Tibetan
མ་ཡང་འཐད་པར་མི་འགྱུར་རོ། །འདི་ལྟར་འགྱུར་བའི་གཉེན་པོ་ནི་རང་བཞིན་ཡིན་པས་དེའི་ཕྱིར་རང་བཞིན་ནི་མི་འགྱུར་བར་རྟག་པར་འགྱུར་བའི་རིགས་ན། ཞེས་མ་བཤད་དམ། དེའི་ཕྱིར་དངོས་པོ་རྣམས་ཀྱི་མེད་པ་ཉིད་ཀྱང་མི་འཐད་དོ། །དངོས་པོ་རྣམས་ལ་ཡོད་པ་དང་མེད་པ་ཉིད་དུ་ལྟ་བ་ལ་སྐྱོན་གཞན་འདིར་ཡང་ཐལ་བར་འགྱུར་ཏེ། ཡོད་ཅེས་བྱ་བ་རྟག་པར་འཛིན། །མེད་ཅེས་བྱ་བ་ཆད་པར་ལྟ། །དེ་ཕྱིར་ཡོད་དང་མེད་པ་ལ། །མཁས་པས་གནས་པར་མི་བྱའོ། །དངོས་པོ་ཡོད་དོ་ཞེས་དངོས་པོར་ལྟ་བ་དེ་ལ་ནི་རྟག་པར་འཛིན་པར་ཐལ་བར་འགྱུར་ལ། དངོས་པོ་མེད་དོ་ཞེས་མེད་པར་ལྟ་བ་དེ་ལ་ནི་ཆད་པར་ལྟ་བར་ཐལ་བར་འགྱུར་བས། དེ་གཉི་ག་ཡང་དོན་མེད་པ་དང་གནོད་པར་འགྱུར་བ་ཡིན་ནོ། །དེའི་ཕྱིར་ཡོད་པ་དང་མེད་པ་ཉིད་དུ་ལྟ་ན་རྟག་པ་དང་ཆད་པར་ལྟ་བར་ཐལ་བར་འགྱུར་བས། དེ་ཡང་དོན་མེད་པ་དང་གནོད་པར་འགྱུར་བས། དེའི་ཕྱིར་མཁས་པ་དེ་ཁོ་ན་རྟོགས་པར་འདོད་པ་འཁོར་བའི་དགོན་པ་ ལས་རྒལ་བར་འདོད་པས་ཡོད་པ་ཉིད་དང་མེད་པ་གནས་པར་མི་བྱའོ། །སྨྲས་པ། ཡོད་པ་ཉིད་དང་མེད་པ་ཉིད་དུ་ལྟ་ན་ཇི་ལྟར་རྟག་པ་དང་ཆད་པར་ལྟ་བའི་སྐྱོན་དུ་ཐལ་བར་འགྱུར། བཤད་པ། གང་ཞིག་ངོ་བོ་ཉིད་ཡོད་པ། །དེ་ནི་མེད་པ་མིན་པས་རྟག །སྔོན་བྱུང་ད་ལྟར་མེད་ཅེས་པ། །དེས་ན་ཆད་པར་ཐལ་བར་འགྱུར། །འདི་ལྟར་གང་ཞིག་ངོ་བོ་ཉིད་ཀྱིས་ཡོད་པ་དེ་ནི་ཕྱིས་མེད་པ་ཉིད་དུ་མི་འཐད་དེ། རང་བཞིན་ནི་མི་འགྱུར་བས་དེའི་ཕྱིར་ཡོད་པ་ཉིད་དུ་ལྟ་བ་ལས་རྟག་པར་ལྟ་བར་འགྱུར་རོ། །དངོས་པོ་དེ་སྔོན་དུ་བྱུང་བ་ལ་ད་ལྟར་མེད་དོ་ཞེས་དངོས་པོ་ཡོད་པ་ལ་འཇིག་པར་ལྟ་བ་དེས་ན་ཆད་པར་ལྟ་བར་འགྱུར་རོ། །དེ་ལྟར་གང་གི་ཕྱིར་དངོས་པོ་རྣམས་ལ་ཡོད་པ་ཉིད་དང་མེད་པ་ཉིད་དུ་ལྟ་བ་སྐྱོན་དུ་མར་འགྱུར་བ་དེའི་ཕྱིར་དངོས་པོ་རྣམས་ངོ་བོ་ཉིད་མེད་པ་ཞེས་བྱ་བ་དེ་ནི་དེ་ཁོ་ན་མཐོང་བ་སྟེ་དབུ་མའི་ལམ་ཡིན་ལ་དེ་ཉིད་དོན་དམ་པ་འགྲུབ་པ་ཡིན་ནོ། །དངོས་པོ་དང་དངོས་པོ་མེད་པ་བརྟག་པ་ཞེས་བྱ་བ་སྟེ་རབ་ཏུ་བྱེད་པ་བཅོ་ལྔ་པའོ།། །།དབུ་མ་རྩ་བའི་འགྲེལ་པ་བུད་དྷ་པཱ་ལི་ཏ། བམ་པོ་དྲུག་པ། འདིར་སྨྲས་པ། དངོས་པོ་དང་དངོས་པོ་མེད་པར་མཐོང་བ་མེད་པ་གང་ལ་འགའ་ཡང་འཁོར་བ་དང་མྱ་ངན་ལས་འདས་པ་དང་བཅིང་བ་དང་ཐར་པར་མི་འཐད་པར་དེ་ཇི་ལྟར་དེ་ཁོ་ན་ཡིན། དངོས་པོ་དང་དངོས་པོ་མེད་པར་མཐོང་བ་ཡོད་ན། དེ་དག་ཐམས་ཅད་འཐད་པས་དངོས་པོ་དང་དངོས་པོ་མེད་པར་མཐོང་བ་ཉིད་དེ་ཁོ་ན་མཐོང་བ་ཡིན་ནོ། །བཤད་པ། གང་ལ་དངོས་པོ་དང་དངོས་པོ་མེད་པར་མཐོང་བ་དེ་ལ་དེ་དག་ཐམས་ཅད་མི་འཐད་དོ། །གལ་ཏེ་ཇི་ལྟར་ཞེ་ན། འདི་ལ་དངོས་པོར་སྨྲ་བ་དག་དངོས་པོ་དག་ཏུ་ཡོངས་སུ་རྟོག་པ་ན་འདུ་བྱེད་རྣམས་དང་སེམས་ཅན་ལ་དངོས་པོར་ཡོངས་སུ་རྟོག་གྲང་ན། དེ་དག་ལ་དངོས་པོར་ཡོངས་སུ་རྟོག་པ་ན་རྟག་པའམ། མི་རྟག་པར་ཐལ་བར་འགྱུར་རོ། །དེ་ལ། གལ་ཏེ་འདུ་བྱེད་འཁོར་ཞེ་ན། །དེ་དག་རྟག་ན་མི་འཁོར་ཏེ། །མི་རྟག་ན་ཡང་འཁོར་མི་འགྱུར། །སེམས་ཅན་ལ་ཡང་རིམ་འདི་མཚུངས། །དེ་ལ་གལ་ཏེ་རེ་ཞིག་འདུ་བྱེད་རྣམས་འཁོར་བར་ཡོངས་སུ་རྟོག་ན་དེ་མི་འཐད་དེ། ཅིའི་ཕྱིར་ཞེ་ན། འདི་ལྟར། དེ་དག་རྟག་ན་མི་འཁོར་ཏེ། །མི་རྟག་ན་ཡང་འཁོར་མི་འགྱུར། །རེ་ཞིག་འདུ་ བྱེད་རྣམས་རྟག་ན་མི་འཁོར་ཏེ། ཅིའི་ཕྱིར་ཞེ་ན། རྟག་པ་དག་ནི་མི་འགྱུར་བའི་ཕྱིར་རོ། །འདི་ལ་གང་རྒྱུད་ཀྱི་རྒྱུན་གྱིས་དེ་དང་དེར་སྐྱེ་བ་དང་འགག་པ་དེ་ནི་འཁོར་བ་ཞེས་བྱ་བ་ན། འདུ་བྱེད་རྟག་པ་མི་འགྱུར་བ་རྣམས་ནི་འབྱུང་བ་དང་འཇིག་པའི་ཆོས་ཅན་ཉིད་དུ་མི་འཐད་པས། དེའི་ཕྱིར་འདུ་བྱེད་རྣམས་མི་རྟག་ན་མི་འཁོར་རོ། །འདུ་བྱེད་རྣམས་མི་རྟག་པ་ན་ཡང་མི་འཁོར་ཏེ། འདི་ལྟར་འདི་ན་འདུ་བྱེད་གང་ཁོ་ན་དག་འགག་པ་དེ་དག་ཁོ་ན་ཡང་གཞན་དུ་མི་སྐྱེ་བས། དེའི་ཕྱིར་གཏན་དུ་འགགས་པ་རྣམས་ལ་འཁོར་བ་མི་འཐད་པས་དེའི་ཕྱིར་འདུ་བྱེད་རྣམས་མི་རྟག་ན་ཡང་མི་འཁོར་ཏེ། དེ་ལྟར་རེ་ཞིག་འདུ་བྱེད་ཀྱི་མིང་ཅན་གྱི་དངོས་པོ་རྟག་པ་དང༌། མི་རྟག་པ་རྣམས་འཁོར་བར་མི་འཐད་དོ། །དེ་ལ་འདི་སྙམ་དུ་འདུ་བྱེད་རྣམས་ནི་མི་འཁོར་གྱི་སེམས་ཅན་ནི་འཁོར་བར་སེམས་ན། དེ་ལ་བཤད་པར་བྱ་སྟེ། སེམས་ཅན་ལ་ཡང་རིམ་འདི་མཚུངས། །འདུ་བྱེད་རྣམས་ལའང་འཁོར་བ་མི་འཐད་པར་བསྟན་པའི་རིམ་པ་གང་ཡིན་པ་དེ་ཉིད་སེམས་ཅན་ལ་ཡང་མཚུངས་ཏེ། འདི་ལྟར་སེམས་ཅན་ཡང་རྟག་པའམ་མི་རྟག་པ་ཞིག་འཁོར་བར་འགྱུར་གྲང་ན། དེའི་ཕྱིར་དེ་ལ་ཡང་རྟག་པ་ལ་ནི་འཁོར་བ་མི་འཐད་དེ། མི་འགྱུར་བའི་ཕྱིར་རོ། །མི་རྟག་པ་ལ་ཡང་འཁོར་བ་མི་འཐད་དེ་བསྒྲིམ་མི་དགོས་པར་གཏན་དུ་འགགས་པའི་ཕིར་རོ། །འདིར་སྨྲས་པ། རིམ་པ་དེ་ནི་སེམས་ཅན་འཁོར་བ་ལ་མཚུངས་པ་མ་ཡིན་ཏེ། འདི་ལྟར་སེམས་ཅན་ནི་ཕུང་པོ་དང་སྐྱེ་མཆེད་དང་ཁམས་རྣམས་ལས་དེ་ཉིད་དང༌། གཞན་ཉིད་དུ་བརྗོད་པར་བྱ་བ་མ་ཡིན་ཞིང་རྟག་པ་དང་མི་རྟག་པ་ཉིད་དུ་ཡང་བརྗོད་པར་བྱ་བ་མ་ཡིན་པས། དེའི་ཕྱིར་སེམས་ཅན་རྟག་པ་དང་མི་རྟག་པའི་སྐྱོན་དང་བྲལ་བ་འཁོར་རོ། །བཤད་པ། གལ་ཏེ་གང་ཟག་འཁོར་ཞེ་ན། །ཕུང་པོ་སྐྱེ་མཆེད་ཁམས་རྣམས་ལ། །དེ་ནི་རྣམ་པ་ལྔས་བཙལ་ན། །མེད་ན་གང་ཞིག་འཁོར་བར་འགྱུར། །གལ་ཏེ་འདི་ལྟར་གང་ཟག་འཁོར་བར་སེམས་ན། དེ་ནི་ཆེས་ཤིན་ཏུ་མི་འཐད་དེ། ཅིའི་ཕྱིར་ཞེ་ན། གང་གི་ཕྱིར་ཕུང་པོ་དང་སྐྱེ་མཆེད་དང་ཁམས་ལ་དེ་རྣམ་པ་ལྔས་བཙལ་ན་མེད་པའི་ཕྱིར་ཏེ། །ཁྱོད་ཀྱི་རང་དགའ་གང་ཟག་དགོས་པ་མེད་པ་རི་དྭགས་ བཅོས་མ་ལྟ་བུ་ཡོངས་སུ་བརྟགས་པ་གང་ཡིན་པ་དེ་ནི་ཕུང་པོ་དང་སྐྱེ་མཆེད་དང་ཁམས་ལ་རྣམས་པ་ལྔས་བཙལ་ན་དམིགས་སུ་མེད་དེ། གང་རྣམ་པ་ལྔས་བཙལ་ན་དམིགས་སུ་མེད་པ་དེ་རྣམས་གཞན་གང་གིས་ཡོད་པར་བཟུང་སྟེ། དེའི་ཕྱིར་དེ་ནི་མེད་པ་ཁོ་ན་ཡིན་ནོ། །དེ་མེད་ན་གང་ཞིག་འཁོར་བར་འཁོར་བ་དེ་སྨྲོས་ཤིག ། ཡང་གཞན་ཡང༌། ཉེ་བར་ལེན་ནས་ཉེར་ལེན་པར། །འཁོར་ན་སྲིད་པ་མེད་པར་འགྱུར། །སྲིད་མེད་ཉེ་བར་ལེན་མེད་ན། །དེ་གང་ཅི་ཞིག་འཁོར་བར་འགྱུར། །གལ་ཏེ་གང་ཟག་འཁོར་རོ་ཞེས་བརྟགས་ན། དེ་ལྟ་ན་དེ་ཉེ་བར་ལེན་པ་ནས། ཉེ་བར་ལེན་པ་གཞན་དུ་འཁོར་བ་ན་སྲིད་པ་མེད་པར་འགྱུར་རོ། །ཅིའི་ཕྱིར་ཞེ་ན། འདི་ལྟར་ཉེ་བར་ལེན་པའི་དབང་གིས་སྲིད་པར་གདགས་པ་ཡིན་ན། དེའི་ཉེ་བར་ལེན་པ་དེ་ཡང་ཉེ་བར་ལེན་པའི་བར་སྐབས་སུ་འཇུག་པ་ལ་དེ་མེད་ན་གང་གིས་སྲིད་པར་གདགས་པར་འགྱུར་ཏེ། དེའི་ཕྱིར་དེ་ལ་ཉེ་བར་ལེན་པ་མེད་པའི་ཕྱིར། སྲིད་པ་མེད་པར་ཐལ་བར་འགྱུར་རོ། །གང་སྲིད་པ་མེད་པ་ཉེ་བར་ལེན་པ་མེད་པ་གསལ་བར་བྱེད་པ་མེད་པ་ཐ་སྙད་གདགས་པ་མེད་པ་དེ་གང་ཡིན་ཞིང་ཉེ་བར་ལེན་པ་གང་དུ་འཁོར་བར་འགྱུར་ཏེ། གང་གི་ཚེ་མ་བླངས་པ་ལ་ཉེ་བར་ལེན་པ་ཉིད་ཀྱང་མེད་དོ། །སྨྲས་པ། དེ་ནི་བར་མ་དོའི་སྲིད་པས་ཉེ་བར་ལེན་པ་དང་བཅས་པ་ཁོ་ན་ཡིན་པས། དེའི་ཕྱིར་ཉེ་བར་ལེན་པ་དང་བཅས་པ་ཁོ་ནས་སྲིད་པ་གཞན་ལེན་པས་སྲིད་པ་མེད་པར་མི་འགྱུར་རོ། །བཤད་པ། གང་ཉེ་བར་ལེན་པ་འདི་བོར་ནས་བར་མདོའི་སྲིད་པའི་ཉེ་བར་ལེན་པས་འཕོ་བ་དང་བར་མདོའི་སྲིད་པའི་ཉེ་བར་ལེན་པ་ཡང་བོར་ནས་དེ་ལས་གཞན་པའི་ཉེ་བར་ལེན་པར་འཕོ་བ་དེ་ལ་ཡང་དེའི་བར་སྐབས་ན་སྲིད་པ་མེད་པ་དང༌། ཉེ་བར་ལེན་པ་མེད་པར་འགྱུར་བ་དེ་ཉིད་སོ་ན་གནས་བཞིན་ནས། དེའི་ཕྱིར་སེམས་ཅན་ཡང་འཁོར་བར་མི་འཐད་དོ། །དེ་ནི། འདུ་བྱེད་མྱ་ངན་འདའ་བར་ནི། །ཇི་ལྟ་བུར་ཡང་མི་འཐད་དོ། །འདུ་བྱེད་རྣམས་མྱ་ངན་ལས་འདའ་བར་ནི་ཇི་ལྟ་
Chinese
也不合理。像这样转变的对治是自性，因此自性是不变的，是常恒的体性，不是这样说吗？因此，事物诸法的无有性也不合理。观察事物诸法的有和无，在这里也会有其他的过失，即：所谓“有”则执为常，所谓“无”则视为断。因此，对于有和无，智者不应安住。如果认为事物是“有”，那么就会陷入执着常有的过失；如果认为事物是“无”，那么就会陷入视为断灭的过失。这两种观点都是无意义且有害的。因此，如果执着于有和无，就会陷入执着常和断的过失，而这又会导致无意义和有害的结果。因此，那些渴望证悟真理、渴望超越轮回苦海的智者，不应安住于有和无的观念之中。有人问：如果执着于有和无，怎么会陷入执着常和断的过失呢？回答说：凡是自性存在的，它就不会是无，因此是常；如果说先前存在而现在不存在的，那么就会陷入断灭的过失。像这样，凡是自性存在的，它后来就不可能是无，因为自性是不变的，因此执着于有就会导致执着于常。如果说某个事物先前存在而现在不存在，即认为存在的事物已经毁灭，那么就会导致执着于断。因此，由于执着于事物诸法的有和无会导致过失，所以说事物诸法是无自性的，这才是正确的见解，即中观之道，也只有这样才能成就胜义谛。事物和事物无有之观察，即第十五品。邬摩根本释 बुद्धपालिता（佛护论师），第六卷。这里说到，如果认为事物和事物无有是不存在的，那么对于任何轮回、涅槃、束缚和解脱都不合理，那怎么会是真理呢？如果认为事物和事物无有是存在的，那么所有这些都合理，因为认为事物和事物无有
