Tibetan
ཡིན། གང་གིས་ན་མངོན་པར་རྫོགས་པར་འཚང་རྒྱ་བ་ལ་སོགས་པ་འགའ་ཡང་མེད་ཅེ་ན། དེའི་ཕྱིར་འདི་ལྟར་ཆོས་ཐམས་ཅད་ཅེས་བྱ་བ་ལ་སོགས་པ་གསུངས་སོ། །འདིས་ནི་གཏན་ཚིགས་བསྟན་ཏེ། གཟུགས་ལ་སོགས་པའི་ཆོས་དེ་དག་ཐམས་ཅད་སྔོན་གྱི་མཐའ་ལ་སོགས་པ་མེད་པའི་ཕྱིར། ཤིན་ཏུ་མི་དམིགས་པ་ཡིན་ནོ། །མཐའ་མེད་པ་བསྟན་ཟིན་ཏོ། །ད་ནི་འཇམ་དཔལ་གང་གི་ཚེ་ཆོས་ཐམས་ཅད་ཤིན་ཏུ་མི་དམིགས་པ་ཞེས་བྱ་བ་ལ་སོགས་པས་དཔག་ཏུ་མེད་པ་ཉིད་འདྲིའོ། །དེའི་ཚེ་ཞེས་བྱ་བས་ནི་འདས་མ་ཐག་པར་ཆོས་ཐམས་ཅད་མི་དམིགས་པ་དེའི་ཚེ་ཞེས་སྟོན་ཏོ། །ཅི་ཞེས་བྱ་བ་ནི་གཏན་ཚིགས་ཅི་ཞེ་འམ། ཅི་ཞེས་འདྲི་བ་ཙམ་ཡིན་ནོ། །ད་ནི་ཞེས་བྱ་བ་ནི་སེམས་ཅན་དཔག་ཏུ་ཡོད་པ་འདྲི་བའི་ཚེའོ། །སེམས་ཅན་དུ་ཡང་འདོགས་སམ་ཞེས་བྱ་བ་ནི་རྣམ་པར་འཇོག་གམ་ཞེས་འདིར་ཚིག་ཟུར་དུ་འདོད་དོ། །ཡང་གལ་ཏེ་ཞེས་བྱ་བ་ནི་ཅི་སྟེ་ཞེས་བྱ་བའི་དོན་ཏོ། །འགའ་ཞིག་ཅེས་བྱ་བ་ནི་སེམས་ཅན་དཔག་ཏུ་མེད་པ་ཤེས་པར་འདོད་པའོ། །གང་དག་ཡིན་ཞེས་བྱ་བ་ནི་སེམས་ཅན་དུ་དཔག་ཏུ་ཡོད་པ་གང་ཞེས་བྱ་བའོ། །དེ་སྐད་འདྲི་ན་དེ་ལ་ཁྱོད་ཀྱིས་ཇི་སྐད་བྱ་ཞེས་བྱ་བ་ནི་གལ་ཏེ་ཕུང་པོ་ལ་སོགས་པའི་ཆོས་ཙམ་དུ་ཟད་དོ། །སེམས་ཅན་གདགས་སུ་མེད་ན་ཞེས་དགོངས་སོ། །ལན་དུ་དེ་སྐད་འདྲི་བ་དེ་ལ་བདག་གིས་ཞེས་བྱ་བ་ལ་སོགས་པ་གསུངས་སོ། །སངས་རྒྱས་ཀྱི་ཆོས་གང་དག་ཡིན་ཞེས་བྱ་བ་འདིས་ནི་ནམ་མཁའ་བཞིན་དུ་སེམས་ཅན་དཔག་ཏུ་མེད་པར་བསྟན་ཏེ། ནམ་མཁའ་བཞིན་དུ་སངས་རྒྱས་ཀྱི་ཆོས་རྣམས་དཔག་ཏུ་མེད་པའི་ཕྱིར་རོ། །དེ་སྐད་དུ་ཡང་ཉི་ཁྲི་ལྔ་སྟོང་པ་ལ་སོགས་པ་ལས་དཔག་ཏུ་མེད་པ་ཉིད་དུ་བསྟན་ཏེ། ནམ་མཁའ་དཔག་ཏུ་མེད་པས་ན་གཟུགས་དཔག་ཏུ་མེད་དོ། །གཟུགས་དཔག་ཏུ་མེད་པས་ན་ཤེས་རབ་ཀྱི་ཕ་རོལ་ཏུ་ཕྱིན་པ་དཔག་ཏུ་མེད་དོ་ཞེས་བྱ་བ་ལ་སོགས་པ་གསུངས་ཏེ། དེ་ལས་གཞན་པར་དཔག་པ་ཡང་བཀག་པའི་ཕྱིར་རོ། །ཇི་སྐད་དུ་དེ་བཞིན་གཤེགས་པ་བསམ་གྱིས་མི་ཁྱབ་པ་གསང་བའི་མདོ་ལས། མི་རྣམས་གང་ཞིག་སངས་རྒྱས་ཆོས། །ནམ་མཁའ་འདྲ་བའི་བདག་ཉིད་ལ། ཕ་མཐའ་རྟོགས་པར་འདོད་པ་ནི། །དེ་ནི་འགྲུབ་པར་མི་འགྱུར་རོ། །སངས་རྒྱས་དང་ནི་ཆོས་རྣམས་ཀྱི། །དཔེར་ནི་ཇི་ཙམ་འགའ་བྱེད་པ། །སངས་རྒྱས་དག་དང་དེ་མི་མཐུན། །དེ་དག་རྒྱལ་བ་སྨོས་པར་བྱེད། །སངས་རྒྱས་ཆོས་དང་མཉམ་པ་གང༌། །དཔེ་ནི་དེ་ལ་གཅིག་ཡོད་པ། །ནམ་མཁའི་ཁམས་སུ་བསྟན་པ་སྟེ། །དེ་ཡི་ཚད་ནི་གང་ནའང་མེད། །ནམ་མཁའི་ཁམ
Chinese
是。以何故说没有现证菩提等等呢？因此才说像这样“一切法”等等。这显示了理由，因为色等一切法没有前际等，所以是极不可得的。已经显示了无边。现在文殊菩萨问，在何时说“一切法极不可得”等等，是问不可限量之义。所谓“彼时”是指紧接着一切法不可得之时。所谓“何”是指什么理由，或者只是发问而已。所谓“现在”是指询问有量众生之时。所谓“也安立为有情吗”是指是否安立，这里是词句的语气。所谓“又如果”是“若是”之义。所谓“某一些”是指想要了解不可量众生。所谓“哪些是”是指哪些是有量众生。如果这样问，那么你对此将如何做呢？意思是说，如果只是蕴等法而已，没有可以安立的有情。作为回答，说了对于这样提问，我将如何等等。所谓“哪些是佛法”这显示了像虚空一样，众生是不可限量的，因为像虚空一样，佛法是不可限量的。也像这样在《二万五千颂》等等中显示了不可限量之义，因为虚空不可限量，所以色不可限量。因为色不可限量，所以般若波罗蜜多不可限量等等，这样说了，也遮止了从那以外去衡量。如《如来不可思议秘密经》中所说： “何人欲了知，诸佛之正法， 如同虚空性，彼终不能成。 诸佛与佛法，譬如少分许， 彼等与佛异，是胜者所说。 何者与佛法，有等同之喻， 谓示虚空界，彼之量何无。 虚空之界限”，
