Tibetan
།དེ་ནི་གཅིག་ཏུ་ཟད་དེ། འོན་ཏེ་དེ་ཉིད། གལ་ཏེ་ལྟ་པོ་ཉན་པོ་ན། །ཅི་ཕྱིར་དེ་ནི་ཉན་པར་འགྱུར། གལ་ཏེ་ལྟ་བ་པོའི་ངོ་བོ་ཉིད་ཡིན་ན་ཇི་ལྟར་དེ་རང་གི་ངོ་བོ་ཉིད་བྲལ་ནས། ངོ་བོ་ཉིད་གཞན་འབྱུང་བར་འགྱུར་ཏེ། དེས་ན་ངོ་བོ་ཉིད་དང་བྲལ་བར་འགྱུར་རོ། །སྐྱོན་འདི་ཡང་ཡོད་དེ། དེ་ཤེས་ཉིད་དང་རྟག་མི་འདོད། །བསྒྱུར་རུང་ཁྱད་པར་ཡིན་པའི་ཕྱིར། །གཅིག་ཉིད་མ་ཡིན་ཚུལ་གཉིས་ཕྱིར། །ལུས་གཞན་དག་གིས་གཟུགས་བཞིན་ནོ། །ཞེས་བྱ་བ་ནི་བདག་ལྟ་བ་པོ་ཉན་པ་པོར་ཡང་འགྱུར་བ་དེ་ལྟ་བ་པོའི་ཤེས་པ་དེ་ཉིད་ཀྱང་མ་ཡིན་ལ། རྟག་པ་ཉིད་ཀྱང་ཡིན་པར་མི་འདོད་དེ། བསྒྱུར་དུ་རུང་བའི་ཁྱད་པར་ཡིན་པའི་ཕྱིར་རོ་ཞེས་བྱ་བར་སྦྱར་རོ། །བསྒྱུར་དུ་རུང་བའི་ཁྱད་པར་ཞེས་བྱ་བ་ནི་དེ་བལྟ་བ་དང་ཉན་པ་ལ་སོགས་པ་དག་གི་ཁྱད་པར་དུ་བསྒྱུར་བར་ནུས་པའོ། །གང་རང་བཞིན་གཞན་དུ་བསྒྱུར་བར་ནུས་པ་དེའི་ཤེས་པ་ཉིད་ཀྱི་ངོ་བོ་ཉིད་ཀྱང་མ་ཡིན་ལ་རྟག་པ་ཉིད་ཀྱང་མ་ཡིན་ཏེ། འདི་ལྟར་རྟག་པ་ནི་མི་འགྱུར་བའི་རང་བཞིན་དང་ངོ་བོ་ཉིད་དང་མི་འབྲལ་བ་ཡིན་པའི་རིགས་ན། དེ་སྔར་ལྟ་བ་པོར་གྱུར་ནས་གང་གི་ཚེ་ཉན་པ་པོར་འགྱུར་བ་དེའི་ཚེ། རང་བཞིན་འགྱུར་བ་དང་ངོ་བོ་ཉིད་བྲལ་བར་སྣང་ངོ༌། །བདག་གི་ངོ་བོ་ཉིད་ནི་གཅིག་པ་ ཉིད་དུ་ཐ་སྙད་གདགས་པ་ཡིན་ན་དེ་ནི་གཅིག་པ་ཉིད་མ་ཡིན་ཏེ། ཚུལ་གཉིས་སུ་གྱུར་པའི་ཕྱིར་ལུས་གཞན་དག་གི་གཟུགས་བཞིན་ནོ། །དེའི་ཕྱིར་དེ་ནི་ཤེས་པ་དེ་ཉིད་ཀྱི་ངོ་བོ་ཉིད་ཀྱང་མ་ཡིན་ལ། རྟག་པ་ཡང་མ་ཡིན་གཅིག་པ་ཉིད་ཀྱང་མ་ཡིན་པས་ངོ་བོ་ཉིད་མེད་པ་ཁོ་ནར་འགྱུར་རོ། །དེ་བཞིན་མིག་གི་དབང་པོ་ནི། །གཟུགས་ལ་དམིགས་པའི་བྱེད་མི་འདོད། །ཡིད་བྲལ་ཉིད་ན་ལྟ་པོ་ལས། །གཞན་ཕྱིར་ཉན་ལ་སོགས་པ་བཞིན། །ཞེས་བྱ་བ་ནི་གལ་ཏེ་རེ་ཞིག་དེ་དབང་པོའི་ཚོགས་རྣམས་ལས་གཞན་མ་ཡིན་ན་ནི་རང་གི་མཚན་ཉིད་ལ་བྱེད་པ་ཉིད་མི་སྲིད་དོ། །འོན་ཏེ་གཞན་ཡིན་ན་ནི་གཞན་ཉིད་དུ་འདྲ་བས་ཇི་ལྟར་རྣ་བ་གཟུགས་ལ་དམིགས་པའི་བྱེད་པ་མ་ཡིན་པ་དེ་བཞིན་དུ་མིག་ཀྱང་བྱེད་པ་ཉིད་མ་ཡིན་ནོ། །ཡིད་དང་མ་བྲལ་བའི་དབང་པོ་ནི་ལྟ་བ་ཡིན་པར་གྲུབ་པའི་མཐའ་ཐམས་ཅད་ལ་ཡང་གྲགས་པས། དེའི་ཕྱིར་ཡིད་དང་བྲལ་བ་ཉིད་ཡིན་ན་མིག་དེ་ལྟ་བ་པོ་ལས་གཞན་ཡིན་པའི་ཕྱིར་ཞེས་གཏན་ཚིགས་ཀྱིས་ཁྱད་པར་སྨོས་སོ། །གྲངས་ཅན་དག་གིས་སྨྲས་པ། ཁོ་བོ་ཅག་གི་གྲུབ་པའི་མཐའ་ནི་འདི་ཡིན་ཏེ། དབང་པོ་ནི་ཡུལ་དང་ཕྲད་པར་བྱེ
Chinese
那是一体的终结。然而，如果是观看者和倾听者，为什么它会变成倾听者呢？如果它是观看者的自性，那么它如何脱离自己的自性，而产生其他的自性呢？因此，它将脱离自性。这个过失也存在，即它不被认为是知识和常恒。因为它是可变的差别。不是一体，因为有两种方式，就像其他身体的形相一样。这意味着，我，观看者，也变成倾听者，那不是观看者的知识本身，也不被认为是常恒，因为它是一个可变的差别。可变的差别是指它能够转变为观看和倾听等差别。凡是能够转变为其他自性的，就不是知识本身的自性，也不是常恒。例如，常恒的性质是不变的自性和不离自性。当它先前是观看者，然后在某个时候变成倾听者时，它的自性似乎发生了变化，并且脱离了自性。如果我的自性被认为是同一的，那么它就不是同一的，因为它变成了两种方式，就像其他身体的形相一样。因此，它既不是知识本身的自性，也不是常恒，也不是同一的，所以它只会变成无自性。同样，眼睛的感官，不被认为是专注于形色的作用。如果与意念分离，因为它与观看者不同，就像倾听等一样。这意味着，如果暂时它不异于感官的集合，那么它就不可能作用于自己的特征。然而，如果它是不同的，那么就像其他事物一样，正如耳朵不是专注于形色的作用一样，眼睛也不是作用。由于与意念不分离的感官在所有已确立的宗义中都被认为是观看，因此，如果它与意念分离，那么眼睛就与观看者不同，因此用理由来特别说明。数论者说：我们的宗义是这样的，感官与境相接触。
