Tibetan
སོགས་པའོ། །སླར་བདག་ལ་སོགས་པའི་འདུ་ཤེས་ཀྱིས་འདིའི་ཅི་ལྟ་བ་བཞིན་གྱི་ཤེས་རབ་སྐྱེ་བ་མ་ཡིན་པ་དེའི་ཕྱིར་དེ་སྤོང་པའོ། །ཉོན་མོངས་པ་རྣམས་ཀྱིས་རྟོག་པ་གང་ཞིག་ནི་རྟོག་པ་ཐམས་ཅད་དོ། །དེའི་ཚེ་འདི་རྙེད་པར་དཀའ་བར་འགྱུར་ཞེས་བྱ་བ་ལ་སོགས་པ་སྟེ། ཡོན་ཏན་ཐམས་ཅད་ཅེས་བྱ་བ་ནི་བྱང་ཆུབ་སེམས་དཔའི་ཡོན་ཏན་རྣམས་སོ། །སངས་རྒྱས་ཀྱི་ཞིང་དང་ཡོན་ཏན་ཡོངས་སུ་རྫོགས་པ་ཞེས་བྱ་བ་ནི་མཇུག་གོ་ཞེས་བྱ་བའོ། །འོ་ན་ཤེས་རབ་ཀྱི་ཕ་རོལ་ཏུ་ཕྱིན་པའི་མདོ་འདི་སྟོང་པ་ཉིད་བསྟན་པའི་གཙོ་བོ་སྟེ། གང་གི་ཕྱིར་ཡང་དང་ཡང་དུ་རྣམ་པ་མང་པོས་འདིར་སྟོང་པ་ཉིད་ཁོ་ན་མདོ་རྫོགས་པའི་བར་དུ་བསྟན་པ་ཡིན་ནོ། །གལ་ཏེ་འདི་ཞར་ལ་འབྱུང་བར་འགྱུར་ན་ལན་ཅིག་དགག་པ་ཙམ་བྱེད་པར་འགྱུར་རོ། །ཆེན་མོ་རྣམས་ལས་ནི་སྟོང་པ་ཉིད་རྣམ་པ་བཅུ་དྲུག་བསྟན་ཏེ་ནང་སྟོང་པ་ཉིད་དང་ཕྱི་སྟོང་པ་ཉིད་ཅེས་བྱ་བ་ལ་སོགས་པའོ། །དེ་རྣམས་འདིར་ཅིའི་ཕྱིར་བསྟན་པ་མ་ཡིན་ཞེ་ན། བསྟན་པ་ཁོ་ན་སྟེ་འོན་ཀྱང་མིང་གཞན་གྱིས་སོ། །མིང་གཞན་ཞེས་བྱ་བ་འདི་ཡང་གང་ཡིན་ཞེ་ན། དོན་གཞན་གྱི་ངག་དོན་གཙོ་བོ་ཉིད་ཀྱིས་སྐབས་སུ་བབ་པའི་མིང་ནི་བསྟན་པ་སྟེ་བརྗོད་པའོ། །དེ་བརྗོད་པ་གཙོ་བོའི་ངག་གི་ཡན་ལག་ཉིད་ཀྱིས་བསྟན་པའི་ཉི་ཚེ་བའི་ངག་དོན་ཉིད་ཀྱིས་ཞེས་བྱ་བའི་དོན་ཏོ། །ཅི་ལྟར་བཅོམ་ལྡན་འདས་ཀྱིས་འདི་སྐད་ཅེས་གསུངས་ཏེ། རབ་འབྱོར་ཁྱོད་སྤོབས་པར་བྱོས་ཤིག་ཅེས་བྱ་བ་ནས་ཅི་སྲིད་དུ་བཅོམ་ལྡན་འདས་བདག་གིས་བྱང་ཆུབ་སེམས་དཔའ་མ་འཚལ་མ་དམིགས་ན་བྱང་ཆུབ་སེམས་དཔའ་གང་ཞིག་གང་ལ་ གདམས་པར་བགྱི་ཞེས་བྱ་བ་ནས་འདིའི་གདམས་པ་དང་རྗེས་སུ་བསྟན་པ་ལགས་སོ་ཞེས་བྱ་བའི་ངག་གིས་ངེས་པར་འབྱུང་བའི་གདམས་ངག་བཙོ་བོ་ཉིད་དུ་གསུངས་སོ། །གང་ཞིག་ཡང་འདི་ཉིད་དུ་གསུངས་པ། བྱང་ཆུབ་སེམས་དཔའ་མ་དམིགས་ཞེས་བྱ་བ་དེས་ནང་སྟོང་པ་ཉིད་དོ། །དེ་བཞིན་དུ་སྟོང་པ་ཉིད་གཞན་རྣམས་ལ་ཡང་རྟོགས་པར་བྱ་བའོ། །ཇི་སྐད་དུ་སློབ་དཔོན་ཕྱོགས་ཀྱི་གང་པོའི་ཞལ་སྔ་ནས་ཀྱིས་གསུངས་པ། རྣམ་པ་བཅུ་དྲུག་རབ་དབྱེ་བས། །གོ་རིམས་ཅི་ལྟར་སྟོང་ཉིད་ཀྱི། །བརྒྱད་སྟོང་པ་ལས་བསྟན་པ་ནི། །མིང་གཞན་གཞན་གྱིས་ནི་ཤེས་པར་བྱ། །ཞེས་བྱ་བའོ། །འོན་ཏེ་སྟོང་པ་ཉིད་ཅེས་བྱ་བ་ནི་གཅིག་པུ་ཁོ་ན་སྟེ། གང་ལ་ཆོས་ཐམས་ཅད་གཉིས་སུ་མེད་པ་ཉིད་ཀྱིས་གཅིག་པར་འགྱུར་རོ། །དེ་བས་ན་ཅི་ལྟར་དེ་ཉིད་ཀྱི་རྣམ་པ་མང་པོར་དབྱེ་བ
Chinese
等等。再次，由于以我等之相无法生起对此如实之智慧，因此要舍弃它。烦恼所生的分别念即是所有分别念。那时，就有了“此难以获得”等等的说法。所谓“一切功德”是指菩萨的功德。所谓“圆满佛土和功德”是指结尾。那么，这部《般若波罗蜜多经》是宣说空性的主要经典，因为在此以多种方式反复宣说空性，直到经典结束。如果这是顺便提及的，那么只会进行一次驳斥。在伟大的经典中，宣说了十六种空性，即内空性、外空性等等。如果问为什么这些没有在此宣说，答：已经宣说了，只不过是用其他名称而已。如果问这个“其他名称”是什么，答：以其他意义的语词，即以主要意义而与场合相符的名称来宣说，即是表达。其含义是，以表达主要意义的语词的支分，以宣说次要语词意义的方式来表达。例如，世尊这样说道：“善现，你要有自信！”从“只要世尊我没有找到、没有见到菩萨，我要教导哪位菩萨什么呢？”到“这是教导和随顺教导”的语句，都明确地宣说了根本的教导。还有，在此所说的“没有见到菩萨”，就是内空性。同样，其他的空性也应该理解。正如学派的遍护论师所说：“以十六种方式善加区分，空性的次第如何？从八千颂中宣说，应以其他名称来了解。”然而，所谓空性，仅仅只有一个，因为一切法都以无二性而成为一体。因此，如何将它分为多种形态呢？
English
Etc. Again, since wisdom that is in accordance with reality does not arise from the perception of self and so on, therefore it should be abandoned. Whatever conceptualization arises from afflictions is all conceptualization. At that time, there will be statements such as "This is difficult to obtain." The term "all qualities" refers to the qualities of a Bodhisattva. The term "perfect Buddha-field and qualities" refers to the conclusion. So, this Perfection of Wisdom Sutra is the main scripture that teaches emptiness, because here emptiness alone is repeatedly taught in many ways until the end of the scripture. If this were to occur incidentally, then it would only be refuted once. In the great scriptures, sixteen kinds of emptiness are taught, namely, emptiness of the interior, emptiness of the exterior, and so on. If asked why these are not taught here, the answer is: they are taught, but with other names. If asked what this "other name" is, the answer is: with words of other meanings, that is, the name that is appropriate to the occasion with the main meaning is taught, that is, expressed. Its meaning is that it is expressed by the part of the word that expresses the main meaning, in the way of expressing the meaning of the secondary word. For example, the Blessed One said this: "Subhuti, be confident!" From the statement "As long as I, the Blessed One, have not found or seen a Bodhisattva, what Bodhisattva should I instruct in what?" to "This is instruction and following instruction," the fundamental instruction is clearly stated. Also, what is said here, "not seeing a Bodhisattva," is the emptiness of the interior. Similarly, other emptinesses should also be understood. As the master Bhāviveka said: "Having well distinguished in sixteen ways, how is the order of emptiness? What is taught from the Eight Thousand Stanza Perfection of Wisdom, should be understood by other names." However, so-called emptiness is only one, because all phenomena become one by their non-duality. Therefore, how can it be divided into many forms?
