Tibetan
།གང་ཞིག་དེ་རྣམས་ལ་མི་དམིགས་པ་དེ་ཤེས་རབ་ཀྱི་ཕ་རོལ་ཏུ་ཕྱིན་པ་ཞེས་བྱ་བའོ། །འགའ་ཞིག་ཏུ་ནི་ཤིན་ཏུ་སྐྱེ་བ་མ་མཆིས་པ་ཞེས་བྱ་བ་འདོན་པའོ། །དེ་ལ་སྐྱེ་བ་མ་མཆིས་པ་ནི་མི་འབྱུང་བའོ། །མ་འཚལ་བ་ཡང་དག་པར་མ་འཚལ་བ་ཞེས་བྱ་བ་ལ་མ་འཚལ་བ་ནི་རང་ཉིད་ཀྱིས་ཡེ་ཤེས་ཀྱི་ངོ་བོ་ཉིད་མ་ཡིན་ནོ། །ཡང་དག་པར་མ་འཚལ་བ་ནི་ཆོས་རྣམས་ཀྱི་དངོས་པོ་མེད་པའི་མཚན་ཉིད་ཀྱི་ཕྱིར་གཟུང་བར་བྱ་བའི་གཟུགས་ཅུང་ཟད་མཐོང་བ་མ་ཡིན་ནོ། །གཉིས་ཀྱིས་དམིགས་པར་བྱ་བ་དང་དམིགས་པར་བྱེད་པའི་ངོ་བོའི་མཚན་ཉིད་གསུངས་པ་གསལ་བར་བྱ་བའི་ཕྱིར་དྲི་བའོ། །བཅོམ་ལྡན་འདས་ཡང་ཞེས་བྱ་བ་ལ་སོགས་པའོ། །ལན་ནི་གཟུགས་ཞེས་བྱ་བ་ལ་སོགས་པ་སྟེ་གཟུགས་ལ་སོགས་པའི་ཆོས་རྣམས་ཐམས་ཅད་མི་མཐོང་ཞེས་བྱ་བའི་དོན་ཏོ། །ཤེས་རབ་ཀྱི་ཕ་རོལ་ཏུ་ཕྱིན་པ་ནི་ཐམས་ཅད་མཁྱེན་པ་ཉིད་ལ་གནོད་པར་མི་བགྱིད་ཕན་པར་ཡང་མི་བགྱིད་དོ་ཞེས་བྱ་བ་ནི་གང་གི་ཕྱིར་འདི་ཉིད་ཀྱང་ཤིན་ཏུ་རྣམ་པར་དག་པར་དེ་བཞིན་ཉིད་ཀྱི་མཚན་ཉིད་དེ་དེ་བཞིན་ཉིད་ནི་དེ་བཞིན་ཉིད་ལ་ཕན་པ་འམ་གནོད་ པ་བགྱིད་པ་མ་ལགས་ཏེ། དཔེར་ན་ནམ་མཁས་ནམ་མཁའ་ལའོ། །དེ་ཉིད་ཀྱི་ཕྱིར་བརྗོད་པ་རྣམ་པར་དག་པའི་ཕྱིར་ཞེས་བྱ་བ་སྟེ། ཡོངས་སུ་མི་འཛིན་ཡོངས་སུ་མི་གཏོང་ཞེས་བྱ་བ་ནི་ཡོངས་སུ་འཛིན་པ་ཐམས་ཅད་དང་ཡོངས་སུ་གཏོང་པ་མེད་པ་མཚན་ཉིད་ཤིན་ཏུ་རྣམ་པར་དག་པ་ཤེས་རབ་ཀྱི་ཕ་རོལ་ཏུ་ཕྱིན་པ་སྟེ་དེ་ནི་གལ་ཏེ་ཆོས་གང་ཡང་ཡོངས་སུ་འཛིན་པའམ་ཡོངས་སུ་དོར་བ་མེད་པ་ནི་རྣམ་པར་དག་པ་ཉིད་དུ་མི་འགྱུར་རོ། །འོག་ཏུ་གནས་བརྟན་རབ་འབྱོར་གྱིས་བདག་རྣམ་པར་དག་པས་གཟུགས་རྣམ་པར་དག་པ་ཞེས་བྱ་བ་ནི་བདག་མེད་པ་ཉིད་ཀྱིས་གཟུགས་ལ་སོགས་པ་མེད་པ་ཞེས་བྱ་བའི་དོན་ཏོ། །འདིར་དངོས་པོ་མེད་པ་ནི་རྣམ་པར་དག་པ་སྟེ་ཐོབ་པ་མ་མཆིས་མངོན་པར་རྟོགས་པ་ཡང་མ་མཆིས་སོ་ཞེས་བྱ་བ་ནི་སྔ་མ་བཞིན་ནོ། །དེ་ལྟར་རྣམ་པར་དག་པའི་བསྟན་པ་ཡོངས་སུ་རྫོགས་པ་ལ་མུ་མ་མཆིས་པའི་བཤད་པ་ཟབ་པ་ཉིད་རྟོགས་པའི་དོན་དུ་རྩོམ་པར་བྱེད་པ་ནི་བདག་མུ་མ་མཆིས་པས་ན་གཟུགས་མུ་མ་མཆིས་པའོ་ཞེས་བྱ་བ་སྟེ། རྟག་པ་དང་ཆད་པའི་མཐའ་མེད་པའི་ཕྱིར་དང་སྔོན་གྱི་མཐའ་དད་ཕྱི་མའི་མཐའ་དང་དབུས་མེད་པའི་ཕྱིར་མུ་མ་མཆིས་པ་ཉིད་དེ། གང་ཞིག་དེ་ལྟར་བྱང་ཆུབ་སེམས་དཔའ་འདི་རྟོགས་པ་འདི་ནི་འདིའི་ཤེས་རབ་ཀྱི་ཕ་རོལ་ཏུ་ཕྱིན་པ་ཞེས་བྱ་བའོ། །དེ་ལྟར་ཟབ་པའི་དོན་གྱི་ཡུལ་ཤེ
Chinese
凡是对那些不执著的，就叫做般若波罗蜜多。有些地方念作“甚深无生”。其中，无生就是不生。不证悟，叫做不证悟或未完全证悟，不证悟是指自己不是智慧的自性。未完全证悟是指因为诸法无实性的缘故，不能见到丝毫可以执取的色。为了阐明以二者作为所缘和能缘的体性的特征，所以提问。世尊，又等语。回答是色等语，意思是说，所有色等法都不可见。般若波罗蜜多对一切智智没有损害，也没有利益，这是因为此般若波罗蜜多也是极其清净的真如自性，而真如对真如没有利益或损害，譬如虚空对虚空。因此说，为了清净的缘故。不完全执取，不完全舍弃，是指没有完全执取和完全舍弃，体性极其清净的般若波罗蜜多，如果对任何法都没有完全执取或完全舍弃，就不会成为清净。下面，尊者善现说，因为我清净，所以色清净，意思是说，因为无我，所以色等不存在。这里，无实性就是清净，没有获得，也没有证悟，这和前面一样。像这样，为了通达圆满清净的教法，而著手阐释无边际的甚深之义，即因为我无边际，所以色也无边际，因为没有常断二边，也没有前际、后际和中际，所以是无边际。如果菩萨如此证悟，这就是他的般若波罗蜜多。像这样，甚深意义的境
English
That which does not fixate on those is called Prajñāpāramitā. In some places, it is recited as "very profound unborn." Among them, unborn means non-arising. Non-realization is called non-realization or incomplete realization, non-realization means that oneself is not the nature of wisdom. Incomplete realization means that because of the nature of the absence of reality of all dharmas, one cannot see even a little bit of form that can be grasped. In order to clarify the characteristics of the nature of the two as object and subject, the question is asked. "Bhagavan, again," and so on. The answer is "form," and so on, meaning that all dharmas such as form are invisible. Prajñāpāramitā does not harm or benefit the omniscient, because this Prajñāpāramitā is also the nature of Suchness, which is extremely pure, and Suchness does not benefit or harm Suchness, just like space to space. Therefore, it is said, for the sake of purity. Not completely grasping, not completely abandoning, means that there is no complete grasping and complete abandonment, the nature of Prajñāpāramitā is extremely pure, if there is no complete grasping or complete abandonment of any dharma, it will not become pure. Below, the Venerable Subhuti said, "Because I am pure, form is pure," meaning that because of selflessness, form and so on do not exist. Here, non-reality is purity, there is no attainment, and there is no realization, which is the same as before. In this way, in order to understand the complete and pure teaching, one begins to explain the profound meaning of infinity, that is, because I am infinite, form is also infinite, because there is no extreme of permanence and annihilation, and there is no beginning, end, and middle, so it is infinite. If a Bodhisattva realizes this, this is his Prajñāpāramitā. In this way, the realm of profound meaning
