Tibetan
དག་པ་མ་ ཡིན་པ་དང༌། ཡང་དག་པ་མ་ཡིན་པའི་ཆོས་འཇིག་རྟེན་ཐམས་ཅད་དང་མི་མཐུན་པའི་སྐུ་དང༌། མིག་ལས་མ་བྱུང་བ་དང༌། རྣ་བ་ལ་མི་བརྟེན་པ་དང༌། སྣས་རྣམ་པར་ཤེས་པར་བྱ་བ་མ་ཡིན་པ་དང༌། ལྕེས་རབ་ཏུ་ཕྱེ་བ་མ་ཡིན་པ་དང༌། ལུས་དང་ལྡན་པ་མ་ཡིན་པའི་སྐུའོ་ཞེས་བྱ་བ་ལ་སོགས་པ་དང༌། དེ་བཞིན་དུ་སངས་རྒྱས་རྗེས་སུ་དྲན་པ་འབའ་ཞིག་སྒོམ་པར་བྱེད་དེ། དེ་བཞིན་གཤེགས་པ་གཟུགས་ལས་མི་མཐོང་བ་དང༌། གཟུགས་མ་ཡིན་པ་དང༌། མཚན་དང༌། དཔེ་བྱེད་དང༌། ཚུལ་ཁྲིམས་དང༌། ཏིང་ངེ་འཛིན་དང༌། ཤེས་རབ་དང༌། རྣམ་པར་གྲོལ་བ་དང༌། རྣམ་པར་གྲོལ་བའི་ཡེ་ཤེས་མཐོང་བ་དང། རུས་དང་རིགས་དང་སྐྱེ་བ་དང༌། འཁོར་དང༌། བདག་ཉིད་ཀྱི་རྣམ་པ་དང༌། གཞན་གྱི་རྣམ་པ་ལས་མི་མཐོང་བ་དེ་ནི་སངས་རྒྱས་རྗེས་སུ་དྲན་པའོ་ཞེས་བྱ་བ་ལ་སོགས་པ་དང༌། དེ་བཞིན་དུ། དེ་བཞིན་གཤེགས་པ་རྟག་ཏུ་སྐྱེ་མེད་ཆོས། །ཆོས་རྣམས་ཐམས་ཅད་བདེ་བར་གཤེགས་དང་འདྲ། །མཚན་མར་འཛིན་པ་བྱིས་པའི་སློ་ཅན་རྣམས། །འཇིག་རྟེན་དག་ན་མེད་པའི་ཆོས་ལ་སྤྱོད། །དེ་བཞིན་གཤེགས་པ་ཟག་མེད་དགེ་བ་ཡི། །ཆོས་ཀྱི་གཟུགས་བརྙན་ལྟ་བུར་གྱུར་པ་དེ། །འདི་ལ་དེ་ཉིད་དེ་བཞིན་གཤེགས་མེད་ཀྱང༌། །འཇིག་རྟེན་ཀུན་དུ་གཟུགས་བརྙན་ཀུན་ནས་སྣང༌། །ཞེས་བྱ་བ་ལ་སོགས་པ་དང། དེ་བཞིན་དུ། ཕུང་པོ་བརྟེན་པའི་རྫོགས་སངས་རྒྱས། །གང་གིས་གང་དུ་མཐོང་བ་མེད། །གང་གིས་གང་དུ་གང་མ་མཐོང༌། །དེ་ནི་ཇི་ལྟར་བསྟན་པར་བྱ། །ཞེས་བྱ་བ་ལ་སོགས་པ་གསུངས་པ་དེ་དག་གྲུབ་པ་ཡིན་ནོ། །སློབ་དཔོན་ལེགས་ལྡན་བྱེད་ཀྱིས་ཉེ་བར་སྦྱར་བ། དབུ་མའི་རྩ་བའི་འགྲེལ་པ་ཤེས་རབ་སྒྲོན་མ་ལས། དེ་བཞིན་གཤེགས་པ་བརྟག་པ་ཞེས་བྱ་བ་སྟེ། རབ་ཏུ་བྱེད་པ་ཉི་ཤུ་གཉིས་པའོ།། །།ད་ནི་དེ་བཞིན་དུ་སྟོང་པ་ཉིད་ཀྱི་མི་མཐུན་པའི་ཕྱོགས་ཀྱི་ཁྱད་པར་དགག་པས། ཕྱིན་ཅི་ལོག་ངོ་བོ་ཉིད་མེད་པ་ཉིད་དུ་བསྟན་པའི་དོན་གྱི་དབང་གིས་རབ་ཏུ་བྱེད་པ་ཉི་ཤུ་གསུམ་པ་བརྩམ་མོ། །འདིར་སྨྲས་པ། འདོད་ཆགས་ཞེ་སྡང་གཏི་མུག་རྣམས། །ཀུན་དུ་རྟོག་ལས་བྱུང་བར་གསུངས། །བསྟན་བཅོས་ལས་སོ། །འདོད་ཆགས་དང༌། ཞེ་སྡང་དང༌། གཏི་མུག་དེ་དག་ཀྱང༌། གོ་རིམས་བཞིན་དུ། སྡུག་དང་མི་སྡུག་ཕྱིན་ཅི་ལོག །བརྟེན་པ་ཉིད་ལས་ཀུན་དུ་འབྱུང༌། །ཉིད་ལས་ཞེས་བྱ་ བའི་སྒྲ་ནི་ངེས་པར་གཟུང་བའི་དོན་ཏེ། སྡུག་པ་དང༌། མི་སྡུག་པའི་ཕྱིན་ཅི་ལོག་ལ་བརྟེན་པ་ཉིད་ལས་ཀུན་དུ་འབྱུང་གི །མ་བརྟེན་པར་མི་འ
Chinese
非清净以及非真实的法，与一切世间不相符之身，非从眼生，不依赖于耳，非由鼻所能了知，非由舌所能辨别，非具有身体之身等。如是，唯应修持忆念佛陀，如来非从色身可见，非色身，非相，非随好，非戒律，非禅定，非智慧，非解脱，非见解脱之智，非种姓，非族，非生，非眷属，非自性之相，非他性之相可见，此乃忆念佛陀等。如是，如来恒常不生之法，一切诸法与善逝相同。执着于相者，乃幼稚之辈，于世间中行于无有之法。如来无漏善法之法相，如镜像般显现，于此虽无如来之真身，然于世间一切处，镜像皆显现。如是，以蕴为所依之圆满正觉，谁以何者于何处未见？谁以何者于何处未见何者？彼当如何指示？如是所说之彼等皆已成立。导师善慧所造，《中观根本慧论释·智慧灯》中，《如来品》第二十二品完毕。现在，同样以遮破与空性不相符之方面之差别，以颠倒无自性之义，开始造第二十三品。此处说：贪欲、嗔恚、愚痴等，说是从分别产生。经论中说。贪欲、嗔恚、愚痴等，依次是，依于可爱与不可爱之颠倒，才普遍产生。‘才’这个词是用于强调的，即依于可爱与不可爱之颠倒才普遍产生，不依赖则不
