །ལམ་དེ་ཡང་གང་ཞེ་ན། དེའི་ཕྱིར། དེ་ནི་བྱམས་པ་གནོད་མེད་དང༌། །སྙིང་རྗེ་ཕན་པ་སྒྲུབ་པ་ཡིས། ། དམ་ཆོས་རྟོགས་པས་ངོམས་མེད་དང༌། །ཆོས་སྦྱིན་པ་ལ་སེར་སྣ་མེད། །ཅེས་བྱ་བ་སྨྲས་ཏེ། བྱང་ཆུབ་ཀྱི་སེམས་མ་བཏང་བ་དེ་ནི་བྱམས་པ་ཆེན་པོའི་སེམས་ཅན་གྱི་ཁམས་མཐའ་དག་ཡོངས་སུ་བསྐྱབ་པར་འདོད་པའི་ངོ་བོ་ཉིད་གནོད་སེམས་མེད་པའི་མཚན་ཉིད་དང༌། སྙིང་རྗེ་ཆེན་པོ་གཞན་སྡུག་བསྔལ་བས་བདག་ཉིད་སྡུག་བསྔལ་བའི་ངོ་བོ་ཉིད་ལ་ཕན་པ་སྒྲུབ་པའི་མཚན་ཉིད་དང་ལྡན་པས་ཐེག་པ་ཆེན་པོའི་ཚུལ་མཉན་པ་དང༌། གཟུང་བ་དང༌། བཅང་བ་དང༌། དོན་ཀུན་ཆུབ་པར་བྱ་བ་དང༌། བསྟན་པ་དག་ལ་བརྩོན་པ་མི་འ
Chinese
什么呢？即是获得人身，诸根齐全，没有造作恶业，生于高贵种姓，佛陀出世，对处所具足信心，宣说正法，对所宣说的法进行分别，并且随行这些分别。或者说，闲暇是指人的生命圆满了十种功德，这十种功德是什么呢？完全舍弃了低劣的种姓，不是愚笨之人，不是愚昧之人，不是根识迟钝之人，获得了男身，相貌端庄，不是贫穷之人，不被压制，言辞高尚，是众人瞻仰的对象。出自《中观心髓释·理智之光》中，不舍菩提心品第一。《中观心髓释·理智之光》，第二卷。现在，为了极好地显示对没有完全舍弃菩提心的能仁无上苦行如理依止，而作第二品安立的权衡。因此，为了利益有情，于大菩提坚定地发誓，以符合正理的道，完全进入是极美的。如此宣说等。如是按照所说之理，为了利益三有之有情，对于无上圆满正等觉大菩提，毫不动摇地坚定发誓，符合理性的规律，完全进入善逝之道是极为美好的。那道又是什么呢？因此，那是慈爱无害，以悲悯成办利益，证悟正法永不满足，于法布施毫无吝啬。如此宣说，不舍菩提心，即是大慈，想要救护一切有情界，其自性是无害的体性，大悲是因他人痛苦而自身痛苦的自性，具有成办利益的特征，因此听闻大乘之理，受持，忆持，通达一切意义，对于讲说等精进不
English
What are they? They are obtaining a human body, having complete faculties, not having turned away from the extreme of karma, being born into a noble family, the appearance of a Buddha, having faith in the place, the teaching of the sacred Dharma, distinguishing the teachings of the Dharma, and following these distinctions. Or, leisure refers to the human birth being complete with ten qualities. What are these ten qualities? Completely abandoning inferior birth, not being foolish, not being ignorant, not being of weak faculties, obtaining a male body, having a good appearance, not being poor, not being unsubdued, having noble speech, and being worthy of being looked upon by many people. From the Commentary on the Heart Sutra of the Middle Way, Blazing Intellect, the first chapter on not abandoning the mind of enlightenment. The Commentary on the Heart Sutra of the Middle Way, Blazing Intellect, Volume Two. Now, in order to excellently show the perfect reliance on the unsurpassed asceticism of the Sage who has not completely abandoned the mind of enlightenment, the second chapter is established as a measure. Therefore, in order to benefit beings, having firmly taken the vow for great enlightenment, entering completely into the path that accords with reason is extremely beautiful. Thus it is said, and so on. As it is said, in order to benefit the beings of the three realms, having firmly taken the unwavering vow for the unsurpassed, perfectly complete, and fully enlightened great enlightenment, entering completely into the path of the Sugata, which accords with the principles of reason, is extremely beautiful. What is that path? Therefore, it is loving-kindness without harm, compassion accomplishing benefit, never being satisfied with realizing the sacred Dharma, and having no stinginess in giving Dharma. Thus it is said, not abandoning the mind of enlightenment is great love, the nature of wanting to completely protect all realms of sentient beings, its essence is the characteristic of being without harm, great compassion is the nature of suffering oneself because of the suffering of others, having the characteristic of accomplishing benefit, therefore listening to the principles of the Great Vehicle, receiving, holding, understanding all meanings, and diligently speaking, etc.
