Tibetan
ས་རྨོངས་པར་བྱེད་པ་དེ་ནི་ཡོད་དེ། དེ་ནི་གྱི་ན་ཞིག་ཡོད་དོ། །སྙམ་དུ་དེ་ལྟར་སོ་སོར་རྟོག་པར་བྱེད་དོ། །ཞེས་གསུངས་སོ། །སྨྲས་པ། ཁྱོད་ཀྱིས་རེ་ཞིག་ལྟ་བ་ནི་བཀག་ན་ཉན་པ་ལ་སོགས་པ་ནི་མ་བཀག་པས་དེས་ན་ཉན་པ་ལ་སོགས་པ་ཡོད་པའི་ཕྱིར་དངོས་པོ་རྣམས་ཡོད་དོ། །བཤད་པ། ལྟ་བས་ཉན་དང་སྣོམ་པ་དང༌། །མྱོང་བར་བྱེད་དང་རེག་བྱེད་ཡིད། །ཉན་པ་པོ་དང་མཉན་ལ་སོགས། །རྣམ་པར་བཤད་པར་ཤེས་པར་བྱ། །ཉན་པ་ལ་སོགས་པ་དེ་དག་ནི་རྣམ་པར་བཤད་པ་ཉིད་དུ་ཤེས་པར་བྱའོ། །གང་གིས་རྣམ་པར་བཤད་ཅེ་ན། ལྟ་བ་ཉིད་ཀྱིས་ཏེ། ཇི་ལྟར་ལྟ་བ་རྣམ་པ་ཐམས་ཅད་དུ་བརྟགས་ན་མི་འཐད་པ་དེ་བཞིན་དུ་ཉན་པ་ལ་སོགས་པ་དག་ཀྱང་ཤེས་པར་བྱའོ། །ཇི་ལྟར་ལྟ་བ་པོ་མི་འཐད་པ་དེ་བཞིན་དུ་ཉན་པ་པོ་ལ་སོགས་པ་དག་ཀྱང་ཤེས་པར་བྱའོ། །ཇི་ལྟར་བལྟ་བར་བྱ་བ་བསལ་བ་དེ་བཞིན་དུ་མཉན་པར་བྱ་བ་ལ་སོགས་པ་དག་ཀྱང་ཤེས་པར་བྱའོ། །དེ་ལྟ་བྱས་ན་སྐྱེ་མཆེད་རྣམས་ཀྱང་སྟོང་པ་ཉིད་དུ་གྲུབ་པར་ཤེས་པར་བྱའོ། །སྐྱེ་མཆེད་བརྟག་པ་ཞེས་བྱ་བ་སྟེ་རབ་ཏུ་བྱེད་པ་གསུམ་པའོ།། །།འདིར་སྨྲས་པ། འདི་ལ་གཟུགས་ལ་སོགས་པ་ཕུང་པོ་ལྔ་པོ་དག་བསྟན་ཏོ། །དེ་དག་སྡུག་བསྔལ་ལོ་ཞེས་གསུངས་ཏེ། །སྡུག་བསྔལ་འཕགས་པའི་བདེན་པར་གསུངས་སོ། །འཕགས་པའི་བདེན་པ་གང་ཡིན་པ་དེ་ནི་མེད་པར་ཇི་ལྟར་འགྱུར་ཏེ། དེ་བས་ན་ཕུང་པོ་རྣམས་ནི་ཡོད་དོ། །བཤད་པ། གཟུགས་ཀྱི་རྒྱུ་ནི་མ་གཏོགས་པར། །གཟུགས་ནི་དམིགས་པར་མི་འགྱུར་ རོ། །འདི་ལ་འབྱུང་བ་ཆེན་པོ་བཞི་པོ་དག་ནི་གཟུགས་ཀྱི་རྒྱུར་བསྟན། གཟུགས་ནི་དེ་དག་གི་འབྲས་བུར་བསྟན་ན། འབྱུང་བ་ཆེན་པོ་བཞི་པོ་དག་མ་གཏོགས་པར་འབྱུང་བ་ཆེན་པོ་བཞི་པོ་དེ་དག་ལས་དོན་གཞན་དུ་གྱུར་པ་གཟུགས་ཞེས་བྱ་བར་འབྲས་བུ་ནི་ཅི་ཡང་མེད་དེ། དེ་ལྟ་བས་ན་གཟུགས་ནི་མི་འཐད་དོ། །སྨྲས་པ། རེ་ཞིག་འབྱུང་བ་དག་ནི་ཡོད་དེ། དེ་ལ་རྒྱུ་ཡོད་པའི་ཕྱིར་འབྲས་བུ་ཡང་ཡོད་པས་གཟུགས་ཀྱང་རབ་ཏུ་གྲུབ་པ་ཉིད་དོ། །བཤད་པ། གཟུགས་ཞེས་བྱ་བ་མ་གཏོགས་པར། །གཟུགས་ཀྱི་རྒྱུ་ཡང་མི་སྣང་ངོ༌། །གཟུགས་མ་གཏོགས་པར་ཡང་འདི་ནི་གཟུགས་ཀྱི་རྒྱུའོ། །ཞེས་བྱ་བ་མི་སྣང་བ་ཉིད་དོ། །གཟུགས་ནི་མི་འཐད་པར་སྨྲས་ཟིན་ཏེ། དེ་ལྟར་གཟུགས་མི་འཐད་པའི་ཕྱིར་གཟུགས་ཀྱི་རྒྱུ་ཡང་མི་འཐད་དོ། །སྨྲས་པ། །འདི་ལ་ཁྱོད་རྒྱུ་ལ་བརྟེན་ནས་འབྲས་བུ་སེལ་བར་བྱེད་ཅིང༌། འབྲས་བུ་ལ་བརྟེན་ནས་རྒྱུ་སེལ་བར་བྱེད་པས་དེ་ལ་གང་ལ་བརྟེན་ནས་གཞན་ཞིག་སེལ་བར་བྱེད་པ་དེ་ནི་རེ་ཞིག་ཡོད་དོ། །དེ་ཡོད་ན་གཞན་ཡང་རབ་ཏུ་འགྲུབ་པར་འགྱུར་རོ། །བཤད་པ། གཞན་ཡོད་པ་ཉིད་དོ། །ཞེས་བརྗོད་པར་མི་ནུས་སོ། །ཅིའི་ཕྱིར་ཞེ་ན། འདི་ལྟར། གཟུགས་ཀྱི་རྒྱུ་ནི་མ་གཏོགས་པར། །གཟུགས་ན་གཟུགས་ནི་རྒྱུ་མེད་པར། །ཐལ་བར་འགྱུར་ཏེ་དོན་གང་ཡང༌། །རྒྱུ་མེད་པ་ནི་གང་ནའང་མེད། གལ་ཏེ་རྒྱུ་བས་ཀྱང་འབྲས་བུ་ཡོད་ན་ནི་དེའི་ཚེ་རྒྱུ་མེད་པ་ཅན་དུ་འགྱུར་ཏེ། དོན་གང་ཡང་རྒྱུ་མེད་པ་ཅན་ནི། མ་མཐོང་ཞིང་གང་དུ་ཡང་མ་བསྟན་ཏེ། རྟག་ཏུ་ཐམས་ཅད་ལས་ཐམས་ཅད་འབྱུང་བར་ཐལ་བར་འགྱུར་བའི་ཕྱིར་དང༌། རྩོམ་པ་ཐམས་ཅད་དོན་མེད་པ་ཉིད་ཀྱི་སྐྱོན་དུ་འགྱུར་བའི་ཕྱིར་རོ། །དེ་བཞིན་དུ། གལ་ཏེ་གཟུགས་ནི་མ་གཏོགས་པར། །གཟུགས་ཀྱི་རྒྱུ་ཞིག་ཡོད་ན་ནི། །འབྲས་བུ་མེད་པའི་རྒྱུར་འགྱུར་ཏེ། །འབྲས་བུ་མེད་པའི་རྒྱུ་མེད་དོ། །གལ་ཏེ་འབྲས་བུ་བསལ་ཀྱང་རྒྱུ་ཡོད་ན་ནི་རྒྱུ་དེ་འབྲས་བུ་མེད་པ་ཅན་དུ་ཐལ་བར་འགྱུར་རོ། །འབྲས་བུ་མེད་པ་ཅན་གྱི་རྒྱུ་ནི་མེད་དེ། འདི་ནི་འདིའིའོ་ཞེས་བྱ་བའི་ཐ་སྙད་ཀྱང་མི་འཐད་པའི་ཕྱིར་དང༌། ཐམས་ཅད་ཀྱི་རྒྱུ་ཐམས་ཅད་ཡིན་པར་ཐལ་བར་འགྱུར་བའི་ཕྱིར་ཏེ། དེ་ལྟ་བས་ ན་གཟུགས་ཀྱི་རྒྱུ་དག་ཀྱང་མི་འཐད་པ་ཉིད་ཡིན་ལ། གཟུགས་ཀྱང་འབྲས་བུར་མི་འཐད་དོ། །ཡང་གཞན་ཡང༌། གཟུགས་ཡོད་ན་ཡང་གཟུགས་ཀྱི་ནི། །རྒྱུ་ཡང་འཐད་པར་མི་འགྱུར་ཉིད། །གཟུགས་མེད་ན་ཡང་གཟུགས་ཀྱི་ནི། །རྒྱུ་ཡང་འཐད་པར་མི་འགྱུར་ཉིད། །འདི་ལ་གཟུགས་ཀྱི་རྒྱུ་ཅི་ཞིག་བརྟགས་ན་གཟུགས་ཡོད་པ་ལ་བརྟག་གམ། འོན་ཏེ་གཟུགས་མེད་པ་ལ་བརྟག་གྲང་ན། གཟུགས་ཡོད་པ་ལ་ནི་གཟུགས་ཀྱི་རྒྱུ་མི་འཐད་དེ། མེད་པ་ལ་ཡང་མི་འཐད་དོ། །དེ་ལ་རེ་ཞིག་ཡོད་པ་ནི་མི་འཐད་དེ། འདི་ལྟར་ཡོད་པ་ལ་རྒྱུས་ཅི་ཞིག་བྱ། ཅི་སྟེ་ཡོད་པ་ལ་ཡང་རྒྱུའི་བྱ་བ་ཡོད་པར་འགྱུར་ན་ནི་ནམ་ཡང་མི་བྱ་བར་མི་འགྱུར་རོ། །དེ་ཡང་མི་འདོད་དེ། དེ་