English
It is also not reasonable. The antidote to such transformation is self-nature, therefore, isn't it said that self-nature is immutable and of a permanent nature? Therefore, the non-existence of things is also unreasonable. Holding onto things as existing or non-existing leads to another fault here: 'What is called 'existing' is grasped as permanent; what is called 'non-existing' is seen as annihilation. Therefore, the wise should not abide in existence and non-existence.' To see things as 'existing' leads to the fault of grasping at permanence. To see things as 'non-existing' leads to the fault of viewing them as annihilation. Both of these are meaningless and harmful. Therefore, if one holds onto existence and non-existence, one will fall into the fault of viewing them as permanence and annihilation, which is also meaningless and harmful. Therefore, the wise who desire to realize the truth and transcend the wilderness of samsara should not abide in existence or non-existence. Question: If one holds onto existence and non-existence, how does one fall into the fault of viewing them as permanence and annihilation? Answer: 'Whatever has inherent existence is not non-existent, therefore it is permanent. To say that something existed before but does not exist now leads to the fault of annihilation.' Like this, whatever exists by its own nature cannot later be non-existent, because self-nature is immutable, therefore holding onto existence leads to holding onto permanence. To say that something existed before but does not exist now, that is, to view an existing thing as destroyed, leads to viewing it as annihilation. Therefore, since holding onto existence and non-existence of things leads to faults, it is said that things are without inherent existence, which is the correct view, that is, the Middle