Tibetan
ཕྱིར་ཡང་གནས་པ་མ་ཡིན་གཉི་གར་གནས་པ་མ་ཡིན། དེ་ལས་གཞན་དུ་ཡང་གནས་པ་མ་ཡིན་ཏེ་ཡང་དག་པར་རྗེས་སུ་མི་མཐོང་ཞེས་བྱ་བའི་ཐ་ཚིག་གོ །འདི་ཉིད་ནི་སླར་ཡང་གསལ་བར་བྱེད་དེ། ཚིག་གི་རྣམ་གྲངས་འདི་ལ་ཞེས་བྱ་བ་སྟེ་མཚན་མ་མེད་པའི་ཏིང་ངེ་འཛིན་ལ་གནས་ཀྱི་ཁྱད་པར་རོ། །མོས་སོ་ཞེས་བྱ་བ་ནི་མཐའ་གཅིག་ཏུ་ངེས་པ་སྐྱེས་པའོ། །འདིར་ནི་འདི་ལ་ཐམས་ཅད་དུ་ཞེས་བྱ་བ་ནི་མདོར་བསྟན་པ་སྟེ། དེ་ཐམས་ཅད་མཁྱེན་པའི་ཡེ་ཤེས་འདི་ལ་ཞེས་བྱ་བ་ནི་རྟོགས་པའི་གནས་སྐབས་ཀྱི་སྔ་རོལ་ཏུ་ལྷག་པར་མོས་པ་ཞེས་བྱ་བའོ། །ཐོས་པ་དང་བསམ་པ་ལ་སོགས་པའི་གནས་སྐབས་མ་གསུངས་པ། འདི་ལ་བརྗོད་ཅེས་བྱ་བ་ནི་འགའ་ཞིག་ཏུ་འབྱུང་བའོ། །དེ་ལ་དད་པས་རྗེས་སུ་འབྲང་ཞིང་ཞེས་རྗེས་སུ་འབྲེལ་ཏོ། །ཆོས་ཉིད་སྟོན་པའི་བསྟན་པ་ལ་ཚད་མར་བྱས་ནས་དེ་ལྟར་ལྷག་པར་མོས་པའོ། །དམིགས་པ་ཞེས་བྱ་བ་ནི་དངོས་པོ་ཉིད་ཀྱིས་མཐོང་བའོ། །མྱ་ངན་ལས་འདས་པ་ནི་ཆོས་ཐམས་ཅད་ལས་མཆོག་ཏུ་གྱུར་པ་དེ་ཡང་འདིས་རློམ་སེམས་སུ་མི་བགྱིད་དོ། །འདི་ནི་འདིའི་ཡོངས་སུ་མི་འཛིན་པའི་སྒྲུབ་པའི་མཚན་ཉིད་ཅན་ཤེས་རབ་ཀྱི་ཕ་རོལ་ཏུ་ཕྱིན་པར་རིག་པར་བྱའོ་ཞེས་བྱ་བའོ། །ཡོངས་སུ་མི་འཛིན་བ་ནི་གང་ཡིན་ན། གསུངས་པ། གང་གཟུགས་ཡོངས་སུ་མི་འཛིན་ཞེས་བྱ་བ་ལ་སོགས་པ་སྟེ། བར་མ་དོར་ཡོངས་སུ་མྱ་ངན་ལས་མི་འདའ་བ་ཞེས་བྱ་བ་ནི་ཕྲེང་བ་ཅན་དེ་སངས་རྒྱས་ཀྱི་སྤྱོད་ཡུལ་ཡིན་པའི་ཕྱིར་བར་མ་དོར་ཡོངས་སུ་མྱ་ངན་ལས་འདའ་བར་མི་བྱེད་དེ་ཡོངས་སུ་མ་རྫོགས་པའི་སྟོབས་ལ་སོགས་པ་རྣམས་ཀྱིས་སོ། །འོན་ཏེ་དེའི་བར་མ་དོར་མྱ་ངན་ལས་འདས་པ་ཞེས་བྱ་བ་འདི་ཅི་ཙམ་ཞིག་ཡིན་སྙམ་ན། ཉན་ཐོས་ཀྱི་བྱང་ཆུབ་ནི་མ་ཡིན་ཏེ་གང་གི་ཕྱིར་དེ་ནི་ཆོས་ཐམས་ཅད་ཡོངས་སུ་མི་འཛིན་པའི་མཚན་ཉིད་ཅན་ཏིང་ངེ་འཛིན་ལ་འཇུག་པ་སྟེ། དེ་ཇི་ལྟར་གང་ཟག་གི་བདག་ མེད་པ་རྟོགས་པའི་མཚན་ཉིད་ཅན་ཉན་ཐོས་ཀྱི་བྱང་ཆུབ་ཀྱིས་ཡོངས་སུ་མྱ་ངན་ལས་འདའ། འདི་ནི་བརྗོད་པར་བྱའོ། །འཁོར་བ་དང་མྱ་ངན་ལས་འདས་པ་ལ་རབ་ཏུ་མི་གནས་པའི་མཚན་ཉིད་ཅན་སྐུ་གསུམ་གྱི་ངོ་བོ་སངས་རྒྱས་ཉིད་འཁོར་བ་ཇི་སྲིད་འགྲོ་བའི་དོན་མཛད་པ། བྱང་ཆུབ་སེམས་དཔའ་རྣམས་ཀྱིས་བསྒྲུབ་པར་བྱ་བ་དེ་མ་ཐོབ་པས་ཆོས་ཀྱི་བདག་མེད་ཀྱི་ཡེ་ཤེས་ཉིད་ཀྱིས་འགྲོ་བའི་དོན་ལ་བྱ་བ་རྩོམ་བ་གཅོད་པ་མྱ་ངན་ལས་འདས་པ་ཙམ་ལ་རྩེ་གཅིག་པར་འགྱུར། མྱ་ངན་ལས་འདས་པ་དེ་ཡང་ཉན་ཐོས་ཀྱི་མྱ་ངན་ལས་འདས
Chinese
既不住于后，亦不住于二者之间，也不住于彼之外，是为不真正随见之异名。此乃再次阐明，所谓此词之类别，即是安住于无相三摩地之差别。所谓信解，即是生起唯一之决定。此处所谓于此一切，乃是总说，所谓于此一切智之智慧，乃是于证悟之境前生起殊胜之信解。未说听闻与思惟等之境，所谓于此说，乃是于某处生起。于彼以信随行，是为随顺。以开示法性之教为量，如是生起殊胜之信解。所谓所缘，乃是以事物自体而见。涅槃乃是诸法中最为殊胜者，然亦不以此而生骄慢。此乃此之不执著之成就相，当知是为般若波罗蜜多。何为不执著？如云：何者不执著色等。中间亦不完全入于涅槃，所谓具鬘者，以彼乃是佛之行境之故，中间亦不完全入于涅槃，乃是以未圆满之力等。然则彼之中间入于涅槃，此为何等耶？声闻之菩提非是，以其乃是诸法不执著之相，入于三摩地故。彼如何以证悟人无我之相之声闻菩提而完全入于涅槃耶？此乃当说者。不住于轮回与涅槃之相，三身之自性佛陀于轮回中尽力成办有情之义利。菩萨众所当成办者，以未获得彼故，以法无我之智慧自体于有情之义利上，断绝造作，将唯一专注于涅槃。彼涅槃亦是声闻之涅槃。