ལྟ་བས་ན་གཟུགས་ཡོད་པ་ལ་གཟུགས་ཀྱི་རྒྱུ་མི་འཐད་དོ། །གཟུགས་མེད་པ་ལ་ཡང་གཟུགས་ཀྱི་རྒྱུ་མི་འཐད་དེ། འདི་ལྟར་གཟུགས་མེད་ན་དེ་གང་གི་རྒྱུར་འགྱུར། དེ་ལྟ་བས་ན་གཟུགས་མེད་པ་ལ་ཡང་གཟུགས་ཀྱི་རྒྱུ་མི་འཐད་དོ། །དེ་ནི་རྐྱེན་དགག་པར་ཡང་མེད་དམ། ཡོད་པའི་དོན་ལ་ཡང༌། རྐྱེན་ནི་རུང་བ་མ་ཡིན་ཏེ། །ཞེས་རབ་ཏུ་བསྟན་ཟིན་མོད་ཀྱི། ཡང་འདི་ཡང་སྐབས་སུ་བབ་པས་བསྟན་ཏོ། །རྒྱུ་མེད་པ་ཡི་གཟུགས་དག་ནི། །འཐད་པར་མི་རུང་རུང་མིན་ཉིད། །རྒྱུ་མ་བསྟན་པ་གློ་བུར་གྱི་གཟུགས་ནི་འཐད་པར་མི་རུང་བ་ཉིད་དེ་རུང་བ་མ་ཡིན་པ་ཉིད་དོ། །ཅིའི་ཕྱིར་ཞེ་ན། རྟག་ཏུ་ཐམས་ཅད་འབྱུང་བར་ཐལ་བར་འགྱུར་བའི་ཕྱིར་དང༌། རྩོམ་པ་ཐམས་ཅད་དོན་མེད་པ་ཉིད་ཀྱི་སྐྱོན་དུ་འགྱུར་བའི་ཕྱིར་རོ། །དེ་བས་ན་རྒྱུ་མེད་པ་ཅན་གྱི་ཕྱོགས་ནི་ཐམས་ཅད་ཁོ་ན་ཡིན་པའི་ཕྱིར་འཐད་པར་མི་རུང་བ་ཉིད་དེ་རུང་བ་མ་ཡིན་པ་ཉིད་དོ། །ཞེས་ཡང་དང་ཡང་དུ་ངེས་པར་བཟུང་སྟེ་བཤད་དོ། །དེ་ཕྱིར་གཟུགས་ཀྱི་རྣམ་པར་རྟོག །འགའ་ཡང་རྣམ་པར་བརྟག་མི་བྱ། །གང་གི་ཕྱིར་གཟུགས་ཀྱི་རྒྱུ་མ་གཏོགས་པར་གཟུགས་དམིགས་པར་མི་འགྱུར་བ་དང༌། གཟུགས་ཡོད་པ་དང་མེད་པ་ལ་ཡང་གཟུགས་ཀྱི་རྒྱུ་མི་འཐད་པ་དང༌། རྒྱུ་མེད་པའི་གཟུགས་ནི་འཐད་པར་མི་རུང་བ་ཉིད་དེ་རུང་བ་མ་ཡིན་པ་ཉིད་ཡིན་པ་དེའི་ཕྱིར་ཁྱོད་ལྟ་བུ་མཁས་པའི་རང་བཞིན་ཅན་དེ་ཁོ་ན་རྟོགས་པར་འདོད་པས་གཟུགས་ཀྱི་རྣམ་པར་རྟོག་པ་འགའ་ཡང་རྣམ་པར་བརྟག་པར་མི་བྱ་བར་རིགས་ ཏེ། འདི་ལྟར་གནས་མེད་པ་ལ་བསམ་པ་ཇི་ལྟར་རིགས་པར་འགྱུར། ཡང་གཞན་ཡང༌། འབྲས་བུ་རྒྱུ་དང་འདྲ་བ་ཞིས་བྱ་བ་འཐད་པ་མ་ཡིན་ཏེ། འབྲས་བུ་རྒྱུ་དང་མི་འདྲ་ཞེས། །བྱ་བའང་འཐད་པ་མ་ཡིན་ནོ། །འབྲས་བུ་དང་རྒྱུར་བརྟགས་ན། །འབྲས་བུ་རྒྱུ་དང་འདྲ་བའམ། མི་འདྲ་བར་བརྟག་གྲང་ན། དེ་ལ་འབྲས་བུ་རྒྱུ་དང་འདྲ་བ་ཞེས་བྱ་བ་ནི་ཕྱོགས་དེ་ལ་ནི་གཟུགས་འབྱུང་བ་རྣམས་ཀྱི་འབྲས་བུར་མི་འཐད་པ་ཉིད་དོ། །འབྲས་བུ་རྒྱུ་དང་མི་འདྲ་བ་ཞེས་བྱ་བའི་ཕྱོགས་དེ་ལ་ཡང་གཟུགས་འབྱུང་བ་རྣམས་ཀྱི་འབྲས་བུར་མི་འཐད་པ་ཉིད་དོ། །ཇི་ལྟར་ཞེ་ན། འདི་ལ་འབྱུང་བ་རྣམས་ནི་སྲ་བ་དང༌། གཤེར་བ་དང༌། ཚ་བ་དང་གཡོ་