Tibetan
ཏེ། །རྣམ་ཤེས་དངོས་མེད་མི་སྐྱེའི་ཕྱིར། །པགས་པ་དག་ལ་སོགས་པ་བཞིན། །ཞེས་བྱ་བའི་ཚིག་གི་དོན་ནི་གང་གི་ཕྱིར་རྣམ་པར་ཤེས་པ་མེད་པར་བལྟ་བའི་བྱ་བ། མི་སྐྱེ་བའི་ཕྱིར་མིག་གིས་ཀྱང་མི་མཐོང་ངོ་ཞེས་བྱ་བའི་ཐ་ཚིག་གོ །ཆོས་མངོན་པ་ལས་མིག་གི་དབང་པོ་ནི་གོ་སྙོད་ཀྱི་མེ་ཏོག་ལྟ་བུ་འམ་ཞོག་ཆུ་ལྟ་བུ་ཡུལ་ཁ་དོག་གཟུགས་དང་བའོ་ཞེས་དེའི་མཚན་ཉིད་བསྟན་པ་དེ་ནི་ཁོ་བོ་ཅག་ཀྱང་ཀུན་རྫོབ་ཏུ་འདོད་དོ། །དོན་དམ་པར་ནི་མིག་གི་དབང་པོ་ཡུལ་གྱི་ཁ་དོག་གཟུགས་དང་བ་མ་ཡིན་ཏེ། བྱས་པ་ཉིད་ཀྱི་ཕྱིར་རོ་ཞེས་བྱ་བ་ལ་སོགས་པའི་གཏན་ཚིགས་དག་གིས་དཔེ་ཡང་པགས་པ་དག་ལ་སོགས་པ་བཞིན་ནོ། །དེའི་ཡུལ་ཁ་དོག་དགག་པ་བྱེད་པ་ནི། །མིག་ནི་གཟུགས་ཀྱི་ཡུལ་ཅན་མིན། །རང་གི་གཟུགས་ལ་མི་འཛིན་ཕྱིར། །ཉན་ལ་སོགས་པའི་དབང་པོ་དང༌། །གཟུགས་ཅན་ཡིན་ཕྱིར་རོ་སོགས་བཞིན། །ཞེས་བྱ་བ་ཡིན་ཏེ། མིག་ནི་གཟུགས་ཀྱི་ཡུལ་ཅན་མིན། །ཞེས་བྱ་བ་ནི་གང་ལ་ཡུལ་གཟུགས་ཡོད་པ་དེ་ནི་གཟུགས་ཀྱི་ཡུལ་ཅན་ཞེས་བྱ་སྟེ། མིག་ནི་གཟུགས་ཀྱི་ཡུལ་ཅན་མ་ཡིན་ཏེ། རང་གི་གཟུགས་ལ་མི་འཛིན་པའི་ཕྱིར་རྣ་བའི་དབང་པོ་ལ་སོགས་པ་བཞིན་ནམ། །གཟུགས་ཅན་ཡིན་པའི་ཕྱིར་རོ་ཞེས་བྱ་བ་ལ་སོགས་པ་བཞིན་ནོ། །གཟུགས་ནི་རེ་ཞིག་རང་གི་གཟུགས་དང་གཞན་གྱི་གཟུགས་ཞེས་བྱ་བ་དེ་ཙམ་དུ་ཟད་དེ། དེ་ལ་རེ་ཞིག་མིག་དེས་རང་གི་གཟུགས་མི་མཐོང་བ་ནི་གྲགས་པ་ཉིད་ཡིན་ནོ། །གཞན་གྱི་གཟུགས་ཀྱང་རི་དང་ར་བ་ལ་སོགས་པས་བསྒྲིབས་པ་ཚུ་རོལ་ ལམ། དབུས་སམ་ཕ་རོལ་གྱི་ཆོས་བཅད་པའི་ཕྱོགས་གཅིག་གྲོང་ཁྱེར་ལ་སོགས་པ་མཐོང་བ་བཞིན་དུ་མཐོང་བ་ནི་འདིས་མཐོང་ངོ་ཞེས་ཉེ་བར་འདོགས་པ་ཙམ་དུ་ཟད་དེ། ཉེ་བར་འདོགས་པ་ཙམ་གྱི་མཐོང་བ་ནི་དོན་དམ་པར་དཔྱད་པ་ལ་ཚད་མར་མི་རུང་ངོ༌། །དེའི་ཕྱིར་བཅོམ་ལྡན་འདས་ཀྱིས་ཀྱང༌། མིག་ནི་གཟུགས་ལ་མི་ལྟ་ཞིང༌། །ཡིད་ཀྱིས་ཆོས་ཉིད་མི་རྟོགས་ཏེ། །གང་ལ་འཇིག་རྟེན་མི་འཇུག་པ། །དེ་ནི་དམ་པའི་བདེན་པའོ། །ཞེས་གསུངས་སོ། །འདིར་གྲངས་ཅན་དང་བྱེ་བྲག་པ་དག་གིས་སྨྲས་པ། འདིས་མཐོང་ངོ་ཞེས་ལྟ་བའི་བྱེད་པ་ལ་འདིས་ཞེས་བྱ་བར་བརྗོད་པས་ལྟ་བའི་བྱེད་པ་མིག་གིས་ལྟ་བ་པོས་མཐོང་སྟེ། དཔེར་ན་སྟ་རེས་གཅོད་དོ་ཞེས་བྱ་བ་ཡང་སྟ་རེ་འབའ་ཞིག་གིས་གཅོད་པར་མི་བྱེད་དེ། འོ་ན་ཇི་ལྟ་བུ་ཞེ་ན། བྱེད་པ་སྟ་རེས་བཅད་པ་པོ་མི་གཅོད་པ་ཤིང་གཅོད་པ་དེ་བཞིན་དུ་མི་འབའ་ཞིག་གིས་མཐོང་བ་མ་ཡིན་ཏེ། འོ
Chinese
因此，对于“识无实无生故，如皮等般”之句的意义，为何要观视识为无有？因为无生之故，眼睛也无法看见，这是总结性的词语。在《法蕴论》中，眼根如同芝麻花或水泡，与境色相合，这是对其体性的阐述，我们也在世俗谛中如此认为。但在胜义谛中，眼根并非与境色相合，因为是所作之故，以这些理由为例，就像皮肤等一样。为了破斥其境色，有如下偈颂： “眼非色之境，不执自色故，如耳等诸根，有色故如铁等。” 意思是说，眼并非色的对境。所谓“有境色者，即是色之境”，眼并非色的对境，因为不执著自己的色，如同耳根等一样，或者因为是有色之故，如同铁等一样。色暂时可分为自色和他色，仅此而已。其中，眼睛不看自己的色，这是显而易见的。对于他色，如同被山和围墙等遮蔽，此岸、中间或彼岸的法，阻断了一方的城市等，如同见到一般，这仅仅是假立“此见”而已。仅仅是假立的见，在胜义谛的观察中是不可靠的。因此，世尊也说： “眼不观色，意不解法性，何者世间不入，彼是胜义谛。” 在此，数论派和胜论派说，以“此见”来表达观看的行为，因此观看的行为是由眼睛所见，例如说“斧头砍伐”时，并非仅仅由斧头砍伐，那么是怎样的呢？是工具斧头砍伐，砍伐者人，砍伐物是树木，同样，并非仅仅由人看见，哦