English
It does not abide in the aftermath, nor does it abide between the two, nor does it abide outside of that; this is the epithet of not truly seeing. This is further clarified, the so-called category of this word, which is the distinction of abiding in the signless samadhi. The so-called faith and understanding is the arising of a singular certainty. Here, the so-called "in this all" is a summary statement, the so-called "in this wisdom of all-knowing" is the arising of superior faith and understanding prior to the state of realization. The states of hearing and thinking, etc., are not mentioned; the so-called "to speak of this" is to arise in some place. To follow after that with faith is to be in accordance. Taking the teachings that reveal the nature of reality as a measure, thus arises superior faith and understanding. The so-called object of focus is seeing with the very nature of things. Nirvana is the most supreme of all dharmas, but one should not become arrogant because of this. This is the characteristic of the non-attachment of this, it should be known as the Prajnaparamita. What is non-attachment? As it is said: What does not grasp form, etc. In the middle, one does not completely enter into nirvana, the so-called garlanded one, because that is the realm of activity of the Buddha, in the middle one does not completely enter into nirvana, but with the powers, etc., that are not fully perfected. But then, what is this entering into nirvana in the middle? It is not the Bodhi of the Shravakas, because it is the characteristic of non-attachment to all dharmas, entering into samadhi. How can one completely enter into nirvana with the Bodhi of the Shravakas, which is the characteristic of realizing the selflessness of the person? This is what should be said. The Buddha, the nature of the three bodies, who does not abide in the characteristics of samsara and nirvana, strives to accomplish the benefit of sentient beings as long as samsara exists. What the Bodhisattvas should accomplish, because they have not attained that, with the wisdom of the selflessness of phenomena, they cut off the actions for the benefit of sentient beings and will focus solely on nirvana. That nirvana is also the nirvana of the Shravakas.
