Tibetan
ས་ཕྱིན་ཅི་ལོག་ལས་འདས་པའོ། །མྱ་ངན་ལས་འདས་པར་ཕྱིན་ཞེས་བྱ་བ་ལ། མ་རིག་པ་ནི་ཉོན་མོངས་པ་ཀུན་གྱི་གཞི་སྟེ། རྟེན་འབྲེལ་ཡན་ལག་བཅུ་གཉིས་ཀྱི་ནང་ན་ཡང་འཁོར་བའི་རྒྱུར་འགྱུར་བས་ན་མཐའ་ནས་སྡུག་བསྔལ་གྱི་ཕུང་པོ་འབའ་ཞིག་ཀྱང་འདུས་པར་འགྱུར་རོ་ཞེས་གསུངས་སོ། །མ་རིག་པ་མེད་པར་ཤེས་ན་སྡུག་བསྔལ་བ་དང༌། ཉོན་མོངས་པ་ཀུན་ཀྱང་མེད་པར་འགྱུར་རོ། །དེ་བས་ན་མྱ་ངན་ལས་འདས་པར་ཕྱིན་ཞེས་བྱའོ། །འདི་ནི་ཤེས་རབ་ཀྱི་ཕ་རོལ་ཏུ་ཕྱིན་པའི་འབྲས་བུ་སྟེ། འབྲས་བུ་མེད་ན་སྤྱད་པ་ཡང་དོན་མེད་པའི་ཕྱིར་འབྲས་བུ་བཤད་དོ། །དུས་གསུམ་དུ་རྣམ་པར་བཞུགས་པའི་སངས་རྒྱས་ཐམས་ཅད་ཤེས་རབ་ཀྱི་ཕ་རོལ་ཏུ་ཕྱིན་པ་ལ་བརྟེན་ནས་ཞེས་བྱ་བ་ལ། འདི་སྐད་ཅེས་བྱ་སྟེ། དུས་ འདི་འདས་པ་དང༌། མ་འོངས་པ་དང༌། ད་ལྟར་གྱི་དུས་ཐ་དད་པ་རྣམས་སོ། །བཞུགས་པ་ནི་དུས་གསུམ་དུ་གཤེགས་པ་རྣམས་སོ། །སངས་རྒྱས་ཞེས་བྱ་བ་ནི་ཁམས་གསུམ་གྱི་འཁོར་བའི་བསླད་པ་ལས་ཤེས་རབ་ཀྱི་མིག་ཐོབ་པས་སངས་རྒྱས་ཞེས་བྱ་སྟེ། དོན་དུ་ན་ཆོས་ཀྱི་སྐུར་གྱུར་ནས་ཤེས་རབ་དང༌། ཡེ་ཤེས་དང༌། ཏིང་ངེ་འཛིན་དང༌། མཚན་དང༌། དཔེ་བྱད་དང༌། མ་འདྲེས་པའི་ཆོས་ལ་སོགས་པ་སྟེ། ཡོན་ཏན་གྲངས་མེད་པ་ཕུན་སུམ་ཚོགས་པ་དེ་ནི་སངས་རྒྱས་ཞེས་བྱའོ། །ཤེས་རབ་ཀྱི་ཕ་རོལ་ཏུ་ཕྱིན་པ་ལ་བརྟེན་ཅེས་བྱ་བ་ནི་མཚན་མ་ཐམས་ཅད་མེད་པ་ལ་གནས་པས་སོ། །དུས་གསུམ་གྱི་སངས་རྒྱས་ཐམས་ཅད་ཀྱང་མཚུངས་པར་ཤེས་རབ་ཀྱི་ཕ་རོལ་ཏུ་ཕྱིན་པ་ལས་བྱུང་བས་ན། ཤེས་རབ་ཀྱི་ཕ་རོལ་ཏུ་ཕྱིན་པ་འདི་སངས་རྒྱས་ཐམས་ཅད་ཀྱི་ཡུམ་ཞེས་བྱའོ། །བླ་ན་མེད་པ་ཡང་དག་པར་རྫོགས་པའི་བྱང་ཆུབ་ཏུ་སངས་རྒྱས་སོ་ཞེས་བྱ་བ་ནི། འདི་སྐད་ཅེས་བྱ་སྟེ། བླ་ན་མེད་པ་ཞེས་བྱ་བ་ནི་ཁམས་གསུམ་ལས་འདས་པའོ། །ཡང་དག་པར་རྫོགས་པ་ཞེས་བྱ་བ་ནི། དེ་བཞིན་ཉིད་མ་ནོར་བའི་ཆོས་ཀྱི་མཐར་ཐུག་པའོ། །བྱང་ཆུབ་ཅེས་བྱ་བ་ནི་དེ་བཞིན་ཉིད་ཆོས་ཀྱི་དབྱིངས་སོ། །སངས་རྒྱས་སོ་ཞེས་བྱ་བ་ནི་ཤེས་རབ་ཀྱི་ཕ་རོལ་ཏུ་ཕྱིན་པ་ལ་རྣམ་པར་མི་རྟོག་པའི་ཚུལ་གྱིས་སྤྱད་ནས་མངོན་པར་སངས་རྒྱས་ཏེ། འདས་པའི་སངས་རྒྱས་རྣམས་དང་ཡང་མི་འདྲ་བ་མེད་པ་དང༌། ཡོན་ཏན་མཚུངས་པ་ལ་བྱའོ། །འདི་ནི་ཤེས་རབ་ཀྱི་གཟུངས་ཏེ། རྣམ་པར་མི་ལྟུང་བར་བྱ་བའི་ཕྱིར་སྨོས་སོ། །དེ་བས་ན་བདེན་ཏེ་མ་ནོར་བ་ཞེས་བྱ་བ་ལ། འདི་སྐད་ཅེས་བྱ་སྟེ། ཚིག་གིས་སྨྲ་བ་མེད་པས་སྨོན་པ་མེད་པས་དེ་དག་གིར་བདེན་པའོ། །ལུས་ཀྱི་སྤྱོད་པ་མེད་པས་མཚན་མ་མེད་པ་སྟེ། ལུས་ཀྱི་བདེན་པའོ། །སེམས་ཀྱི་བསམ་པ་མེད་པས་སྟོང་པ་ཉིད་ལས་ཡིད་ཀྱི་བདེན་པ་སྟེ། དེ་ལྟར་འཕགས་པའི་རྣམ་པར་ཐར་བའི་སྒོ་གསུམ་དང་ཡང་མི་འགལ་ལ། ཤེས་རབ་ཀྱི་ཕ་རོལ་ཏུ་ཕྱིན་པས་སེམས་ཀྱི་མཚན་མ་ཐམས་ཅད་བསལ་ནས་དོན་དམ་པར་ཅིག་ཆར་འཇུག་པའི་སྒོ་རྣམ་པར་མི་རྟོག་པའི་དོན་དང་མཐུན་པས་ན་བདེན་ཏེ་མ་ནོར་བའོ། །ནང་གི་རྣམ་པར་ཤེས་པའི་བག་ཆགས་ཀུན་སེལ་བས་ན་ཤེས་རབ་ཀྱི་ཕ་རོལ་ཏུ་ཕྱིན་པའི་སྔགས་སོ། །ཕྱིའི་མཚན་ མ་ཐམས་ཅད་ངོ་བོ་ཉིད་ཀྱིས་ཤེས་ཤིང་སེལ་བས་རིག་པ་ཆེན་པོའི་སྔགས་སོ། །ཕྱི་ནང་གཉིས་ཀའི་མཚན་མ་ཐམས་ཅད་སེལ་བས་བླ་ན་མེད་པའི་སྔགས་སོ། །སངས་རྒྱས་ཀྱི་འབྲས་བུ་གྲུབ་པར་བྱེད་པས་ན་མི་མཉམ་པ་དང་མཉམ་པའི་སྔགས་སོ། །ངན་སོང་ཐམས་ཅད་སྤོང་ཞིང་སེམས་ཅན་གྱི་དོན་བྱེད་པས་ན། སྡུག་བསྔལ་ཐམས་ཅད་ཞི་བར་བྱད་པའི་སྔགས་སོ། །ཤེས་པར་བྱ་སྟེ་ཞེས་བྱ་བ་ལ། འདི་སྐད་ཅེས་བྱ་སྟེ། ཤེས་རབ་ཀྱི་ཕ་རོལ་ཏུ་ཕྱིན་པ་འདི་སངས་རྒྱས་སུ་ཕྱིན་པར་བྱེད་པའི་རྒྱུར་ཤེས་པར་བྱ་ཞེས་བྱ་བའི་ཐ་ཚིག་གོ །ཤེས་རབ་ཀྱི་ཕ་རོལ་ཏུ་ཕྱིན་པའི་སྔགས་སྨྲས་པ། ཏད་ཡ་ཐཱ། ག་ཏེ་ག་ཏེ། པཱ་ར་ག་ཏེ། པཱ་ར་སཾ་ག་ཏེ། བོ་དྷི་སྭཱ་ཧཱ། །ཤེས་རབ་ཀྱི་ཕ་རོལ་ཏུ་ཕྱིན་པའི་སྔགས་འདི་ནི། འཇིག་རྟེན་དང་འཇིག་རྟེན་ལས་འདས་པའི་བསོད་ནམས་ཀྱི་རྒྱུར་འགྱུར་ཏེ། འཇིག་རྟེན་པའི་བསོད་ནམས་ནི་དོན་གྱིས་ཉོན་མོངས་པ་དང༌། བདུད་དང༌། བགེགས་ཀྱིས་མི་ཚུགས་ཤིང་བསྲུང་ནུས་པའོ། །འཇིག་རྟེན་ལས་འདས་པའི་བསོད་ནམས་ནི་གཟུངས་འདི་ལ་བརྟེན་པས་ཤེས་རབ་དང་ཡེ་ཤེས་ཀྱི་རྒྱུར་འགྱུར་བའོ། །དེ་ནས་བཅོམ་ལྡན་འདས་ཀྱིས་ཀྱང་ཏིང་ངེ་འཛིན་དེ་ལས་བཞེངས་ཏེ་ཞེས་བྱ་བ་ལ། འདི་སྐད་ཅེས་བྱ་སྟེ། དེ་བཞིན་གཤེགས་པ་ཉག་གཅིག་མ་གཏོགས་པར། ཤེས་རབ་ཀྱི་ཕ་རོལ་ཏུ་ཕྱིན་པའི་དོན་བཤད་ཅིང་མཉམ་པར་གཞན་གྱིས་མི་ནུས་པས། འཕགས་པ་སྤྱན་རས་གཟིགས་དབང་པོས་བཤད་པ་དང༌། ཤཱ་རིའི་བུས་མཉན་པ་ཡང་ཏིང་ངེ་འཛིན་དེའི་བྱིན་རླབས་ཡིན་ཏེ། བཤད་པ་དང༌། མཉན་པའི་བྱ་བ་བྱས་པས་ན་ཏིང་ངེ་འཛིན་དེ་ལས་བཞེངས་སོ། །རྒྱུ་རྣམ་པར་དག་པ་དང༌། འབྲས་བུ་རྣམ་པར་དག་པ་ལ་གཟིགས་ནས། བཅོམ་ལྡན་འདས་ཀྱིས་འཕགས་པ་སྤྱན་རས་གཟིགས་ཀྱི་དབང་པོ་ལ་ལེགས་སོ་ཞེས་བྱ་བ་བྱིན་ནོ། །སངས་རྒྱས་ཀྱིས་རྒྱུ་དང་འབྲས་བུ་རྣམ་པར་དག་པ་ལ་གཟིགས་ནས་ལེགས་སོ་ཞེས་བྱ་བ་བྱིན་ནས། ལྷ་དང
Chinese
已超越颠倒之地。 所谓已达涅槃，无明乃一切烦恼之根源。 即使在十二缘起中，也成为轮回之因，因此最终也聚集了纯粹的痛苦之蕴。 如是说。 若知无明则无痛苦，一切烦恼亦将不复存在。 因此称为已达涅槃。 此乃般若波罗蜜多的果实，若无果实，修行亦无意义，故说果实。 过去、现在、未来三世安住的一切佛陀皆依般若波罗蜜多，是何意耶？ 所谓时，即过去、未来、现在之不同时也。 安住，即三世逝去者。 所谓佛陀，乃从三界轮回之垢染中，以智慧之眼证悟者，故名佛陀。 实际上，已成法身，具足智慧、般若、三摩地、相、好、不共法等，无量功德圆满者，是为佛陀。 所谓依般若波罗蜜多，乃安住于一切无相之中。 三世一切诸佛皆同样从般若波罗蜜多中生出，故此般若波罗蜜多是诸佛之母。 所谓证得无上正等菩提成佛，是何意耶？ 所谓无上，乃超越三界者。 所谓正等，乃如实无谬之究竟法性。 所谓菩提，乃如实法界。 所谓成佛，乃以不分别之方式修持般若波罗蜜多而证得圆满佛果，与过去诸佛无异，功德相等。 此乃般若之陀罗尼，为不堕落故而宣说。 因此，所谓真实不虚，是何意耶？ 所谓无言说，无所求，故彼等为真实。
English