English
Therefore, regarding the meaning of the phrase "Since consciousness is unreal and unborn, like skin, etc.," why should one view consciousness as non-existent? Because it is unborn, even the eye cannot see it; this is a concluding statement. In the Abhidharma, the eye faculty is like a sesame flower or a water bubble, united with the object of color and form. This is a description of its nature, and we also accept it as such in conventional truth. However, in ultimate truth, the eye faculty is not united with the object of color and form, because it is produced. With these reasons, the example is like skin, etc. To refute its object of color, there is the following verse: "The eye is not the object of form, because it does not grasp its own form, like the ear and other senses, because it has form, like iron, etc." This means that the eye is not the object of form. "That which has an object of form is called the object of form." The eye is not the object of form because it does not grasp its own form, like the ear faculty, etc., or because it has form, like iron, etc. Form can be temporarily divided into one's own form and another's form, and that is all. Among these, it is obvious that the eye does not see its own form. As for another's form, like being obscured by mountains and walls, the dharma on this shore, in the middle, or on the other shore, blocking one side of a city, etc., seeing it is merely a designation of "this sees." Merely a designated seeing is not reliable in the investigation of ultimate truth. Therefore, the Blessed One also said: "The eye does not see form, the mind does not understand the nature of dharma, that which the world does not enter, that is the ultimate truth." Here, the Samkhya and Vaisheshika schools say that the act of seeing is expressed by "this sees," therefore the act of seeing is seen by the eye, the seer. For example, when saying "the axe cuts," it is not only the axe that cuts. So how is it? The tool is the axe that cuts, the cutter is the person, and the thing cut is the tree. Similarly, it is not only the person who sees, oh.
