Tibetan
བཤད་པ། དེ་ལྟ་ན་ཡང་དངོས་པོ་རབ་ཏུ་འགྲུབ་པར་མི་འཐད་དོ། །ཅིའི་ཕྱིར་ཞེ་ན། དངོས་པོ་མེད་པ་རབ་ཏུ་མ་གྲུབ་པའི་ཕྱིར་ཏེ། ངོ་བོ་ཉིད་དང་གཞན་དངོས་དག །མ་གཏོགས་དངོས་པོ་ག་ལ་ཡོད། །ཅེས་སྨྲས་ཟིན་ཏོ། །དེའི་ཕྱིར། གལ་ཏེ་དངོས་པོ་མ་གྲུབ་ན། །དངོས་མེད་འགྲུབ་པར་མི་འགྱུར་རོ། །གལ་ཏེ་དངོས་པོ་ཉིད་འགའ་ཡང་རབ་ཏུ་མ་གྲུབ་ན་དངོས་པོ་མེད་པ་འགྲུབ་པར་མི་འགྱུར་བ་ཉིད་དོ་ཞེས་སྨྲས་པ་ཉིད་མ་ཡིན་ནམ། ཅིའི་ཕྱིར་ཞེ་ན། དངོས་པོ་གཞན་དུ་འགྱུར་བ་ནི། །དངོས་མེད་ཡིན་པར་སྐྱེ་བོ་སྨྲ། །འདི་ལྟར་དངོས་པོ་གཞན་དུ་འགྱུར་བ་གང་ཡིན་པ་དེ་དངོས་པོ་མེད་པ་ཡིན་ནོ། །ཞེས་སྐྱེ་བོ་དག་སྨྲ་ན། དངོས་པོ་དེ་ཡང་མེད་དེ། དེ་མེད་ན་དངོས་པོ་མེད་པ་དེ་གང་གི་ཡིན་པར་འགྱུར། དངོས་པོ་མེད་པ་ན་ཁྱོད་ཀྱི་དེའི་གཉེན་པོ་དངོས་པོ་འཐད་པར་ག་ལ་འགྱུར། སྨྲས་པ། འདི་ལ་དེ་ཁོ་ན་མཐོང་བས་ཐར་པར་འགྱུར་རོ། །ཞེས་བྱ་ཞིང༌། དེ་ཁོ་ན་ཞེས་བྱ་བ་ཡང་དེའི་དངོས་པོ་ནི་དེ་ཁོ་ན་སྟེ། དངོས་པོའི་ངོ་བོ་ཉིད་ཅེས་བྱ་བའི་ཐ་ཚིག་གོ །དེ་ལ་གལ་ཏེ་དངོས་པོའི་ངོ་བོ་ཉིད་མེད་པ་ཉིད་ཡིན་ན་དེ་ལྟ་ན་ཁྱོད་ལ་དེ་ཁོ་ན་མཐོང་བ་མི་འཐད་པར་མི་འགྱུར་རམ། དེ་ཁོ་ན་མཐོང་བ་མེད་ན་ཐར་པ་འཐད་པར་ཇི་ལྟར་འགྱུར། དེ་ལྟ་བས་ན་དངོས་པོ་རྣམས་ངོ་བོ་ཉིད་མེད་པ་ཞེས་བྱ་བར་ལྟ་བ་དེ་ནི་བཟང་པོ་མ་ཡིན་ནོ། །བཤད་པ། ལོག་པར་མ་འཛིན་ཅིག །གང་དག་དངོས་ཉིད་གཞན་དངོས་དང༌། །དངོས་དང་དངོས་མེད་ཉིད་ལྟ་བ། །དེ་དག་སངས་རྒྱས་བསྟན་པ་ལ། །དེ་ཉིད་མཐོང་བ་མ་ཡིན་ནོ། །གང་དག་དེ་ལྟར་ ངོ་བོ་ཉིད་དང་གཞན་གྱི་དངོས་པོ་དང་དངོས་པོ་མེད་པ་ཉིད་ལྟ་བ་དེ་དག་ནི་འདི་ལྟར་ཡང་སངས་རྒྱས་ཀྱི་བསྟན་པ་མཆོག་ཏུ་ཟབ་པ་ལ་དེ་ཁོ་ན་མཐོང་བ་མ་ཡིན་ནོ། །ཁོ་བོ་ཅག་ནི་རྟེན་ཅིང་འབྲེལ་པར་འབྱུང་བའི་ཉི་མ་ཤར་བས་སྣང་བར་གྱུར་པའི་དངོས་པོ་རྣམས་ཀྱི་ངོ་བོ་ཉིད་མེད་པ་ཉིད་ཡང་དག་པ་ཇི་ལྟ་བ་བཞིན་དུ་མཐོང་བས་དེའི་ཕྱིར་ཁོ་བོ་ཅག་ཉིད་ལ་དེ་ཁོ་ན་མཐོང་བ་ཡོད་པས་ཁོ་བོ་ཅག་ཁོ་ན་ལ་ཐར་པ་ཡང་འཐད་དོ། །གལ་ཏེ་དེ་ཅིའི་ཕྱིར་ཞེ་ན། འདི་ལྟར། བཅོམ་ལྡན་དངོས་དང་དངོས་མེད་པ། །སྟོན་པས་ཀ་ཏ་ཡ་ན་ཡི། །གདམས་ངག་ལས་ནི་ཡོད་པ་དང༌། །མེད་པ་གཉི་ག་འང་དགག་པ་མཛད། །གང་གི་ཕྱིར་བཅོམ་ལྡན་འདས་དོན་དམ་པའི་དེ་ཁོ་ན་ལ་མཁས་པ་དངོས་པོ་དང་དངོས་པོ་མེད་པར་རབ་ཏུ་སྟོན་པས་ཀ་ཏ་ཡ་ནའི་གདམས་ངག་ཅེས་བྱ་བའི་མདོ་ལས་ཡོད་པ་ཞེས་བྱ་བ་དང་མེད་པ་ཞེས་བྱ་བ་གཉི་ག་ཡང་དགག་པ་མཛད་པ་དེའི་ཕྱིར། གང་དག་དངོས་པོ་རྣམས་ལ་ཡོད་པ་ཉིད་དང་མེད་པ་ཉིད་དུ་རྗེས་སུ་ལྟ་བ་དེ་དག་གིས་དེ་ཁོ་ན་མི་མཐོང་བས་དེ་དག་ཉིད་ལ་ཡང་ཐར་པ་མི་འཐད་དོ། །ཁོ་བོ་ཅག་ཡོད་པ་ཉིད་མེད་པ་ཉིད་ལ་མངོན་པར་ཞེན་པ་མེད་པར་ཐ་སྙད་བྱེད་པ་དག་ལ་ནི་མི་འཐད་པ་མེད་དོ། །གལ་ཏེ་དངོས་པོ་དང་དངོས་པོ་མེད་པར་མཐོང་བ་དེ་ཁོ་ན་མཐོང་བ་ཡིན་ན་ནི་དེ་ཁོ་ན་ལ་མ་མཐོང་བ་འགའ་ཡང་མེད་པར་འགྱུར་བས་དེ་ནི་ཁོ་ན་མ་ཡིན་ནོ། །དེ་