English
That is the end of oneness. However, if it is a seer and a listener, why would it become a listener? If it is the nature of the seer, how can it be separated from its own nature and produce another nature? Therefore, it will be separated from nature. This fault also exists, that it is not considered knowledge and permanence. Because it is a variable distinction. It is not one, because there are two ways, like the form of other bodies. This means that I, the seer, also become the listener, that is not the knowledge of the seer itself, nor is it considered permanent, because it is a variable distinction. A variable distinction means that it is capable of transforming into distinctions such as seeing and hearing. Whatever is capable of transforming into another nature is not the nature of knowledge itself, nor is it permanent. For example, the nature of permanence is the unchanging nature and the inseparable from nature. When it was previously a seer, and then at some point becomes a listener, its nature seems to have changed, and it is separated from nature. If my nature is considered to be the same, then it is not the same, because it has become two ways, like the form of other bodies. Therefore, it is neither the nature of knowledge itself, nor is it permanent, nor is it the same, so it will only become without nature. Similarly, the sense of the eye, is not considered to be the action of focusing on form. If separated from mind, because it is different from the seer, like hearing and so on. This means that if for a moment it is not different from the collection of senses, then it is impossible for it to act on its own characteristics. However, if it is different, then like other things, just as the ear is not the action of focusing on form, neither is the eye the action. Since the sense that is not separated from mind is considered to be seeing in all established tenets, therefore, if it is separated from mind, then the eye is different from the seer, therefore it is specially stated with reason. The Samkhyas say: Our tenet is this, the senses make contact with the object.