Tibetan
་ན་ཇི་ལྟ་བུ་ཞེ་ན། བྱེད་པ་མིག་གིས་ལྟ་བ་པོ་མིས་བལྟ་བར་བྱ་བ་གཟུགས་ལ་ལྟ་བར་བྱེད་དོ་ཞེ་ན། དེ་དག་གི་ཕྱིར་བཤད་པ། དེ་བཞིན་ལྟ་པོ་མིག་མེད་པ། །དཔེ་ཡང་མེད་པས་མཐོང་མ་ཡིན། །ཞེས་བྱ་བ་ནི་མིག་གིས་མཐོང་བ་བཀག་པ་དེ་བཞིན་དུ་ལྟ་བ་པོས་མཐོང་བ་ཡང་དགག་པར་བྱ་སྟེ། ཇི་ལྟར་ཞེ་ན། འདི་ན་གཟུགས་མཐོང་བ་ལས་རྗེས་སུ་དཔགས་ནས་ལྟ་བ་པོ་ཞེས་བྱ་ན། གཟུགས་མཐོང་བ་དེ་ཡང་མིག་དང༌། གཟུགས་དང༌། ནམ་མཁའ་དང༌། སྣང་བ་དང༌། ཡིད་ལ་བྱེད་པ་དག་ཚོགས་ན་ཡོད་པར་འགྱུར་བ་ཡིན་པས། དེའི་ཕྱིར་ལྷས་བྱིན་ཞེས་བྱ་བ་ལྟ་བུ་ཚོགས་པ་ཉིད་ལ་ལྟ་བ་པོ་ཞེས་བྱ་བར་རིགས་ཀྱི་གཞན་མིག་མེད་པ་བུམ་པ་ལ་སོགས་པ་ལྟ་བུ། དཔེར་ན་མིག་ཀྱང་མཐོང་ངོ་ཞེས་བྱ་བའི་དཔེ་ཡང་མེད་པས་མཐོང་བར་མི་རིགས་སོ། །ལྟ་བ་པོ་མིག་མེད་པ་དེ་ཡང་ལྟ་བ་པོའི་ངོ་བོ་ཉིད་གཅིག་ཡིན་ཏེ། །དཔེར་ན་གྲངས་ཅན་དག་ན་རེ། ཤེས་པ་ཡོད་པ་ཉིད་ནི་སྐྱེས་བུའི་ངོ་བོ་ཉིད་དེ། ཡོངས་སུ་ལྟ་བར་བྱེད་པ་པོ་ཞེས་ཟེར་བ་ལ་སོགས་པ་ལྟ་བུ་ཞིག་གམ། འོན་ཏེ་ལྟ་བ་པོའི་ངོ་བོ་ཉིད་མ་ཡིན་པ་ཞིག་ཡིན་ཏེ། དཔེར་ན་བྱེ་བྲག་པ་དག་ན་རེ། ཤེས་པ་ཡོད་པ་ཉིད་ནི་ཡིད་ཙམ་དུ་ཟད་ལ། སྐྱེས་བུ་ནི་ནམ་མཁའ་དང་འདྲ་བར་ཐམས་ཅད་དུ་སོང་བ་སེམས་པ་མེད་པ་ཡིན་ཏེ། དེ་ཡིད་དང་ཕྲད་པས་ལྟ་བར་བྱེད་དོ་ཞེས་ཟེར་བ་ལྟ་བུ་ཞིག་ཡིན་གྲང་ན། དེ་ལྟ་གལ་ཏེ་ལྟ་བ་ པོའི་ངོ་བོ་ཉིད་ཡིན་ན་ནི་ངོ་བོ་ཉིད་ནི་གཞན་ལ་ལྟོས་པ་མེད་པའི་ཕྱིར། མིག་མེད་པར་ཡང་དེས་ལྟ་ནུས་པར་འགྱུར་བའི་རིགས་སོ། །ཅི་སྟེ་སྟ་རེ་མེད་པའི་གཅོད་པ་པོས་གཅོད་པ་ཉིད་དུ་མི་འགྲུབ་ཀྱི། སྟ་རེ་དང་མ་བྲལ་བར་གཅོད་པས་གཅོད་པ་པོ་ཉིད་དུ་འགྲུབ་པ་བཞིན་དུ་བལྟ་བ་དང་མ་བྲལ་བར་བལྟ་བའི་ལྟ་བ་པོས་མཐོང་བར་འགྱུར་རོ་ཞེ་ན། དེའི་ཕྱིར་བཤད་པ་བྱེད་པ་དང་མ་ཕྲད་པའི་སྔ་རོལ་དང༌། བྱེད་པ་དང་བྲལ་བའི་འོག་རོལ་ན་ལྟ་བ་མེད་པས། ལྟ་བའི་ངོ་བོ་ཉིད་ཡིན་པས། །ཇི་ལྟར་གཟུགས་ལ་བལྟ་བར་རིགས། །ལྟ་བ་པོའི་ངོ་བོ་ཉིད་མ་ཡིན་པ་ལ་ནི་ལྟ་བའི་ནུས་པ་མེད་པའི་ཕྱིར། དམུས་ལོང་ལ་ལྟ་བ་མེད་པ་ལྟ་བུ་ཡིན་པས། ལྟ་བའི་ངོ་བོ་ཉིད་མིན་པས། །ཇི་ལྟར་གཟུགས་ལ་བལྟ་བར་རིགས། །གཞན་ཡང་ཇི་ལྟར་ལྟ་བ་པོ་གང་ཡིན་པ་དེ་ཉིད་ཉན་པ་པོ་དང༌། སྣོམ་པ་པོ་དང༌། མྱོང་བ་པོ་དང༌། རེག་པ་པོ་དང༌། ཤེས་པ་པོ་ཡང་ཡིན་ནམ་འོན་ཏེ་ཐ་དད་པ་ཡིན། དེ་ལ་གལ་ཏེ་ཐ་དད་པ་ཡིན་ན་ནི་བདག་མང་པོ་ཉིད་དུ་འགྱུར་ཏེ།
Chinese
那么是怎样的呢？是能作者眼睛观看者，观看者观看所要观看的色法吗？为了这些而宣说： 如此观看者无眼， 无有譬喻故不见。 这句话就像遮止了眼睛的观看一样，也应当遮止观看者的观看。怎样遮止呢？在此，如果从见到色法之后推断出有观看者，那么见到色法也是眼睛、色法、虚空、光明和作意等聚合时才存在的。因此，就像天授（Devadatta）一样，只是对聚合才称为观看者，否则就像没有眼睛的瓶子等一样。例如，也没有眼睛也能看见的譬喻，因此不应理能看见。那个没有眼睛的观看者，也是观看者的自性之一吗？例如数论派说：具有知性就是补卢沙（puruṣa， पुरुष， पुरुष，人）的自性，是完全的观看者等等。或者不是观看者的自性呢？例如胜论派说：具有知性只是意识而已，补卢沙（puruṣa， पुरुष， पुरुष，人）就像虚空一样，周遍一切而没有心识，它与意识相合才进行观看。如果是这样，如果观看者 是自性，那么自性是不依赖于其他的，即使没有眼睛，它也能观看。如果像没有斧头的砍柴者不能完成砍柴一样，不离开斧头，砍柴者才能完成砍柴，同样不离开观看，观看的观看者才能看见吗？因此宣说，在与能作者不相遇之前，以及在离开能作者之后，都没有观看。如果是观看的自性， 怎能观看色法？ 因为不是观看者的自性，所以没有观看的能力，就像盲人没有观看一样。 因为不是观看的自性， 怎能观看色法？ 此外，观看者是同一个人，还是听者、嗅者、尝者、触者和知者也是同一个人，或者各不相同？如果各不相同，那么就会变成多个我。
