Tibetan
་ནི། སོང་དང་མ་སོང་བགོམ་པས་བསྟན། །ཅི་ཞིག་བསྟན་ཅེ་ན། བཅིངས་པ་མི་འཐད་པར་སྒྲུབ་པ་ལྷག་མ་དག་སྟེ། ཇི་ལྟར་དེར་སོང་བ་དང༌། མ་སོང་བ་དང༌། བགོམ་པ་དག་ལ་འགྲོ་བ་མི་འཐད་པར་བསྟན་པ་དེ་བཞིན་དུ་འདིར་ཡང་བཅིངས་པ་ནི་མི་འཆིང་སྟེ། བཅིངས་ཟིན་པའི་ཕྱིར་དཔེར་ན་བཅིངས་པ་ལ་ཡང་འཆིང་བ་དོན་མེད་པའམ། བཅིངས་ཟིན་པར་ཐེ་ཚོམ་མེད་པ་བཞིན་ནོ། །མ་བཅིངས་པ་ཡང་མི་འཆིང་སྟེ། བཅིངས་པ་བསལ་བའི་ཕྱིར་དཔེར་ན་ཐར་པ་བཞིན་ནོ། །འཆིང་བཞིན་པ་དང༌། བརྗོད་པར་བྱ་བ་མ་ཡིན་པ་ཡང་མི་འཆིང་སྟེ། སྐྱོན་གཉི་གར་འགྱུར་བའི་ཕྱིར་དང༌། བརྗོད་པར་བྱ་བ་མ་ཡིན་པའི་ཕྱིར་དཔེར་ན་ཐར་པ་བཞིན་པ་ལ་འཆིང་ བ་མི་འཐད་པ་བཞིན་ནོ། །ཇི་ལྟར་དེར་སོང་བ་དང༌། མ་སོང་བ་དང༌། བགོམ་པ་དག་ལ་འགྲོ་བའི་རྩོམ་པ་མེད་པར་བསྟན་པ་དེ་བཞིན་དུ་འདིར་ཡང་བཅིངས་པ་དང༌། མ་བཅིངས་པ་དང༌། འཆིང་བཞིན་པ་དག་ལ་འཆིང་བའི་རྩོམ་པ་མེད་དོ། །བཅིངས་པ་ལ་ནི་འཆིང་བའི་རྩོམ་པ་མེད་དེ། བཅིངས་ཟིན་པའི་ཕྱིར་དཔེར་ན་བཅིངས་ནས་ཡུན་རིང་དུ་ལོན་པ་བཞིན་ནོ། །མ་བཅིངས་པ་ལ་ཡང་འཆིང་བའི་རྩོམ་པ་མེད་དེ། མ་བཅིངས་པའི་ཕྱིར་དཔེར་ན་ཐར་པ་བཞིན་ནོ། །འཆིང་བཞིན་པ་དང༌། བརྗོད་པར་བྱ་བ་མ་ཡིན་པ་ལ་འཆིང་བའི་རྩོམ་པ་མེད་དེ། སྐྱོན་གཉི་གར་འགྱུར་བའི་ཕྱིར་དང༌། བརྗོད་པར་བྱ་བ་མ་ཡིན་པའི་ཕྱིར་དཔེར་ན་ཐར་པ་བཞིན་པ་ལ་འཆིང་བའི་རྩོམ་པ་མེད་པ་བཞིན་ནོ། །འདིར་སྨྲས་པ། བཅིངས་པ་ནི་ཡོད་པ་ཁོ་ན་ཡིན་ཏེ། དེའི་གཉེན་པོ་ཡོད་པའི་ཕྱིར་རོ། །ཤེས་པའི་གཉེན་པོ་མི་ཤེས་པ་བཞིན་དུ་བཅིངས་པའི་གཉེན་པོ་ཐར་པ་ཡོད་པས་དེའི་ཕྱིར་བཅིངས་པ་ནི་ཡོད་པ་ཁོ་ན་ཡིན་ནོ། །འདིར་བཤད་པ། དོན་དམ་པར་ཐར་པ་ཡང་ཡོད་པར་གྱུར་ན་བཅིངས་པའམ། མ་བཅིངས་པའམ། གྲོལ་བཞིན་པ་ཞིག་ཐར་པར་འགྱུར་གྲང་ན། དེ་ལ་རེ་ཞིག་བཅིངས་པ་མི་འགྲོལ་ཏེ། འདི་ལྟར་བཅིངས་པ་ཞེས་བྱ་བ་ནི། འཆིང་བའི་གཉེན་པོ་མ་སྐྱེས་པ་སྟེ། དེ་ཡང་འཆིང་བའི་གཉེན་པོ་མ་སྐྱེས་པའི་ཕྱིར་མི་འགྲོལ་ཏེ། དཔེར་ན་ཉོན་མོངས་པའི་འཆིང་བ་མཐའ་དག་དང་ལྡན་པ་བཞིན་ནོ། །མ་བཅིངས་པ་ཡང་གྲོལ་མི་འགྱུར། །བཅིངས་པ་དང་བྲལ་བའི་གྲོལ་བ་ཉིད་ལ་ནི་ཐ་སྙད་དུ་ཡང་དེ་མེད་པའི་ཕྱིར་རོ། །ཅི་སྟེ་མཚན་ཉིད་ལས། མི་སློབ་སེམས་ནི་སྐྱེ་བཞིན་པ། །སྒྲིབ་པ་ལས་ནི་རྣམ་པར་གྲོལ། །ཞེས་འབྱུང་བས། འགྲོལ་བཞིན་པ་ཐར་བར་འགྱུར་སྙམ་ན། གྲོལ་བཞིན་པ་ཞེས་བྱ་བ་དེ་གང་ཡིན་ཞེས་བརྗོད་པ
Chinese
是，以已去、未去、正去显示。显示什么呢？证明束缚不合理，其余的。如彼处已去、未去、正去对于去不合理，如此此处束缚不束缚，因为已经束缚的缘故，譬如对于束缚也束缚无意义，或者对于已经束缚的没有怀疑一样。未束缚也不束缚，因为遣除束缚的缘故，譬如解脱一样。正束缚和不可说也不束缚，因为变成二过失的缘故，和不可说的缘故，譬如对于如解脱一样束缚不合理一样。如彼处已去、未去、正去对于去的造作没有显示，如此此处也是束缚、未束缚、正束缚对于束缚的造作没有。对于束缚没有束缚的造作，因为已经束缚的缘故，譬如已经束缚很久一样。对于未束缚也没有束缚的造作，因为未束缚的缘故，譬如解脱一样。对于正束缚和不可说没有束缚的造作，因为变成二过失的缘故，和不可说的缘故，譬如对于如解脱一样没有束缚的造作一样。此处说，束缚唯有存在，因为它的对治存在的缘故。如知的对治是不知一样，因为束缚的对治解脱存在的缘故，因此束缚唯有存在。此处说，如果真实中解脱也存在，那么已束缚、未束缚、正解脱会变成解脱吗？对此暂时已束缚不解脱，如此叫做束缚，是束缚的对治未生，那也是因为束缚的对治未生的缘故不解脱，譬如具有所有烦恼的束缚一样。未束缚也不解脱。因为与束缚分离的解脱本身，即使在名言中也没有它的缘故。如果从体性中，不学之心正在生，从障碍中解脱。这样出现，认为正解脱会变成解脱吗？正解脱叫做什么，这样说
English
Yes, it is shown by gone, not gone, and going. What is shown? Proving that bondage is unreasonable, and the rest. Just as there, gone, not gone, and going are unreasonable for going, so here too, bondage does not bind, because it is already bound, for example, it is meaningless to bind what is already bound, or there is no doubt that it is already bound. What is not bound is also not bound, because it eliminates bondage, like liberation. What is being bound and what is unspeakable are also not bound, because they become two faults, and because they are unspeakable, just as it is unreasonable to bind what is like liberation. Just as there, gone, not gone, and going show that there is no effort of going, so here too, there is no effort of binding for bondage, non-bondage, and being bound. There is no effort of binding for bondage, because it is already bound, like being bound for a long time. There is also no effort of binding for what is not bound, because it is not bound, like liberation. There is no effort of binding for what is being bound and what is unspeakable, because it becomes two faults, and because it is unspeakable, just as there is no effort of binding for what is like liberation. Here it is said that bondage only exists, because its antidote exists. Just as the antidote to knowledge is ignorance, because the antidote to bondage, liberation, exists, therefore bondage only exists. Here it is said that if liberation also exists in reality, then will what is bound, not bound, or being liberated become liberation? For this, what is already bound is not liberated, so what is called bondage is that the antidote to binding has not arisen, and that is also because the antidote to binding has not arisen, so it is not liberated, like having all the bondages of afflictions. What is not bound will also not be liberated. Because liberation itself, which is separated from bondage, does not exist even in name. If from the nature, the non-learning mind is being born, it is liberated from obscurations. Thus it appears, thinking that what is being liberated will become liberation? What is called being liberated, what is that, say
Tibetan