Tibetan
ས་རབ་ཀྱི་ཕ་རོལ་ཏུ་ཕྱིན་པ་ཅིའི་ཕྱིར་བྱང་ཆུབ་སེམས་དཔའ་ཉིད་ལ་བརྗོད་ཀྱི་སངས་རྒྱས་རྣམས་ལ་ནི་མ་ཡིན་ཞེ་ན། དགོངས་པ་ནི་འདི་ཡིན་ཏེ་ཤེས་རབ་ཀྱི་ཕ་རོལ་ཏུ་ཕྱིན་པ་འདི་ནི་ཡོངས་སུ་མཐར་ཐུག་པ་དད་བྱ་བ་བྱས་པ་མ་ཡིན་ཏེ་འོན་ཀྱང་རྣམ་པ་ཐམས་ཅད་མཁྱེན་པ་ཉིད་ལ་ལམ་གྱི་རྣམ་པ་ཤེས་པ་ཉིད་དོ། །དེ་ཉིད་རྣམ་པར་དག་པ་ལ་ལྟོས་པས་ཤིན་ཏུ་རྣམ་པར་མ་དག་པ་ལ་ལྟོས་པས་ཤིན་ཏུ་རྣམ་པར་མང་དག་ཅེས་བརྗོད་པ་ཡིན་ནོ། །དེ་བས་ན་བྱང་ཆུབ་སེམས་དཔའ་ཉིད་ལ་བརྗོད་པ་ཡིན་ནོ། །བཅོམ་ལྡན་འདས་ཡང་ཞེས་བྱ་བ་ལ་སོགས་པ་ལ། དགོངས་པ་ནི་འདི་ཡིན་ཏེ། ཕ་རོལ་ཏུ་སོང་བ་ཞེས་བྱ་བ་འམ་ཕ་རོལ་ཏུ་ཕྱིན་པའི་རང་བཞིན། ཕ་རོལ་ཏུ་ཕྱིན་པ་ཞེས་བྱང་ཆུབ་སེམས་དཔའ་རྣམས་ལ་ཤེས་རབ་ཀྱི་ཕ་རོལ་ཏུ་ཕྱིན་པ་བརྗོད་པ་ཡིན་ནོ། །ཤེས་རབ་ཀྱི་ཕ་རོལ་ཏུ་ཕྱིན་པ་ཕ་རོལ་དུ་སོང་བ་ཡང་ དམ་པ་རྣམས་ལ་ཚུ་རོལ་གྱི་འགྲམ་ན་ཡང་མི་གནས་ཕ་རོལ་གྱི་འགྲམ་ན་ཡང་མི་གནས་པ་འདི་འགྲམ་གཉིས་ལས་ཐ་དད་པར་གཞན་དུ་དམིགས་པ་མ་ཡིན་ནོ། །ཚུ་རོལ་གྱི་འགྲམ་ཞེས་བྱ་བ་ནི་འདུས་བྱས་ཀྱི་འགྲམ་ལའོ། །ཕ་རོལ་གྱི་འགྲམ་ཞེས་བྱ་བ་ནི་འདུས་མ་བྱས་ཀྱི་འགྲམ་ལའོ། །གཉི་གའི་བར་རྒྱང་རིང་པོ་ན་ཡང་ཞེས་བྱ་བ་ནི་ལྐོག་ཏུ་གྱུར་པ་དང་ལྐོག་ཏུ་མ་གྱུར་པ་གལ་ཏེ་འགའ་ཞིག་ཏུ་ཡོད་པར་གྱུར་ན་དེའི་ཚེ་གང་ལ་ཡང་ཉེ་བར་འགྱུར་རོ། །བཅོམ་ལྡན་འདས་ཀྱིས་འདི་ལ་རྒྱུ་གསུངས་པ་ནི་ཤིན་ཏུ་རྣམ་པར་དག་པའི་ཕྱིར་ཞེས་བྱ་བ་སྟེ། གལ་ཏེ་འགྲམ་འགའ་ཞིག་ལ་དམིགས་པར་འགྱུར་ན་དེ་ལྟར་ཡོད་ན་ནི་རྣམ་པར་དག་པ་ཉིད་དུ་མི་འགྱུར་རོ། །གང་གི་ཕྱིར་འགའ་ཞིག་ཏུ་ཡོད་པ་མ་ཡིན་པ་དེའི་ཕྱིར་ཤིན་ཏུ་རྣམ་པར་དག་པ་སྟེ། ཤིན་ཏུ་རྣམ་པར་དག་པ་ཉིད་ཀྱི་ཕྱིར་འགྲམ་གཉིས་ལ་མེད་དེ་གཞན་དུ་ཡང་གནས་པ་མ་ཡིན་ནོ། །ཆོས་ཐམས་ཅད་ལ་དེ་བཞིན་ཉིད་དང་རོ་གཅིག་པ་ཉིད་དུ་གཞན་གྱི་འདུ་ཤེས་ཡོད་པ་མ་ཡིན་ནོ། །དེའི་ཕྱིར་གང་དུ་ཡང་གནས་པ་མེད་པ་ཞེས་བྱ་བའི་དོན་ཏོ། །དེ་ལྟར་ཡང་ཞེས་བྱ་བ་ནི་གང་དུ་ཡང་གནས་པ་མ་ཡིན་ནོ་ཞེས་སྤང་ངོ༌། །གལ་ཏེ་ཤེས་པར་གྱུར་ན་མཚན་མའི་སྦྱོར་བས་འདོར་བར་འགྱུར་བ་ནི་གཏང་བའི་ཕྱིར་རོ། །རིང་དུ་བགྱིད་པར་འགྱུར་བ་ཞེས་བྱ་བ་ནི་བར་རིང་བའི་ཕྱིར་རོ། །ཟབ་པ་ཉིད་རྟོགས་པའི་དོན་དུ་ཆགས་པ་དང་མ་ཆགས་པའི་བསྟན་པ་སྐབས་འབྱེད་པ་ནི་རབ་འབྱོར་མིང་ལས་ཀྱང་ཞེས་བྱ་བ་ལ་སོགས་པས་སོ། །གཟུགས་ལ་སོགས་པའི་ཆོས་རྣམས་ལ་ནི་མི
Chinese
何故般若波罗蜜多唯于菩萨宣说，而不对诸佛宣说耶？ 意即是说，此般若波罗蜜多并非是已作圆满究竟之事，然而是于一切种智，是知晓道之相。彼即是观待极清净，观待极不清净，说是极众多。是故唯于菩萨宣说。世尊复次等。 意即是说，所谓已度，或般若波罗蜜多之自性。所谓般若波罗蜜多，是对菩萨们宣说般若波罗蜜多。般若波罗蜜多已度， 于圣者们，此既不住于此岸，亦不住于彼岸，此非于二岸之外别立他处。所谓此岸，是指有为之岸。所谓彼岸，是指无为之岸。于二者之间甚为遥远，是指隐蔽与非隐蔽，若于某处存在，则彼时将亲近于任何一处。世尊于此所说之因是，谓极清净之故。若缘于某岸，如是存在，则彼将不成清净。何以故，以其非存在于某处，是故极清净，以其极清净之故，于二岸皆无，亦不住于他处。于一切法，于如是性与一味性中，无有他之想。是故无有住于任何处之义。如是亦，谓不住于任何处，是为遮遣。若能知晓，则以相之加行而舍弃，是为舍弃之故。将作远离，是指中间遥远之故。为悟入甚深之义，开示贪着与不贪着之差别，即以善现名等。于色等诸法，