English
Then what is it like? Is it that the agent, the eye, the seer, sees the object to be seen, the form? For these reasons, it is said: Thus the seer is without eyes, And is not seen because there is no analogy. This statement, just as it prevents seeing with the eyes, should also prevent the seer from seeing. How so? Here, if the seer is inferred from seeing form, then seeing form also exists when the eye, form, space, light, and attention are gathered together. Therefore, just as Devadatta is called a seer only when gathered together, otherwise it is like a pot without eyes. For example, there is no analogy of seeing even with eyes, so it is not reasonable to see. Is that eyeless seer also one of the natures of the seer? For example, the Samkhya school says: Having consciousness is the nature of purusha (puruṣa, पुरुष, पुरुष, person), who is the complete seer, and so on. Or is it not the nature of the seer? For example, the Vaisheshika school says: Having consciousness is only mind, and purusha (puruṣa, पुरुष, पुरुष, person) is like space, pervading everything without mind, and it is only by combining with mind that it sees. If so, if the seer is the nature, then the nature does not depend on others, and even without eyes, it can see. If, like a woodcutter without an ax, he cannot complete the woodcutting, but only by not leaving the ax can the woodcutter complete the woodcutting, similarly, can the seer of seeing see without leaving seeing? Therefore, it is said that there is no seeing before meeting the agent and after leaving the agent. If it is the nature of seeing, How can one see form? Because it is not the nature of the seer, there is no ability to see, just as a blind person has no seeing. Because it is not the nature of seeing, How can one see form? Furthermore, is the seer the same person, or are the hearer, the smeller, the taster, the toucher, and the knower also the same person, or are they different? If they are different, then there will be many selves.