Tibetan
ད་དེ། །སྔ་མ་བཞིན་དུ་བསལ་བའི་ཕྱིར། །བུམ་པ་བཞིན་དུ་བརྗོད་མིན་ན། །དེ་ནི་ཇི་ལྟར་སངས་རྒྱས་འདོད། །ཅེས་བྱ་བ་ནི་ཕུང་པོ་རྣམས་ཉིད་ཀྱང་སངས་རྒྱས་མ་ཡིན་ལ། ཕུང་པོ་རྣམས་ཉིད་ལས་གཞན་པ་ཉིད་ཀྱང་སངས་རྒྱས་མ་ཡིན་ཏེ། གཅིག་པ་ཉིད་དང་ཐ་དད་པ་ཉིད་དུ་བརྗོད་པར་བྱ་བ་མ་ཡིན་ནོ་ཞེ་ན་ཡང༌། དེ་ནི་དངོས་པོ་མ་ཡིན་པའི་ཕྱིར་རྫས་སུ་ཡོད་པ་མ་ཡིན་པ་ཉིད་དང༌། བརྗོད་པར་བྱ་བ་མ་ཡིན་པའི་ཕྱིར་བུམ་པ་བཞིན་དུ་སངས་རྒྱས་ཆད་པར་འགྱུར་ཏེ། སྔ་མ་བཞིན་དུ་བསལ་བའི་ཕྱིར་བརྗོད་པར་བྱ་བ་མ་ཡིན་པ་ཉིད་ཀྱང་རིགས་པ་དང་ལྡན་པ་མ་ཡིན་ཏེ། དེའི་ཕྱིར་སངས་རྒྱས་ཀྱང་སྐྱེ་བ་མེད་པ་ཉིད་དུ་བསྟན་ཏོ། །དེའི་ཕྱིར་ལུང་ལས། །དེ་བཞིན་གཤེགས་པ་རྟག་ཏུ་སྐྱེ་མེད་ཆོས། །ཆོས་རྣམས་ཐམས་ཅད་བདེ་བར་གཤེགས་དང་འདྲ། །བྱིས་པའི་བློ་ཅན་མཚན་མར་འཛིན་པ་རྣམས། །འཇིག་རྟེན་དག་ན་ཆོས་རྣམས་མེད་ལ་སྤྱོད། །དེ་བཞིན་གཤེགས་པ་ཟག་མེད་དགེ་བ་ཡི། །ཆོས་ཀྱི་གཟུགས་བརྙན་ཡིན་ཏེ་འདི་ལ་ནི། །དེ་བཞིན་ཉིད་མེད་དེ་བཞིན་གཤེགས་མེད་ཀྱང༌། །འཇིག་རྟེན་ཀུན་ན་གཟུགས་བརྙན་ཀུན་ཏུ་སྣང༌། །ཞེས་གསུངས་པ་དང་དེ་བཞིན་དུ་འཇམ་དཔལ་སྐྱེ་བ་མེད་པ་དང་འགག་པ་མེད་པ་ཞེས་བྱ་བ་ནི་དེ་བཞིན་གཤེགས་པའི་ཚིག་བླ་དགག་སོ་ཞེས་གསུངས་པ་ལ་སོགས་པ་དེ་དག་ཀྱང་གྲུབ་པ་ཡིན་ནོ། །ཅི་སྟེ་ཡང་འདི་སྙམ་དུ་སྐྱེ་མཆེད་རྣམས་ནི་སྐྱེ་བ་ཡོད་པ་ཁོ་ན་ཡིན་ཏེ། རྟེན་ཅིང་འབྲེལ་བར་འབྱུང་མཐོང་བས། །ཆོས་དང་སངས་རྒྱས་མཐོང་བའི་ཕྱིར། །རྨི་ལམ་གྱི་གླང་པོ་ཆེ་ཡོད་པ་མ་ཡིན་པ་མཐོང་བས་ནི། ཆོས་དང་སངས་རྒྱས་མཐོང་བར་མ་གསུངས་སོ། །འདི་སྐད་ཅེས་སུས་རྟེན་ཅིང་འབྲེལ་བར་འབྱུང་བ་མཐོང་བ་དེས་ཆོས་མཐོང་ངོ༌། །སུས་ཆོས་མཐོང་བ་དེས་སངས་རྒྱས་མཐོང་ངོ་ཞེས་ནི་གསུངས་པས་དེའི་ཕྱིར་རྟེན་ཅིང་འབྲེལ་བར་འབྱུང་བའི་ངོ་བོ་ཉིད་ཀྱི་སྐྱེ་མཆེད་རྣམས་ནི་སྐྱེ་བ་ཡོད་པ་ཁོ་ནར་སེམས་ན། འདིར་བཤད་པ། རྟེན་ཅིང་འབྲེལ་བར་འབྱུང་མཐོང་བས། །ཆོས་དང་སངས་རྒྱས་མཐོང་བའི་ཕྱིར། །སྐྱེ་ མཆེད་སྐྱེ་ཡོད་མི་འདོད་དེ། །སྔ་མ་བཞིན་དུ་བསལ་ཕྱིར་རོ། །ཞེས་བྱ་བ་ནི་བསྟན་བཅོས་འདི་ཉིད་ཀྱི་དང་པོར་བདག་དང་གཞན་གཉིས་དང་རྒྱུ་མེད་པ་ལས་སྐྱེ་བ་མེད་པར་བསྟན་པས་སྐྱེ་བ་ཡོད་པ་དང་མེད་པ་དང་གཉི་ག་དང༌། གཞན་ལ་སོགས་པར་བརྟག་མི་བཟོད་པར་བསལ་ཟིན་པའི་ཕྱིར་ཇི་ལྟར་དེ་མཐོང་བས་ཆོས་དང་སངས་རྒྱས་མཐོང་བ་ཡོད་པར་འགྱུར། དོན
Chinese
因此，为了像先前一样破除，如果不能像瓶子一样述说，那又如何希求成佛呢？ 所谓蕴聚本身也不是佛，从蕴聚本身之外的他者也不是佛，如果说既不能说是一体也不能说是他异，那么，因为那不是实物，所以就不是以实体的形式存在；因为是不可言说的，所以会像瓶子一样断灭成佛；为了像先前一样破除，所以说不可言说也是不合道理的；因此，也显示了佛也是无生。因此经中说： “如来恒常无生法，一切诸法皆如善逝同。 幼稚心识执取相者，于诸世间于无法中行。 如来无漏善法之，法之影像即于此， 无有如是性亦无如来，然于一切世间皆现影像。” 如是所说，以及如是所说“文殊无生无灭”等语，都是如来遮遣戏论之语，这些也都成立了。 如果又有人这样想：诸处是本来就有的，因为见到缘起，所以能见到法和佛。 因为见到梦中的大象是不存在的，所以经中没有说能见到法和佛。 经中说：“谁见缘起，谁就见法；谁见法，谁就见佛。”因此如果认为缘起的自性之诸处是本来就有的，那么，这里所说的“见缘起故，见法与佛，诸处不欲生，如前已破故。”就是说，因为此论之初已经说明了从自和他二者以及无因之中没有产生，从而已经破除了对有生和无生以及二者等，以及他者的考察，既然已经破除了，那么怎么能说见到它就能见到法和佛呢？ 意义是
English
Therefore, in order to refute as before, if it cannot be expressed like a vase, then how can one desire to become a Buddha? That which is called the aggregates themselves are not the Buddha, and that which is other than the aggregates themselves is also not the Buddha. If it is said that it cannot be expressed as being either the same or different, then, because that is not a real thing, it is not existent as a substance; because it is unspeakable, it will become like a vase, ceasing to be a Buddha; in order to refute as before, it is also unreasonable to say that it is unspeakable; therefore, it is also shown that the Buddha is unborn. Therefore, the scripture says: "The Tathagata is always the unborn Dharma, all Dharmas are like the Sugata. Those with childish minds who grasp at signs, in these worlds, practice in the absence of Dharmas. The Tathagata is the stainless virtuous, the image of the Dharma is in this, there is no suchness nor Tathagata, yet in all the worlds, images appear everywhere." As it is said, and as it is said, "Manjushri is unborn and unceasing," etc., these are the words of the Tathagata refuting elaboration, and these are also established. If someone thinks like this: The sources are only those that have origination, because seeing dependent origination, one sees the Dharma and the Buddha. Because seeing that the elephant in a dream is non-existent, it is not said in the scriptures that one sees the Dharma and the Buddha. It is said: "Whoever sees dependent origination, sees the Dharma; whoever sees the Dharma, sees the Buddha." Therefore, if one thinks that the nature of dependent origination, the sources, are only those that have origination, then what is said here, "Because seeing dependent origination, one sees the Dharma and the Buddha, the sources are not desired to originate, because they have been refuted as before," means that because at the beginning of this treatise it has already been explained that there is no arising from oneself, the other, both, and without a cause, thereby refuting the examination of origination and non-origination, both, etc., and the other, since it has already been refuted, then how can it be said that seeing it, one can see the Dharma and the Buddha? The meaning is
Tibetan
་དེ་ཉིད་ཀྱང་བརྟག་པར་བྱ་སྟེ། བདག་དང་གཞན་གཉིས་རྒྱུ་མེད་མིན། །ཡོད་མེད་རྟག་དང་མི་རྟག་མིན། །གཞན་དང་གཞན་མིན་སྐྱེ་མེད་པས། །རྟག་དང་ཆད་པ་རྣམ་པར་སྤངས། །སྐྱེ་བ་ཡོད་མིན་མེད་པ་མིན། །ཡོད་མེད་མ་ཡིན་དེ་གང་ན། །དེ་མཐོང་སྟོན་པ་མཐོང་འགྱུར་བ། །ཇི་ལྟ་བུར་ནི་ཤེས་པར་བྱ། །ཞེས་བྱ་བ་ནི་དོན་དམ་པར་སྐྱེ་བ་གྲུབ་ན་ནི་དེ་མཐོང་བས་ཆོས་དང་སངས་རྒྱས་མཐོང་བར་ཡང་འགྱུར་གྲང་ན། ཇི་སྐད་བསྟན་པའི་ཚུལ་གྱིས་སྐྱེ་བ་དེ་ཉིད་བསྟན་པར་དཀའ་ན་དེ་ཉིད་དུ་དེ་མཐོང་བ་ག་ལ་ཡོད་དེ་མཐོང་བ་ཡོད་པ་མ་ཡིན་ན་ཆོས་དང་སངས་རྒྱས་མཐོང་བར་ཡོད་རེ་སྐན། དེ་ཕྱིར་ངོ་བོ་ཉིད་སྨྲའི་ཚིག །འདོད་པ་རྣམ་པར་ཉམས་པ་ཡིན། །ཞེས་བྱ་བ་ནི་ངོ་བོ་ཉིད་ཡོད་པ་མ་ཡིན་པའི་ཕྱིར་དངོས་པོ་རྣམས་མཐོང་པ་ཡང་མ་གྲུབ་པའི་ཕྱིར་རོ་ཞེས་བྱ་བར་བསམ་སོ། །སྨྲས་པ། ཅི་རྟེན་ཅིང་འབྲེལ་པར་འབྱུང་བ་མེད་པ་ཁོ་ན་ཡིན་ཞིང་དེ་མ་མཐོང་བས་ཆོས་དང་སངས་རྒྱས་མཐོང་བ་ཡང་མེད་པ་ཁོ་ན་ཡིན་ནམ་ཞེ་ན། བཤད་པ། གང་ལ་སྐྱེ་བ་སྒྱུ་མ་ཡི། །སྐྱེ་བ་ཡོད་པ་དེ་ལ་རུང༌། །ཅི་ཞིག་རུང་ཞེ་ན། སྨྲས་པའི་ཉེས་པའི་དྲི་བསལ་བས། །དམ་ཆོས་སྒྲོན་མ་རབ་བསྟན་ཕྱིར། །མཛད་པས་ཕན་ཐོགས་ཚུལ་གྱིས་ནི། །ཀུན་རྫོབ་ཏུ་ནི་སངས་རྒྱས་མཐོང༌། །ཞེས་བྱ་བ་ནི་ཡོད་པ་དང་མེད་པ་ལ་སོགས་པར་སྨྲ་བའི་སྐྱོན་རྣམས་ཉིད་དྲི་མ་སྟེ། དེ་བསལ་ཞིང་བྲལ་བར་བྱས་བས་རྟེན་ཅིང་འབྲེལ་བར་འབྱུང་བ་ཞེས་བྱ་བའི་དམ་པའི་ཆོས་ཀྱི་སྒྲོན་མ་གཏི་མུག་གི་མུན་པ་འཛོམས་པ་ཇི་སྐད་བསྟན་པ་གང་ཡིན་པ་དེ་རབ་ཏུ་བསྟན་པའི་ཕྱིར་མཛད་པས་ཕན་འདོགས་པའི་ཚུལ་གྱིས་ཀུན་རྫོབ་ཏུ་སངས་རྒྱས་མཐོང་བར་རུང་ངོ༌། །གང་གི་ཕྱིར་ཞེ་ན། རྟེན་ཅིང་འབྲེལ་བར་འབྱུང་བ་འདུས་པའི་བདག་ཉིད་ངོ་བོ་ཉིད་མེད་པ་ཀུན་རྫོབ་པའི་ཤེས་པས་མཐོང་ན་དེ་དང་ཐ་མི་དད་པའི་ཆོས་མཚན་དང་དཔེ་བྱད་བཟང་པོ་དང༌། སྟོབས་དང༌། མི་འཇིགས་པ་དང༌། སངས་རྒྱས་ཀྱི་ཆོས་མ་འདྲེས་པ་ལ་སོགས་པ་འདུས་པའི་ངོ་བོ་ཉིད་མེད་པའི་སངས་རྒྱས་ཀྱང་མཐོང་བར་འགྱུར་བའི་ཕྱིར་རོ། །འོན་དེ་ཉིད་དོན་དམ་པར་མཐོང་བ་མ་ཡིན་ནམ་ཞེ་ན་མ་ཡིན་ཏེ། ཇི་ལྟ་ཞེ་ན། བཤད་པ། དེ་ནི་དེ་ཉིད་མཐོང་མིན་ཏེ། །སྒྱུ་འདྲ་ཡང་དག་མ་ཡིན་ཕྱིར། །ཞེས་བྱ་བ་ནི་རྟེན་ཅིང་འབྲེལ་བར་འབྱུང་བ་དེ་ཉིད་ཡང་དག་པར་རྣམ་པར་དཔྱད་ན་རྒྱུ་རྐྱེན་ཚོགས་པ་ཐ་དད་པ་དག་ལ་དངོས་པོར་དམིགས་སུ་མེད་པའི་ཕྱིར། སྒྱུ་མ་བྱས་པ་དང
Chinese
那也应当考察，我和他二者不是无因，不是有无、常与无常，不是他和他非他，无生故，断除了常与断。生是有非无，非有非无，那是什么呢？见彼则见导师，应当如何知晓？这意思是说，如果真实存在生，那么见彼也就会见到法和佛了。如所说之方式，生本身难以指示，那么在那里怎么会有见彼呢？如果不见彼，又怎么能见到法和佛呢？因此，自性论者的言辞，其希求完全破灭。这意思是说，因为自性不存在，所以诸事物之见也不成立，这样思考。有人说：难道仅仅是没有缘起吗？因为不见它，所以也不见法和佛吗？回答说：对于何者，生是幻化的，生存在，那才是可以的。什么才是可以的呢？为了消除所说之过失的垢染，为了充分显示正法明灯，以作者饶益之方式，在世俗中可以见到佛。这意思是说，说有和无等等的过失本身就是垢染，通过消除和远离它，缘起之名为正法明灯，遣除愚昧之黑暗，如所说之内容，为了充分显示，以作者饶益之方式，在世俗中可以见到佛。因为什么呢？如果以世俗之识见到缘起聚合之自性空性，那么与此无别的法，具足妙相等，力量等，无畏等，以及不共佛法等聚合之自性空性的佛陀也能见到。那么，难道不是在胜义中见到彼吗？不是的。如何呢？回答说：彼非见彼性，如幻非真实故。这意思是说，如果真实地分析缘起，因为在各异的因缘聚合中，没有事物可以作为对境，如同幻化一般。
English