Way, and only in this way can the ultimate truth be accomplished. Examination of things and non-things, which is the fifteenth chapter. Commentary on the Root Verses of the Middle Way by Buddhapālita, Volume Six. Here it is said that if seeing things and non-things as non-existent, then neither samsara, nirvana, bondage, nor liberation are reasonable, so how can that be the truth? If seeing things and non-things as existent, then all of these are reasonable, because seeing things and non-things
Chinese
仅仅是看见那个罢了。宣说：对于见到事物和非事物的人来说，所有这些都是不合理的。如果问怎样不合理呢？对于那些在此处说事物的人来说，当他们完全执着于事物时，如果他们完全执着于有为法和有情为事物，那么，当他们完全执着于这些为事物时，就会陷入常或无常的过失。对此，如果说有为法是流转的，那么，如果它们是常的，就不会流转；如果它们是无常的，也不会流转。有情也是同样的次第。对此，如果暂时完全执着于有为法是流转的，那是不合理的。为什么呢？就像这样：如果它们是常的，就不会流转；如果它们是无常的，也不会流转。暂时如果诸有为法是常的，就不会流转，为什么呢？因为常法是不变的缘故。在此，所谓流转，是指以相续的连续性，在那里和那里生起和灭亡。因此，常的有为法，不变的有为法，不可能是生起和坏灭的法性。因此，如果诸有为法是无常的，就不会流转。如果诸有为法是无常的，也不会流转。就像这样，在此，哪些有为法灭亡了，那些有为法也不会在其他地方生起。因此，对于完全灭亡的事物来说，流转是不合理的。因此，如果诸有为法是无常的，也不会流转。这样，暂时名为有为法的事物，常的和无常的，都不可能是流转的。对此，如果有人认为有为法不是流转的，而有情是流转的，那么，就应当对他说：有情也是同样的次第。对于有为法来说，已经显示了流转是不合理的，同样的次第也适用于有情。就像这样，如果是有情，那么常或无常的事物会流转吗？因此，对于有情来说，常的事物是不可能流转的，因为它们是不变的缘故。对于无常的事物来说，流转也是不可能的，因为不需要整理就完全灭亡了。这里有人说：那个次第与有情流转是不相同的。就像这样，有情不是可以从蕴、处、界中说为同一或他异的，也不是可以被说为常或无常的。因此，
English
It is just seeing that. Explanation: For those who see things and non-things, all these are unreasonable. If asked how is it unreasonable? For those who speak of things here, when they are completely attached to things, if they completely attach to conditioned phenomena and sentient beings as things, then, when they are completely attached to these as things, they will fall into the fault of being permanent or impermanent. Regarding this, if it is said that conditioned phenomena are revolving, then, if they are permanent, they will not revolve; if they are impermanent, they will not revolve either. Sentient beings are also the same order. Regarding this, if one temporarily completely clings to the idea that conditioned