Tibetan
ས་ཤེས་བྱའི་སྒྲིབ་པས་བསྒྲིབས་པ་ལ་བྱའོ། །ཚེར་མ་དང་དོང་ནི་གང་ཟག་གཟུགས་ལ་སོགས་པའི་མཚན་མ་ལ་ཆགས་པ་སྟེ་འཁོར་བའི་མུར་ལྟུང་བའོ། །དམ་གྲོག་དང་གཡང་ས་ནི་ཉན་ཐོས་མྱ་ངན་འདས་པ་ལ་ཆགས་པ་སྟེ་སྟོང་པའི་མུར་ལྟུང་བའོ། །མིག་ཅན་གྱི་སྐྱེས་བུ་ནི་དེ་བཞིན་གཤེགས་པ་སྟེ། ཤེས་རབ་ཀྱི་སྤྱན་གསལ་བས་གཟུགས་ངོ་བོ་ཉིད་ཀྱིས་སྟོང་པར་གཟིགས་པས་ན་སྐྱེ་ཤི་སྒྱུ་མ་དང་འདྲ་བའི་ཕྱིར་འཁོར་བ་ཡང་མི་སྤོང༌། ཁམས་གསུམ་རྨི་ལམ་དང་འདྲ་བས་ན་མྱ་ངན་ལས་འདས་པའི་ཡོན་ཏན་ཡང་མི་ཚོལ་ཏེ། ལམ་དབུ་མ་མཚན་མ་མེད་པ་དང༌། སྨོན་པ་མེད་པ་དང༌། སྟོང་པ་ཉིད་ཀྱི་ལམ་དུ་ཞུགས་པས་ན་མི་གནས་པའི་མྱ་ངན་ལས་འདས་པའི་གནས་སུ་ཕྱིན་ཏོ། །དེ་བས་ན་མཚན་མར་འཛིན་པ་ནི་གཡང་ས་སྟེ་སྐྱོན་ཡིན་ནོ་ཞེས་བསྟན་པའི་ཕྱིར་ཡོད་པ་དང༌། མེད་པ་གང་ཡང་མཚན་མར་མི་གཟུང་བར་བྱའོ། །དེ་བཞིན་དུ་ཚོར་བ་དང༌། འདུ་ཤེས་དང༌། འདུ་བྱེད་དང༌། རྣམ་པར་ཤེས་པ་རྣམས་སྟོང་པའོ་ཞེས་བྱ་བ་ལ་དེ་སྐད་ཅེས་བྱ་སྟེ། གོང་དུ་ཕུང་པོ་ལྔ་པོ་སྟོང་པར་ལྟ་ཞེས་བྱ་བ་ལ། གཟུགས་ཀྱི་སྟོང་པ་སྨོས་ཏེ། གཟུགས་སྟོང་པར་བསྟན་པ་དང༌། སྟོང་པ་དང་གཟུགས་ཐ་མི་དད་པར་བསྟན་པའི་ཚིག་ཟུར་སྨོས་པ་དེ་བཤད་པ་རྣམ་པ་གསུམ་དང་སྦྱར་བས་རྣམ་པ་དྲུག་ཏུ་འགྱུར་བ་ལ། བཤད་པ་རྣམ་པ་གསུམ་ནི་དང་པོར་རང་བཞིན་གྱིས་སྟོང་སྟེ་གཅིག་པར་བཤད་པ་དང༌། བར་དུ་བཏགས་པ་རྣམ་པ་གསུམ་དང་སྦྱར་ཏེ་རོ་གཅིག་པར་བཤད་པ་དང༌། ཐ་མར་འཁོར་བའི་སོ་སོ་སྐྱེ་བོ་དངོས་པོའི་མཐའ་ལ་གནས་པ་དང༌། ཉན་ཐོས་མྱ་ངན་ལས་འདས་པ་སྟོང་པའི་མཐའ་ལ་གནས་པ་དེ་གཉིས་སྤངས་ཏེ། དབུ་མའི་ལམ་དུ་འཇུག་པ་བསྒྲུབས་ཏེ། གསུམ་པོ་རེ་རེ་ལ་ཡང་གཟུགས་སྟོང་པ་སྟོང་པ་ཉིད་གཟུགས་ཞེས་པ་ཕྲུགས་རེ་རེར་སྦྱར་བ་ དང་དྲུག་ཏུ་འགྱུར་བ་བཞིན་དུ་ཕུང་པོ་ལྔ་འམ་བཞི་ལ་ཡང་ཚུལ་འདི་བཤད་དོ། །ཕན་ཚུན་སྟོང་པ་རྣམ་པ་ལྔས་བཤད་པ་དེ་བཞིན་དུ་ལྷག་མ་ཚོར་བ་དང༌། འདུ་ཤེས་དང་འདུ་བྱེད་དང་རྣམ་པར་ཤེས་པ་རྣམས་ལ་ཡང་ཕན་ཚུན་སྟོང་པ་རྣམ་པ་ལྔས་བཤད་པར་བྱའོ། །ཆོས་དེ་རྣམས་ནི་རང་གི་སེམས་ཀྱི་རྒྱུད་ཡིན་ལ། སེམས་ནི་གཟུགས་མེད་པ་སྟོང་པ་ཉིད་ཀྱི་མཚན་ཉིད་དུ་བག་ཆགས་རྣམ་པར་སྨིན་ནས་གཟུགས་ཀྱི་ཕུང་པོ་དེ་ལ་བརྟེན་ཏོ། །དེ་ཡང་དཔེར་ན་སྣོད་སྟོང་པ་དང་འདྲ་སྟེ་སྣོད་ལ་བརྟེན་ཏོ། །སྣོད་དེ་བཤིག་ན་བརྟེན་པའི་གནས་མེད་དེ། སྟོང་པ་ཆེན་པོ་དང་ཐ་མི་དད་དོ། །དེ་དང་འདྲ་སྟེ་འདི
Chinese
土地是被所知障遮蔽的。荆棘和坑是指对众生色等相的执着，即是堕入轮回的边缘。深渊和悬崖是指对声闻寂灭的执着，即是堕入空性的边缘。有眼之人是指如来，因其智慧之眼明亮，能见色性本空，故生灭如幻，不舍弃轮回。三界如梦，故不寻求寂灭之功德。以入于无相、无愿、空性之中道，故已至不住涅槃之境。因此，执着于相是悬崖，是过患，为了显示这个道理，无论有无论无，都不应执着于相。同样，受、想、行、识皆是空性，应如是说。前面说五蕴皆空，其中说了色的空性，显示了色是空性，以及空性与色无二无别的言外之意，这与三种解释相结合，就变成了六种。三种解释是：首先，解释为自性空，即是一体；中间，与三种假立相结合，解释为同一味道；最后，舍弃了轮回的凡夫安住于实有的边，以及声闻寂灭安住于空性的边这二者，而成就了进入中道。像这样，在三者中的每一个上，都加上色空、空性是色，这样每一个组合就变成了六种，对于五蕴或四蕴，也应如此解释。如是解释了以五种方式互相空性，同样，对于剩下的受、想、行、识，也应以五种方式解释互相空性。这些法是自心的相续，而心是无色空性的自性，习气成熟后就依于色蕴。这就像空容器一样，依于容器。如果破坏了容器，所依之处就不存在了，与大空性无二无别。与此相似，此