English
Why is the Prajñāpāramitā spoken only to Bodhisattvas, and not to the Buddhas? The intention is that this Prajñāpāramitā is not something that has been completely and ultimately accomplished, but rather, it is the knowledge of the aspects of the path in the All-Knowingness itself. It is said to be extremely numerous in relation to purity, and extremely impure in relation to impurity. Therefore, it is spoken only to Bodhisattvas. The Blessed One also, and so on. The intention is this: that which is called 'gone beyond,' or the nature of Prajñāpāramitā. Prajñāpāramitā is spoken to Bodhisattvas as Prajñāpāramitā. Prajñāpāramitā has gone beyond, For the noble ones, this neither abides on this shore nor abides on the other shore, and this does not establish another place separate from the two shores. This shore is the shore of the conditioned. The other shore is the shore of the unconditioned. The great distance between the two means that if something hidden or not hidden exists somewhere, then at that time it will be close to something. The reason the Blessed One spoke of this is that it is extremely pure. If one were to focus on some shore, then if it existed in that way, it would not be pure. Because it does not exist somewhere, it is extremely pure, and because it is extremely pure, it is not on either shore, nor does it abide elsewhere. In all dharmas, in suchness and oneness, there is no other perception. Therefore, it means that there is no abiding anywhere. Likewise, it is denied that there is no abiding anywhere. If it is known, then it will be abandoned by the application of signs, which is why it is abandoned. To make it distant means that it is distant in between. To understand the meaning of profundity, the distinction between attachment and non-attachment is shown by the name Subhuti, and so on. For the dharmas such as form,