Tibetan
་ཡིན་ཞེ་ན། བདེན་ཏེ། བྱང་ཆུབ་སེམས་དཔའ་རྣམས་ཀྱི་ཡིད་ལ་བྱེད་པ་ལ་སོགས་པའི་དབྱེ་བས་རྣམ་པ་མང་དུ་ཐ་དད་པར་འགྱུར་ཏེ་རང་གི་ངོ་བོས་ནི་མ་ཡིན་ནོ། །འདིར་བྱང་ཆུབ་སེམས་དཔའ་སྟོང་པ་ཉིད་ཡིད་ལ་བྱེད་པ་ལ་རབ་ཏུ་སྦྱར་བར་གྱུར་པ་ནི་འདི་ལྟར་བསམ་པར་བྱེད་དེ་གལ་ཏེ་ཆོས་རྣམས་ཐམས་ཅད་མེད་པ་སྟོང་པ་ཉིད་ཡིན་ན། བདག་ཉིད་བདག་གི་མགོན་པོ་སྟེ། །བདག་ཉིད་ཀྱིས་ནི་བྱས་པའི་ལས། །ཞེས་བྱ་བ་ལ་སོགས་པ་རྣམས་ལ་བདག་ཅེས་བྱ་བ་གང་ཡིན་ཞེས་བསམ་པར་བྱེད་ཅིང༌། དང་པོ་ནང་གི་ཆོས་རྣམས་གང་ཞིག་གཟུགས་དང་ཚོར་བ་ལ་སོགས་པ་དེ་རྣམས་བཟུང་ནས་བསམ་ཞིང་བདག་ཅེས་བྱ་བའི་སྒྲའི་བརྗོད་པར་བྱ་བ་དངོས་པོ་ཅུང་ཟད་དོན་དམ་པར་མཐོང་བ་མ་ཡིན་ནོ། །འདི་ལྟར་གང་གི་ཕྱིར་ཟབ་པོ་བདག་ཅེས་བྱ་བ་ཕྱི་རོལ་པ་རྣམས་སྨྲ་བ་དེའི་དོན་དུ་གང་ཟག་མེད་པ་ཉིད་བསམ་པར་བྱའོ། །གང་ཞིག་ནང་གི་སྐྱེ་མཆེད་ཟབ་པོ་ཞེས་བྱ་བ་འདིར་མོས་པ་རྣམས་དེའི་དོན་དུ་ནང་གི་སྐྱེ་མཆེད་རྣམས་ལ་མེད་པ་ཉིད་བསམ་པར་བྱེད་དེ་དེ་གཉི་གའི་དོན་དུ་ནང་སྟོང་པ་ཉིད་དོ། །དེ་ལ་མི་ནི་བདག་གི་བས་སྟོན་ངོ༌། །དེ་བཞིན་དུ་རྣ་པ་ཞེས་བྱ་བ་སོགས་པས་གང་ཟག་གི་བདག་མེད་པའི་སྒོ་ནས་སྟོང་པ་ཉིད་འགའ་ ཞིག་ཏུ་བསྟན་པ་སྟེ། འགའ་ཞིག་ཏུ་མིག་ནི་མིག་གིས་སྟོང༌། རྣ་བ་ནི་རྣ་བས་སྟོང་ཞེས་བྱ་བ་ལ་སོགས་པས་ཆོས་ཀྱི་བདག་མེད་པའི་སྒོ་ནས་དེའི་ཕྱིར་གཉི་ག་ལྟར་བཤད་པར་བྱའོ། །དེ་ལ་མིག་ལ་བརྟག་པ་རྣམ་པ་བཞི་སྟེ། མིག་ཉིད་བདག་སྟེ་ཞེས་བྱ་བ་དང༌། བདག་ནི་མིག་དང་ལྡན་པ་ཞེས་བྱ་བ་དང་མིག་ལ་བདག་ཅེས་བྱ་བ་དང༌། བདག་ལ་མིག་ཅེས་བྱ་བའོ། །མིག་ཉིད་བདག་ཅེས་བྱ་བ་འདི་ནི་མིག་ལ་བདག་ཏུ་འཛིན་པའོ། །བདག་ནི་མིག་དང་ལྡན་ཞེས་བྱ་བ་ལ་སོགས་པ་གསུམ་ནི་མིག་ལ་བདག་གི་བར་འཛིན་པའོ། །དེ་ལ་འདི་རྣམས་འཛིན་པ་རྣམ་པ་བཞི་པོ་མིག་ལ་མི་དམིགས་པའི་རྣམ་པ་དང་ཅི་ལྟ་བ་བཞིན་དུ་ཤེས་པས་སྔངས་ཏེ། ཡང་དག་པར་རབ་ཏུ་ཤེས་ཤིང་མིག་ནི་བདག་དང་བདག་གི་བས་སྟོང་ངོ་ཞེས་བྱ་བ་ཅི་ལྟ་བ་བཞིན་དུ་ཡང་དག་པར་རྗེས་སུ་མཐོང་ངོ༌། །དེ་བཞིན་དུ་རྣ་བ་ལ་སོགས་པ་རྣམས་ལ་ཡང་ཞེས་བྱ་བ་འདི་ནི་གང་ཟག་གི་བདག་མེད་པའི་སྒོ་ནས་ནང་སྟོང་པ་ཉིད་དོ། །ཆོས་ཀྱི་བདག་མེད་པའི་སྒོ་ནས་མིག་ནི་རྣམ་པ་གསུམ་སྟེ། ཀུན་བརྟགས་ཀྱི་མིག་དང༌། རྣམ་པར་རྟོག་པའི་མིག་དང༌། ཆོས་ཉིད་ཀྱི་མིག་ཅེས་བྱ་བའོ། །དེ་ལ་བརྗོད་པར་བྱ་བ་དང་རྗོད་པར་བྱེད་པའི་རྣམ