Tibetan
་པ་དང་འདྲ་བར་ཞེས་འཆད་པར་འགྱུར་རོ། །འདི་ཡང་ཞེས་བྱ་བ་ནི་རྣམ་པ་གསུམ་གྱིས་ཡོངས་སུ་མི་འཛིན་པའི་མཚན་ཉིད་ཅན་ཞེས་བྱ་བ་ནི་ཉེ་བར་བསྡུ་བའོ། །དེ་ལྟར་ཡོངས་སུ་མི་འཛིན་པའི་སྒྲུབ་པ་ཡོངས་སུ་རྫོགས་པར་བྱས་ནས་སླར་ཡང་ཉེ་བར་དཔྱད་པའི་སྒྲུབ་པ་ལ་རྩོམ་པར་བྱེད་དེ་གཞན་ཡང་ཞེས་བྱ་བ་ལ་སོགས་པ་ནི་འདི་ལྟར་ཉེ་བར་བརྟག་ཅིང་ཞེས་བྱ་བ་ལ་རྣམ་པར་དཔྱོད་པར་བྱའོ། །ངེས་པར་བསམ་པར་བྱ་སྟེ་ཞེས་བྱ་བ་ནི་མཐའ་གཅིག་ཏུ་ངེས་པར་བྱའོ། །ཉེ་བར་བརྟགས་པའི་བསྒྲུབ་པ་དེ་ཉིད་རྣམ་པ་གཉིས་ཀྱིས་བསྟན་ཏེ། འདི་གང་ཡིན་འདི་གང་གི་ཡིན་ཞེས་བྱ་བ་ནི་དེ་ལ་འདི་གང་ཡིན་ཞེས་བྱ་བ་ནི་རང་གི་ངོ་བོ་ལ་འདྲི་བའོ། །དེ་ལ་འདི་ལྟར་བརྗོད་པར་བྱ་བ་ཡིན་ཏེ་རྟོགས་པ་ནི་ཤེས་རབ་ཀྱི་ཕ་རོལ་ཏུ་ཕྱིན་པ་ཞེས་བྱ་བའོ། །གང་གི་ཞེས་བྱ་བ་ནི་འབྲེལ་བ་ཅན་ལ་དྲི་བའོ། །དེ་ཡང་རྣམ་པ་གསུམ་སྟེ། གཅིག་ནི་ཉམས་སུ་མྱོང་བ་དང་འབྲེལ་བ་ཅན་ཞེས་བྱ། །དེ་ཉིད་ལ་བརྗོད་པར་བྱ་སྟེ་ཆོས་ཐམས་ཅད་ཅེས་བྱ་བའོ། །སླར་ནི་གང་གི་ཕྱིར་འདི་ཤེས་རབ་ཀྱི་ཕ་རོལ་ཏུ་ཕྱིན་པ་ཞེས་རྒྱུ་ལ་དྲི་བའོ། །ཅིའི་ཕྱིར་འདི་ཤེས་རབ་ཀྱི་ཕ་རོལ་ཏུ་ཕྱིན་པ་ཞེས་བྱ་བའི་ཐ་ཚིག་གོ །དེ་ལ་བརྗོད་པར་བྱ་སྟེ་ཇི་ལྟ་བ་བཞིན་དུ་མཚན་ཉིད་རྟོགས་པས་ཞེས་བྱ་བའོ། །སླར་ཡང་གང་གི་ཞེས་བྱ་བ་ནི་རྒྱུ་ལ་དྲི་བའོ། །རྒྱུ་གང་གིས་འདི་ཤེས་རབ་ཀྱི་ཕ་རོལ་ཏུ་ཕྱིན་པ་ཞེས་བྱ་བ་ལ། དེ་ལ་སྨྲ་བར་བྱ་སྟེ་ངེས་པར་འབྱུང་བ་ཉིད་ཀྱིས་ཞེས་བྱ་བའོ། །དེ་ ཐམས་ཅད་སལ་བར་བྱེད་ཅིང་འདི་གང་ཡིན་ཞེས་སྔ་མའི་དྲི་བའི་ཆེད་དུ་གསུངས་པ། ཅི་ཆོས་གང་ཡིན་པ་དང་ཞེས་བྱ་བ་ལ་སོགས་པ་སྟེ། དགོངས་པ་གང་ཡིན་ཞེ་ན་ཤེས་བྱ་ཐམས་ཅད་དང་ཤེས་པའི་རང་བཞིན་ཀུན་བརྟགས་དང་གཞན་དབང་དང་བྲལ་བ་ཡོངས་སུ་གྲུབ་པའི་གནས་སྐབས་ཤེས་རབ་ཀྱི་ཕ་རོལ་ཏུ་ཕྱིན་པ་སྟེ། དེ་ཡང་དེའི་ཚེ་ཆོས་ཐམས་ཅད་མི་དམིགས་པའི་རང་བཞིན་ན་མཁའ་དང་མཚུངས་པ་ཡིན་ནོ། །དེའི་ཕྱིར་གང་ཞིག་དེ་ལ་མཐོང་ཞིང་སྟོང་པ་ཉིད་ཀྱི་རང་བཞིན་ཉིད་ཀྱི་ཡེ་ཤེས་ཀྱིས་དེ་ཉིད་ཀྱི་བདག་ཉིད་ཀྱིས་མཐོང་བ་དེ་ཡང་དག་པར་མཐོང་བ་སྟེ། གང་ཕྱིར་གནས་སྐབས་དེ་ལ་ཆོས་རྣམས་ཐམས་ཅད་ཡོད་པ་མ་ཡིན་དམིགས་པ་མ་ཡིན་ནོ། །དེ་ལྟར་ན་ཡང་གཟུགས་ལ་སོགས་པའི་ཆོས་རྣམས་ཐམས་ཅད་ལ་མེད་པ་མཐོང་ཞིང་གང་གིས་ཞུམ་པ་དང་སྐྲག་པ་ལ་སོགས་པ་རྣམས་སྐྱེ་བ་མ་ཡིན་པ་དེ་ནི་ཤེས་རབ་ཀྱི་ཕ་རོལ་ཏུ་ཕྱིན་པ་དང་མ་བྲལ་བར་རིག་པར་བྱའོ་ཞེས་བྱ་བ་ནི་གནས་བརྟན་རབ་འབྱོར་གྱིས་གསུངས་པ་ལ། གནས་བརྟན་ཤཱ་རིའི་བུས་མ་བྲལ་པའི་མཚན་ཉིད་སྲིད་པའི་དོན་དུ་དྲི་བར་བྱེད་དེ། ཅིའི་ཕྱིར་མ་བྲལ་བ་ཞེས་བྱ་བ་ནི་དེའི་ཚེ་གང་གི་ཚེ་གནས་བརྟན་གང་གི་ཕྱིར་ཆོས་རྣམས་ཐམས་ཅད་ནི་ངོ་བོ་ཉིད་ཀྱིས་བྲལ་བ་སྟེ། དེའི་ཕྱིར་དེ་ལྟར་འདི་མཐོང་ཞིང་ཤེས་རབ་ཀྱི་ཕ་རོལ་ཏུ་ཕྱིན་པ་དང་མ་བྲལ་བར་རིག་པར་བྱའོ་ཞེས་བསྟན་པར་འགྱུར་རོ། །འདིས་ཀྱང་ཤཱ་རིའི་བུ་གཟུགས་ཉིད་གཟུགས་ཀྱི་ངོ་བོ་ཉིད་དང་བྲལ་བ་ཞེས་བྱ་བ་ལ་སོགས་པས་ཤེས་རབ་ཀྱི་ཕ་རོལ་ཏུ་ཕྱིན་པ་འདི་གང་གི་ཡིན་ཞེས་བྱ་བའི་དྲི་བ་དོན་གཅིག་གིས་བཤད་པ་ཡིན་ནོ། །འདི་ལྟ་སྟེ་ཆོས་ཐམས་ཅད་ནི་ངོ་བོ་ཉིད་ཀྱིས་བྲལ་བ་རང་བཞིན་མེད་པའོ། །དེ་ལྟར་ཡོད་པ་ལ་ཆོས་གང་རྟོགས་པས་ཤེས་རབ་ཀྱི་ཕ་རོལ་ཏུ་ཕྱིན་པ་ལ་རིག་བར་བྱ་ཞེས་བྱ་བས་བསྟན་པ་ཡིན་ནོ། །གང་གི་ཚེ་འདི་གང་གི་ཞེས་བྱ་བ་ལ་རྒྱུ་ལ་འདྲི་བ་དེའི་ཚེ་ན་ཡང་ལན་གསུངས་པ། ཤེས་རབ་ཀྱི་ཕ་རོལ་ཏུ་ཕྱིན་པ་ནི་མཚན་ཉིད་དང་ཡང་ཞེས་བྱ་བ་ལ་སོགས་པ་སྟེ། ཆོས་ཐམས་ཅད་ཀྱི་མཚན་ཉིད་རྟོགས་པའི་རྒྱུས་ཤེས་རབ་ཀྱི་ཕ་རོལ་ཏུ་ ཕྱིན་པ་རྣམ་པར་གཞག་པར་བྱ་སྟེ། གང་གི་ཚེ་ན་ཡང་ཤེས་རབ་ཀྱི་ཕ་རོལ་ཏུ་ཕྱིན་པ་ཉིད་རང་གི་མཚན་ཉིད་ཀྱིས་རྣམ་པར་བྲལ་བ་དེའི་ཚེ་མཚན་ཉིད་གང་རྣམས་ལ་རྟོགས་པར་འགྱུར་ཞེས་གསུངས་པ་ཡིན་ནོ། །མཚན་ཉིད་ཐམས་ཅད་ཀྱང་ཀུན་ཏུ་བརྟགས་པ་སྟེ་མེད་པར་གྱུར་པ་དེའི་ཚེ་ཆོས་ཉིད་ཀྱི་རང་བཞིན་ཤེས་རབ་ཀྱི་ཕ་རོལ་ཏུ་ཕྱིན་པ་མཚན་ཉིད་དང་རྣམ་པར་བྲལ་བ་ཞེས་བརྗོད་པ་ཡིན་ནོ། །ད་ནི་འདི་གང་གི་ཞེས་བྱ་བ་གང་གི་ཚེ་བྱེད་པ་ལ་འདྲི་བ་དེ་ལ་གསུངས་པ། ཚེ་དང་ལྡན་པ་རབ་འབྱོར་ཡང་ཅི་ཞེས་བྱ་བ་ལ་སོགས་པ་སྟེ། ངེས་པར་འབྱུང་བའི་སྒྲུབ་པ་ནི་ཤེས་རབ་ཀྱི་ཕ་རོལ་ཏུ་ཕྱིན་པ་ཞེས་བརྗོད་པ་ཡིན་ནོ། །ངེས་པར་འབྱུང་བ་དེ་ཡང་ཆོས་རྣམས་ཐམས་ཅད་ལ་ཡང་ཡོད་པ་མ་ཡིན་ཏེ་གང་གི་ཕྱིར་ཆོས་རྣམས་ཐམས་ཅད་ནི་ངེས་པར་མ་བྱུང་བ་སྟེ་མ་སྐྱེས་པའོ། །དེའི་ཕྱིར་ཡང་ངེས་པར་འབྱུང་བ་ཉིད་ཡོད་པ་མ་ཡིན་ལ་དོན་ནི་འདི་ཡིན་ཏེ། ཡོངས་སུ་གྲུབ་པའི་གནས་སྐབས་སུ་ཆོས་ཉིད་ཀྱི་ངོ་བོ་ཅན་གྱི་ཆོས་རྣམས་ལ་བདག་ཉིད་ལ་ཕྱིན་ཅི་ལོག་མེད་པའི་ཕྱིར་གློ་བུར་བའི་ངེས་པར་འབྱུང་བ་ཡོད་པ་མ་ཡིན་ཏེ། རང་བཞིན་གྱིས་རྣམ་པར་དག་པ་ཉིད་ཀྱི་ཕྱིར་དང་ཆོས་ཉིད་ལ་མི་འགྱུར་བ་ཉིད་ཀྱི་ཕྱིར་རོ། །འཁོར་བའི་གན