That itself should also be examined. I and others are not without cause. They are not existent or nonexistent, permanent or impermanent. Because there is no birth of other and non-other, permanence and annihilation are completely abandoned. Birth is neither existent nor nonexistent. Where is that which is neither existent nor nonexistent? Seeing that, one will see the teacher. How should one know? This means that if birth truly exists, then seeing it will also lead to seeing the Dharma and the Buddha. If birth itself is difficult to point out in the way it has been shown, then how can there be seeing it there? If one does not see it, how can one hope to see the Dharma and the Buddha? Therefore, the words of the essentialists, their desires are completely ruined. This means that because essence does not exist, the seeing of things is also not established, so think about it. Someone says: Is it only that there is no dependent arising? Because one does not see it, does one also not see the Dharma and the Buddha? The answer is: For whom birth is illusory, birth exists, that is possible. What is possible? In order to eliminate the stain of the faults that have been spoken, in order to fully reveal the lamp of the true Dharma, through the way the author benefits, one can see the Buddha in the conventional sense. This means that the faults of saying existent and nonexistent etc. are themselves stains. By eliminating and separating from them, the name of dependent arising is the lamp of the true Dharma, dispelling the darkness of ignorance. In order to fully reveal what has been said, through the way the author benefits, one can see the Buddha in the conventional sense. Why? If one sees the selflessness of the aggregation of dependent arising with conventional knowledge, then the Dharma that is inseparable from it, possessing excellent marks etc., powers etc., fearlessness etc., and the Buddha who is the selflessness of the aggregation of unmixed Buddha qualities etc. can also be seen. Then, is it not seeing that in the ultimate sense? No. How is it? The answer is: That is not seeing that nature, because it is like an illusion and not real. This means that if one truly analyzes dependent arising, because there is no object to be focused on in the various aggregations of causes and conditions, it is like a creation of illusion.