English
Yes. Why is it said that there is no attainment of perfect enlightenment, etc.? Therefore, it is said like this, "all dharmas," etc. This shows the reason, because all those dharmas such as form do not have a prior limit, etc., therefore they are extremely unattainable. The absence of limits has been shown. Now, Manjushri asks, at what time is it said that "all dharmas are extremely unattainable," etc., which is asking about the meaning of immeasurable. The term "at that time" refers to the time immediately after all dharmas are unattainable. The term "what" refers to what reason, or it is just a question. The term "now" refers to the time of asking about measurable beings. The term "also designated as sentient beings?" refers to whether they are designated, here it is the tone of the words. The term "again, if" means "if it is the case." The term "some" refers to wanting to understand immeasurable beings. The term "which are" refers to which are measurable beings. If asked in this way, then what will you do about it? It means that if it is only aggregates, etc., there are no sentient beings that can be designated. As an answer, it is said that to such a question, I will do what, etc. The term "which are the Buddha's dharmas" shows that like space, sentient beings are immeasurable, because like space, the Buddha's dharmas are immeasurable. It is also shown as immeasurable in the Twenty-Five Thousand Verse, etc., because space is immeasurable, therefore form is immeasurable. Because form is immeasurable, therefore the Prajnaparamita is immeasurable, etc., it is said, and it also prevents measuring from anything other than that. As it is said in the Sutra of the Inconceivable Secret of the Tathagata: "Whoever wants to understand the Buddhas' Dharma, Which is like the nature of space, That will never be accomplished. The Buddhas and the Dharmas, Like a small part, They are different from the Buddhas, As the Victorious Ones said. What is equal to the Buddhas' Dharma? The example is that there is one, It is shown in the realm of space, There is no measure of it anywhere. The realm of space,"
Tibetan