Chinese
是这样吗？ 确实是这样。 菩萨们的作意等差别，会变成多种多样，但就其自性而言则不是。 在这里，菩萨如果与空性作意相结合，就应该这样思考：如果一切法都是不存在的空性，那么“自己是自己的怙主，自己做了自己的业”等等所说的“自己”是什么呢？ 应该这样思考。 首先，抓住内在的法，即色和受等，进行思考，就会发现所谓的“自己”这个词所表达的事物，在胜义谛中是根本不存在的。 因此，为了那些外道所说的深奥的“自己”，应该思考无我。 那些对内在的深奥的生处感兴趣的人，为了他们的缘故，应该思考内在的生处是不存在的，为了这两者的缘故，就是内空性。 在这里，人是通过“我”来显示的。 同样，通过“耳朵”等，从人无我的角度显示了某种空性。 在某种程度上，“眼睛是空于眼睛，耳朵是空于耳朵”等等，是从法无我的角度来说的，因此应该像两者一样来解释。 关于眼睛的考察有四种方式：眼睛本身就是我；我是有眼睛的；眼睛中有我；我中有眼睛。 “眼睛本身就是我”这是执著眼睛为我。 “我是有眼睛的”等三种是执著眼睛为我所。 在这里，这四种执著，因为以不缘眼睛的方式，如实地了知，所以会感到恐惧，从而正确地、完全地了知，并且如实地证悟到眼睛是空于我和我所的。 同样，对于耳朵等等也是如此，这指的是从人无我的角度来说的内空性。 从法无我的角度来说，眼睛有三种：遍计所执的眼睛、分别的眼睛和法性的眼睛。 在这里，能说和所说的差别
English
Is that so? Yes, it is. The distinctions of the Bodhisattvas' attention, etc., will become many and varied, but not in their own nature. Here, if a Bodhisattva is well-joined with attention to emptiness, he should think like this: If all dharmas are non-existent emptiness, then what is the "self" said in "one's own self is one's own protector, one's own self has done the deed," etc.? One should think like this. First, grasping the inner dharmas, such as form and feeling, and thinking about them, one will find that the object expressed by the word "self" does not appear to be truly existent in the ultimate sense. Therefore, for the sake of those outsiders who speak of the profound "self," one should contemplate the absence of a person. Those who are interested in the profound inner sense-bases, for their sake, should contemplate that the inner sense-bases are non-existent, and for the sake of both of these, it is inner emptiness. Here, a person is shown by "I." Similarly, through "ear," etc., some emptiness is shown from the perspective of the absence of a person. In some respects, "the eye is empty of the eye, the ear is empty of