ལྟ་བས་ན་དངོས་པོ་རྣམས་ཀྱི་ངོ་བོ་ཉིད་མེད་པ་ཉིད་ནི་དེ་ཁོ་ན་ཡིན་ལ་དེ་མཐོང་བ་ཁོ་ནས་ཐར་བར་འགྱུར་ཏེ། སློབ་དཔོན་འཕགས་པ་ལྷས་ཀྱང༌། སྲིད་པའི་ས་བོན་རྣམ་ཤེས་ཏེ། །ཡུལ་རྣམས་དེ་ཡི་སྤྱོད་ཡུལ་ལོ། །ཡུལ་ལ་བདག་མེད་མཐོང་ན་ནི། །སྲིད་པའི་ས་བོན་འགག་པར་འགྱུར། །ཞེས་གསུངས་སོ། །དེ་ནི་དེ་ལྟར་ངེས་པ་ཁོ་ནར་ཤེས་པར་བྱའོ། །གཞན་དུ་ན། གལ་ཏེ་རང་བཞིན་ཡོད་ཉིད་ན། དེ་ནི་མེད་ཉིད་མི་འགྱུར་རོ། །གལ་ཏེ་དངོས་པོ་རྣམས་རང་བཞིན་གྱིས་ཡོད་པ་ཉིད་ཡིན་པར་གྱུར་ན་ཡོད་པ་ཉིད་རང་བཞིན་གྱིས་ཡོད་པ་དེ་ནི་ཕྱིས་མེད་པ་ཉིད་དུ་མི་འགྱུར་རོ། །ཅིའི་ཕྱིར་ཞེ་ན། འདི་ལྟར། རང་བཞིན་གཞན་དུ་འགྱུར་བ་ནི། །ནམ་ཡང་འཐད་པར་མི་ འགྱུར་རོ། །འདི་ལྟར་འགྱུར་བའི་གཉེན་པོ་ནི་རང་བཞིན་ཡིན་པས་དེའི་ཕྱིར་རང་བཞིན་ནི་མི་འགྱུར་རྟག་པ་ཡིན་པའི་རིགས་ན། དངོས་པོ་རྣམས་ལ་ནི་གཞན་དུ་འགྱུར་བ་སྣང་བས་དེའི་ཕྱིར་དེ་དག་ལ་ངོ་བོ་ཉིད་ཀྱིས་ཡོད་པ་ཉིད་མི་འཐད་དོ། །འདིར་སྨྲས་པ། གལ་ཏེ་དངོས་པོ་མེད་པར་མཐོང་བ་ལས་དངོས་པོ་རྣམས་ཀྱི་ངོ་བོ་ཉིད་ཡོད་པ་མ་ཡིན་པར་ཁོང་དུ་ཆུད་པས་ན་རེ་ཞིག་དངོས་པོ་རྣམས་ཀྱི་དངོས་པོ་མེད་པར་གྱུར་པ་ཡིན་ནོ། །བཤད་པ། རང་བཞིན་ཡོད་པ་མ་ཡིན་ན། །གཞན་དུ་འགྱུར་བ་གང་གི་ཡིན། །གང་གི་ཚེ་དངོས་པོ་རྣམས་ལ་ཡོད་པ་ཉིད་རང་བཞིན་གྱིས་མེད་དོ་ཞེས་སྨྲས་པ་དེའི་ཚེ། དངོས་པོ་རྣམས་ཀྱི་ཡོད་པ་ཉིད་རང་བཞིན་ཡོད་པ་མ་ཡིན་ན་གཞན་དུ་འགྱུར་བ་དེ་ཉིད་དེ་གང་གི་ཡིན་པར་འགྱུར། སྨྲས་པ། གལ་ཏེ་དངོས་པོ་རྣམས་ཀྱི་དངོས་པོ་མེད་པ་སྣང་ལ་རང་བཞིན་ཡང་ཡོད་པ་མ་ཡིན་ན་དངོས་པོ་མེད་པ་མི་འཐད་དེ་གང་གི་དངོས་པོ་མེད་པར་འགྱུར་བའི་དངོས་པོའི་རང་བཞིན་གདོན་མི་ཟ་བར་ཡོད་པ་ཉིད་དོ། །བཤད་པ། རང་བཞིན་ཡོད་པ་ཡིན་ན་ཡང༌། །གཞན་དུ་འགྱུར་བ་ཇི་ལྟར་རུང༌། །སྔར་ཡང་རང་བཞིན་གཞན་དུ་འགྱུར་བ་ནི། ན
Chinese
释曰：即便如此，事物也不应成立。为何？因为非事物没有完全成立。除了自性和他物，哪里还有事物？如是已说。因此，如果事物不成立，非事物也不会成立。如果事物本身没有丝毫完全成立，那么非事物也不会成立，不是这样说的吗？为何？事物转变为其他，世人说那是无。如此，凡是事物转变为其他，那就是非事物。如果人们这样说，那么事物也不存在了。如果事物不存在，那么非事物又是属于什么的呢？如果事物不存在，那么你所说的它的对立面——事物，又怎么能成立呢？有人说：对此如实见，便能得解脱。所谓“如实”，就是事物的本性，也就是“事物的自性”的同义词。如果事物的自性本不存在，那么你又怎么能如实见呢？如果不能如实见，又怎么能得到解脱呢？因此，认为诸事物没有自性，这种观点是不好的。 释曰：不要错误地理解！凡是执着于事物本身、他物、事物和非事物的人，他们对于佛陀的教法，并没有真正地领悟。凡是像这样执着于自性、他物、事物和非事物的人，他们对于佛陀甚深微妙的教法，并没有真正地领悟。我们因为缘起之日升起而照亮，如实地见到了诸事物的自性本空，因此我们才真正地如实见，所以只有我们才能得到解脱。如果问为什么，因为，世尊善于阐述究竟的真理，在《迦旃延教诫经》中，对有和无都进行了遮破。因为世尊精通胜义谛，善于阐述事物和非事物，所以在《迦旃延教诫经》中，对“有”进行了遮
English