It has transcended the inverted ground. What is called having reached Nirvana is that ignorance is the root of all afflictions. Even within the twelve links of dependent origination, it becomes the cause of samsara, so in the end, it also gathers a mere aggregate of suffering. Thus it is said. If ignorance is known to be absent, then there is no suffering, and all afflictions will also cease to exist. Therefore, it is called having reached Nirvana. This is the fruit of the Perfection of Wisdom, and if there is no fruit, practice is also meaningless, so the fruit is explained. All the Buddhas who abide in the three times rely on the Perfection of Wisdom. What does this mean? What is called time is the different times of the past, future, and present. Abiding refers to those who have passed away in the three times. What is called Buddha is one who has attained the eye of wisdom from the defilements of the three realms of samsara, hence the name Buddha. In reality, having become the Dharmakaya, possessing wisdom, prajna, samadhi, marks, signs, unmixed dharmas, and so on, the complete perfection of countless qualities is called Buddha. What is called relying on the Perfection of Wisdom is abiding in the absence of all characteristics. Since all the Buddhas of the three times equally arise from the Perfection of Wisdom, this Perfection of Wisdom is called the mother of all Buddhas. What is called attaining unsurpassed, perfectly complete enlightenment and becoming a Buddha, what does this mean? What is called unsurpassed is that which transcends the three realms. What is called perfectly complete is the ultimate nature of reality, without error. What is called enlightenment is the reality of the Dharmadhatu. What is called becoming a Buddha is attaining perfect Buddhahood by practicing the Perfection of Wisdom in a non-discriminating manner, being no different from the Buddhas of the past, and possessing equal qualities. This is the dharani of wisdom, spoken to prevent falling. Therefore, what is called true and not mistaken, what does this mean? What is called without speech, without aspiration, therefore they are true.
Chinese