Tibetan
དོར་བས་དམ་པའི་ཆོས་རྟོགས་པར་བྱ་བས་ངོམས་པ་མེད་པ་ཡིན་ཏེ། ཇི་སྐད་དུ། དེ་ཉིད་ཉིན་པར་དང༌། མཚན་མོ་ཆོས་འདོད་པ་དང༌། ཆོས་ལ་དགའ་བ་དང༌། ཆོས་ལ་གཞོལ་བ་དང༌། ཆོས་ཀྱི་རྗེས་སུ་མཐུན་པའི་ཆོས་སྤྱོད་དེ། ནང་དང་ཕྱི་རོལ་གྱི་དངོས་པོ་ཡང་ཡོངས་སུ་མི་གཏོང་བ་དེ་ཅུང་ཟད་ཀྱང་མེད་ཅིང་བླ་མ་ལ་བཀུར་སྟི་དང༌། བསྙེན་བཀུར་བྱ་བ་གང་ཉེ་བར་མི་ལེན་པ་དེ་ཡང་ཅུང་ཟད་ཀྱང་མེད་ལ་ང་རྒྱལ་ལས་ཀྱང་ང་རྒྱལ་སྤངས་ཤིང་ང་རྒྱལ་མེད་པའི་ཉེ་བར་སྤྱོད་པ་ཉིད་ཉེ་བར་མི་ལེན་པ་དེ་ཡང་ཅུང་ཟད་ཀྱང་མེད་དོ་ཞེས་བྱ་བ་ལ་སོགས་པ་གསུངས་པ་ལྟ་བུའོ། །སྐྱེ་བ་དང༌། ན་ཚོད་དང༌། རིགས་དང༌། ཡུལ་དང༌། དུས་ལ་འདའ་བ་མེད་ཅིང༌། སེམས་ཅན་ཐམས་ཅད་ལ་སྙོམས་པར་ཆོས་རྣམ་པར་འབྱེད་ཅིང༌། ཆོས་སྦྱིན་པ་ལ་སེར་སྣ་མེད་པ་ཡང་ཡིན་ནོ། །དྲང་དང་ང་རྒྱལ་བཅོམ་པ་དང༌། །ཡིད་ཀྱིས་དེ་ཉིད་བལྟ་བ་དང༌། །གཞན་སྐྱོན་རྟོག་ལ་ལོང་བ་དང༌། །རང་སྐྱོན་འབྱུང་བས་འཇིགས་པ་ཡིན། །གཡོ་སྒྱུ་བྲལ་བས་དྲང་བ་དང༌། ཁེངས་པ་དང་རང་རེད་དང་བྲལ་བས་ང་རྒྱལ་བཅོམ་པ་དང༌། རྟེན་ཅིང་འབྲེལ་བར་འབྱུང་བའི་དོན་ཡང་དག་པ་ཇི་ལྟ་བ་བཞིན་མཐོང་བས་ཡིད་ཀྱིས་དེ་ཉིད་བལྟ་བ་དང༌། གཞན་གྱི་སྐྱོན་ཆེན་པོ་དག་ལ་ཡང་བླུན་ཞིང་ལོང་བ་ལྟར་བྱེད་པས་གཞན་གྱི་སྐྱོན་ལ་རྟོག་པ་ལ་ལོང་བ་དང༌། བདག་ཉིད་ཁ་ན་མ་ཐོ་བརྟུལ་ཙམ་གྱིས་ཀྱང་འཇིགས་པར་ལྟ་བས་རང་གི་སྐྱོན་འབྱུང་བས་འཇིགས་པ་སྟེ། དེ་ལྟ་བུ་དེ་དག་ཡིད་དང་ལྡན་པས་རྣམ་པར་མཛེས་པ་ཡིན་ནོ། ། རྩོད་དང་འཇིག་རྟེན་འདུ་འཛི་དང༌། །འཇིག་རྟེན་རྒྱང་པ་ན་རྒྱབ་ཀྱིས་ཕྱོགས། །ཡོན་ཏན་མེད་ལའང་ཡོན་ཏན་གྱི། །རྒྱུན་རྣམས་སྐྱེ་བར་རྟག་ཏུ་གུས། །རྩོད་པ་ནི་གཞན་གྱི་ཕྱོགས་སུན་དབྱུང་བ་དང༌། རང་གི་ཕྱོགས་བཞག་པའི་སྒོ་ནས་ཕྱོགས་གཉིས་ལ་བརྟེན་པའི་ཚིག་ངན་པར་སྨྲ་བ་དང༌། འཇིག་རྟེན་པའི་འཐབ་མོ་དང༌། མཚང་འབྲུ་བ་དང༌། འགྱོད་པའི་ཕྱིར་རྩོད་པའོ། །འཇིག་རྟེན་གྱི་འདུ་འཛི་ནི་ཆོས་མ་ཡིན་པ་དང༌། དོན་མ་ཡིན་པ་དང༌། བྱ་བ་མ་ཡིན་པ་དང༌། འཁོར་བ་འདོད་པའི་འཇིག་རྟེན་དང་ལྷན་ཅིག་འགྲོགས་ཤིང་ཀུན་ཏུ་སྨྲ་བའོ། །འཇིག་རྟེན་རྒྱང་པན་ནི་ཡང་དག་པ་ཉིད་ཀྱི་ལུང་དང་བྲལ་བའི་གསང་ཚིག་སྣ་ཚོགས་ལ་སྤོབས་པའོ། །དེ་དག་ལ་རྒྱབ་ཀྱིས་ཕྱོགས་པ་ནི་མི་ཕྱོགས་པའོ། །ཡོན་ཏན་མེད་ལའང་ཡོན་ཏན་གྱི། །རྒྱུན་རྣམས་སྐྱེ་བར་རྟག་ཏུ་གུས་པ་ནི་སྐྱེ་བོ་ཡོན་ཏན་མ་ལུས་པ་མེད་པ་ལ་ཡང་སེ
Chinese
因为断绝而对证悟圣法没有满足，如是说，即彼日间与夜晚希求佛法，欢喜佛法，专注佛法，行持与佛法相应的行为，对于内外之事物也不完全舍弃，那怕是一点点也没有，对于上师的恭敬和亲近承侍之事，凡是接近的也不接受，那怕是一点点也没有，从我慢中也舍弃我慢，以无我慢的近行而行持，那怕是不接受也一点点也没有，如是等等所说一样。对于出生、年龄、种姓、地域、时间没有超越，对于一切众生平等地分别佛法，对于布施佛法也没有悭吝。正直和摧毁我慢，以意观察彼性，对于观察他人过失是盲目的，因为产生自己过失而感到恐惧。因为没有虚伪而正直，因为没有骄傲和自以为是而摧毁我慢，如实见到缘起之义，以意观察彼性，对于他人大过失也像愚人和盲人一样对待，因此对于观察他人过失是盲目的，即使自己稍微有一点点过失也感到恐惧，因此因为产生自己过失而感到恐惧，像那样的人因为具有正念而显得庄严。 争论和世间喧嚣，背离世间诡辩，对于没有功德者也恒时恭敬功德之流产生。争论即以驳倒他人观点和树立自己观点的途径，依于双方而说恶语，以及世间人的争斗、揭露隐私和为了后悔而争论。世间的喧嚣即与非法、非义、非事和贪求轮回的世间人一同交往并时常谈论。世间诡辩即对于脱离真实之语的各种隐语感到自豪。背离那些即是不趋向那些。对于没有功德者也恒时恭敬功德之流产生，即对于没有完全不具功德的众生也
