Tibetan
་མིག་ཅེས་བྱ་བའོ། །དེ་ལ་བརྗོད་པར་བྱ་བ་དང་རྗོད་པར་བྱེད་པའི་རྣམ་པས་འཛིན་པའི་མིག་ཅེས་བྱ་བའི་དངོས་པོ་ཀུན་དུ་བརྟགས་པའི་མིག་གོ །དེ་ཉིད་ཀྱི་གཟུང་བ་དང་འཛིན་པའི་རྣམ་པར་རྟོག་པའི་བདག་ཉིད་ཀྱིས་རྣམ་པར་གནས་པའི་མིག་གི་རྣམ་པར་སྣང་བ་ནི་རྣམ་པར་རྟོག་པའི་མིག་གོ །དེ་ཉིད་ཀྱི་བརྗོད་པར་བྱ་བའི་རྣམ་པ་དང་བྲལ་བ་དང་མིག་གི་རྣམ་པར་སྣང་བ་དང་བྲལ་བའི་ཕྱིར་སོ་སོ་རང་གིས་རིག་པར་བྱ་བ་ཡོངས་སུ་གྲུབ་པའི་ངོ་བོ་ཉིད་ནི་ཆོས་ཉིད་ཀྱི་མིག་ཅེས་བྱ་བར་བརྗོད་དོ། །དེ་ལ་མིག་ནི་མིག་གིས་སྟོང་ངོ་ཞེས་བྱ་བ་སྟེ། མིག་ཅེས་བྱ་བ་ནི་ཆོས་ཉིད་ཀྱི་མིག་གོ །མིག་གི་བྱ་བ་ནི་ཀུན་བརྟགས་དང་རྣམ་པར་རྟོག་པའི་མིག་གིས་སོ། །སྟོང་ངོ་ཞེས་བྱ་བ་ནི་རྣམ་པར་བྲལ་བ་ཞེས་བྱ་བའི་དོན་ཏོ། །དེ་བཞིན་དུ་རྣ་བ་ནི་རྣ་བས་སྟོང་ངོ་ཞེས་བྱ་བ་ལ་སོགས་པ་རྣམས་ལ་ཡང་སྦྱར་བར་བྱའོ། །འོན་ཏེ་དོན་དམ་པ་ནི་བརྗོད་པར་བྱ་བ་མ་ཡིན་བ་མིག་གི་ངོ་བོ་ཉིད་ནི་མ་ཡིན་ནོ། །གལ་ཏེ་མིག་གི་ངོ་བོ་ཉིད་དུ་གྱུར་ན་བརྗོད་པར་བྱ་བ་ཉིད་དུ་འགྱུར་ རོ། །དེ་བས་ན་ཅིའི་ཕྱིར་ཆོས་ཉིད་ཀྱི་མིག་ཅེས་བྱ་བ་བརྗོད་པ་ཡིན་ཞེ་ན། འདི་ནི་བདེན་ཏེ། དེ་ལྟ་ན་ཡང་གང་ཞིག་མིག་ལ་སོགས་པ་དང་གཟུགས་དང་སྒྲ་ལ་སོགས་པ་འདུ་བྱེད་ཀྱི་ཆོས་རྣམས་ཀྱི་ཡོངས་སུ་གྱུར་པའི་རྣམ་པ་འདི་ཆ་དང་བྲལ་བ་རྣམ་པ་གཅིག་པ་ཡང་དེ་གང་གི་ཚེ་རབ་ཏུ་སྟོན་པའི་དོན་དུ་རྣམ་པར་འབྱེད་པས་བརྗོད་པར་འདོད་པ་ཡིན་ན། དེའི་ཚེ་འགྲོ་བ་གཞན་མེད་པའི་ཕྱིར་གཟུགས་ཀྱི་དེ་བཞིན་ཉིད་དང་སྒྲའི་དེ་བཞིན་ཉིད་དང་དྲིའི་དེ་བཞིན་ཉིད་ཅེས་བྱ་བ་ལ་སོགས་པ་ཉིད་ཀྱི་སྒྲ་རྣམས་ཀྱིས་སོ་སོར་བྱས་ནས་བསྟན་པ་ཡིན་གྱི་དེ་བཞིན་དེ་ནི་དེའི་རྣམ་པ་ཅན་དང་དེས་བརྗོད་པ་མ་ཡིན་ནོ། །དེ་ལྟར་ན་གང་ཞིག་འདི་ཆོས་ཉིད་ཀྱི་མིག་ལ་སོགས་པ་དེ་ནི་ནང་གི་བདག་ཉིད་ཀྱི་མིག་ལ་སོགས་པའི་སྐྱེ་མཆེད་ཀྱི་རང་བཞིན་དང་བྲལ་བ་ནང་སྟོང་པ་ཉིད་ཅེས་བྱ་བར་བརྗོད་དོ། །དེ་ལྟར་ནང་གི་དངོས་པོ་རྣམས་ལ་རྣམ་པ་གཉིས་ཀྱང་ཟབ་པོའི་འཛིན་པ་ལོག་པར་འགྱུར་རོ། །བཅོམ་ལྡན་འདས་མ་འདི་ལ་ནི། ཅི་སྐད་དུ་གསུངས་པ། བདག་བྱང་ཆུབ་སེམས་དཔའ་མི་དམིགས་ཤིང་ཞེས་བྱ་བ་དེ་ཉིད་ཀྱིས་ནང་སྟོང་པ་ཉིད་བསྟན་ཏེ། བྱང་ཆུབ་སེམས་དཔའ་བདག་གི་ངོ་བོ་དང་གཟུགས་ལ་སོགས་པའི་རང་བཞིན་མ་མཐོང་པའི་ཕྱིར་རོ། །ཅི་སྐད་གསུངས་པ། བྱང་ཆུབ་སེམས་དཔའ་མི་མཐོང་སྟེ། །གང་ཞིག་བདག་ཅེས་ཐུབ་པས་གསུངས། །ནང་གི་དངོས་པོ་ཟབ་པོའི། །དེ་ནི་སྟོང་ཉིད་བརྗོད་པ་ཡིན། །ཞེས་བྱ་བའོ། །སླར་ཕྱིའི་དངོས་པོ་རྣམས་ལ་བཟའ་བར་འཛིན་པ་ལོག་པའི་དོན་དུ་ཕྱི་སྟོང་པ་ཉིད་རྣམ་པར་གཞག་པ་ཡིན་ནོ། །བཟའ་བར་འཛིན་པ་ཡང་གཟུགས་ལ་སོགས་པ་རྣམས་ལ་ཕྱི་རོལ་པ་རྣམས་ཀྱི་བདག་གི་བའི་ལྟ་བ་དང༌། ཆོས་འདི་ལ་སྤྱོད་པ་རྣམས་ཀྱི་ཡུལ་ཉིད་ཀྱི་རྣམ་པར་རྟོག་པས་སོ། །དེ་ལ་སྔ་མ་ལོག་པའི་དོན་དུ་གཟུགས་ནི་སྟོང་སྟེ་བདག་དང་བདག་གི་བས་ཞེས་བྱ་བའོ། །གཉིས་པ་ལོག་པའི་དོན་དུ་གཟུགས་ནི་གཟུགས་ཀྱིས་སྟོང་སྒྲ་ནི་སྒྲས་སྟོང་ཞེས་བྱ་བ་ལ་སོགས་པ་སྔ་མ་བཞིན་དུའོ། །དེ་ལྟར་ན་ཕྱི་རོལ་གྱི་ཡུལ་རྣམས་ལ་བདག་དང་བདག་གི་བ་དང་བྲལ་བ་དེ་རྣམས་ཉིད་ཀྱི་གཟུངས་དང་ཆོས་ཉིད་ཀྱི་རྣམ་པ་དང་བྲལ་བ་ནི་ཕྱི་སྟོང་པ་ཉིད་ཅེས་བྱ་བར་བརྗོད་དོ། །བཅོམ་ ལྡན་འདས་མ་འདི་ལ་གཟུགས་ཉིད་གཟུགས་ཀྱི་ངོ་བོ་ཉིད་ཀྱིས་རྣམ་པར་བྲལ་བ་ཞེས་བྱ་བ་གང་ཞིག་གསུངས་པ་དེས་འདི་བསྟན་ཏོ། །ཕུང་པོ་རྣམ་པར་གཞག་པ་ལ་ནི་དབང་པོ་ལྔ་མིག་དང༌། རྣ་བ་དང༌། སྣ་དང༌། ལྕེ་དང༌། ལུས་ཞེས་བྱ་བ་དང༌། གཟུགས་དང༌། སྒྲ་དང༌། དྲི་དང༌། རོ་དང༌། རེག་བྱ་ཞེས་བའི་ཡུལ་རྣམ་པ་ལྔ་ནི་གཟུགས་སུ་བྱ་བ་སོ་སོར་འཇོམས་པས་ན་གཟུགས་ཞེས་བྱ་བ་བརྗོད་པ་ཡིན་ནོ། །དེ་ལ་ནང་གི་གཟུགས་ལ་སོགས་པ་རྣམས་ལ་ནང་སྟོང་པ་ཉིད་ཁོ་ནའོ། །མིག་གིས་གཟུང་བར་བྱ་བའི་གཟུགས་དང་རྣམ་པ་ལ་སོགས་པས་གཟུང་པར་བྱ་བའི་སྒྲ་ལ་སོགས་པ་རྣམས་མེད་པ་ནི་ཕྱི་སྟོང་པ་ཉིད་དོ། །ཅི་སྐད་གསུངས་པ། གཟུགས་ནི་གཟུགས་ཀྱི་རང་བཞིན་གྱིས། །སྟོང་པ་ཞེས་བྱ་བརྗོད་པས་སླར། །ཕྱི་ཡི་སྐྱེ་མཆེད་རྣམས་འདིར་ནི། །བཟའ་བྱ་རྣམས་ནི་དགག་པར་མཛད། །དེ་ལྟར་ནང་དང་ཕྱིའི་ཟབ་པོ་དང་བཟའ་བའི་རྣམ་པར་རྟོག་པ་སྤངས་ནས། ནང་དང་ཕྱིའི་སྐྱེ་མཆེད་འདུས་པའི་བདག་ཉིད་ཀྱི་ལུས་ལ་ཡང་བདག་དང་བདག་གི་བར་ལྟ་བ་སྤངས་པའི་ཕྱིར་གང་ཞིག་འདི་ནང་དང་ཕྱིའི་སྐྱེ་མཆེད་རྣམས་ཀྱི་ཚོགས་པ་དེ་ཡང་བདག་དང་བདག་གི་པའི་ངོ་བོས་སྟོང་པ་ཞེས་བསམ་པར་བྱེད་པ་འདི་ནི་ཕྱི་ནང་སྟོང་པ་ཉིད་དོ། །སླར་འདི་ལྟར་བསམ་པར་བྱེད་དེ་གལ་ཏེ་ཆོས་ཐམས་ཅད་སྟོང་པ་ཡིན་ཅི་ལྟར་བརྟན་པ་དང་གཡོ་བ་ལ་སོགས་པའི་འགྲོ་བ་འདི་ཅི་ལྟར་རྟེན་ཅིང་འབྲེལ་བར་འབྱུང་བ་མཐོང་བ་སླར་འདི་ལྟར་ངེས་པར་བྱེད་དེ་རྟེན་ཅིང་འབྲེལ་པར་འབྱུང་བ་ཞེས་བྱ་བ་ཆོས་གང་ཡང་ཡོད་པ་མ་ཡིན་ཏེ། འོན་ཀྱང་མེད
Chinese
名为眼。其中，以能说和所说的形态执持的眼，是名为眼的周遍计度眼。以彼之所取和能取的形态而分别的自性，以眼之显现的形态而安住，是分别眼。以彼之所说形态分离，且与眼之显现分离，因此各自以自证的方式所成立的自性，被称为法性之眼。其中，眼以眼空，名为眼的是法性之眼。眼的作业是周遍计度和分别眼。空，意为分离。同样，耳以耳空等也应类推。然而，胜义谛不是所说，也不是眼的自性。如果成为眼的自性，则会成为所说。因此，为何说为法性之眼呢？此为真实。即使如此，对于眼等以及色和声等行法的一切形态，这种无分且唯一的形态，在何时为了极度显示的目的而进行分别，想要述说时，由于没有其他的行境，因此以色的如是、声的如是、香的如是等各自的词语来显示，但如是并非具有彼之形态，也不是由彼所说。如此，凡是此法性之眼等，与内在的自性之眼等处分离，被称为内空性。如此，对于内在的事物，即使是两种形态，也会使深厚的执着颠倒。薄伽梵母，对此是如何宣说的呢？如所说：不观我菩萨，即以此显示内空性。因为菩萨没有见到我的自性和色等的自性。如所说：菩萨不可见，何者
English