Commentary: Even so, things should not be established. Why? Because non-things are not fully established. Apart from self-nature and other things, where are things to be found? This has already been said. Therefore, if things are not established, non-things will not be established either. If things themselves are not at all fully established, then non-things will not be established either, is that not what is said? Why? People say that when a thing changes into something else, it is a non-thing. Thus, whatever a thing changes into, that is a non-thing. If people say this, then the thing itself does not exist either. If the thing does not exist, then to what does the non-thing belong? If the thing does not exist, then how can your opponent, the thing, be established? It is said: By seeing this as it is, one will be liberated. The term "as it is" refers to the nature of things, which is synonymous with "the self-nature of things." If the self-nature of things does not exist, then how can you have a true vision of it? If you do not have a true vision of it, how can you attain liberation? Therefore, the view that things are without self-nature is not good. Commentary: Do not misunderstand! Those who cling to things themselves, other things, things, and non-things, do not truly see the Buddha's teachings. Those who cling to self-nature, other things, things, and non-things in this way do not truly see the profoundly subtle teachings of the Buddha. We, because the sun of dependent origination has risen and illuminated, have truly seen the self-nature of all things as empty, just as it is. Therefore, we alone have a true vision, and therefore liberation is appropriate for us alone. If you ask why, it is because the Blessed One, skilled in explaining the ultimate truth, refuted both existence and non-existence in the *Katyayanavavada Sutra*. Because the Blessed One is skilled in the ultimate truth and is skilled in explaining things and non-things, in the *Katyayanavavada Sutra*, he refuted "existence."
Chinese
由于已经遮破了有和无两种，因此，那些随顺于事物而观察为有和无的人，因为没有见到实相，所以对于他们来说，解脱也是不合理的。我们这些不执着于有和无而进行名言安立的人，是没有不合理的。如果见到事物和非事物才是真正的见，那么对于真正的见来说，就不会有任何未见，所以那不是唯一的见。因此，事物的自性空性才是真正的见，仅仅见到它就能获得解脱。如圣天论师所说：‘有之种子为识，境乃彼之行境，若见境无我，有种即当灭。’应当如是确切地了知。否则，如果自性是有的，那么它就不会变成无。如果事物以自性存在，那么自性存在的有，后来就不会变成无。为什么呢？因为，自性转变为其他，任何时候都是不合理的。因为转变的对治是自性，因此，自性是不变的常法之理。事物却显现为转变，因此，对于它们来说，以自性存在是不合理的。这里说到：如果从见到事物不存在而领悟到事物不是自性有，那么暂时事物就变成了非事物。回答：如果自性不是有的，那么转变又是谁的呢？当说事物之有不是自性有的时候，如果事物之有不是自性有，那么转变本身又是谁的呢？问：如果事物的不存在显现，而且自性也不是有的，那么事物的不存在是不合理的，因为成为非事物的那个事物的自性，必定是存在的。回答：如果自性是有的，那么又怎么会转变呢？之前也说过自性转变为其他是