Tibetan
ད་དོ། །དབང་པོ་དང་ཕྲད་པའི་ཡུལ་ལ་ཡིད་ཀྱིས་རྗེས་སུ་གཅོད་པར་བྱེད་དོ། །ཡིད་ཀྱིས་བཅད་པ་ལ་ང་རྒྱལ་གྱིས་རློམ་པར་བྱེད་དོ། །ང་རྒྱལ་གྱིས་རློམ་པ་ལ་བློས་སེམས་པར་བྱེད་དོ། །བློས་བསམས་པའི་ཡུལ་དེ་སྐྱེས་བུ་ལ་སྣང་བར་འགྱུར་ཏེ། དཔེར་ན་ཆུ་རྙོག་པ་མེད་པ་ཉེ་བར་གནས་པ་ཙམ་གྱིས་ཕན་འདོགས་པར་གནས་པའི་ནང་དུ་ཟླ་བའི་གཟུགས་ཀྱི་གཟུགས་བརྙན་ཤར་བ་ལ་བལྟ་བ་ལ་སོགས་པའི་ཐ་སྙད་དུ་བརྗོད་པ་ཡོད་པ་དེ་བཞིན་དུ་སྐྱེས་བུའི་རྫས་ངེས་པར་གནས་པ་ཉིད་ལ་ཆོས་གཞན་འབྱུང་བ་དང༌། ཆོས་གཞན་འགག་པ་ན་སྐྱེས་བུའི་ངོ་བོ་ཉིད་ཉམས་པར་ཡང་མི་འགྱུར་ལ། རང་བཞིན་དང་བྲལ་བར་ཡང་མི་འགྱུར་བས་དེའི་ཕྱིར་སྐྱེས་བུ་ནི་མི་རྟག་པ་ཡང་མ་ཡིན་ལ། ངོ་བོ་ཉིད་མེད་པ་ཡང་མ་ཡིན། དུ་མ་ཡང་མ་ཡིན་ཞིང་བྱེད་པ་མ་ཡིན་པ་ཡང་མ་ཡིན་ནོ་ཞེ་ན། འདིར་བཤད་པ། དེ་ནི་ལྟ་པོ་ཉིད་མི་རིགས། །མིག་ལ་སོགས་པ་ལྟོས་པའི་ཕྱིར། །ཡིད་བཞིན་ཡོངས་སུ་འགྱུར་ཕྱིར་དང༌། །དེ་བཞིན་གཟུགས་བརྙན་འཆར་ཕྱིར་རོ། །ཞེས་བྱ་བ་ནི་གལ་ཏེ་དེ་ལྟ་བ་པོའི་ངོ་བོ་ཉིད་ཡིན་པར་གྱུར་ན། བྱེད་པོའི་ཆོགས་དག་ལ་མི་ལྟོས་པ་ཁོ་ ནར་རིགས་སོ། །དེ་མི་རྟག་པ་ཡང་ཡིན་ཏེ། ཡོངས་སུ་འགྱུར་བའི་ཕྱིར་འོ་མ་ལ་སོགས་པ་བཞིན་ནོ། །དེ་ལྟ་པོ་ཉིད་ཡིན་པར་མི་རིགས་ཏེ། གཟུགས་བརྙན་འཆར་བའི་ཕྱིར་བཞིན་གྱི་གཟུགས་བརྙན་འཆར་བའི་ཆུ་བཞིན་ནོ། །ཡིད་ཇི་ལྟ་བ་བཞིན་དུ་ལྟ་བ་ཡང་འདོད་ན། དེ་ཡང་མི་རིགས་ཏེ། གང་གི་ཕྱིར་མིག་ལ་སོགས་པས་མ་མཐོང་བའི་ཡུལ་ལ་ཡིད་ཀྱིས་ཀྱང་མི་འཛིན་པས་དེའི་ཕྱིར་རེ་ཞིག་ཡིད་ཉིད་ཀྱང་ལྟ་བ་པོའི་ངོ་བོ་ཉིད་མ་ཡིན་ན། དེ་དང་འདྲ་བར་བདག་ལྟ་བ་པོར་འགྱུར་བ་ལྟ་ག་ལ་ཡོད་དེ། དེའི་ཕྱིར་བཤད་པ། ལྟ་པོ་ཇི་ལྟར་ཡིད་དང་འདྲ། །དབང་པོ་གཞན་གྱིས་མི་མཐོང་ཕྱིར། །ཞེས་བྱ་བ་ལ་དབང་པོ་ནི་དབང་པོ་རྣམས་སོ། །གཞན་ཞེས་བྱ་བ་ནི་དབང་པོ་གཞན་ལས་གཞན་པའི་དབང་པོ་གཞན་གྱིས་སོ། །དོན་ལྷག་མ་ནི་སྨྲས་པར་ཟད་དོ། །གཞན་ཡང༌། ཡིད་ནི་ཡང་དག་ཉིད་དུ་ན། །ལྟ་བར་མི་འདོད་བདག་བཞིན་ནོ། །ཞེས་བྱ་བ་ནི་བདག་ལྟ་བ་མ་ཡིན་པར་བཀག་པ་བཞིན་དུ་ཡིད་ཀྱང་ལྟ་བ་མ་ཡིན་པར་དགག་པ་སྟེ། ཇི་ལྟར་ཞེ་ན། འདི་ལ་ཡིད་ཀྱང་ལྟ་བ་པོའི་ངོ་བོ་ཉིད་དམ་ལྟ་བ་པོའི་ངོ་བོ་ཉིད་མ་ཡིན་པ་ཞིག་ཏུ་འགྱུར་གྲང་ན། གལ་ཏེ་ལྟ་བ་པོའི་ངོ་བོ་ཉིད་ཡིན་ན་ནི་མིག་མེད་པ་ལ་ཡང་ལྟ་བ་ཡོད་པར་འགྱུར་རོ། །གལ་ཏེ་ལྟ་བ་པོའི་ངོ་བོ་ཉིད་མ་ཡིན་
Chinese
如是。 根与境相遇时，心会随之决断。心决断后，我慢会傲慢自居。我慢傲慢自居后，智慧会思考。智慧所思考的境，会显现于补特伽罗，例如清澈的水，仅仅是靠近，就能在有益之处，显现月亮影像，如同观看等等的说法一样，补特伽罗的自性真实存在，其他法生起，其他法灭尽时，补特伽罗的自性也不会消失，也不会脱离自性，因此，补特伽罗既不是无常，也不是无自性，也不是多体，也不是作者。如果有人这样认为，这里说到：彼非是能见，以待眼等故，如意而转变，如是影现故。 这句话的意思是，如果那是能见者的自性，那么理应不依赖作者的集合。它也是无常的，因为会转变，如同牛奶等。它不可能是能见者，因为会显现影像，如同水中显现面容的影像。如果有人认为心也如实观看，这也是不合理的，因为眼睛等无法见到的境，心也无法执取，因此，暂且心也不是能见者的自性，与此相似，我如何能成为能见者呢？因此说到：能见如何同于心，以余根所不见故。 这里的根是指诸根。其他是指不同于其他根的根。剩余的意义已经说完了。 另外，心若真实是，不欲见如我。 这句话的意思是，如同遮止我不是能见者一样，也遮止心不是能见者。如何遮止呢？在此，心是能见者的自性，还是非能见者的自性呢？如果说是能见者的自性，那么没有眼睛的人也会有见。如果说不是能见者的自性，