It is called the eye. Among them, the eye that grasps with the aspects of what is to be said and what is said is the eye of pervasive calculation called the eye. The nature of distinguishing with the aspects of what is taken and what is grasped, abiding in the form of the appearance of the eye, is the distinguishing eye. Because it is separated from the form of what is to be said and separated from the appearance of the eye, therefore the nature of what is completely established by each self-awareness is called the eye of Dharma-nature. Among them, the eye is empty by the eye, and what is called the eye is the eye of Dharma-nature. The function of the eye is the eye of pervasive calculation and distinction. Empty means separation. Similarly, the ear is empty by the ear, and so on should also be applied. However, the ultimate truth is not what is to be said, nor is it the nature of the eye. If it becomes the nature of the eye, it will become what is to be said. Therefore, why is it said to be the eye of Dharma-nature? This is true. Even so, for all the forms of the eye and so on, and the conditioned dharmas such as form and sound, this indivisible and unique form, when it is distinguished for the purpose of extreme display, when one wants to speak, because there is no other object, therefore it is shown by the words of suchness of form, suchness of sound, suchness of smell, etc., but suchness does not have its form, nor is it spoken by it. Thus, whatever this eye of Dharma-nature, etc., is separated from the inner nature of the eye, etc., is called inner emptiness. Thus, for inner things, even if there are two forms, it will reverse the deep attachment. Bhagavan Mother, how is this proclaimed? As it is said: Not seeing the Bodhisattva, this shows inner emptiness. Because the Bodhisattva has not seen the self-nature of me and the nature of form, etc. As it is said: The Bodhisattva is invisible, whoever
Chinese
“我是主宰”这样是能仁说的。内部深奥的事物，那就是空性的阐述。这是它的意思。再次，为了纠正对外在事物产生可取之处的执着，而安立外空性。对可取之处的执着，也是对外道徒等执着色等为我所，以及对此法修行者们对境本身的分别。对此，为了纠正前者，说“色是空的，因为无我及我所”。为了纠正后者，说“色以色空，声以声空”等等，如前所述。这样，对外境没有我及我所，并且它们本身也脱离了自性和法性的相状，这就被称为外空性。世尊母在此所说的“色本身以色的自性而远离”，就是指这个。在安立蕴的时候，五根，即眼、耳、鼻、舌、身，以及色、声、香、味、触这五种对境，因为各自摧毁作为色的事物，所以被称为色。其中，对于内在的色等，只有内空性。眼睛所能见的色以及形状等所能听到的声音等不存在，就是外空性。如所说：“色以色的自性，是空性的”，通过这样说，再次，此处的外部生处，是遮止可取之物。这样，舍弃了内外深奥和可取之处的分别念之后，对于内外生处聚合的自性之身，也舍弃了我及我所的执着，因此，如果有人这样思维：这内外生处的集合，也是以无我及我所的体性而空，这就是内外空性。再次，应当这样思维：如果一切法都是空性，那么如何能见到稳固和移动等的这些行为，如何能见到缘起呢？再次，应当这样确定：缘起，是指任何法都不存在，然而没有
English