English
Because of abandoning, there is no satisfaction in realizing the sacred Dharma. As it is said, day and night desiring the Dharma, rejoicing in the Dharma, being devoted to the Dharma, practicing Dharma in accordance with the Dharma, not completely abandoning inner and outer things, not even a little bit, respecting the Lama and serving closely, not accepting whatever is close, not even a little bit, abandoning pride from pride, practicing with humility, not even not accepting, as it is said and so on. There is no transgression of birth, age, lineage, region, and time, equally distinguishing the Dharma for all sentient beings, and there is no stinginess in giving the Dharma. Being upright and destroying pride, observing that nature with the mind, being blind to observing the faults of others, and being afraid of the arising of one's own faults. Being upright because of being free from deceit, destroying pride because of being free from arrogance and self-righteousness, seeing the meaning of dependent origination as it is, observing that nature with the mind, treating the great faults of others as if they were foolish and blind, therefore being blind to observing the faults of others, and being afraid even of the slightest fault of oneself, therefore being afraid of the arising of one's own faults, such people are adorned by having mindfulness. Quarrels and worldly bustle, turning one's back on worldly sophistry, constantly respecting the arising of the stream of virtues even in those without virtues. Quarrel is to refute the views of others and establish one's own views, speaking evil words based on both sides, as well as worldly struggles, revealing secrets, and arguing for regret. Worldly bustle is associating and constantly talking with worldly people who desire the non-Dharma, the non-meaning, the non-action, and the cycle of existence. Worldly sophistry is being proud of various secret words that are separated from the words of truth. Turning one's back on those is not inclining towards those. Constantly respecting the arising of the stream of virtues even in those without virtues, that is, even for beings who do not completely lack virtues