Tibetan
་བར་ཇི་ལྟར་འདོད། །རྟོགས་པ་ཞེས་བྱའང་བརྡ་ཉིད་པས། །འདི་ཉིད་སྒྲ་རུ་ཐལ་བར་འགྱུར། །གལ་ཏེ་སྒྲའི་རང་གི་ངོ་བོ་རྣ་བའི་དབང་པོས་གཟུང་བར་བྱ་བ་ཉིད་ཡིན་ན་སྒྲ་དེ་ཡང་དབྱངས་ཡིན་པས་དེས་ན་དབྱངས་གཞན་གྱིས་ཡང་ཇི་ལྟར་གསལ་བར་བྱེད་པར་འགྱུར། སྒྲ་དང་དོན་དག་རྟག་ཏུ་འབྲེལ་བ་ཡོད་པས་སྒྲས་དོན་རྟོགས་པར་འགྱུར་བ་ཡིན་ནོ་ཞེས་བྱ་བ་དེ་ཡང་མི་བདེན་ཏེ། བསྐལ་པ་དང་པོ་ལ་ཤེས་པ་དང་ལྡན་པ་རྣམས་ཚོགས་ནས་འདི་ལ་ནི་བ་ལང་ཞེས་བརྗོད་པར་བྱའོ། །འདི་ལ་ནི་མི་ཞེས་བྱའོ་ཞེས་བརྡ་བྱས་པ་ཡིན་གྱི། བ་ལང་ཞེས་བྱ་བའི་སྒྲ་ལ་ལྐོག་ཤལ་དང་རྔ་མ་ལ་སོགས་པས་ཉེ་བར་མཚོན་པའི་རིལ་པོ་ཡོད་པ་མ་ཡིན་ལ། མི་ཞེས་བྱ་བའི་སྒྲ་ལ་ཡང་མགོ་དང་རྐང་པ་དང་ལག་པས་ཉེ་བར་མཚོན་པའི་ལུས་ཉེ་བར་དམིགས་པ་མ་ཡིན་ནོ། །དེས་ན་འདི་ལྟར་སྒྲ་དང་དོན་འབྲེལ་པ་ཡོད་ནས་རྟོགས་པ་ནི་མ་ཡིན་ནོ། །གཞན་དུ་ན་བརྔ་ལས་ཡིན་པས་གང་ལས་དོན་རྟོགས་པར་འགྱུར་བ་དེ་ལ་སྒྲ་ཞེས་བྱ་བ་ཡིན་ན་བརྡ་ཉིད་སྒྲ་ཡིན་ནོ་ཞེས་བྱ་བར་ཐལ་བར་འགྱུར་རོ། །གལ་ཏེ་འདི་ལྟར་བརྡ་ལས་དོན་རྟོགས་པར་འགྱུར་གྱི་སྒྲ་ལས་མ་ཡིན་ཏེ། དང་པོ་བརྡ་ནི་མེད་པ་ན། །རྟོག་པ་ཡོད་པར་མི་རིགས་སོ། །བསྐལ་པ་དང་པོ་པའི་སེམས་ཅན་གང་དག་སྐྱེས་པར་གྱུར་པོ་པ་ན་བརྡ་ཤེས་པ་ནི་མེད་ན་དེ་རྣམས་ཀྱིས་བ་ལང་ཞེས་བརྗོད་པའི་སྒྲའི་དོན་རྟོགས་པར་ཇི་ལྟར་འགྱུར་ཞེ་ན། འཁོར་བ་ཐོག་མ་མེད་པ་ལྟར། །བརྡ་ཡང་རྗེས་སུ་འཇུག་པ་ཉིད། །དེ་ལྟ་བུར་རྟོགས་པ་ཡོད་པར་འགྱུར་རོ་ཞེས་བྱ་བ་ནི་ཚིག་གི་ལྷག་མའོ། །ཇི་ལྟར་འཁོར་བ་ལ་ཐོག་མ་ཡོད་པ་མ་ཡིན་པ་ལྟར་བརྡ་ཡང་དེ་བཞིན་ཏེ། སྲེག་པའི་བསྐལ་པའི་དུས་ན་མི་རྣམས་འདི་ནས་ཤི་འཕོས་ནས་ཐམས་ཅད་འོད་ གསལ་གྱི་ལྷའི་ནང་དུ་སྐྱེས་པར་གྱུར་ཏོ། །ཡང་ས་འདི་ཆགས་པར་གྱུར་པ་ན་ལྷ་དེ་དག་འདིར་བབས་ནས་རོལ་ཆགས་ཏེ་གནས་སོ། །དེ་དག་འཕགས་པའི་སྐད་ཀྱིས་སྨྲ་བར་བྱེད་ཅིང་བསྐལ་པ་དང་པོ་ལ་བ་ལང་ཞེས་བྱ་བ་ལ་སོགས་པའི་མིང་དུ་གྲགས་པ་ཡང་དང་ཡང་བརྡར་བྱས་པ་ཡིན་པས་དེས་ན་དང་པོ་བརྡ་མེད་པ་མ་ཡིན་ནོ། གང་ཡང་འདི་སྐད་དུ། འདི་ནི་རྗེས་དཔག་ལས་ཐ་དད། །ཅེས་བྱ་བ་ལ་སོགས་པ་སྨྲས་པ་དེ་ལ་ཡང་བརྗོད་པར་བྱ་སྟེ། རྗེས་སུ་དཔག་པའི་ཚད་མ་ཉིད། །དེ་བདག་ཉིད་ལས་ཐ་དད་མིན། །དེས་ན་ཚད་མ་ཡིན་ཕྱིར་ཞེས། །བྱ་བའི་གཏན་ཚིགས་འདི་མ་ངེས། །རྗེས་སུ་དཔག་པ་མེད་པར་ལུང་ཙམ་གྱིས་བསྒྲུབ་བྱ་འགྲུབ་པ་ནི་མེད་དེ། རང་གི་ངོ་བོ་ལས་ཐ་མི་དད་པའི་ཕྱིར་དང༌། དུ་མ་ཉིད་ཡིན་པའི་ཕྱིར་རོ། །ཚད་མ་ཉིད་ཅེས་བྱ་བ་འདི་ཅི་མངོན་སུམ་གྱི་ཚད་མ་བཞིན་དུ་རྗེས་སུ་དཔག་པ་ལུང་ལས་ཐ་དད་པར་འགྱུར་བ་ཞིག་ཡིན་ནམ། འོན་ཏེ་ཚད་མ་ཉིད་ཡིན་པའི་ཕྱིར་རྗེས་སུ་དཔག་པའི་ཚད་མའི་རང་གི་ངོ་བོ་བཞིན་དུ་ཐ་མི་དད་པར་གྱུར་པ་ཞིག་ཡིན་ན་ཞེས་བྱ་བའོ། །གཞན་ཡང༌། ཐ་དད་སྤྱོད་ཡུལ་ཅན་གྱི་བློ། །རྒྱུད་ཉིད་དུ་ནི་ཁྱོད་ཀྱི་དེ། །མ་གྲུབ་ཐ་དད་ཡུལ་ཡིན་ཕྱིར། །གཏན་ཚིགས་མ་གྲུབ་ཉིད་དུ་འགྱུར། །རྗེས་སུ་དཔག་པ་ནི་ལུང་ལས་ཐ་དད་པའི་སྤྱོད་ཡུལ་ཅན་གྱི་བློ་སྐྱེ་བའི་རྒྱུར་གྱུར་བ་ཡོད་པ་མ་ཡིན་ཏེ། ལུང་ལས་རྗེས་སུ་དཔག་པ་དང་བཅས་ན་བསྒྲུབ་བྱ་སྒྲུབ་པར་ནུས་པར་འགྱུར་གྱི་རྗེས་སུ་དཔག་པ་དང་བྲལ་བའི་ལུང་གིས་ཡིན་པར་ནི་མཁས་པ་རྣམས་ཀྱིས་འདོད་པ་ནི་མ་ཡིན་ཏེ། མགོན་པོར་སྨྲ་བ་དང༌། འདོད་བཞིན་འཇུག་པ་དང༌། ཐབས་ཀྱིས་རྒྱལ་བར་སྒྲུབ་པའི་བསྟན་བཅོས་བཞིན་ནོ། །དེས་ན་ལུང་ནི་རྗེས་སུ་དཔག་པའི་ཁོངས་སུ་གཏོགས་པ་ཡིན་ནོ་ཞེས་ཁོ་བོ་ཅག་ལ་གྲགས་པས་ཐ་དད་པའི་ཡུལ་གྱི་བློ་སྐྱེ་བའི་རྒྱུ་ཡིན་པའི་ཕྱིར་ཞེས་བྱ་བའི་གཏན་ཚིགས་ཀྱི་དོན་མ་གྲུབ་པ་ཉིད་ཡིན་ནོ། །གང་ཡང་འདི་སྐད་དུ་གཅིག་དང་དུ་མའི་དོན་གྱི་ཡུལ་རྟོགས་པ་ཡིན་པའི་ཕྱིར་རྗེས་སུ་དཔག་པ་ནི་ལུང་ལས་གཞན་ཡིན་ཏེ། སྒྲ་ལས་བྱུང་བའི་ཚད་མ་བཞིན་ནོ་ཞེས་བྱ་བ་དེ་ལ་ཡང༌། དུ་མའི་དོན་དངོས་ཐ་དད་ ཕྱིར། །དོན་གཅིག་མིན་པ་རྟོགས་པའི་རྒྱུ། །རྗེས་སུ་དཔག་པར་ཡང་འདོད་པས། །དེ་ཕྱིར་སྒྲ་བྱུང་ལས་གཞན་མིན། །སྒྲ་གང་གིས་བྱང་གྲོལ་ཞེས་བྱ་བའི་སྒྲ་མངོན་པར་བརྗོད་པ་ན་དོན་གཅིག་ཡང་དག་པར་རྟོགས་པར་འགྱུར་ལ། མཐོ་རིས་ཞེས་བྱ་བའི་སྒྲ་མངོན་པར་བརྗོད་པ་ན་ནི་དོན་དུ་མ་རྟོགས་པར་འགྱུར་རོ། །དེ་ཡང་རྗེས་སུ་དཔག་པ་མེད་པར་མ་ཡིན་པས་སྒྲ་ལས་བྱུང་བ་ཞེས་བྱ་བ་ཡང་རྗེས་སུ་དཔག་པའི་ཁོངས་སུ་གཏོགས་པ་ཉིད་ཡིན་ནོ། །གཞན་ཡང༌། རྟགས་དང་འབྲེལ་བ་མ་མཐོང་བས། །མཐོང་བའི་དོན་ལས་རྗེས་དཔག་ཉིད། །གང་ཕྱིར་རྟོགས་བྱ་རྟོགས་པར་བྱེད། །དེ་ཕྱིར་དེ་མ་ཐག་ཏུ་མིན། །མཐོ་རིས་ལ་སོགས་པའི་རྟགས་མཐོང་བ་མེད་ན་ཡང་མཐོང་བའི་དོན་ལ་རྗེས་སུ་དཔག་པ་ཉིད་ཀྱིས་རྟོགས་བྱ་རྟོགས་པར་འགྱུར་རོ། །གང་ལ་ཞེ་ན། མཐོ་རིས་ནི་ཡོད་དོ་ཐར་པ་ནི་ཡོད་དོ་ཞེས་དེ་བཞིན་གཤེགས་པས་བསྟན་པའི་ལུང་གང་ཡིན་པ་ལའོ། །དེ་ལས་འདི་སྐད་དུ་འདུས་བྱས་ཐམས་ཅད་ནི་མི་རྟག་གོ་ཞེས་བརྗོད་ཅིང་གསུངས་བ་ལྟ་བུ་སྟེ། དེས་ན་རྗེས་སུ་དཔག་པ་ཉིད་ཀྱི་མཐོ་རིས་དང་ཐར་པ་ཡང་ཡོད་པར་རྟོགས་པར་བྱ་བ་ཡིན་གྱི་ལུང་ཙམ་གྱིས་ནི་མ་ཡིན་ནོ། །དེ་ལྟར་ན་ཡང་ལུང་ནི་རྗེས་སུ་དཔག་པའི་ཁོངས་སུ་གཏོགས་པ་ཉིད་ཡིན་ནོ། །གཞན་ཡང༌། རྗེས་དཔག་སྒྲ་བྱུང་ཐ་དད་མིན། །ལྐོག་གྱུར་ཤེས་པའི་རྒྱུ་ཉིད་ཡིན། །འབྲེལ་པ་དྲན་ལ་ལྟོས་བཅས་ཕྱིར། །ཇི་ལྟར་རྗེས་དཔོག་རང་ཉིད་བཞིན། །སྒྲ་ལས་བྱུང་བས་ན་སྒྲ་བྱུང་སྟེ། ལུང་ཉིད་དོ། །དེ་ལ་དེ་ཡང་མེ་ཏོག་དང་འབྲས་བུ་དང་ཡལ་ག་དང་བཅས་པའི་ཤིང་ལ་སོགས་པའི་དོན་སྒྲ་ཐོས་པ་ཉིད་ནི་རྟོགས་པར་འགྱུར་བ་ནི་གང་ཤིང་ལ་མེ་ཏོག་ལ་སོགས་པ་དང་བཅས་པའི་འབྲེལ་པ་སྔར་མཐོང་བ་ལས་དྲན་པ་སྐྱེ་བར་འགྱུར་བ་ཡིན་པས་དེ་ནི་སྔར་གྱི་འབྲེལ་པ་ལ་ལྟོས་པ་ཞེས་བྱ་སྟེ། འབྲེལ་བ་དྲན་པ་ལ་ལྟོས་པའི་ཕྱིར་རོ། །དེ་ལྟར་རྗེས་སུ་དཔག་པ་རང་ཉིད་མེ་དང་ཉེ་བར་གནས་སུ་ཟིན་ཀྱང་དུ་བ་དང་མེར་འབྲེལ་པ་མཐོང་བ་དྲན་པ་ལ་ལྟོས་པ་བཞིན་ནོ། །སྔོན་མེད་བྱ་བས་གསལ་མི་བྱེད། །སྒྲ་ཡི་གསལ་བྱེད་བཀག་པ་བཞིན། །གསལ་པར་བྱས་པའི་བུམ་པ་ལྟར། །སྔོན་མེད་པ་ཡང་མི་རྟག་ འདོད། །ཆོས་ཀྱང་མཆོད་སྦྱིན་ལ་སོགས་པའི་བྱ་བས་བསྒྲུབས་པ་ཉིད་ཡིན་གྱི་གསལ་བར་བྱས་པ་ནི་མ་ཡིན་ཏེ། བྱས་པ་ཡིན་པའི་ཕྱིར་སྒྲ་དང་མེས་གསལ་བར་བྱས་པ་མ་ཡིན་ནོ། །གལ་ཏེ་རྟག་པ་ཉིད་ཡིན་པའི་ཕྱིར་ཆོས་ནི་བྱ་བས་གསལ་བར་བྱས་པ་ཉིད་ཡིན་གྱི་བྱས་པ་ནི་མ་ཡིན་ཏེ། ཇི་ལྟར་མུན་པའི་ནང་ན་གནས་པའི་བུམ་པ་མར་མེས་གསལ་བར་བྱེད་པ་བཞིན་ནོ་ཞེ་ན། མངོན་པར་གསལ་བར་བྱེད་པ་ཡིན་དུ་ལྟ་གཞུག་ན་དེ་ལྟ་ན་ཡང་སྔོན་མེད་པ་དེ་བུམ་པ་བཞིན་དུ་མི་རྟག་པ་ཉིད་དུ་འགྱུར་རོ། །དེའི་ཕྱིར་འདོད་པ་ཉམས་པ་ཡིན་ནོ། །གཞན་ཡང༌། ཟླ་བའི་བཏུང་སོགས་བྱ་བའི་འབྲས། །རྟག་པ་མིན་པ་ཉིད་དུ་འདོད། །བྱ་བའི་འབྲས་བུ་ཡིན་ཕྱིར་དཔེར། །འདོད་པའི་རྒྱུ་བྱུང་འབྲས་བུ་བཞིན། །ཟླ་བའི་བཏུང་བ་ལ་སོགས་པའི་བྱ་བ་གང་དག་ཡིན་པའི་འབྲས་བུ་དེ་ནི་བདུད་རྩི་ཉིད་དང༌། རྟག་པ་ཉིད་ཡིན་པར་མངོན་པར་འདོད་དུ་ཟིན་ཀྱང་མི་རྟག་པ་ཉིད་ཡིན་ཏེ། བྱ་བའི་འབྲས་བུ་ཡིན་པའི་ཕྱིར་རོ། །གང་དང་གང་བྱ་བའི་འབྲས་བུ་ཡིན་པ་དེ་ནི་མི་རྟག་སྟེ། དཔེར་ན་འདོད་པའི་སེམས་པའི་རྗེས་ཐོགས་ལ་སྐྱེས་པའི་ཡུལ་གྱི་བདེ་བའི་འབྲས་བུ་ཞེས་བྱ་བ་ལྟ་བུའོ། །དེ་བཞིན་དུ། ཟླ་བའི་བཏུང་སོགས་བྱ་བ་ཡིས། །ཐར་པ་འཐོབ་པར་མི་རིག
Chinese
如何理解呢？如果说“领悟”也仅仅是约定俗成，那么这本身就会变成声音。如果声音的自性本身就是耳朵的对境，那么声音也是一种音声，那么一种音声又如何能阐明另一种音声呢？如果说声音和意义总是相关的，所以声音能够领悟意义，这也是不正确的。因为最初劫时，有智慧的人们聚集在一起，约定俗成地称呼这个为“牛”，称呼这个为“人”。“牛”这个声音，并没有一个圆满的实体，用脖子下的垂肉和尾巴等来表示；“人”这个声音，也没有一个可以用头、脚和手来表示的身体。因此，并不是像这样声音和意义相关联就能领悟。否则，如果因为是约定俗成，所以从哪里领悟意义的那个就叫做声音，那么就会导致约定俗成本身就是声音的结论。如果像这样，从约定俗成中领悟意义，而不是从声音中领悟，那么最初没有约定俗成的时候，就不应该有领悟。最初劫时出生的众生，如果没有约定俗成的知识，那么他们如何领悟被称为“牛”的声音的意义呢？就像轮回没有开始一样，约定俗成也是随之而来的。像那样，领悟也是存在的，这是未尽之言。就像轮回没有开始一样，约定俗成也是如此。在火劫的时候，人们从这里死去，全部转生到光明天的神中。当这个大地形成的时候，那些神降临到这里，享受快乐并安住。他们用圣洁的语言说话，最初劫时被称为牛等名称，也是反复约定的，因此最初并非没有约定俗成。还有人这样说：“这与比量不同。”对于说这些话的人，也应该这样说：比量本身，与它自己并不不同。因此，因为是量，所以这个理由是不确定的。如果没有比量，仅仅依靠教证就能够成立所要证明的，这是不可能的。
English
How should it be understood? If "realization" is merely a convention, then it itself will become sound. If the self-nature of sound itself is the object of the ear, then sound is also a kind of sound, so how can one sound clarify another? If it is said that sound and meaning are always related, so sound can realize meaning, this is also incorrect. Because in the first kalpa, wise people gathered together and conventionally called this "cow" and this "person." The sound "cow" does not have a complete entity, represented by the dewlap and tail, etc.; the sound "person" also does not have a body that can be represented by the head, feet, and hands. Therefore, it is not like this that realization comes from the association of sound and meaning. Otherwise, if it is because of convention, so that which realizes meaning is called sound, then it would lead to the conclusion that convention itself is sound. If, like this, meaning is realized from convention, not from sound, then when there is no convention at the beginning, there should be no realization. When the beings born in the first kalpa do not have the knowledge of convention, how do they realize the meaning of the sound called "cow"? Just as samsara has no beginning, convention also follows. Like that, realization also exists, this is the unfinished word. Just as samsara has no beginning, convention is also the same. During the fire kalpa, people died from here and were all reborn into the gods of the clear light heaven. When this earth was formed, those gods descended here, enjoyed happiness, and stayed. They spoke in the holy language, and the names called cow, etc., in the first kalpa were also repeatedly agreed upon, so there was no lack of convention at the beginning. Some people also say this: "This is different from inference." For those who say these words, it should also be said: inference itself is not different from itself. Therefore, because it is a valid cognition, this reason is uncertain. If there is no inference, it is impossible to establish what is to be proven by relying solely on scripture.