ར་བྱའོ། །གལ་ཏེ་བཅིངས་པ་ཡིན་ནོ་ཞེ་ན། བཅིངས་པ་གྲོལ་བཞིན་ཡིན་གྱུར་ན། །བཅིངས་དང་གྲོལ་བ་དུས་གཅིག་འགྱུར། །འཆིང་བ་གང་གིས་བཅིངས་པ་ཞེས་བྱ་བ་དང༌། ཐར་པ་གང་གིས་གྲོལ་བ་ཞེས་བྱ་བ་དེ་གཉིས་དུས་གཅིག་ཏུ་འགྱུར་བས་དེ་ནི་མི་འདོད་དེ། དེའི་ཕྱིར་དེ་ནི་བཅིངས་པ་ཉིད་དམ་ཐར་པ་ཉིད་གཅིག་ཡིན་པར་གདོན་མི་ཟ་བར་བསྒྲུབ་པར་བྱ་དགོས་སོ། །དེ་ལྟ་ཡིན་ན་རྗེས་སུ་དཔག་པ་ཇི་སྐད་བསྟན་པ་དག་གིས་གནོད་པར་འགྱུར་བའི་ཕྱིར་ལན་ཅུང་ཟད་མ་ཐེབས་སོ། །སྐྱེ་བཞིན་པ་ཡང་ སྐྱེས་པ་དང་མ་སྐྱེས་པའམ། བཅིངས་པ་དང་མ་བཅིངས་པ་ཉིད་ཡིན་པས། ཇི་སྐད་སྨོས་པའི་སྐྱོན་མེད་པ་མ་ཡིན་ནོ། །གལ་ཏེ་སྐྱེ་བཞིན་པ་ནི་སྐྱེ་བ་ལ་མངོན་པར་ཕྱོགས་པ་ཡིན་ནོ་ཞེན་ཡང༌། རྟ་བཅིང་བ་ལྟ་བུ་ཡིན་པའི་ཕྱིར་དང༌། བརྒལ་ཞིང་བརྟག་པ་མཚུངས་པའི་ཕྱིར་ཇི་སྐད་སྨོས་པའི་སྐྱོན་ལྡོག་པ་མེད་དོ། །གལ་ཏེ་སེམས་ཀྱི་སྐད་ཅིག་མ་སྔ་མ་ལ་ལྟོས་ནས། མི་སློབ་པའི་སེམས་རྣམ་ཕར་གྲོལ་བར་རྟོག་ན་དེ་ཡང་རིགས་པ་མ་ཡིན་ཏེ། བཅིངས་པ་དང༌། ཐར་པ་དག་ཐ་སྙད་པ་ཉིད་དུ་གྲུབ་པས། འདོད་པའི་དོན་ཉམས་པའི་ཕྱིར་རོ། །དེའི་ཕྱིར་དེ་ལྟར་དོན་དམ་པར་ཐར་པ་མི་འཐད་པའི་ཕྱིར་གཉེན་པོ་ཡོད་པའི་ཕྱིར་རོ་ཞེས་བྱ་བའི་གཏན་ཚིགས་ཀྱི་དོན་མ་གྲུབ་པ་ཉིད་དང༌། ཐར་པ་བཞིན་དུ་ཤེས་པའི་གཉེན་པོ་མི་ཤེས་པ་མ་གྲུབ་པས་དཔེ་མེད་པའི་ཕྱིར་སྒྲུབ་པ་དཔེ་མ་ཚང་པའི་སྐྱོན་ཡང་ཡོད་དོ། །འདིར་སྨྲས་པ། དོན་དམ་པར་ཐར་པ་ནི་ཡོད་པ་ཁོ་ན་ཡིན་ཏེ། དེ་འདོད་པ་རྣམས་ལ་སྨོན་པ་ཡོད་པའི་ཕྱིར་རོ། །འདི་ན་གང་དོན་དམ་པར་མེད་པ་དེ་ལ་ནི་དེ་འདོད་པ་རྣམས་ལ་སྨོན་པ་མེད་དེ། དཔེར་ན་ཆུ་སྦྲུལ་གྱི་མགོའི་ནོར་བུ་བཞིན་ནོ། །ཐར་པ་འདོད་པ་རྣམས་ལ་ནི་བདག་བུད་ཤིང་ཟད་པའི་མེ་བཞིན་དུ་ཉེ་བར་ལེན་པ་མེད་པར་མྱ་ངན་ལས་འདའ་བར་གྱུར་ན་ཅི་མ་རུང༌། མྱ་ངན་ལས་འདས་པ་བདག་གིར་གྱུར་ན་ཅི་མ་རུང་སྙམ་དུ་སྨོན་པ་ཡོད་པས། དེའི་ཕྱིར་དོན་དམ་པར་ཐར་པ་ནི་ཡོད་པ་ཁོ་ན་ཡིན་ནོ། །འདིར་བཤད་པ། བདག་ནི་ལེན་མེད་མྱ་ངན་འདའ། །མྱང་འདས་བདག་གིར་གྱུར་ཅིག་ཅེས། །གང་དག་འཛིན་པ་དེ་དག་གི །ཉེར་ལེན་ལེགས་པར་ཟིན་མ་ཡིན། །ཐར་པ་འདོད་པ་གང་དག་བདག་དང་བདག་གིར་དམིགས་པ་ལེགས་པར་ཟིན་པ་མ་ཡིན་པ་ལ་འཇུག་པ་དེ་དག་གི་ཉེ་བར་ལེན་པ་ནི་ལེགས་པར་ཟིན་པ་མ་ཡིན་ཏེ། བདག་དང་བདག་གིར་འཛིན་པའི་ཚུལ་གྱིས་མཆོག་ཏུ་བཟུང་ཞིང༌། གནས་པ་ནི་ཐར་པའི་བགེགས་ཡི
Chinese
应作答。如果说是束缚，如果束缚正在解脱，那么束缚和解脱会同时发生。以什么束缚称为束缚，以什么解脱称为解脱，这两者会同时发生，这是不希望的。因此，必须毫无疑问地证实，它是束缚本身，或是解脱本身。如果是这样，那么如前所述的推论会造成损害，因此无法稍作回答。正在产生的事物也是已产生和未产生，或是束缚和未束缚本身。因此，并非没有如前所述的过失。如果说正在产生是明显趋向于产生，但就像束缚马一样，并且辩驳和考察相同，因此无法避免如前所述的过失。如果相对于前一刹那的心，认为无学之心彻底解脱，这也是不合理的。因为束缚和解脱都仅仅是名言，因此所希望的意义会丧失。因此，由于究竟的解脱不合理，因为有对治，所以说“因为有对治”的理由没有成立。并且，如同解脱一样，不知晓知晓的对治没有成立，因此由于没有例子，所以存在论证例子不完整的过失。此处说：究竟的解脱是真实存在的，因为希望它的人们有愿望。此处，对于究竟不存在的事物，希望它的人们没有愿望，例如水蛇头上的宝珠。对于希望解脱的人们来说，如果像木柴燃尽的火焰一样，没有执取而进入寂灭，那该多好啊！如果寂灭成为自己的，那该多好啊！因为有这样的愿望，所以究竟的解脱是真实存在的。此处说：我无取而入寂灭，寂灭成为我的吧。凡是执著的那些，他们的执取没有很好地把握。凡是希望解脱，却执著于我和我所的人，他们的执取并没有很好地把握，因为以执著我和我所的方式来执取和安住，是解脱的障碍。