English
A body that is impure and untrue, a dharma that is incompatible with all the world, not born from the eye, not relying on the ear, not to be known by the nose, not to be distinguished by the tongue, not possessing a body, and so forth. Thus, one should only meditate on the recollection of the Buddha. The Tathagata is not seen from the form, is not form, is not a mark, is not an example, is not discipline, is not samadhi, is not wisdom, is not liberation, is not seeing the wisdom of liberation, is not lineage, is not family, is not birth, is not retinue, is not the nature of self, is not the nature of others, this is the recollection of the Buddha, and so forth. Thus, the Tathagata is the constant unborn dharma, all dharmas are the same as the Sugata. Those who cling to signs are childish, and practice dharmas that do not exist in the world. The image of the Tathagata's stainless virtuous dharma is like a reflection. Although there is no actual Tathagata here, the reflection appears everywhere in the world. Thus, the complete enlightenment based on the aggregates, who has not seen what with what where? Who has not seen what with what where? How should that be shown? Thus, those who have spoken have been established. Composed by the teacher Lekdenjey, from the commentary on the Root Verses on the Middle Way, the Lamp of Wisdom, the chapter on the Tathagata, the twenty-second chapter is completed. Now, similarly, by refuting the differences of the aspects that are incompatible with emptiness, with the meaning of showing the inversion of no self-nature, the twenty-third chapter is begun. Here it is said: Attachment, hatred, and delusion, are said to arise from conceptualization. It is said in the scriptures. Attachment, hatred, and delusion, respectively, arise entirely from relying on the perversion of what is attractive and unattractive. The word 'entirely' is used for emphasis, that is, it arises entirely from relying on the perversion of what is attractive and unattractive, it does not arise without relying.