身体的行为没有了，所以相也没有了，是身体的真谛。心的想法没有了，所以从空性中生起意的真谛。这样与圣者的三种解脱门也不相违背。般若波罗蜜多消除了心的所有相，在胜义谛中同时进入的门与无分别的意义相符，所以是真实的，没有错误的。因为消除内在的识的习气，所以是般若波罗蜜多的咒语。（梵文天城体：，梵文罗马拟音：，藏文：，汉语字面意思：）。因为自性了知并消除外在的所有相，所以是大智慧的咒语。（梵文天城体：，梵文罗马拟音：，藏文：，汉语字面意思：）。因为消除内外二者的所有相，所以是无上的咒语。（梵文天城体：，梵文罗马拟音：，藏文：，汉语字面意思：）。因为能成就佛的果位，所以是不平等和相等的咒语。（梵文天城体：，梵文罗马拟音：，藏文：，汉语字面意思：）。因为舍弃所有恶趣，并且成办有情的事情，所以，是平息所有痛苦的咒语。（梵文天城体：，梵文罗马拟音：，藏文：，汉语字面意思：）。所谓“应当了知”，就是说：应当了知此般若波罗蜜多是成佛之因，这是它的总结语。宣说了般若波罗蜜多的咒语：达雅塔。嘎德嘎德。巴Ra嘎德。巴Ra桑嘎德。菩提萨婆诃。（梵文天城体：तद्यथा। गते गते । पारगते । पारसंगते । बोधि स्वाहा।，梵文罗马拟音：Tadyathā. Gate gate. Pāragate. Pārasamgate. Bodhi svāhā.，藏文：ཏད་ཡ་ཐཱ། ག་ཏེ་ག་ཏེ། པཱ་ར་ག་ཏེ། པཱ་ར་སཾ་ག་ཏེ། བོ་དྷི་སྭཱ་ཧཱ།，汉语字面意思：如是。去吧，去吧。到彼岸去吧。大家都到彼岸去吧。菩提，梭哈！）。这个般若波罗蜜多的咒语，会成为世间和出世间的福德之因。世间的福德，实际上不会被烦恼、魔和障碍所阻碍，并且能够守护。出世间的福德，依靠这个陀罗尼，会成为智慧和觉性的因。然后世尊也从那个三摩地中起身，就是说：除了如来之外，宣说般若波罗蜜多的意义并且平等地让其他人证悟是不可能的。圣观世音菩萨所宣说和舍利子所听闻，也是那个三摩地的加持。因为做了宣说和听闻的事情，所以从那个三摩地中起身。观察到因清净和果清净，世尊对圣观世音菩萨说了“善哉”。佛观察到因和果清净，说了“善哉”之后，天和
English
Since there is no action of the body, there is no characteristic, it is the truth of the body. Since there is no thought of the mind, the truth of the mind arises from emptiness. In this way, it is not contrary to the three doors of liberation of the noble ones. The Prajñāpāramitā eliminates all the characteristics of the mind, and the door of entering simultaneously into the ultimate truth is in accordance with the meaning of non-discrimination, so it is true and not mistaken. Because it eliminates the habitual tendencies of inner consciousness, it is the mantra of the Prajñāpāramitā. (Sanskrit Devanagari:, Sanskrit Romanization:, Tibetan:, Chinese literal meaning:). Because it knows and eliminates all external characteristics by its very nature, it is the mantra of great wisdom. (Sanskrit Devanagari:, Sanskrit Romanization:, Tibetan:, Chinese literal meaning:). Because it eliminates all characteristics of both inner and outer, it is the unsurpassed mantra. (Sanskrit Devanagari:, Sanskrit Romanization:, Tibetan:, Chinese literal meaning:). Because it accomplishes the fruit of Buddhahood, it is the mantra of non-equality and equality. (Sanskrit Devanagari:, Sanskrit Romanization:, Tibetan:, Chinese literal meaning:). Because it abandons all evil destinies and accomplishes the benefit of sentient beings, it is the mantra that pacifies all suffering. (Sanskrit Devanagari:, Sanskrit Romanization:, Tibetan:, Chinese literal meaning:). The so-called "should be known" means: This Prajñāpāramitā should be known as the cause of attaining Buddhahood, this is its concluding statement. The mantra of the Prajñāpāramitā was spoken: Tadyathā. Gate gate. Pāragate. Pārasamgate. Bodhi svāhā. (Sanskrit Devanagari: तद्यथा। गते गते । पारगते । पारसंगते । बोधि स्वाहा।