Tibetan
གང་ཞིག་ཡང་འདོད་རྒྱལ་བ་ནམ་ཞིག་ན་འབྱུང་བ་འདི་རྣམས་ཀྱི་སྟོང་པ་ཉིད་ལ་སོགས་པའི་བསྒོམ་པ་དེ་ཡང་འདི་ནི་སྟོང་པ་ཉིད་དང༌། འདི་ནི་མཚན་མ་མེད་པ་དང༌། འདི་ནི་སྨོན་པ་མེད་པ་ཞེས་མཚན་མའི་སྦྱོར་བ་ཉིད་ཀྱིས་སོ། །དེ་ལྟར་ཐམས་ཅད་མཁྱེན་པ་ཉིད་ཀྱི་སེམས་ཀྱང་འདི་རྣམས་མཚན་མའི་སྦྱོར་བ་ཉིད་ཀྱིས་སྒོམ་པར་གྱུར་པ་དེ་བས་ན་ཉན་ཐོས་ཀྱི་བྱང་ཆུབ་ལ་ལྷུང་བའོ། །ཇི་ལྟར་ཡང་སྟོང་པ་ཉིད་དང་མཚན་མ་མེད་པ་དང་སྨོན་པ་མེད་པའི་སྒོམ་པ་འདི་ཉིད་ཐབས་ལ་མཁས་པ་དང་བྲལ་བ་རྣམས་ཀྱི་ཉན་ཐོས་ཉིད་བྱེད་པ་དང་མ་བྲལ་བ་རྣམས་ཀྱི་ཡང་དག་པར་རྫོགས་པའི་བྱང་ཆུབ་ལ་གཏད་པར་བྱེད་ཅེས་བྱ་བའི་དོགས་པ་ལ་བྱ་བའི་དཔེའོ། །འདབ་ཆགས་ཞེས་བྱ་བ་ནི་རིགས་སོ། །འདི་ནི་རིགས་ཀྱི་སྒྲ་སྟེ་བསྟན་པའི་སྒྲ་ནི་མ་ཡིན་ཞེས་གསལ་བར་བྱེད་དེ། བྱ་ཞིག་ གི་ཞེས་བྱ་བ་སྟེ། སུམ་ཅུ་རྩ་གསུམ་པའི་ཞེས་བྱ་བ་ནི་ལེན་པ་ལ་ནི་ཏ་སེའི་རྐྱེན་ནོ། །ནམ་མཁའི་བར་སྣང་ལ་གནས་པའི་བར་དེར་ཞེས་བྱ་བ་ནི་དབུས་སུ་ཞུགས་ཏེ་ཇི་སྲིད་དུ་འཛམ་བུའི་གླིང་མ་ཡིན་པ་དེ་སྲིད་དུ་སེམས་ཀྱིས་ཏེ་ཡིད་ལ་འདི་ལྟར་འགྱུར་ཞེས་སྔ་མ་སེམས་ལ་བཤད་པར་གྱུར་པའི་གཞན་པ་ཉིད་དོ། །ཤཱ་རིའི་བུ་དེ་དེ་བཞིན་ནོ། །དེ་དེ་བཞིན་ཏེ་ཞེས་བྱ་བ་ནི་བཅོམ་ལྡན་འདས་ཤཱ་རིའི་བུའི་ཚིག་ནི་རྗེས་སུ་མཁྱེན་ནས། ཐབས་ལ་མཁས་པ་དང་བྲལ་བའི་གཏམ་དོན་ལ་ནི་གང་ཞེས་བྱ་བ་ལ་སོགས་པས་གསུངས་སོ། །གཏམ་འདི་ཡང་བྲལ་བར་འགྱུར་ཞེས་ཐ་མར་གོ་སླ་བ་ཉིད་དོ། །དེ་བས་ན་གནས་བརྟན་ཤཱ་རིའི་བུས་ཇི་ལྟར་བདག་ཅེས་བྱ་བ་ལ་སོགས་པས་གཉི་ག་དང་བྲལ་བ་རྣམས་ལ་མེད་པ་ཡང་དག་པའི་བྱང་བྱང་ཆུབ་དང་རིགས་ཀྱི་ཁྱད་པར་དང་མ་བྲལ་བ་རྣམས་ལ་ཡོད་ཅེས་བསྟན་པར་བྱེད་པ་ནི་ཤེས་རབ་ཀྱི་ཕ་རོལ་ཏུ་ཕྱིན་པ་བསྒོམ་པར་བགྱི་ཞིང་ཞེས་བྱ་བ་ནི། ཆོས་ཐམས་ཅད་ཀྱི་དོན་དམ་པའི་ངོ་བོ་སྟོང་པ་ཉིད་ཀྱི་ཡེ་ཤེས་ཉེ་བར་སྤྱོད་པར་གྱུར་པའི་སྦྱིན་པའི་ཕ་རོལ་ཏུ་ཕྱིན་པ་ལ་མཚན་མ་མེད་པར་བྱེད་པའི་དོན་དུའོ། །ཐབས་མཁས་པ་ཞེས་བྱ་བ་ནི་དེ་ལ་ཐབས་ནི་ཐམས་ཅད་མཁྱེན་པ་ཉིད་ཀྱི་སེམས་ལ་རྟག་ཏུ་ཡོངས་སུ་དོར་བ་ལ་སོགས་པ་མེད་པའོ། །བཅོམ་ལྡན་འདས་བསྟན་པའི་དོན་དུ་རྗེས་སུ་རློམ་སེམས་སུ་བྱེད་པ་ནི་དེ་དེ་བཞིན་ཏེ་ཞེས་བྱ་བ་ལ་སོགས་པས་སོ། །ད་ནི་ཡོངས་སུ་མ་སྨིན་པའི་བློ་ཅན་རྣམས་ཀྱི་མངོན་པར་ཡང་དག་པར་བསྡུས་ཏེ། རྣམ་པ་གཉིས་ཀྱིས་ས་གཞན་ལ་ལྷུང་བའི་མཚན་ཉིད་ཅན་
Chinese
任何想要成为胜者的人，无论何时出现，对这些空性等的禅修，也仅仅是通过相的运用，即“这是空性”、“这是无相”、“这是无愿”。因此，即使是遍知的心，也因为以相的运用来禅修这些，所以会堕入声闻的菩提。无论如何，这种空性、无相和无愿的禅修，对于不善于方便的人来说，只会成为声闻，而对于不离方便的人来说，则会导致圆满正等觉，这是对于这种疑虑的比喻。所谓“鸟类”，是指种类。这是一种类的声音，它阐明说这不是教义的声音。所谓“鸟之一”，所谓“三十三”，是对于接受者而言的ta se的缘起。所谓“处于虚空之中”，是指进入中间，只要不是阎浮提，心就会这样，即心中会这样变化，这是先前在心中所说的另一种状态。舍利子，就是这样。所谓“就是这样”，是世尊了知舍利子的言辞之后，对于不善于方便的言谈的意义，用“任何”等来讲述的。这个言谈也会分离，最后很容易理解。因此，住持舍利子用“如何是我”等来阐述，对于远离二者的人来说，没有圆满正等觉和种类的差别，而对于不离二者的人来说，则有，这就是说要修习般若波罗蜜多，这是为了使一切法的究竟自性空性的智慧成为近用，从而使布施波罗蜜多成为无相的意义。所谓“善于方便”，是指对于他来说，方便就是遍知的心，始终没有完全舍弃等。世尊为了教义的意义而随念，就是用“就是这样”等来表达的。现在，对于心智尚未成熟的人们，进行真实而正确的总结，具有以两种方式堕入其他境地的特征。
