Tibetan
། ངེས་པར་མི་གནས་པའི་ཕྱིར་དེ་ལ་བཅིངས་པ་དང་ཐར་པ་འཐད་པར་ག་ལ་འགྱུར། དེ་ལ་འདི་སྙམ་དུ་འདུ་བྱེད་རྣམས་ནི་འཆིང་བར་ཡང་མི་འགྱུར་ཐར་པར་ཡང་མི་འགྱུར་གྱི། སེམས་ཅན་ནི་འཆིང་བ་དང་ཐར་པར་འགྱུར་རོ་སྙམ་ན། དེ་ལ་བཤད་པར་བྱ་སྟེ། སྔ་མ་བཞིན་དུ་སེམས་ཅན་ཡང༌། །མི་འཆིང་གྲོལ་བར་མི་འགྱུར་རོ། །སེམས་ཅན་ཡང་འཆིང་བར་མི་འགྱུར། ཐར་པར་མི་འགྱུར་རོ། །གལ་ཏེ་ཇི་ལྟར་ཞེ་ན། སྔ་མ་བཞིན་དུ་སྟེ། ཇི་ལྟར་སྔར་སེམས་ཅན་རྟག་པ་ལ་ཡང་འཁོར་བ་དང་མྱ་ངན་ལས་འདའ་བ་མི་འཐད་ལ། མི་རྟག་པ་ལ་ཡང་མི་འཐད་པར་བསྟན་པ་དེ་བཞིན་དུ་འདིར་ཡང་སེམས་ཅན་རྟག་པར་མི་འགྱུར་བ་ཡིན་ན་ཡང་འཆིང་བ་མི་འཐད་ཅིང་ཐར་པ་ཡང་མི་འཐད་དོ། །ཅི་སྟེ་འཆིང་བ་དང་ཐར་བར་གྱུར་ན་ནི་འགྱུར་བའི་ཕྱིར་མི་རྟག་པར་འགྱུར་རོ། །སེམས་ཅན་མི་རྟག་པ་ལ་འགོག་པའི་ཆོས་ཅན་ངེས་པར་མི་གནས་པ་ཡང་བཅིང་བ་དང་ཐར་བར་བྱར་མི་ནུས་ཏེ། འདི་ལྟར་འགགས་ཤིང་མེད་པ་ལ་ཅི་ཞིག་བཅིང་ཞིང་ཐར་བར་བྱར་ཡོད་དོ། །འདིར་སྨྲས་པ། སེམས་ཅན་གྱི་ཉེ་བར་ལེན་པ་གང་ཡིན་པ་དེ་ནི་འཆིང་བ་ཞེས་བྱ་ལ་ཉེ་བར་ལེན་པ་གཏན་དུ་ཉེ་བར་ཞི་བ་གང་ཡིན་པ་དེ་ནི་ཐར་བ་ཞེས་བྱ་ཞིང༌། སེམས་ཅན་ཡང་རྟག་པ་དང་མི་རྟག་པ་ཉིད་དུ་བརྗོད་པར་བྱ་བ་མ་ཡིན་པས་དེའི་ཕྱིར་སེམས་ཅན་རྟག་པ་དང་མི་རྟག་པའི་སྐྱོན་དང་བྲལ་བ་ལ་བཅིངས་པ་དང་ཐར་པ་འཐད་དོ། །བཤད་པ། གལ་ཏེ་ཉེ་བར་ལེན་འཆིང་ན། །ཉེ་བར་ལེན་བཅས་འཆིང་མི་འགྱུར། །གལ་ཏེ་ཉེ་བར་ལེན་པ་འཆིང་བ་ཡིན་ན་དེ་ལྟ་ན་མི་ཞིག་སེམས་ཅན་ཉེ་བར་ལེན་པ་དང་བཅས་པ་ནི་འཆིང་བར་མི་འགྱུར་རོ། །ཅིའི་ཕྱིར་ཞེ་ན། བཅིངས་ཟིན་པ་ཁོ་ནའི་ཕྱིར་ཏེ། འདི་ལྟར་བཅིངས་ཟིན་ན་ཡང་བཅིང་བར་བྱ་ཅི་དགོས། དེ་ཡང་འདི་སྙམ་དུ་ཉེ་བར་ལེན་པ་མེད་པ་ཁོ་ན་འཆིང་བར་འགྱུར་ རོ་སྙམ་ན། དེ་ལ་བཤད་པར་བྱ་སྟེ། ཉེ་བར་ལེན་མེད་མི་འཆིང་སྟེ། ཉེ་བར་ལེན་པ་མེད་ན་ཡང་དེ་ལ་འཆིང་བ་མི་འཐད་དེ། །འདི་ལྟར་ཡང་ཉེ་བར་ལེན་པ་མེད་པ་གང་གདགས་སུ་མེད་པ་ཐ་སྙད་གདགས་སུ་མེད་པ་གསལ་བར་བྱེད་པ་མེད་པ་དེ་ཇི་ལྟར་ཡོད་པར་འགྱུར། གང་མེད་པ་དེ་ཇི་ལྟར་ཉེ་བར་ལེན་པས་འཆིང་བར་འགྱུར་ཏེ། དེའི་ཕྱིར་སེམས་ཅན་ཉེ་བར་ལེན་པ་མེད་པ་ཡང་ཉེ་བར་ལེན་པས་འཆིང་བར་མི་འཐད་དོ། །འོ་ན་ད་ཁྱོད་ཀྱི་སེམས་ཅན་གནས་སྐབས་གང་ཞིག་འཆིང་བར་འགྱུར་བ་དེ་ད་སྨྲོས་ཤིག །འདིར་སྨྲས་པ། ཉེ་བར་ལེན་པ་འཆིང་བ་ནི་རེ་ཞིག་གསལ་བར་ཡོད་དེ། འདིས་འཆིང་བར་བྱེད་པས་ན་འཆིང་བ་ཞེས་བྱའོ། །དེ་ལྟར་འཆིང་བ་ཡོད་པའི་ཕྱིར་གང་དེས་བཅིང་བར་བྱ་བ་ཡང་ཡོད་པ་ཁོ་ན་ཡིན་ནོ། །བཤད་པ། གལ་ཏེ་བཅིངས་བའི་སྔ་རོལ་ན། །འཆིང་བ་ཡོད་ན་འཆིང་ལ་རག །དེ་ཡང་མེད་དེ། གལ་ཏེ་བཅིངས་པ་དེ་བས་སྔ་རོལ་ན་ཉེ་བར་ལེན་པ་འཆིང་བ་དེ་ཡོད་པར་གྱུར་ན་ནི་ཁྱོད་འདོད་པ་ལྟར་ཉེ་བར་ལེན་པས་འཆིང་བས་འཆིང་བར་འགྱུར་ལ་རག་ན། བཅིངས་པའི་སྔ་རོལ་ན་དེ་ཡང་མེད་དེ། འདི་ལྟར་ཉེ་བར་མ་བླངས་པ་ཇི་ལྟར་ཉེ་བར་ལེན་པ་ཡིན་པར་འགྱུར། བཅིངས་པའི་སྔ་རོལ་ན་མེད་པ་གང་ཡིན་པ་དེས་ཇི་ལྟར་འཆིང་བར་འགྱུར་ཏེ། དེ་ལྟ་བས་ན་ཉེ་བར་ལེན་པ་ཡང་འཆིང་བ་མ་ཡིན་ནོ། །ལྷག་མ་ནི། སོང་དང་མ་སོང་བགོམ་པས་བསྟན། འཆིང་བ་མི་འཐད་པའི་ལྷག་མ་གང་དག་ཡིན་པ་དེ་དག་ནི་སོང་བ་དང་མ་སོང་བ་དང་བགོམ་པ་དག་གིས་བསྟན་པར་ཁོང་དུ་ཆུད་པར་བྱ་སྟེ། ཇི་ལྟར་སོང་བ་ལ་འགྲོ་བ་མེད་པ་དང་མ་སོང་བ་ལ་ཡང་མེད་བགོམ་པ་ལ་ཡང་མེད་པ་དེ་བཞིན་དུ། བཅིངས་པ་ཡང་མི་འཆིང་མ་བཅིངས་པ་ཡང་མི་འཆིང༌། འཆིང་བཞིན་པ་ཡང་མི་འཆིང་ངོ༌། །ཇི་ལྟར་སོང་བ་ལ་ཡང་འགྲོ་བའི་རྩོམ་པ་མི་འཐད་མ་སོང་བ་ལ་ཡང་མི་འཐད་བགོམ་པ་ལ་ཡང་མི་འཐད་པ་དེ་བཞིན་དུ། བཅིངས་པ་ལ་འཆིང་བའི་རྩོམ་པ་མི་འཐད་མ་བཅིངས་པ་ལ་ཡང་མི་འཐད། འཆིང་བ་ཞིག་པ་ལ་ཡང་མི་འཐད་དོ། །འདིར་སྨྲས་པ། རེ་ཞིག་ཐར་པ་ནི་བཅོམ་ལྡན་འདས་ཀྱིས་བསྟན་པའི་དབང་དུ་བྱས་པ་སྟེ་འགྲོ་བ་རྣམ་པར་ཐར་པར་བྱ་ བའི་ཕྱིར་དེ་བཞིན་གཤེགས་པ་འཇིག་རྟེན་དུ་འབྱུང་བས། དེའི་ཕྱིར་རེ་ཞིག་ཐར་པ་ནི་ཡོད་དོ། །མ་བཅིངས་པ་ལ་ཡང་ཐར་པ་མེད་པས་བཅིངས་པ་ཡང་ཡོད་པ་ཁོ་ན་ཡིན་ནོ། །བཤད་པ་གལ་ཏེ། ཐར་པ་ཉིད་འཐད་ན་ནི་བཅིངས་པ་ཡང་ཡོད་པར་འགྱུར་གྲང་ན། ཐར་པ་མི་འཐད་པས་བཅིངས་པ་འཐད་པར་ག་ལ་འགྱུར། ཇི་ལྟར་ཞེ་ན། གང་གི་ཕྱིར། རེ་ཞིག་བཅིངས་པ་མི་འགྲོལ་ཏེ། །འདི་ལ་རེ་ཞིག་བཅིངས་པ་གང་ཡིན་པ་དེ་ནི་མི་འགྲོལ་ལོ། །ཅིའི་ཕྱིར་ཞེ་ན། འདི་ལྟར་བཅིངས་པ་གང་བཅིངས་པའི་གནས་ཉིད་ལ་འདུག་པ་དེ་ཇི་ལྟར་གྲོལ་བར་འཐད་པར་འགྱུར། ཅི་སྟེ་བཅིངས་པ་ཉིད་འགྲོལ་བར་འགྱུར་ན་ནི་དེ་ལྟ་ན་འགའ་ཡང་མ་གྲོལ་བར་མི་འགྱུར་བས་དེ་ནི་མི་འདོད་དེ། དེ་ལྟ་བས་ན་རེ་ཞིག་བཅིངས་པ་མི་འགྲོལ་ལོ། །སྨྲས་པ། བཅིངས་པ་འཆིང་བ་དང་བྲལ་བ་གང་ཡིན་པ་དེ་གྲོལ་བ་ཡིན་ནོ། །བཤད་པ། དེ་ལ་ཡང་དེ་ཉིད་དེ་བཅིངས་པ་ལ་ནི་འཆིང་བ་དང་བྲལ་བ་མི་འཐད་དེ་བཅིངས་པ་ཁོ་ནའི་ཕྱིར་རོ། །སྨྲས་པ། འོ་ན་འ
Chinese
因为必定不住留，所以对它来说，束缚和解脱怎么会合理呢？对此如果认为诸行既不会变成束缚，也不会变成解脱，而是众生会变成束缚和解脱，那么，对此应当说：如前一样，众生也，不束缚，不会解脱。众生也不会变成束缚，不会变成解脱。如果问：怎么会这样呢？如前一样，就像先前已显示，对于恒常的众生来说，轮回和寂灭不合理，对于无常的众生来说也不合理一样，在此也是一样，如果众生不是恒常，那么束缚不合理，解脱也不合理。如果变成束缚和解脱，那么因为变化，就会变成无常。对于无常的众生来说，具有坏灭之法，必定不住留，也不能被束缚和解脱，像这样，对于已灭尽和不存在的事物，有什么可以被束缚和解脱的呢？这里说到：众生的近取是什么，那就是所谓的束缚，而近取永远寂灭是什么，那就是所谓的解脱，而且众生也不是可以被说成是恒常和无常的，因此，对于远离恒常和无常过失的众生来说，束缚和解脱是合理的。解释说：如果近取是束缚，那么具有近取不会变成束缚。如果近取是束缚，那么这样一来，一个人具有众生的近取就不会变成束缚了。为什么呢？因为仅仅是已经束缚的缘故，像这样，如果已经束缚了，又何必再去束缚呢？又如果认为仅仅是没有近取才会变成束缚，那么，对此应当说：没有近取不会束缚，如果没有近取，那么对它来说束缚是不合理的。像这样，没有近取，什么是不可施设的，什么是不可言说的，什么是没有显现的，那怎么会存在呢？什么不存在，那怎么会被近取所束缚呢？因此，众生没有近取，也不会被近取所束缚。那么现在请说，你的众生在什么情况下会变成束缚呢？这里说到：近取是束缚，暂时是明显存在的，用这个来束缚。
English
Since it is definitely impermanent, how can bondage and liberation be reasonable for it? If one thinks that formations do not become bondage or liberation, but sentient beings become bondage and liberation, then, it should be said to that: Just like before, sentient beings also, do not bind, will not be liberated. Sentient beings also will not become bondage, will not become liberation. If asked: How is that so? Just like before, just as it was previously shown that for a permanent sentient being, cyclic existence and nirvana are not reasonable, and for an impermanent one, they are also not reasonable, so too here, if a sentient being is not permanent, then bondage is not reasonable, and liberation is also not reasonable. If it becomes bondage and liberation, then because of change, it will become impermanent. For an impermanent sentient being, having the nature of cessation, and definitely not abiding, it is also not possible to be bound and liberated, like this, for something that has ceased and does not exist, what can be bound and liberated? Here it is said: What is the clinging to a sentient being, that is called bondage, and what is the complete pacification of clinging, that is called liberation, and sentient beings also cannot be spoken of as permanent or impermanent, therefore, for sentient beings who are free from the faults of permanence and impermanence, bondage and liberation are reasonable. Explaining: If clinging is bondage, then having clinging will not become bondage. If clinging is bondage, then in that case, a person having the clinging of sentient beings will not become bondage. Why? Because it is only already bound, like this, if it is already bound, why is it necessary to bind again? And if one thinks that only the absence of clinging will become bondage, then, it should be said to that: The absence of clinging does not bind, if there is no clinging, then bondage is not reasonable for it. Like this, without clinging, what is un-imputable, what is un-speakable, what is without manifestation, how can that exist? What does not exist, how can that be bound by clinging? Therefore, a sentient being without clinging will also not be bound by clinging. So now please say, in what state of your sentient being will it become bondage? Here it is said: Clinging is bondage, it is temporarily clearly present, using this to bind.