ས་ནི་ཇི་ཙམ་པར། །རྒྱལ་བའི་ཚུལ་ཁྲིམས་དེ་ཙམ་ཡིན། །བསམ་གཏན་ཤེས་རབ་ཡེ་ཤེས་དང༌། །རྣམ་གྲོལ་ཡེ་ཤེས་མཐོང་བ་དང༌། །ཞེས་བྱ་བ་ལ་སོགས་པ་གསུངས་སོ། །གལ་ཏེ་དེ་ལྟ་ན་ཉི་ཁྲི་ལྔ་སྟོང་པ་ལ་སོགས་པ་བཞིན་དུ་འདིར་ཡང་ནམ་མཁའ་བཞིན་དུ་སེམས་ཅན་དཔག་ཏུ་མེད་པ་ཡིན་ཞེས་ཅིའི་ཕྱིར་མ་གསུངས། གཞན་དུ་ཅི་དགོས་ཤེ་ན། འདི་ཡང་གསལ་བ་ཁོ་ན་ཡིན་ཏེ། ཉི་ཁྲི་ལྔ་སྟོང་པར་ནི་རྒྱས་པར་བསྟན་ལ། འདིར་ནི་མདོར་བསྟན་ཏེ། ཚིག་ཉུང་ཡང་དོན་མང་བ་ཡིན་ནོ། །དེ་ལྟར་བསྟན་པའི་དགོངས་པ་ནི་འདི་ཡིན་ཏེ། སེམས་ཅན་དཔག་ཏུ་མེད་པ་ལ་དམིགས་པའི་བྱང་ཆུབ་ཀྱི་སེམས་དང༌། ཚད་མེད་པ་ལ་སོགས་པ་རྒྱུ་ནམ་མཁའ་བཞིན་པ་ལས་སངས་རྒྱས་ཀྱི་ཆོས་འབྲས་བུར་གྱུར་པ་རྣམས་དེ་ཙམ་ཁོ་ནར་མངོན་པར་གྲུབ་པ་ཡིན་ནོ་ཞེས་ཤེས་པར་བྱ་བའི་ཕྱིར་རོ། །དཔག་ཏུ་མེད་པ་བསྟན་ཟིན་ཏོ། །ད་ནི་ཚད་མེད་པ་བརྗོད་པར་བྱ་བ་ནི་སེམས་ཙན་གྱི་ཁམས་ཀྱི་ཚད་ཇི་ཙམ་ཞེས་འདྲི་ན་ཞེས་བྱ་བ་ཡིན་ནོ། །སངས་རྒྱས་ཀྱི་ཡུལ་གྱི་ཚད་ཇི་ཙམ་པ་དེ་ཙམ་མོ་ཞེས་བགྱིའོ་ཞེས་བྱ་བ་ནི་སངས་རྒྱས་ཀྱི་ཡུལ་ནི་རྣམ་པ་ལྔའི་བདག་ཉིད་དེ། དེ་ཡང་སོ་སོར་ཡོངས་སུ་མ་ཆད་ཅིང་ཚད་མེད་པ་ཡིན་ནོ། །དེ་བས་ན་སེམས་ཅན་གྱི་ཁམས་ཚད་མེད་པ་ཡིན་ནོ་ཞེས་གསུངས་སོ། །ཁམས་ལྔ་གང་ཞེ་ན། སེམས་ཅན་གྱི་ཁམས་རྣམ་པ་ཐམས་ཅད་དང༌། འཇིག་རྟེན་གྱི་ཁམས་དང་ཆོས་ཀྱི་ཁམས་དང༌། གདུལ་བྱའི་ཁམས་དང༌། གདུལ་བྱའི་ཐབས་ཀྱི་ཁམས་སོ། །གལ་ཏེ་དཔག་ཏུ་མེད་པ་ཉིད་དང༌། ཚད་མེད་པ་ཉིད་ལ་ཐ་དད་ དུ་བྱར་ཅི་ཡོད། གང་གིས་ན་གཉིས་བསྟན་ཞེ་ན། དེ་བཞིན་ཉིད་ལ་ནི་ཅི་ཡང་མེད་དོ། །གཞན་དུ་ནི་ཐ་དད་པ་ཉིད་ཡོད་དེ་འདི་ལྟར། སེམས་ཅན་ཇི་སྙེད་ཡོད་ཅེས་བྱ་བ་ནི་རྫས་འདི་ཇི་སྙེད་ཅིག་ལ་སེམས་ཅན་ཞེས་ཐ་སྙད་འདོགས། ཅིག་ཅིག་ལ་འམ། འོན་ཏེ་གཉིས་ལ་འམ། འོན་ཏེ་མང་པོ་ལ་གང་གི་ཚེ་ཕུང་པོ་ལྔ་ལ་འཇིག་རྟེན་ཞེས་བརྗོད་ན་འཇིག་རྟེན་དང་སེམས་ཅན་དོན་ཐ་དད་པ་མེད་པར་བརྗོད་པ་ཡིན་ནོ། །སེམས་ཅན་ཞེས་བརྗོད་པར་བྱ་བ་ཕུང་པོ་ལྔར་དཔག་ཏུ་ཡོད་པའི་ཚད་ཇི་ཙམ་ཞེ་ན། དཔེར་ན་འཛམ་བུའི་གླིང་གི་མི་རྣམས་ཀྱི་ཚད་ནི་ཁྲུ་ཕྱེད་དང་ཁྲུ་བཞིའོ་ཞེས་བྱ་བ་ལ་སོགས་པ་ལྟ་བུ་སྟེ། ཡུལ་འདི་ལྟ་བུ་ལ་ནི་དཔག་པའི་སྒྲ་སྦྱར་བར་འོས་པ་མ་ཡིན་ནོ། །འདིར་ནི་འཇིག་རྟེན་གྱི་ཁམས་ལ་སོགས་པས་སེམས་ཅན་གྱི་ཁམས་ཀྱི་ཚད་ཤེས་པར་འདོད་དོ། །ཚད་མེད་པ་བསྟན་ཟིན་ཏོ། །ཉི་ཁྲི་ལྔ་སྟོང་པ་ལ་སོ
Chinese
地有多大，佛的戒律就有多大。禅定、智慧、般若和解脱的般若见等，都已宣说。如果那样，就像《二万五千颂》等一样，为什么这里没有说像虚空一样，众生是不可估量的呢？还需要别的什么呢？这也是很清楚的。在《二万五千颂》中是广说的，这里是略说的。虽然词少，但意义很多。这样开示的意图是：为了知晓缘于不可估量的众生的菩提心，以及无量等，从如虚空般的因中，佛的法成为果，仅仅在那时才能显现成就。已经开示了不可估量。现在要说无量，就是询问众生界的量有多少。佛的境界有多大，就做多少。佛的境界是五种自性，那也是各自完全不缺，是无量的。因此说众生界是无量的。五界是什么呢？一切众生界，世界界，法界，所化界，所化之方便界。如果不可估量和无量本身有什么区别呢？用什么来开示二者呢？在如是性中什么也没有。在其他方面，确实有差别，就像这样。有多少众生，就是说有多少事物被称作众生？是一个吗？还是两个？还是很多？什么时候把五蕴称为世界，那么世界和众生的意义就没有差别了。要说众生，五蕴可估量的量有多少呢？例如，赡部洲的人们的量是半肘和四肘等。像这样的地方是不适合加上估量的词语的。这里是想通过世界界等来了解众生界的量。已经开示了无量。二万五千颂等