English
The ground is obscured by the obscuration of knowledge. Thorns and pits refer to attachment to the characteristics of beings, such as form, which is falling into the edge of samsara. Ravines and cliffs refer to attachment to the nirvana of the Hearers, which is falling into the edge of emptiness. The person with eyes refers to the Tathagata, because his eye of wisdom is clear, and he sees that form is empty in its essence, so birth and death are like illusions, and he does not abandon samsara. Because the three realms are like dreams, he does not seek the merits of nirvana. Because he has entered the Middle Way of no characteristics, no wishes, and emptiness, he has reached the state of non-abiding nirvana. Therefore, attachment to characteristics is a cliff, it is a fault, and in order to show this, one should not cling to any characteristic, whether it exists or does not exist. Similarly, feeling, perception, formation, and consciousness are all emptiness, and it should be said in this way. Earlier, it was said that the five aggregates are all empty, and among them, the emptiness of form was mentioned, showing that form is emptiness, and the implication that emptiness and form are non-dual, which, when combined with the three explanations, becomes six kinds. The three explanations are: first, it is explained as emptiness by nature, that is, oneness; in the middle, it is combined with the three imputations and explained as the same taste; finally, abandoning the ordinary people of samsara who abide by the extreme of reality, and the Hearers who abide by the extreme of emptiness in nirvana, and accomplishing entering the Middle Way. In this way, on each of the three, adding form is emptiness, emptiness is form, each combination becomes six kinds, and for the five aggregates or four aggregates, this method should also be explained. Just as the mutual emptiness is explained in five ways, similarly, for the remaining feeling, perception, formation, and consciousness, the mutual emptiness should also be explained in five ways. These dharmas are the continuum of one's own mind, and the mind is the nature of formless emptiness, and after the habitual patterns have matured, it relies on the aggregate of form. This is like an empty vessel, relying on the vessel. If the vessel is destroyed, there is no place to rely on, and it is non-dual with the great emptiness. Similar to this, this