བའི་ངོ་བོ་ཉིད་དུ་བསྟན་ན་འབྱུང་བའི་ཡོན་ཏན་དེ་དག་ནི་གཟུགས་ལ་དམིགས་སུ་མེད་དེ། འདི་ལྟར་ས་ནི་སྲ་བ་ཉིད། ཆུ་ནི་གཤེར་བ་ཉིད། མེ་ནི་ཚ་བ་ཉིད། རླུང་ནི་གཡོ་བ་ཉིད་དུ་དམིགས་པས་དེའི་ཕྱིར་དེ་ལྟར་འབྲས་བུ་རྒྱུ་དང་འདྲ་བ་ཡང་མེད་ལ། རྒྱུ་དང་མི་འདྲ་བ་ཡང་མེད་པ་དེའི་ཕྱིར་གཟུགས་འབྲས་བུའོ། །ཞེས་བྱ་བར་མི་འཐད་པ་ཉིད་དོ། །ཚོར་བ་འདུ་ཤེས་འདུ་བྱེད་དང༌། །སེམས་དང་དངོས་པོ་ཐམས་ཅད་ཀྱང༌། །རྣམ་པ་དག་ནི་ཐམས་ཅད་དུ། །གཟུགས་ཉིད་ཀྱིས་ནི་རིམ་པ་མཚུངས། །ཚོར་བ་དང༌། འདུ་ཤེས་དང༌། འདུ་བྱེད་དང༌། རྣམ་པར་ཤེས་པ་དེ་དག་ཀྱང་གཟུགས་མི་འཐད་པ་ཉིད་ཀྱིས་མི་འཐད་པར་རིམ་པ་མཚུངས་ཏེ། ཇི་ལྟར་འབྱུང་བ་མ་གཏོགས་པར་
Chinese
使迷惑的是存在的，那是某種東西存在的，像這樣個別地去辨別。如是說。說：你暫時遮止了看，但聽等等沒有遮止，因此聽等等是存在的，所以事物是存在的。說：以看而聽和嗅，體驗和觸及意，聽者和所聽等，應知是分別解說。聽等等那些應知就是分別解說。以何而分別解說呢？就是以看，如是看以一切方式考察都是不合理的，同樣聽等等也應知。如是看者不合理，同樣聽者等等也應知。如是所看應排除，同樣所聽等等也應知。這樣做的話，諸處也應知成立為空性。名為諸處考察，即第三品。這裡說：這裡顯示了色等等五蘊，那些是痛苦，如是說，說為痛苦聖諦。什麼是聖諦，那怎麼會沒有呢？因此蘊是存在的。說：除了色的因之外，色是不會成為對象的。這裡四大被顯示為色的因，色被顯示為那些的果，除了四大之外，從四大變成其他東西的色，作為果是什麼也沒有的，因此色是不合理的。說：暫時四大是存在的，因為它有因，所以果也是存在的，因此色也是完全成立的。說：除了名為色之外，色的因也是不顯現的。除了色之外，這也是色的因，這樣說是不顯現的。色已經說為不合理了，這樣因為色不合理，所以色的因也是不合理的。說：這裡你依賴因來排除果，依賴果來排除因，因此在那裡依賴什麼
English
That which causes confusion exists; it is something that exists. Thus, one discerns individually. So it is said. It is said: You have temporarily blocked seeing, but hearing and so on have not been blocked, therefore hearing and so on exist, so things exist. It is said: Through seeing, hearing, and smelling, experiencing and touching the mind, the hearer and what is heard, etc., should be known as separate explanations. Those hearing and so on should be known as separate explanations. By what are they separately explained? It is by seeing itself. Just as seeing is unreasonable when examined in every way, so too should hearing and so on be understood. Just as the seer is unreasonable, so too should the hearer and so on be understood. Just as what is to be seen should be eliminated, so too should what is to be heard and so on be understood. If this is done, then the sense bases should also be understood to be established as emptiness. This is called the Examination of the Sense Bases, which is the third chapter. Here it is said: Here, the five aggregates, such as form, are shown. Those are suffering, it is said, and are said to be the noble truth of suffering. How can what is the noble truth not exist? Therefore, the aggregates exist. It is said: Without the cause of form, form will not become an object. Here, the four great elements are shown as the cause of form, and form is shown as the result of those. Apart from the four great elements, there is nothing that is the result called form that has become something other than the four great elements. Therefore, form is unreasonable. It is said: For the time being, the four great elements exist, because they have a cause, so the result also exists, so form is also completely established. It is said: Apart from what is called form, the cause of form is also not apparent. Apart from form, this is also the cause of form, which is not apparent. It has already been said that form is unreasonable, so since form is unreasonable, the cause of form is also unreasonable. It is said: Here, you rely on the cause to eliminate the result, and rely on the result to eliminate the cause, so on what do you rely there?