English
Because both existence and non-existence have been refuted, therefore, those who follow things and see them as existence and non-existence, because they do not see the true nature, liberation is not reasonable for them. For us, who do not cling to existence and non-existence and make nominal designations, there is nothing unreasonable. If seeing things and non-things is the only true seeing, then for the true seeing, there will be nothing unseen, so that is not the only seeing. Therefore, the selflessness of things is the only true nature, and only seeing it will lead to liberation. As the teacher Aryadeva said: 'The seed of existence is consciousness, objects are its field of activity, if one sees no self in objects, the seed of existence will be extinguished.' It should be understood that this is definitely the case. Otherwise, if the self-nature is existent, then it will not become non-existent. If things are inherently existent, then that which is inherently existent will not later become non-existent. Why? Because, the self-nature changing to something else is never reasonable. Because the antidote to change is self-nature, therefore, self-nature is unchanging and permanent. However, things appear to change, therefore, it is not reasonable for them to be inherently existent. Here it is said: If one understands that things are not inherently existent from seeing that things are non-existent, then for a while things become non-things. Answer: If self-nature is not existent, then whose is the change? When it is said that the existence of things is not inherently existent, if the existence of things is not inherently existent, then whose is the change itself? Question: If the non-existence of things appears, and self-nature is also not existent, then the non-existence of things is unreasonable, because the self-nature of that thing that becomes non-existent must be existent. Answer: If self-nature is existent, then how can it change? It has been said before that self-nature changing to something else is