, Sanskrit Romanization: Tadyathā. Gate gate. Pāragate. Pārasamgate. Bodhi svāhā., Tibetan: ཏད་ཡ་ཐཱ། ག་ཏེ་ག་ཏེ། པཱ་ར་ག་ཏེ། པཱ་ར་སཾ་ག་ཏེ། བོ་དྷི་སྭཱ་ཧཱ།, Chinese literal meaning: Thus. Go, go. Go to the other shore. Everyone go to the other shore. Bodhi, svāhā!). This mantra of the Prajñāpāramitā will become the cause of worldly and transworldly merit. Worldly merit will not actually be hindered by afflictions, demons, and obstacles, and can be protected. Transworldly merit, relying on this dhāraṇī, will become the cause of wisdom and awareness. Then the Bhagavan also arose from that samādhi, which means: Apart from the Tathāgata, it is impossible for others to explain the meaning of the Prajñāpāramitā and equally enable others to realize it. The explanation by the noble Avalokiteśvara and the hearing by Śāriputra were also the blessings of that samādhi. Because the actions of explaining and hearing were done, he arose from that samādhi. Observing the purity of the cause and the purity of the result, the Bhagavan said "Well done" to the noble Avalokiteśvara. The Buddha observed the purity of the cause and the result, and after saying "Well done", the gods and
Tibetan
་མི་ལ་སོགས་པ་ཡང༌། བཅོམ་ལྡན་འདས་ཀྱིས་གསུངས་པ་ལ་མངོན་པར་དགའ་སྟེ་རྗེས་སུ་ཡི་རང་ངོ༌། །ཤེས་རབ་ཀྱི་ཕ་རོལ་ཏུ་ཕྱིན་པའི་སྙིང་པོ་རྒྱ་ཆེར་འགྲེལ་པ་དོན་བཅུས་གསལ་བར་བསྟན་པ་སློབ་དཔོན་པྲ་ཤཱ་སྟྲ་སེ་ནས་མཛད་པ་རྫོགས་སོ། ། འཕགས་པ་ཤེས་རབ་ཀྱི་ཕ་རོལ་ཏུ་ཕྱིན་པའི་སྙིང་པོ་རྒྱ་ཆེར་འགྲེལ་པ། སློབ་དཔོན་པྲ་ཤཱསྟྲ་སེ།
Chinese
以及人等，对薄伽梵所说甚为欢喜，随喜赞叹。广释般若波罗蜜多心经，以十义明示，导师扎夏思德所造，圆满。 圣般若波罗蜜多心经广释，导师扎夏思德。
English
And also people and so forth, greatly rejoiced at what the Bhagavan said, and rejoiced in it. The Extensive Commentary on the Heart Sutra of the Perfection of Wisdom, which clearly explains the ten meanings, composed by the teacher Prashastra Sena, is complete. The Extensive Commentary on the Heart Sutra of the Perfection of Wisdom, by the teacher Prashastra Sena.