English
So it is. When the senses meet their objects, the mind makes a judgment accordingly. When the mind has judged, pride becomes arrogant. When pride becomes arrogant, wisdom contemplates. The object contemplated by wisdom appears to the individual, just as clear water, merely by being near, can reflect the image of the moon in a beneficial place, like the saying about watching, and so on. The very nature of the individual truly exists, and when other phenomena arise and other phenomena cease, the nature of the individual does not disappear, nor does it depart from its own nature. Therefore, the individual is neither impermanent, nor without self-nature, nor multiple, nor a non-agent. If someone thinks this way, it is said here: "That is not the seer, because it depends on the eye, etc., because it changes according to the mind, and because the image appears in the same way." This means that if it were the nature of the seer, then it should not depend on the collection of agents. It is also impermanent, because it changes, like milk, etc. It cannot be the seer, because it reflects an image, like water reflecting the image of a face. If someone thinks that the mind also sees as it is, this is also unreasonable, because the mind cannot grasp an object that the eyes, etc., cannot see. Therefore, for the time being, the mind itself is not the nature of the seer, and similarly, how can I become the seer? Therefore, it is said: "How is the seer the same as the mind, because it is not seen by other senses?" Here, the senses refer to the senses. "Other" means a sense other than the other senses. The remaining meaning has already been said. Furthermore, if the mind is truly, it does not desire to see like me. This means that just as it is prevented that I am not the seer, it is also prevented that the mind is not the seer. How is it prevented? Here, is the mind the nature of the seer, or is it the nature of the non-seer? If it is said to be the nature of the seer, then even a person without eyes would have sight. If it is said not to be the nature of the seer,