Tibetan
རྗེས་སུ་འབྲང་བ་ལ་སོགས་པའི་གཏན་ཚིགས་ཀྱང་མེ་ལ་སོགས་པར་རེག་པར་པགས་པ་དང༌། སྤུ་དང༌། མགོས་བཤུད་པའི་བལ་གོས་དང༌། རྩྭའི་པིར་ལ་བ་ལང་གི་ལྕི་བ་སྐམ་པོའི་ཕྱེ་མ་བཏབ་པས་ཚོན་རྩིས་བསྐུ་བར་བདེ་བ་དང༌། འཁྲུལ་འཁོར་དང༌། རྒྱུ་སྐར་དང༌། འཁོར་ལོ་ལ་སོགས་པ་རྣམས་ཀྱིས་མ་ངེས་པ་ཉིད་ཡིན་ལ། དུས་གཅིག་ཏུ་འབྱུང་བའི་ཆུ་བུར་གྱི་ཕྲེང་བ་ལ་སོགས་པས་ཀྱང་མ་ངེས་པ་ཉིན་ཡིན་ཏེ། མེ་ཏོག་འཕྲོག་གི་ལྷ་བསྐྱོད་པར་གྱུར་པ་ལྟ་བུའོ། །སྐྱུ་རུ་རའི་ཤིང་གི་རོ་མྱང་བ་མེད་ཀྱང༌། །རྟེན་ལ་འོ་མས་རྒྱས་པར་གྱུར་ན་འབྲས་བུ་མངར་པོར་འབྱུང་བ་ཡིན་ནོ། །སྣའི་དབང་པོ་མེད་ཀྱང་དྲི་ཞིམ་པོ་འབྱུང་བ་ཡིན་ཏེ། ཚ་དང་ལེ་ལི་ཏ་སྦྱར་བ་ལས་འབྱུང་བ་བཞིན་ནོ། །དེ་བཞིན་ཡིད་ཀྱི་ཤེས་པ་མེད་ཀྱང་དུས་སུ་སྐྱེ་བ་ཉིད་ནི་སེམས་ཅན་རྣམས་ཀྱི་ལས་དགེ་བ་དང་མི་དགེ་བ་བདག་པོར་གྱུར་པས་ཡིན་ནོ། །གཞན་ཡང༌། ལྗོན་ཤིང་སེམས་དང་བཅས་པ་མིན། །སྐྱེ་གནས་བཞི་ནི་མ་བསྡུས་ཕྱིར། །དཀྱིལ་དུ་བཅད་ཀྱང་བཟོད་པའི་ཕྱིར། །ཕག་དུ་མ་བཞིན་དུ་བེམས་པོ་ཡིན། །ལྗོན་ཤིང་ནི་ཆོས་ཅན་ནོ། །དེ་ལ་སེམས་ཡོད་པ་མ་ཡིན་ཞེས་བྱ་བ་ནི་དེའི་ཆོས་སོ། །ཆོས་དང་ཆོས་ཅན་བསྡོམས་པ་ནི་ཕྱོགས་སོ། །སྐྱེ་གནས་བཞིས་མ་བསྡུས་པའི་ཕྱིར་ཞེས་བྱ་བ་དང༌། དཀྱིལ་དུ་བཅད་ཀྱང་མི་བཟོད་པ་མེད་པའི་ཕྱིར་ཞེས་བྱ་བ་གཉིས་ནི་གཏན་ཚིགས་ཏེ་སྲོག་ཆགས་རྣམས་ནི་སྒོ་ང་ལས་སྐྱེ་བ་དང༌། མངལ་ནས་སྐྱེ་བ་དང༌། རྫུས་ཏེ་སྐྱེ་བ་དང༌། དྲོད་གཤེར་ལས་སྐྱེ་བ་ཞེས་བྱ་བའི་སྐྱེ་གནས་བཞི་ལས་སྐྱེ་ཞིང་འབྱུང་བར་མཐོང་ན་ལྗོན་ཤིང་ནི་སྐྱེ་གནས་འདི་དག་ལས་སྐྱེ་བ་མ་ཡིན་ནོ། །ཡང་གལ་ཏེ་ བརྟོལ་ནས་སྟེང་དུ་སྐྱེ་ཞེས་བྱ་བ་སྐྱེ་གནས་ལྔ་པ་ཡིན་ནོ་ཞེ་ན། ལྗོན་ཤིང་ལ་སོགས་པ་སེམས་དང་བཅས་པ་ཡིན་ནོ་ཞེས་ཟེར་བ་བརྟགས་པ་ཉིད་ཡིན་པ་བཞིན་དུ་འདི་ཡང་བརྟགས་པ་ཉིད་ཡིན་ཏེ། ཁོ་བོ་ཅག་གི་ཕྱོགས་ལ་མ་གྲུབ་བོ། །བརྟོལ་ནས་སྟེང་དུ་འབྱུང་བའི་སྐྱེ་གནས་ཅན་ཡིན་དུ་ཟིན་ཀྱང༌། ལྗོན་ཤིང་ལ་སོགས་པ་དག་སེམས་དང་བཅས་པ་ཉིད་ནི་མ་ཡིན་ནོ་ཞེས་སྒྲུབ་པར་བྱེད་པ་ཉིད་ནི་གང་སྲོག་དང་བཅས་པ་དེ་ནི་ཚོར་བ་ཡོད་པའི་ཕྱིར་ཤིན་ཏུ་གཡོ་ཞིང་མི་བཟོད་པ་ཡིན་ན་ལྗོན་ཤིང་དེ་དག་ནི་དཀྱིལ་དུ་བཅད་ཀྱང་གཡོ་བ་མེད་དེ། ཚོར་བ་མེད་པའི་ཕྱིར་རོ། །གང་དང་གང་དུ་སྐྱེ་གནས་བཞིས་མ་བསྡུས་ཤིང༌། །གང་དང་གང་དཀྱིལ་དུ་བཅད་པ་ན་གཡོ་འགུལ་ཡོད་པ་དེ་ནི་སེམས་དང་བཅས་པ་ཡིན་ཏེ། བེམས་པོ་ཉིད་དུ་མཚུངས་པར་རྗེས་སུ་དཔག་པ་ཡིན་པས་དཔེར་ན་ཕག་དུམ་བཞིན་ཞེས་བྱའོ། །དཀྱིལ་ཞེས་སྨོས་པ་ནི་རྟེའུ་སྤྲུལ་དང་ལུང་གི་མཇུག་མ་དང༌། ལྷ་དང་ལྷ་མ་ཡིན་གྱི་ལུས་བཅད་པ་སྤང་བའི་ཕྱིར་རོ། །ཡང་ཚུལ་གཞན་གྱིས་གཞན་གྱི་བསམ་པ་ཉེ་བར་དགོད་པ་ནི། གལ་ཏེ་སྲོག་ཆགས་རྐང་བརྒྱ་ལྟར། །རེག་ན་འཁུམ་པར་འགྱུར་བས་ན། །སམ་ག་དང་ཐལ་སྦྱར་ནི། །སེམས་དང་བཅས་པར་འདོད་ཅེ་ན། །ཞེས་བྱ་བ་ནི། སྨན་ས་མ་ག་དང་ཐལ་སྦྱར་ནི་སེམས་དང་བཅས་པ་ཡིན་ཏེ། རེག་ན་འཁུམ་པར་འགྱུར་བ་ཡིན་པའི་ཕྱིར། སྲོག་ཆགས་རྐང་བརྒྱ་བཞིན་ནོ། །རྐང་བརྒྱ་ཞེས་བྱ་བའི་སྲོག་ཆགས་ཡོད་དེ། དེ་ལ་རེག་མ་ཐག་ཏུ་འཁྱིལ་བར་འགྱུར་བ་ལྟར། དེ་བཞིན་དུ་སྨན་ས་མ་ག་དང་ཐལ་སྦྱར་ལ་ཡང་ཉི་མའི་འོད་ཀྱིས་ཕོག་ན་རྒྱས་ལ་རེག་ན་འཁུམ་པར་འགྱུར་བ་ཡིན་པས་དེའི་ཕྱིར། སེམས་དང་བཅས་པ་ཡིན་ནོ་ཞེ་ན། མེ་ཡིས་རེག་པའི་སྐྲ་སོགས་དང༌། །སྐྲ་ལ་མཚལ་ཕྱེས་བླུགས་པ་ཡི། །ཁྱད་པར་དེ་དག་ཉིད་ཀྱིས་ཀྱང༌། །འདི་ནི་མ་ངེས་པ་ཉིད་ཡིན། །སྐྲ་ནི་སེམས་དང་བཅས་པའི་ལུས་ལས་སྐྱེས་པ་ཡིན་ན་ཡང་དེ་ལྟ་ན་ཡང་སེམས་དང་བཅས་པ་མ་ཡིན་ཏེ། དེས་བདེ་བ་དང་སྡུག་བསྔལ་གྱི་ཚོར་བ་མྱོང་བའི་ཕྱིར་རོ། །དེ་ལས་མེས་རེག་པར་གྱུར་པ་ན་ཡང་འཁུམ་པར་འགྱུར་ལ། མཚལ་གྱི་ཕྱེ་མས་ཁྱབ་པར་བྱས་པ་ན་ཡང་ འཁུམ་པར་འགྱུར་དུ་ཟིན་ཀྱང༌། འཁུམ་པ་ཙམ་གྱིས་སྐྲ་རྣམས་སེམས་དང་བཅས་པ་ཉིད་ཡིན་པར་ནི་ངེས་པར་བྱ་བར་མི་ནུས་པ་ལྟར། དེ་བཞིན་དུ་སྨན་ཐལ་སྦྱར་ལ་སོགས་པ་རྣམས་ཀྱང་རླུང་གི་ཁམས་ལྷག་པར་ཡོད་པ་ལས་འཁུམ་པ་དང་རྒྱས་པར་འགྱུར་ཏེ། ཉི་མའི་འོད་ཟེར་གྱིས་རེག་པས་པདྨ་ལ་སོགས་པའི་མེ་ཏོག་རྒྱས་པར་འབྱུང་བ་བཞིན་ནོ་ཞེས་དཔྱད་པར་བྱ་བ་ཡིན་ཏེ། ཅི་འཁུམ་པར་འགྱུར་བའི་ཕྱིར། །སྲོག་ཆགས་རྐང་བརྒྱ་ལ་སོགས་པ་བཞིན་དུ་ལྗོན་ཤིང་རྣམས་སེམས་དང་བཅས་པ་ཉིད་གཅིག་ཡིན་ནམ། འོན་ཏེ་མེས་རེག་པ་ན་སྐྲ་འཁུམ་པ་བཞིན་དུ་ཤིང་རྣམས་སེམས་མེད་པ་ཉིད་གཅིག་ཡིན་ཞེས་བྱ་བས་གཏན་ཚིགས་མ་ངེས་པ་ཉིད་ཡིན་ནོ། །གལ་ཏེ་ལྗོན་ཤིང་རྣམས་ནི་སེམས་དང་བཅས་པ་ཉིད་ཡིན་ཏེ། ཚེའི་དབྱེ་བ་དང་ནད་གསོ་བ་ལ་སོགས་པའི་བྱ་བའི་མན་ངག་ཉེ་བར་བསྟན་པའི་ཕྱིར་རོ། །སེམས་མེད་པ་རྡོ་ལ་སོགས་པ་རྣམས་ལ་ནི་གསོ་བའི་ཐབས་གང་དུ་ཡང་མ་མཐོང་ལ། ལྗོན་ཤིང་རྣམས་ལ་ནི་གཙང་གཅད་པ་ལ་སོགས་པ་བསྟན་པ་ཡོད་པས་དེའི་ཕྱིར། སེམས་དང་བཅས་པ་ཡིན་ཏེ
Chinese
随之而来的推理，就像接触火等物时，皮肤、毛发，以及用刮去头皮的羊毛衣物，还有用草笔涂抹涂有干牛粪粉末的颜料一样舒适，还有像幻轮、星宿、轮子等等都是不确定的。同时出现的如水泡串等也是不确定的，比如花朵被抢夺的神灵出行一样。即使不品尝余甘子的味道，如果依靠牛奶滋养，也会结出甜美的果实。即使没有鼻识，也会散发出香味，就像将姜黄和莲花混合在一起一样。同样，即使没有意识，在适当的时候产生也是因为众生的善业和恶业所致。此外，树木没有心识，因为不包括四种生处。即使从中间砍断也能忍受，像众多猪一样是无情物。树木是法，它没有心识是它的法。法和有法加起来是宗。因为不包括四种生处，以及即使从中间砍断也能忍受，这两个是理由，即众生是从卵生、胎生、化生和湿生这四种生处产生和出现的，而树木不是从这些生处产生的。如果有人说，从地下钻出向上生长是第五种生处，那么说树木等有心识就像是推测一样，这也是推测，因为这在我们的宗上不成立。即使承认是从地下钻出向上生长的生处，也不能因此证明树木等有心识，因为凡是有生命的，因为有感觉，所以非常摇动且不能忍受，但树木等即使从中间砍断也不会摇动，因为没有感觉。凡是不包括在四种生处中，凡是从中间砍断时会摇动的东西，那
English
The reasoning that follows, such as the skin and hair that come into contact with fire, and the wool clothing with the scalp shaved off, and the comfort of applying paint with a grass pen coated with dry cow dung powder, and the uncertainty of things like illusion wheels, constellations, and wheels. Even the appearance of a string of blisters at the same time is uncertain, like a deity going out to snatch flowers. Even without tasting the taste of the Amla tree, if it is nourished by milk, it will bear sweet fruit. Even without the sense of smell, a fragrant smell will arise, just like when turmeric and lotus are mixed together. Similarly, even without mind consciousness, arising at the right time is due to the virtuous and non-virtuous actions of sentient beings. Furthermore: Trees do not have mind, Because they are not included in the four modes of birth. Because they can endure being cut in the middle. Like many pigs, they are inanimate. Trees are the subject. That they do not have mind is their property. The combination of subject and property is the thesis. Because they are not included in the four modes of birth, and because they can endure being cut in the middle, these two are the reasons. That is, beings are seen to arise and originate from the four modes of birth: from eggs, from wombs, by transformation, and from moisture. Trees do not arise from these modes of birth. Furthermore, if it is said that emerging from underground and growing upwards is the fifth mode of birth, then saying that trees and the like have mind is just speculation, and this is also speculation, because it is not established in our thesis. Even if it is admitted that it is a mode of birth that emerges from underground and grows upwards, it cannot be proven that trees and the like have mind, because whatever has life, because it has sensation, is very shaky and cannot endure, but trees and the like do not shake even when cut in the middle, because they have no sensation. Whatever is not included in the four modes of birth, and whatever moves when cut in the middle,
Chinese
也是有心识的，因为可以推断它们与有形之物相似，例如猪肉块。提到“中间”是为了避免将幼兽的化生、经文的结尾，以及天神和非天神被切断的身体包括在内。此外，另一种解释他人想法的方式是：如果像百足虫一样，触摸就会收缩，那么萨玛嘎和塔尔嘉也被认为是具有心识的，因为触摸就会收缩，就像百足虫一样。有一种叫做百足虫的生物，一接触它就会蜷缩起来。同样，如果阳光照射到萨玛嘎和塔尔嘉药材上，它们就会膨胀，触摸它们就会收缩。因此，它们被认为是有心识的。如果有人这样认为，那么，被火触碰的头发等，以及涂满朱砂粉末的头发，仅仅因为这些特殊性，并不能确定这一点。头发是从有心识的身体上长出来的，但即便如此，它也没有心识，因为它不会体验到快乐和痛苦的感觉。当它被火触碰时，它会收缩，当它被朱砂粉末覆盖时，它也会收缩。然而，仅仅因为收缩，就不能确定头发是有心识的。同样，萨玛嘎药材等之所以会收缩和膨胀，是因为它们含有更多的风元素，就像阳光照射时莲花等花朵会绽放一样。因此，应该这样分析：仅仅因为会收缩，就像百足虫等生物一样，树木就一定是有心识的吗？或者，就像火触碰时头发会收缩一样，树木就一定是无心识的吗？因此，这个论证是不确定的。如果树木一定是有心识的，那是因为它们揭示了关于寿命的分类和治疗疾病等行为的诀窍。对于无心识的石头等，我们没有看到任何治疗的方法。而对于树木，则有修剪等方法，因此，它们一定是有心识的。