English
It should be answered. If it is said to be bound, if the bound is being released, then bondage and liberation will occur simultaneously. What is bound is called bondage, and what is released is called liberation, these two will occur simultaneously, which is undesirable. Therefore, it must be undoubtedly proven that it is either bondage itself or liberation itself. If this is the case, then the inferences as stated before will cause harm, so there is no way to answer even slightly. What is being born is also either born and unborn, or bondage and unbondage itself. Therefore, it is not without the faults mentioned earlier. If it is said that what is being born is clearly tending towards birth, but it is like binding a horse, and the refutation and examination are the same, so there is no way to avoid the faults mentioned earlier. If, in relation to the previous moment of mind, it is thought that the mind of non-learning is completely liberated, this is also unreasonable. Because bondage and liberation are merely nominal, therefore the desired meaning will be lost. Therefore, since ultimate liberation is unreasonable, because there is an antidote, the reason for saying "because there is an antidote" is not established. And, like liberation, not knowing the antidote of knowing is not established, so because there is no example, there is also the fault of incomplete proof of the example. Here it is said: Ultimate liberation is truly existent, because those who desire it have wishes. Here, for what is ultimately non-existent, those who desire it have no wishes, like the jewel on the head of a water snake. For those who desire liberation, how wonderful it would be if, like a fire with exhausted firewood, they would enter nirvana without grasping! How wonderful it would be if nirvana became their own! Because there is such a wish, ultimate liberation is truly existent. Here it is said: May I enter nirvana without grasping, may nirvana become mine. Those who grasp, their grasping is not well grasped. Those who desire liberation but cling to self and what belongs to self, their grasping is not well grasped, because grasping and abiding in the manner of clinging to self and what belongs to self is an obstacle to liberation.