English
Whoever desires to be victorious, whenever they arise, the meditation on emptiness etc. of these, is also merely through the application of signs, namely, 'This is emptiness,' 'This is signlessness,' 'This is wishlessness.' Thus, even the mind of the all-knowing one, because it meditates on these through the application of signs, will therefore fall into the enlightenment of the Hearers. In any case, this meditation on emptiness, signlessness, and wishlessness itself, for those who are unskilled in means, will only become Hearers, while for those who do not depart from means, it will lead to complete and perfect enlightenment, this is an example for such a doubt. The term 'birds' refers to the genus. This is the sound of genus, it clarifies that it is not the sound of teaching. The term 'one of the birds,' the term 'thirty-three,' is the cause of ta se for the receiver. The term 'being in the space of the sky' means entering the middle, as long as it is not Jambudvipa, the mind will be like this, that is, it will change in the mind like this, this is another state that was previously spoken in the mind. Shariputra, it is just like that. The term 'it is just like that' means that after the Blessed One knew the words of Shariputra, he spoke about the meaning of the talk that is unskilled in means, using 'whatever' etc. This talk will also be separated, and it will be easy to understand in the end. Therefore, the Venerable Shariputra explained with 'How am I' etc., that for those who are separated from both, there is no complete and perfect enlightenment and difference of genus, while for those who are not separated from both, there is, that is to say, one should practice the Prajnaparamita, this is for the purpose of making the wisdom of the ultimate nature of all dharmas, emptiness, become the near use, thereby making the Dana Paramita become the meaning of signlessness. The term 'skilled in means' means that for him, the means is the mind of the all-knowing one, there is no complete abandonment etc. at all times. The Blessed One recollects for the sake of the meaning of the teaching, which is expressed by 'it is just like that' etc. Now, for those whose minds are not yet mature, a true and correct summary is made, having the characteristic of falling into other realms in two ways.