English
It is also with consciousness, because it can be inferred that they are similar to tangible things, such as a piece of pork. The mention of "middle" is to avoid including the transformation of young animals, the end of scriptures, and the severed bodies of gods and asuras. Furthermore, another way to explain the thoughts of others is: If, like a centipede, touching it will shrink, then Samaga and Taljar are also considered to have consciousness, because touching it will shrink, just like a centipede. There is a creature called a centipede, which curls up as soon as it is touched. Similarly, if sunlight shines on Samaga and Taljar herbs, they will expand, and touching them will shrink. Therefore, they are considered to have consciousness. If someone thinks this way, then, hair touched by fire, etc., and hair covered with cinnabar powder, cannot be determined just because of these particularities. Hair grows from a conscious body, but even so, it has no consciousness because it does not experience feelings of pleasure and pain. When it is touched by fire, it will shrink, and when it is covered with cinnabar powder, it will also shrink. However, just because of shrinking, it cannot be determined that hair is conscious. Similarly, the reason why Samaga herbs, etc., shrink and expand is because they contain more wind elements, just like lotus flowers and other flowers bloom when sunlight shines on them. Therefore, it should be analyzed in this way: Just because it shrinks, like centipedes and other creatures, are trees necessarily conscious? Or, just like hair shrinks when touched by fire, are trees necessarily unconscious? Therefore, this argument is uncertain. If trees must be conscious, it is because they reveal the knack for classifying life spans and treating diseases, etc. For unconscious stones, etc., we have not seen any method of treatment. But for trees, there are methods such as pruning, therefore, they must be conscious.