Tibetan
བྱུང་ངོ་ཞེས་ངེས་པར་གཟུང་གི །སྡུག་པ་དང༌། མི་སྡུག་པའི་ཕྱིན་ཅི་ལོག་ཉིད་ལ་བརྟེན་ནས་ཞེས་བྱ་བར་ནི་ངེས་པར་མི་གཟུང་སྟེ། དེ་དག་སྐྱེ་བའི་རྐྱེན་ཚུལ་བཞིན་མ་ཡིན་པ་ཡིད་ལ་བྱེད་པ་ལ་སོགས་པ་དག་ཀྱང་ཡོད་པའི་ཕྱིར་རོ། །དེ་ལྟར་ན་དེའི་ཆོས་མཐུན་པའི་དཔེའི་ཚིག་ཡིན་ཏེ། བསྒྲུབ་པར་བྱ་བ་དང༌། སྒྲུབ་པའི་ཆོས་ཀྱི་དབང་གིས་དཔེ་བསྟན་པས་ཡན་ལག་ལྷག་མ་དག་མངོན་ནོ། །དེའི་ཕྱིར་རྗེས་སུ་དཔག་པ་ནི་དོན་དམ་པར་ཕུང་པོ་ལ་སོགས་པ་དག་ངོ་བོ་ཉིད་ཡོད་པ་ཁོ་ན་ཡིན་ཏེ། རྒྱུ་ལ་བརྟེན་ནས་འབྱུང་བའི་ཕྱིར་དཔེར་ན། འདོད་ཆགས་ལ་སོགས་པ་བཞིན་ནོ། །གང་ངོ་བོ་ཉིད་མེད་པ་དེ་ནི་རྒྱུ་ལ་བརྟེན་ནས་མི་འབྱུང་སྟེ། དཔེར་ན་ནམ་མཁའི་མེ་ཏོག་བཞིན་ནོ། །ཕུང་པོ་ལ་སོགས་པ་དག་ནི་རང་རང་གི་རྒྱུ་ལ་བརྟེན་ནས་འབྱུང་བས། དེའི་ཕྱིར་གཏན་ཚིགས་ཇི་སྐད་སྨོས་པའི་མཐུས་དོན་དམ་པར་ཕུང་པོ་ལ་སོགས་པ་དང་ངོ་བོ་ཉིད་ཡོད་པ་ཁོ་ན་ཡིན་ནོ། །འདིར་བཤད་པ། གང་དག་སྡུག་དང་མི་སྡུག་པའི། །ཕྱིན་ཅི་ལོག་ལ་བརྟེན་འབྱུང་བ། །འདོད་ཆགས་ལ་སོགས་པ་ཉོན་མོངས་པ་ཁྱོད་ཀྱིས་དཔེ་ཉིད་དུ་བསྟན་པ་དག་གོ །དེ་དག་ངོ་བོ་ཉིད་ལས་མེད། །གང་གི་ཕྱིར་སྔར་བསྟན་པའི་ཚུལ་གྱིས་སོ། །དེ་ཕྱིར་ཉོན་མོངས་ཡང་དག་མེད། །ཡང་དག་པར་ཞེས་བྱ་བ་ནི་དོན་དམ་པར་ཞེས་བྱ་བའི་ཐ་ཚིག་གོ །དེའི་ཕྱིར་བསྒྲུབ་པ་དཔེ་མཚང་བའི་སྐྱོན་ཡོད་དོ། །ཐ་སྙད་པའི་དཔེས་རྟོག་ན་ནི་བསྒྲུབ་པར་བྱ་བ་ཆོས་མ་ཚང་བ་ཉིད་ཀྱི་ལན་གདབ་དཀའ་སྟེ། དོན་དམ་པར་ཉོན་མོངས་པ་རྣམས་ངོ་བོ་ཉིད་མེད་པའི་ཕྱིར་རོ། །ཐ་སྙད་པའི་ངོ་བོ་ཉིད་ཡོད་པ་ཉིད་དུ་སྒྲུབ་ན་ནི་གྲུབ་པ་ལ་སྒྲུབ་པ་ཡིན་ནོ། །ཡང་གཞན་ཡང༌། བདག་གི་ཡོད་ཉིད་མེད་ཉིད་ནི། །དོན་དམ་པ་དང་ཀུན་རྫོབ་ཀྱི་ཚུལ་ལ་ལྟོས་ནས། ཇི་ལྟ་བུར་ཡང་འགྲུབ་པ་མེད། །ཡང་ཞེས་བྱ་བའི་སྒྲ་ནི་ངེས་པར་གཟུང་བའི་དོན་ཏེ། འགྲུབ་པ་མེད་པ་ཉིད་དོ་ཞེས་བྱ་བའོ། །དེ་ལྟར་བདག །དེ་མེད་ཉོན་མོངས་རྣམས་ཀྱིས་ནི། །ཡོད་ཉིད་མེད་ཉིད་ཇི་ལྟར་འགྲུབ། །མི་འགྲུབ་པ་ཉིད་དོ་ཞེས་བྱ་བའི་ཚིག་གི་དོན་ཏེ། བརྟན་པ་ནི་རྟེན་ཡོད་ན་ཡོད་པར་འགྱུར་བའི་ཕྱིར་རོ་ཞེས་བྱ་བར་དགོངས་སོ། །དོན་དེ་ཉིད་གསལ་བར་བྱ་བའི་ཕྱིར་འདི་ བཤད་དེ། ཉོན་མོངས་དེ་དག་འགའ་ལས་འབྱུང༌། །དེའི་ཡོན་ཏན་ཡིན་པའི་ཕྱིར་དང༌། དེའི་ལོངས་སྤྱད་པར་བྱ་བ་ཡིན་པའི་ཕྱིར་རོ། །དེ་ཡང་འགྲུབ་པ་ཡོད་མ་ཡིན། །ཇི་ལྟ་ཞེ་ན། དེ་
Chinese
应当确切地理解为“已产生”。而对于“依赖于痛苦和非痛苦的颠倒”这样的说法，则不必确切地理解，因为它们产生的因缘，如不如理作意等，也是存在的。如此一来，这是与其法相符的譬喻之词，通过以所要成立的和成立之法的角度来展示譬喻，其余的支分就显现了。因此，可以推知，从究竟意义上来说，蕴等事物仅仅是自性存在的，因为它们依赖于因产生，例如贪欲等。凡是自性不存在的事物，就不会依赖于因产生，例如虚空中的花朵。蕴等事物依赖于各自的因产生，因此，凭借如上所说的理由，从究竟意义上来说，蕴等事物仅仅是自性存在的。这里所说： 凡是依赖于痛苦和非痛苦的颠倒而产生的，贪欲等烦恼，你已将它们作为譬喻来展示。 它们并非自性存在，因为如先前所示的方式。因此，烦恼并非真实存在。“真实存在”是“究竟存在”的同义词。因此，所要成立的有譬喻不圆满的过失。如果以世俗的譬喻来思考，那么难以回答所要成立的法不完整的责难，因为从究竟意义上来说，烦恼等事物是无自性的。如果成立世俗的自性存在，那就是对已成立的事物进行成立。还有，我的存在和不存在，依赖于胜义和世俗的方式，无论如何也无法成立。“又”这个词是必须理解的意思，即无法成立。如此一来，我和无我，烦恼等如何能够成立存在和不存在呢？无法成立，这是这句话的意思，应当理解为，稳固是依赖于所依而存在的缘故。为了阐明那个意义，所以说了这些： 那些烦恼从何处产生？ 因为是它的功德，并且是它所受用的。 那也是无法成立的。 怎样呢？ 那