Chinese
因此称为束缚。既然有束缚，那么被束缚的事物也必然存在。阐释：如果束缚之前，有束缚则依赖于束缚。那也是没有的。如果被束缚之物更早之前，执取束缚的近取存在，那么如你所愿，近取依赖于束缚而束缚。被束缚之前那也是没有的。这样没有执取，怎能成为执取？被束缚之前不存在的事物，怎能束缚？因此近取也不是束缚。其余的，已去和未去以衡量来显示。哪些是不合理的束缚的其余部分，那些应当通过已去、未去和衡量来理解。如同已去没有去，未去也没有，衡量也没有一样。被束缚的也不束缚，未被束缚的也不束缚，正在束缚的也不束缚。如同已去也没有去的开始，未去也没有，衡量也没有一样。被束缚的也没有束缚的开始，未被束缚的也没有，束缚正在消失的也没有。此处说：暂且解脱是依世尊所说而立，为了使有情解脱，如来出现于世。因此暂且解脱是存在的。未被束缚的也没有解脱，因此被束缚的也必然存在。阐释：如果解脱本身合理，那么被束缚的也应该存在，如果解脱不合理，那么被束缚的怎么会合理呢？为什么呢？因为，暂且被束缚的不会解脱。在此，暂且被束缚的那个是不会解脱的。为什么呢？这样，被束缚的停留在被束缚的状态，怎么能合理地解脱呢？如果被束缚的本身能够解脱，那么这样就不会有未解脱的，那是不希望的。因此，暂且被束缚的不会解脱。说：被束缚的与束缚分离的那个是解脱。阐释：对于那个也是同样的，对于被束缚的来说，与束缚分离是不合理的，因为仅仅是被束缚的。说：那么
English
Therefore, it is called bondage. Since there is bondage, there must also be something to be bound. Explanation: If before being bound, having bondage depends on bondage. That is also not the case. If before being bound, the clinging to bondage exists, then as you wish, clinging depends on bondage to bind. Before being bound, that is also not the case. How can there be clinging when there is no clinging? How can something that does not exist before being bound bind? Therefore, clinging is also not bondage. The rest is shown by measuring what has gone and what has not gone. The remaining parts of unreasonable bondage should be understood through what has gone, what has not gone, and measuring. Just as there is no going in what has gone, and there is none in what has not gone, and there is none in measuring. The bound does not bind, the unbound does not bind, and the binding does not bind. Just as there is no beginning of going in what has gone, and there is none in what has not gone, and there is none in measuring. There is no beginning of binding in the bound, and there is none in the unbound, and there is none in the binding that is disappearing. Here it is said: For the time being, liberation is established according to what the Blessed One has taught, because the Tathagata appears in the world to liberate beings. Therefore, for the time being, liberation exists. There is no liberation for the unbound, therefore the bound must also exist. Explanation: If liberation itself is reasonable, then the bound should also exist, but if liberation is unreasonable, how can the bound be reasonable? Why? Because, for the time being, the bound will not be liberated. Here, that which is bound for the time being will not be liberated. Why? Thus, how can that which is bound, remaining in the state of being bound, reasonably be liberated? If the bound itself could be liberated, then there would be no unliberated, which is not desired. Therefore, for the time being, the bound will not be liberated. It is said: That which is bound and separated from bondage is liberation. Explanation: For that too, it is the same, for the bound, separation from bondage is unreasonable, because it is merely bound. It is said: Then