Tibetan
་གཟུགས་ཀྱི་ཕུང་པོ་སྟོང་པར་བརྟགས་པས་སེམས་ཀྱི་ཕུང་པོ་དེ་ཡང་གནས་མེད་དེ། དོན་དམ་པ་ཆོས་ཀྱི་དབྱིངས་དང་ཐ་མི་དད་དོ། །ཕུང་པོ་ལྔ་རང་བཞིན་གྱིས་སྟོང་པ་ཡིན་པར་ཅི་མངོན་ཞེ་ན། དེ་ཡང་འཕགས་པ་བློ་གྲོས་མི་ཟད་པས་བསྟན་པ་ལས་བཤད་པ། གཟུགས་ཀྱི་ཕུང་པོ་ནི་དབུ་བའི་གོང་བུ་དང་འདྲ་སྟེ། གཟུང་ཞིང་བཅད་མི་བཟོད་པའོ། །ཚོར་བའི་ཕུང་པོ་ནི་ཆུའི་ཆུ་བུར་དང་འདྲ་སྟེ། སྐད་ཅིག་ལས་མི་རྟག་པའོ། །འདུ་ཤེས་ཀྱི་ཕུང་པོ་ནི་སྨིག་རྒྱུ་དང་འདྲ་སྟེ། སྲེད་པའི་སྐོམ་པས་ནི་ནོར་པར་འཛིན་པའི་ཕྱིར་རོ། །འདུ་བྱེད་ཀྱི་ཕུང་པོ་ནི་ཆུ་སྐྱེས་ཀྱི་ལྡུམ་བུ་དང་འདྲ་སྟེ། བཤིག་ན་སྙིང་པོ་མེད་པའོ། །རྣམ་པར་ཤེས་པའི་ཕུང་པོ་ནི་རྨི་ལམ་དང་འདྲ་སྟེ། འཁྲུལ་པར་འཛིན་པའོ། །དེ་བས་ན་ཕུང་པོ་ལྔ་ནི་བདག་མ་ཡིན། གང་ཟག་མ་ཡིན། སེམས་ཅན་མ་ཡིན། སྲོག་མ་ཡིན། གསོ་བ་མ་ཡིན། སྐྱེས་བུ་མ་ཡིན། ཕུང་པོ་ལྔའི་རང་བཞིན་གྱིས་འདི་ལྟ་བུ་སྟེ། བདག་དང་བདག་གིས་སྟོང་པའོ། །མ་སྐྱེས་པའོ། །མ་བྱུང་བའོ། །མེད་པའོ། །ནམ་མཁའི་དབྱིངས་སོ། །འདུས་མ་བྱས་སོ། །རང་བཞིན་གྱིས་མྱ་ངན་ལས་འདས་པའོ་ཞེས་བཤད་དོ། །དེ་ལྟར་ཕྱི་རོལ་གྱི་ཆེན་པོ་བཞི་སྟོང་པར་ཤེས་པས་གཟུགས་སྟོང་པ་ཡིན་ནོ། །ནང་ནི་སེམས་བཞི་སྟོང་པར་ཤེས་པས་ནི་སྟོང་པས་སྟོང་པ་ཞེས་བྱ་སྟེ། གཟུགས་དང་སྟོང་པ་གཅིག་པའི་མཚན་མ་སྤང་བས། གཟུང་བ་དང་འཛིན་པ་གཉིས་དང་བྲལ་བས་རྣམ་པར་གྲོལ་བའི་སྐུ་ཞེས་བྱའོ། །འདི་ནི་ཤེས་རབ་ཀྱི་སྤྱོད་ཡུལ་ཏེ། སྤྱོད་ཡུལ་མི་ཤེས་ན་བསྒོམ་དུ་མི་རུང་བས་རྣལ་འབྱོར་བསྒོམ་དུ་གཞུག་པའི་ཕྱིར་བཤད་དོ། །ཤཱ་རིའི་བུ་དེ་ལྟར་ ཞེས་བྱ་བ་ནི་གོང་དུ་བཤད་པ་ལྟར་ནའོ། །ཆོས་ཐམས་ཅད་ནི་སྟོང་པ་ཉིད་ཅེས་བྱ་བ་ལ། ཆོས་ཐམས་ཅད་ཅེས་བྱ་བ་ནི་ཕུང་པོ་ལྔ་ལ་བརྟེན་པ་སྟེ། དབང་པོ་ལྔ་དང་ཡུལ་དང༌། ཁམས་དང༌། སྐྱེ་མཆེད་དང༌། རྟེན་ཅིང་འབྲེལ་པར་འབྱུང་བ་ལ་སོགས་པ་ལ་བྱ་སྟེ། ཕུང་པོ་ལྔ་པོ་དེ་སྟོང་པར་རྟོགས་པས་ན་དེའི་ཡན་ལག་རྣམས་ཀྱང་སྟོང་པའི་མཚན་ཉིད་དུ་རིག་པར་བྱའོ། །དཔེར་ན་ལུས་ཀྱི་གཙོ་བོ་སྟོང་པར་རྟོགས་པས་ན་རྐང་ལག་ལ་སོགས་པ་ཞར་གྱིས་རིག་པར་བྱའོ། །མཚན་ཉིད་མེད་པ་ཞེས་བྱ་བ་ལ། ཆོས་ཐམས་ཅད་ནི་མཚན་མ་དང་མཚན་མ་ལས་འདས་པས་ན་མཚན་ཉིད་མེད་པ་ཞེས་བྱའོ། །མ་སྐྱེས་པ། མ་འགགས་པ་ཞེས་བྱ་བ་ལ། སྔ་ན་མེད་པ་ལས་ཕྱིས་ཡོད་པ་ནི་སྐྱེས་པ་ཞེས་བྱའོ། །སྔོན་ཡོད་པ་ལས་ཕྱིས་མེད་པ
Chinese
观察到色蕴为空性，心蕴也同样无处可住。胜义谛与法界无二无别。如果问：五蕴如何显现为空性？如圣者无尽慧所说：色蕴如水泡，不可执持，不可分割。受蕴如水泡，刹那不住。想蕴如阳焰，为渴爱所迷惑。行蕴如芭蕉树，剖析则无有心髓。识蕴如梦境，执着为虚妄。因此，五蕴非我，非人，非众生，非命，非养育者，非士夫。五蕴的自性即是如此，空我与我所。不生，不灭，不存在，如同虚空界，非造作，自性涅槃。如是，了知外在四大为空性，则色即是空。内在了知四心为空性，是为空性之空性。舍弃色与空性一体之相，远离能取与所取二者，是为解脱之身。这是智慧的行境，若不行于此境，则不可修习，故为引导瑜伽士入于修习而说。舍利子，如是 所说即如上所说。一切法皆是空性，所谓一切法，即是依于五蕴，如五根与五境，以及界、处、十二缘起等。了知五蕴为空性，则其支分亦应知为空性之体性。譬如，了知身体之主干为空性，则手足等亦应随之而知。所谓无相，一切法离于相与非相，故名无相。所谓不生不灭，先前没有而后来有的，名为生。先前有而后来没有的，