English
It should be definitely understood as "has arisen." But for the statement "depending on the perversion of suffering and non-suffering," it is not necessary to understand it exactly, because the causes for their arising, such as improper attention, also exist. Thus, this is a word of example that is in accordance with its dharma. By showing the example from the perspective of what is to be established and the dharma of establishment, the remaining limbs become manifest. Therefore, it can be inferred that, in the ultimate sense, the aggregates and so on are only self-existent, because they arise depending on causes, like desire and so on. Whatever is not self-existent does not arise depending on causes, like a flower in the sky. The aggregates and so on arise depending on their respective causes. Therefore, by the power of the reason stated above, in the ultimate sense, the aggregates and so on are only self-existent. Here it is said: Whatever arises depending on the perversion of suffering and non-suffering, the afflictions such as desire, you have shown them as examples. They are not self-existent, because of the way shown earlier. Therefore, afflictions are not truly existent. "Truly existent" is a synonym for "ultimately existent." Therefore, there is the fault of the example of what is to be established being incomplete. If one thinks with a conventional example, then it is difficult to answer the accusation that the dharma to be established is incomplete, because in the ultimate sense, afflictions and so on are selfless. If one establishes conventional self-existence, then that is establishing what has already been established. Furthermore, the existence and non-existence of self, depending on the ultimate and conventional ways, cannot be established in any way. The word "also" is the meaning that must be understood, that is, it cannot be established. Thus, how can existence and non-existence be established by self and the afflictions without it? It cannot be established, this is the meaning of the words, it should be understood that stability exists because it depends on the support. In order to clarify that meaning, these were said: From where do those afflictions arise? Because it is its quality, and because it is to be enjoyed. That also cannot be established. How is it? That