phenomena are revolving, that is unreasonable. Why? Like this: If they are permanent, they will not revolve; if they are impermanent, they will not revolve either. Temporarily, if all conditioned phenomena are permanent, they will not revolve, why? Because permanent things are unchanging. Here, what is called revolving is the continuous arising and ceasing there and there through the continuity of the stream. Therefore, permanent conditioned phenomena, unchanging conditioned phenomena, cannot be the nature of arising and destruction. Therefore, if all conditioned phenomena are impermanent, they will not revolve. If all conditioned phenomena are impermanent, they will not revolve either. Like this, here, whichever conditioned phenomena cease, those very conditioned phenomena will not arise elsewhere. Therefore, for things that have completely ceased, revolving is unreasonable. Therefore, if all conditioned phenomena are impermanent, they will not revolve either. Thus, temporarily, things called conditioned phenomena, both permanent and impermanent, cannot be revolving. Regarding this, if someone thinks that conditioned phenomena are not revolving, but sentient beings are revolving, then it should be said to them: Sentient beings are also the same order. For conditioned phenomena, it has been shown that revolving is unreasonable, the same order also applies to sentient beings. Like this, if it is a sentient being, then will a permanent or impermanent thing revolve? Therefore, for sentient beings, it is impossible for permanent things to revolve, because they are unchanging. For impermanent things, revolving is also impossible, because they completely cease without needing to be arranged. Here someone says: That order is not the same as sentient beings revolving. Like this, sentient beings cannot be said to be the same or different from the aggregates, sense bases, and elements, nor can they be said to be permanent or impermanent. Therefore,