English
Having examined the skandha of form as emptiness, the skandha of mind is also without a place to abide. The ultimate truth is non-different from the realm of dharma. If asked, how do the five skandhas manifest as emptiness? As stated by the noble inexhaustible wisdom: The skandha of form is like a bubble of water, impossible to grasp and impossible to divide. The skandha of feeling is like a water bubble, impermanent in an instant. The skandha of perception is like a mirage, mistaken by the thirst of craving. The skandha of formation is like a plantain tree, without essence when dissected. The skandha of consciousness is like a dream, clinging to illusion. Therefore, the five skandhas are not self, not person, not sentient being, not life, not nurturer, not individual. The nature of the five skandhas is such that they are empty of self and what belongs to self. Unborn, unceasing, non-existent, like the realm of space, unconditioned, naturally in nirvana. Thus, knowing the four great elements as empty, form is emptiness. Knowing the four minds as empty internally is called emptiness of emptiness. Abandoning the sign of the unity of form and emptiness, being separated from both the grasped and the grasper, is called the body of liberation. This is the realm of wisdom. If one does not practice in this realm, it is impossible to meditate. Therefore, it is taught to guide yogis into meditation. Shariputra, thus, What is said is as stated above. All dharmas are emptiness. The term all dharmas refers to what depends on the five skandhas, such as the five faculties and the five objects, as well as the realms, the sources, and the twelve links of dependent origination. Knowing the five skandhas as empty, their parts should also be known as the nature of emptiness. For example, knowing the main part of the body as empty, the hands and feet should also be known accordingly. The term signless means that all dharmas are free from signs and non-signs, hence they are called signless. The term unborn and unceasing means that what was not there before and then exists is called birth. What existed before and then does not exist,