Chinese
因为和它的自性没有差别，并且是多数的缘故。所谓“量性”这个，是像现量一样，是与比量、教证相异的东西吗？还是因为是量性的缘故，是与比量的量的自性没有差别的东西呢？另外，具有不同行境的识，在你的相续中，没有成立，因为是不同的境的缘故，会变成因不成。比量不是从教证中产生具有不同行境的识的因，因为从教证中，如果具有比量，就能成立所要成立的，如果没有比量，那么智者们是不承认教证的，就像《怙主语》、《随欲入》、《以方便成办胜利》的论典一样。因此，教证是属于比量的范畴，因为我们都这么认为，所以因为是产生不同境的识的因的缘故，这个因的意义是不成立的。还有，如果有人说，因为是了知一和多的意义的境，所以比量是不同于教证的，就像从声音产生的量一样，对于那个，因为多数的意义的实体是不同的缘故，了知不是一个意义的因，也认为是比量，因此不是从声音产生的。如果说出“解脱”的声音，就会正确地了知一个意义，如果说出“天界”的声音，就不会了知多数的意义。那也是因为没有比量是不可能的，所以所谓从声音产生的，也是属于比量的范畴。另外，因为没有见到相和联系，从见到的意义中，比量本身，因为能使所要了知的被了知，因此不是立刻的。即使没有见到天界等等的相，也能从见到的意义中，通过比量来使所要了知的被了知。对于什么呢？对于如来所开示的“有天界，有解脱”的教证。从那里面，这样说，一切有为法都是无
English
because it is not different from its own nature, and because it is many. Is this so-called "validity" something that is different from inference and scripture, like direct perception? Or is it something that is not different from the nature of inference's own validity, because it is validity? Furthermore, the mind that has different objects of activity, in your continuum, is not established, because it is a different object, it will become an unestablished reason. Inference is not the cause of the arising of a mind that has a different object of activity from scripture, because from scripture, if it has inference, it will be able to establish what is to be established, but without inference, the wise do not acknowledge that it is scripture, just like the treatises "Lord's Speech," "Entering as Desired," and "Accomplishing Victory by Means." Therefore, scripture belongs to the category of inference, because we all think so, so because it is the cause of the arising of a mind of different objects, the meaning of this reason is not established. Also, if someone says that because it is the understanding of the object of the meaning of one and many, therefore inference is different from scripture, just like the valid cognition arising from sound, for that, because the entity of the meaning of many is different, the cause of understanding that it is not one meaning is also considered inference, therefore it is not arising from sound. If the sound "liberation" is uttered, then one meaning will be correctly understood, but if the sound "heaven" is uttered, then many meanings will not be understood. That is also because it is impossible without inference, so the so-called arising from sound also belongs to the category of inference. Furthermore, because the sign and connection are not seen, from the seen meaning, inference itself, because it makes what is to be known known, therefore it is not immediate. Even if the sign of heaven and so on is not seen, from the seen meaning, what is to be known will be known through inference. To what? To the scripture taught by the Tathagata that "there is heaven, there is liberation." From that, it is said that all conditioned phenomena are impermanent.
Chinese
就像说“是牛”一样。因此，应当通过比量来了悟有天界和解脱，而不是仅仅通过圣言。即使那样，圣言也属于比量的范畴。此外：比量、语生非异体，是了知隐蔽之因，以关联忆念为依存，犹如比量自身。由语而生故为语生，即圣言。对此，听到花、果、枝等树木之语，就能了悟其义，是因为先前见到树木与花等关联而生起忆念，因此称为依赖于先前的关联。因为依赖于忆念关联的缘故。如此，比量自身即使已确定靠近火，也如见到烟与火的关联而依赖于忆念一样。先前未有不能显明，如同遮止语的显明作用。如已显明的瓶子一样，也认为先前未有者是无常。法也只是通过祭祀等行为来成办，而不是显明，因为是所作的缘故，不是语和火所显明的。如果因为是常法，所以法是由行为来显明的，而不是所作的，就像黑暗中的瓶子被灯火显明一样。如果观察认为是显明，那么即使那样，先前未有者也如瓶子一样会变成无常。因此，所许诺的就破灭了。此外：月饮等行为之果，许诺为非恒常。因为是行为之果，例如：欲念之因所生之果。月亮饮料等任何行为的果实，即使显现上被认为是甘露和恒常，实际上也是无常的，因为是行为的果实。任何行为的果实都是无常的，例如，随欲念之心而生的外境安乐之果。同样，通过月亮饮料等行为，不应获得解脱。