Chinese
依靠某种事物来排除其他事物，这暂时是存在的。如果它存在，其他事物也会圆满成就。所说的是，不能说“其他事物本身存在”。为什么呢？例如，如果离开了色的因，色就会变成无因，任何事物都不会是无因的。如果果比因先存在，那么它就变成了无因之物。任何无因之物，既未曾见过，也未曾在任何地方显示过。因为那样会变成一切事物恒常地从一切事物中产生，并且一切造作都会变成毫无意义的过失。同样，如果离开了色，而存在色的因，那么它就变成了无果之因，而无果之因是不存在的。如果排除了果，而因仍然存在，那么这个因就变成了无果之因。无果之因是不存在的，因为“这是它的”这样的名称也不合理，并且会变成一切事物都是一切事物的因的过失。因此，色的因也是不合理的，色作为果也是不合理的。另外，即使色存在，色的因也是不合理的。即使色不存在，色的因也是不合理的。在这里，如果考察色的因，是考察存在之色呢？还是考察不存在之色呢？对于存在之色来说，色的因是不合理的，对于不存在之色来说也是不合理的。其中，暂时存在之色是不合理的，因为对于存在之物来说，因有什么用呢？如果对于存在之物来说，因也有作用，那么它就永远不会停止作用。这也是不希望的。因此，对于存在之色来说，色的因是不合理的。对于不存在之色来说，色的因也是不合理的，因为如果色不存在，它会成为什么的因呢？因此，对于不存在之色来说，色的因也是不合理的。这难道不是对缘的否定吗？对于存在的事物来说，缘是不合适的，这已经充分说明了。但是，这里也因为时机成熟而再次说明。无因之色是不合理的。
English
That which eliminates something else by relying on something is temporarily existent. If that exists, others will also be perfectly accomplished. It is said that one cannot say, "The other itself exists." Why is that? For example, if apart from the cause of form, form would become without a cause, and nothing would be without a cause. If the result exists before the cause, then it becomes something without a cause. Anything without a cause has neither been seen nor shown anywhere. Because then it would become that all things constantly arise from all things, and all actions would become the fault of being meaningless. Similarly, if apart from form, there exists a cause of form, then it becomes a cause without a result, and there is no cause without a result. If the result is eliminated but the cause still exists, then that cause becomes a cause without a result. There is no cause without a result, because the term "this is its" is also unreasonable, and it would become the fault that everything is the cause of everything. Therefore, the causes of form are also unreasonable, and form as a result is also unreasonable. Furthermore, even if form exists, the cause of form is not reasonable. Even if form does not exist, the cause of form is not reasonable. Here, if one examines the cause of form, does one examine the existing form? Or does one examine the non-existing form? For the existing form, the cause of form is not reasonable, and it is also not reasonable for the non-existing form. Among them, the temporarily existing one is not reasonable, because what is the use of a cause for something that exists? If the cause also has a function for something that exists, then it will never cease to function. That is also not desired. Therefore, the cause of form is not reasonable for the existing form. The cause of form is also not reasonable for the non-existing form, because if form does not exist, what would it be the cause of? Therefore, the cause of form is also not reasonable for the non-existing form. Is this not also a negation of conditions? For existing things, conditions are not suitable, which has already been fully explained. However, here it is also explained again because the time is ripe. Form without a cause is not reasonable.
Chinese
不容也。若说无因而生的色，那是不合理的，本来就是不容的。为什么呢？因为这样一来，就会导致一切事物恒常产生，而且一切造作都会变成毫无意义的过失。因此，无因论的观点完全是片面的，所以是不合理的，本来就是不容的。像这样再三确定地阐述。因此，对于色的种种方面，任何也不应分别观察。因为，除了色因之外，色是无法被认识的；而且，对于色之有无，色的因也是不合理的；无因之色本来就是不合理的，本来就是不容的。因此，像您这样具有智慧本性的人，如果想要了解实相，就不应该对色的种种方面进行分别观察。像这样，对于无处可依的事物，又怎么能合理地进行思考呢？还有，果与因相同，这种说法是不合理的；果与因不同，这种说法也是不合理的。如果考察果和因，如果考察果与因相同还是不同，那么，果与因相同，这种说法，对于色产生的果来说，是不合理的。果与因不同，这种说法，对于色产生的果来说，也是不合理的。为什么呢？因为，如果说诸要素的自性是坚硬、潮湿、温暖和运动的，那么这些要素的特性在色上是无法明确指出的。比如，地是坚硬的，水是潮湿的，火是温暖的，风是运动的，这些都是可以明确指出的。因此，果与因既不相同，也不同，所以说色是果，这是不合理的。感受、认识、意志和心识以及一切事物，在一切方面，都和色一样，次第相同。感受、认识、意志和心识，这些也和色不合理一样，次第相同，因为除了诸要素之外，