"I am the master," thus spoke the capable one. The profound things within, that is the explanation of emptiness. That is its meaning. Again, in order to reverse the attachment to external things as desirable, outer emptiness is established. The attachment to desirability is also due to the views of outsiders and others who hold forms and so on as self, and the discriminations of those who practice this Dharma towards the objects themselves. To correct the former, it is said, "Form is empty, because of the absence of self and what belongs to self." To correct the latter, it is said, "Form is empty of form, sound is empty of sound," and so on, as before. Thus, the external objects are devoid of self and what belongs to self, and they themselves are devoid of the characteristics of essence and nature, this is called outer emptiness. What the Blessed Mother said here, "Form itself is completely separated by the nature of form," refers to this. In the establishment of the aggregates, the five faculties, namely eye, ear, nose, tongue, and body, and the five objects, namely form, sound, smell, taste, and touch, are called form because they each destroy things that are form. Among them, for the inner forms and so on, there is only inner emptiness. The form that can be seen by the eye and the sounds that can be heard by shapes and so on do not exist, that is outer emptiness. As it is said: "Form is empty by its own nature of form," by saying this, again, the external sources of birth here are the objects to be rejected. Thus, having abandoned the discriminations of inner and outer profundity and desirability, and also abandoning the attachment to self and what belongs to self in the body that is the nature of the aggregation of inner and outer sources of birth, therefore, if someone thinks like this: this collection of inner and outer sources of birth is also empty of the nature of self and what belongs to self, this is inner-outer emptiness. Again, one should think like this: if all dharmas are emptiness, then how can one see these actions of stability and movement and so on, how can one see dependent origination? Again, one should ascertain like this: dependent origination means that no dharma exists, but there is no