English
As great as the earth is, so great is the Buddha's discipline. Dhyana, wisdom, prajna, and the prajna vision of liberation, etc., have all been declared. If that is the case, why is it not said here, as in the Twenty-five Thousand Verse Sutra, that beings are immeasurable like the sky? What else is needed? This is also very clear. In the Twenty-five Thousand Verse Sutra, it is explained extensively, while here it is explained briefly. Although the words are few, the meaning is vast. The intention of this teaching is: in order to know that the mind of enlightenment focused on immeasurable beings, and the immeasurable, etc., from the cause like the sky, the Buddha's Dharma becomes the fruit, and it is only then that it is manifestly accomplished. Immeasurability has been taught. Now, to speak of limitlessness is to ask how great the realm of sentient beings is. As great as the realm of the Buddha is, so it is. The realm of the Buddha is of five natures, and that is also completely without deficiency and is limitless. Therefore, it is said that the realm of sentient beings is limitless. What are the five realms? The realm of all sentient beings, the realm of the world, the realm of Dharma, the realm of those to be tamed, and the realm of the means of taming. If there is any difference between immeasurability and limitlessness itself, what is it? What is used to teach the two? In suchness, there is nothing. In other aspects, there is indeed a difference, like this. How many sentient beings are there, that is, how many things are called sentient beings? Is it one? Or two? Or many? When the five aggregates are called the world, then the meaning of the world and sentient beings is said to be without difference. To speak of sentient beings, how much is the measurable amount of the five aggregates? For example, the measure of the people of Jambudvipa is half a cubit and four cubits, etc. It is not appropriate to add the word "measurable" to a place like this. Here, it is desired to know the measure of the realm of sentient beings through the realm of the world, etc. Limitlessness has been taught. The Twenty-five Thousand Verse Sutra, etc.