Tibetan
གྱི་ཡོངས་སུ་ཉམས་པ་ལ་རྒྱུ་ཤེས་རབ་ཀྱི་ཕ་རོལ་ཏུ་ཕྱིན་པའི་ལམ་ལ་ཡོངས་སུ་ཐོབ་པའི་ཟབ་པ་ཉིད་དང་ཡང་དག་པའི་བྱང་ཆུབ་ལ་མངོན་པར་ཡང་དག་པར་འབྱུང་བར་དཀའ་བ་ཉིད་ལྷ་རྣམས་ཀྱིས་བརྗོད་པར་གྱུར་པ་ཞེས་གསུངས་པ་ནི། དེ་ནས་ལྷ་རྣམས་ཀྱི་དབང་པོ་བརྒྱ་བྱིན་ཞེས་བྱ་བ་ལ་སོགས་པ་སྟེ། འབྱུང་བར་དཀའོ་ཞེས་བྱ་བ་ནི་ཆོས་ཐམས་ཅད་ལ་མི་དམིགས་པའི་སྤྱོད་པས་བསྒྲུབ་པར་བྱ་བ་ཉིད་ཀྱི་ཕྱིར་རོ། །ཤིན་ཏུ་འབྱུང་བར་དཀའ་བ་ཞེས་བྱ་བ་ནི་དེའི་སྤྱོད་པ་སྐྱེད་པར་བྱེད་པ་ལ་ཡང་བསྟན་པར་བྱེད་པའི་དངོས་པོ་ཤིན་ཏུ་བྱ་དཀའ་བ་ཉིད་ ཀྱི་ཕྱིར་རོ། །འདི་ནི་ལྷ་རྣམས་ཀྱིས་ཁྱད་པར་མེད་པར་སྨྲས་པ། བཅོམ་ལྡན་འདས་ཀྱིས་གང་ཟག་གི་ཁྱད་པར་གྱིས་གསུངས་པ་ནི་ཤེས་རབ་འཆལ་བ་ཞེས་བྱ་བ་ལ་སོགས་པས་སོ། །ཤེས་རབ་འཆལ་པ་ཉིད་ནི་འདི་ཉིད་ལ་ཆོས་ཀྱི་ལྟ་བ་ཉིད་ཀྱིས་སོ། །བརྩོན་འགྲུས་དམན་པ་ཉིད་ནི་འཇུག་པ་དམན་པ་ཉིད་ཀྱིས་སོ། །མོས་པ་དམན་པ་ནི་རྫོགས་པའི་བྱང་ཆུབ་ལ་དང་བ་དང་འདོད་པ་མི་བརྟན་པ་ཉིད་ཀྱིས་སོ། །ཐབས་ལ་མི་མཁས་པ་ཉིད་ནི་མཚན་མ་མེད་པའི་སྦྱོར་བས་རྫོགས་པའི་བྱང་ཆུབ་ལ་བསོད་ནམས་རྣམས་ཡོངས་སུ་མ་བསྔོས་པའི་ཕྱིར་རོ། །སྡིག་པའི་གྲོགས་པོ་ལ་བརྟེན་པ་ནི་མཚན་མ་མེད་པའི་སྤྱོད་པའི་ཉེ་བར་མི་སྟོན་པ་རྣམས་ལ་ཡང་དག་པར་བསྙེན་པའི་ཕྱིར་རོ། །བཅོམ་ལྡན་འདས་ཇི་ལྟར་འབྱུང་བར་དཀའ་ཞིང་ཞེས་བྱ་བ་ལ་སོགས་པ་སྟེ། དགོངས་པ་ནི་འདི་ཡིན་ཏེ། ཆོས་རྣམས་ཐམས་ཅད་ལ་དངོས་པོ་མེད་པ་ཉིད་ཀྱི་ཕྱིར་དངོས་པོ་མེད་པའི་ངོ་བོ་ཉིད་རྟོགས་པ་ནི་དཀའ་བ་བྱེད་པ་མ་ཡིན་ཏེ། ཡོད་པར་གྱུར་བའི་ཆོས་རྣམས་ལ་ཇི་ལྟ་བ་བཞིན་གྱི་མཚན་ཉིད་སོ་སོར་རྟོགས་པར་དཀའ་བ་བྱེད་པའོ། །མེད་པ་རྣམས་ལ་ནི་མ་ཡིན་ཏེ་དངོས་པོ་མེད་པ་ཙམ་ཤེས་པ་སྒྲུབ་པ་ལ་ཆོས་རྣམས་ཡོད་པ་རྣམས་ལ་དཀར་པོའི་ཆོས་མངོན་པར་འཕེལ་བའི་དོན་དང་ནག་པོའི་ཆོས་སྤང་བའི་ཕྱིར་ཕ་རོལ་ཏུ་ཕྱིན་པ་ལ་སོགས་པའི་སྤྱོད་པ་བསྒྲུབ་པར་འགྱུར། གང་གི་ཕྱིར་ཡང་ཆོས་འདི་རྣམས་ཡོད་པ་མ་ཡིན་པ་དེ་བས་ན་བསྒྲུབ་པ་ཡང་དཀའ་བ་མ་ཡིན་ཏེ། དེ་བས་ན་འབྱུང་བར་སླ་བ་ཉིད་རྫོགས་པའི་བྱང་ཆུབ་ཅེས་བྱ་བའོ། །བཅོམ་ལྡན་འདས་ཀྱིས་ལན་ནི་འབྱུང་བ་མེད་པ་ཞེས་བྱ་བ་ལ་སོགས་པ་སྟེ། ཆོས་རྣམས་ཐམས་ཅད་ཀྱི་ངོ་བོ་ཉིད་རྣམས་ནི་གསུམ་སྟེ། ཀུན་བརྟགས་དང་གཞན་དབང་དང་ཡོངས་སུ་གྲུབ་པའོ། །འདི་རྣམས་ལ་ནི་དང་པོ་ཤེས་བར་བྱའོ། །གཉིས་པ་སྤང་བར་བྱ་
Chinese
由于完全退失，证得般若波罗蜜多道的甚深性，以及现证圆满正等菩提的艰难性，诸天所宣说。如是说者，从诸天之主帝释天等开始。“出现艰难”是指以不缘一切法的行持来成办之故。“极难出现”是指对于生起彼行持者，显示之事物也极难行持之故。这是诸天未加区别所说。世尊以补特伽罗的差别所说，是从“智慧邪谬”等开始。智慧邪谬，是指于此以法的见解之故。精进薄弱，是指进入薄弱之故。信解薄弱，是指对圆满菩提的信心和欲望不坚定之故。不善巧方便，是指未以无相之瑜伽，将诸善根回向圆满菩提之故。依止恶友，是指对于不显示无相行持之近者，如实亲近之故。世尊，如何出现艰难等，此意是指，由于一切法无实有之故，证悟无实有之自性并非难事，而是对于已存在之法，如实个别证悟其体性是难事。对于不存在者则不然，仅知无实有即可。成办时，对于诸法存在者，为了白法增长之义，以及舍弃黑法之故，将成办波罗蜜多等行持。因为这些法并非存在，因此成办也并非难事。因此，出现容易即是圆满菩提。世尊的回答是从“无生”等开始。一切法的自性有三种，即遍计所执、依他起和圆成实。对于这些，首先应知，其次应舍。