Chinese
就像……一样宣说。这个“也”字，是指不以三种方式完全执取的体性，这个“是”字是用来概括的。这样完全完成了不执取的论证后，再次开始进行近一步分析的论证，也就是“另外”等等，像这样进行近一步观察，就是要进行分别。一定要思考，是指一定要确定。近一步观察的论证，以两种方式来展示，也就是“这是什么，这是谁的”，其中“这是什么”是对自己的自性进行提问。对此应该这样说，证悟就是般若波罗蜜多。 “谁的”是对有关系者提问。这又有三种，一是与体验有关。对此应该说，一切法。再次是，因为什么这个是般若波罗蜜多，这是对原因进行提问。为什么这个被称为般若波罗蜜多？对此应该说，如实地证悟体性。再次“谁的”是对原因进行提问。以什么原因此被称为般若波罗蜜多？对此应该说，以出离性本身。这 一切都清晰地显现，并且为了之前的提问“这是什么”而说。比如“什么法是什么”等等，意图是什么呢？要知道一切所知和认识的自性，远离遍计和依他起，完全成立的 अवस्था (梵文，avasthā，罗马转写：avastha，汉语字面意思：状态)就是般若波罗蜜多。而且，那时一切法在不可见的自性中与虚空相同。因此，谁在那里见到，并且以空性自性的智慧，以其自身的体性见到，那就是如实地见到。因为在那个 अवस्था (梵文，avasthā，罗马转写：avastha，汉语字面意思：状态)中，一切法都不存在，不是所缘。这样，如果见到色等一切法都不存在，并且由此不生起沮丧和恐惧等，那就是与般若波罗蜜多不……
English
It will be explained as being similar to... The word "also" refers to the characteristic of not completely grasping in three ways, and the word "is" is used to summarize. Having thus completely accomplished the proof of non-grasping, one begins again to engage in the proof of closer examination, that is, "furthermore," etc. Examining more closely in this way is to be analyzed. It must be considered, which means it must be determined definitively. The proof of closer examination is shown in two ways, that is, "What is this, whose is this?" Among them, "What is this?" is asking about one's own nature. To this, it should be said that realization is Prajñāpāramitā. "Whose?" is asking about what is related. This has three aspects: one is related to experience. To this, it should be said, all dharmas. Again, why is this Prajñāpāramitā? This is