English
Due to complete degeneration, the difficulty of attaining the profoundness of the path of the Perfection of Wisdom and manifestly and correctly arising in perfect and complete enlightenment is what the gods proclaimed. As it is said, starting from the lord of the gods, Indra, etc. "Difficult to arise" means that it is to be accomplished by the practice of not focusing on all phenomena. "Extremely difficult to arise" means that even for those who generate that practice, the things that are shown are extremely difficult to do. This is what the gods said without distinction. What the Blessed One said with the distinction of individuals starts from "corrupt wisdom," etc. Corrupt wisdom is due to the view of the Dharma in this very thing. Weak diligence is due to weak entry. Weak faith is due to the instability of faith and desire for perfect enlightenment. Unskillful means is due to not dedicating all the merits to perfect enlightenment with the yoga of no signs. Relying on evil friends is due to truly approaching those who do not show the proximity of the practice of no signs. Blessed One, how is it difficult to arise, etc.? The intention is this: Since all phenomena are without substance, realizing the nature of non-substance is not difficult. Rather, it is difficult to individually realize the characteristics of existing phenomena as they are. It is not so for non-existent things, since it is enough to know only that they are non-existent. When accomplishing, for those phenomena that exist, the practice of the perfections, etc., will be accomplished for the sake of increasing white dharmas and abandoning black dharmas. Since these dharmas do not exist, accomplishment is not difficult. Therefore, it is easy to arise, which is called perfect enlightenment. The Blessed One's answer starts from "unborn," etc. The nature of all phenomena is threefold: the completely imputed, the other-dependent, and the perfectly established. Among these, the first is to be known, and the second is to be abandoned.