asking about the cause. Why is this called Prajñāpāramitā? To this, it should be said, realizing the nature as it is. Again, "whose?" is asking about the cause. By what cause is this called Prajñāpāramitā? To this, it should be said, by the very nature of renunciation. This Everything is clearly revealed, and it is said for the sake of the previous question, "What is this?" For example, "What dharma is what?" etc. What is the intention? It is to know that all knowable things and the nature of knowledge, free from imputation and dependence, the perfectly established अवस्था (Sanskrit, avasthā, Roman transliteration: avastha, Chinese literal meaning: state) is Prajñāpāramitā. Moreover, at that time, all dharmas are the same as space in the invisible nature. Therefore, whoever sees there, and sees with the wisdom of the nature of emptiness, with its own essence, that is seeing truly. Because in that अवस्था (Sanskrit, avasthā, Roman transliteration: avastha, Chinese literal meaning: state), all dharmas do not exist, are not objects of focus. Thus, if one sees that all dharmas such as form do not exist, and therefore does not give rise to discouragement and fear, etc., that is not with Prajñāpāramitā...
Chinese
“應如是知”是說長老善現所說。長老舍利子為了不離的體性存在之義而提問，為何說不離呢？即在那時，為了何時，為了哪位長老，一切法自性皆空。因此，如是見此，應知般若波羅蜜多不離，將會如此宣說。以此，舍利子問道，色即是與色的自性相離等，此般若波羅蜜多是誰的？以一個問題說明。如此，一切法自性皆空，無自性。如是存在，以何法了知，應知般若波羅蜜多，如此宣說。何時問道這是誰的，詢問原因之時，也給予回答。般若波羅蜜多即是體性等，以了知一切法的體性之因，應當安立般若波羅蜜多。無論何時，般若波羅蜜多自身以自性而分離之時，將會了知哪些體性呢？如是宣說。一切體性皆是遍計所執，在那時變成不存在之時，法性的自性，般若波羅蜜多是與體性分離的，如是說。現在，問道這是誰的，詢問何時造作之時，如是宣說。具壽善現又如何等，解脫的證成即是般若波羅蜜多，如是說。那解脫也不是存在於一切法之中，因為一切法都不是解脫，即非生。因此，解脫本身也不存在，意義是這樣的：在圓成實的狀態中，對於具有法性本質的法，因為自身沒有顛倒，所以沒有突發的解脫，因為自性本來就是清淨的，並且法性是不變的。輪迴的處