the ear," etc., is from the perspective of the absence of dharmas, so it should be explained like both. There are four ways to examine the eye: the eye itself is the self; I have an eye; there is a self in the eye; there is an eye in the self. "The eye itself is the self" is grasping the eye as the self. The three, such as "I have an eye," are grasping the eye as mine. Here, these four kinds of grasping, because they know the appearance of not focusing on the eye and as it is, they are frightened, and thus correctly and completely know, and truly realize that the eye is empty of self and mine. Similarly, for the ears, etc., this refers to inner emptiness from the perspective of the absence of a person. From the perspective of the absence of dharmas, there are three kinds of eyes: the imputed eye, the conceptual eye, and the eye of suchness. Here, the difference between what is to be said and what is saying
Tibetan
་པས་འཛིན་པའི་མིག་ཅེས་བྱ་བའི་དངོས་པོ་ཀུན་དུ་བརྟགས་པའི་མིག་གོ །དེ་ཉིད་ཀྱི་གཟུང་བ་དང་འཛིན་པའི་རྣམ་པར་རྟོག་པའི་བདག་ཉིད་ཀྱིས་རྣམ་པར་གནས་པའི་མིག་གི་རྣམ་པར་སྣང་བ་ནི་རྣམ་པར་རྟོག་པའི་མིག་གོ །དེ་ཉིད་ཀྱི་བརྗོད་པར་བྱ་བའི་རྣམ་པ་དང་བྲལ་བ་དང་མིག་གི་རྣམ་པར་སྣང་བ་དང་བྲལ་བའི་ཕྱིར་སོ་སོ་རང་གིས་རིག་པར་བྱ་བ་ཡོངས་སུ་གྲུབ་པའི་ངོ་བོ་ཉིད་ནི་ཆོས་ཉིད་ཀྱི་མིག་ཅེས་བྱ་བར་བརྗོད་དོ། །དེ་ལ་མིག་ནི་མིག་གིས་སྟོང་ངོ་ཞེས་བྱ་བ་སྟེ། མིག་ཅེས་བྱ་བ་ནི་ཆོས་ཉིད་ཀྱི་མིག་གོ །མིག་གི་བྱ་བ་ནི་ཀུན་བརྟགས་དང་རྣམ་པར་རྟོག་པའི་མིག་གིས་སོ། །སྟོང་ངོ་ཞེས་བྱ་བ་ནི་རྣམ་པར་བྲལ་བ་ཞེས་བྱ་བའི་དོན་ཏོ། །དེ་བཞིན་དུ་རྣ་བ་ནི་རྣ་བས་སྟོང་ངོ་ཞེས་བྱ་བ་ལ་སོགས་པ་རྣམས་ལ་ཡང་སྦྱར་བར་བྱའོ། །འོན་ཏེ་དོན་དམ་པ་ནི་བརྗོད་པར་བྱ་བ་མ་ཡིན་བ་མིག་གི་ངོ་བོ་ཉིད་ནི་མ་ཡིན་ནོ། །གལ་ཏེ་མིག་གི་ངོ་བོ་ཉིད་དུ་གྱུར་ན་བརྗོད་པར་བྱ་བ་ཉིད་དུ་འགྱུར་ རོ། །དེ་བས་ན་ཅིའི་ཕྱིར་ཆོས་ཉིད་ཀྱི་མིག་ཅེས་བྱ་བ་བརྗོད་པ་ཡིན་ཞེ་ན། འདི་ནི་བདེན་ཏེ། དེ་ལྟ་ན་ཡང་གང་ཞིག་མིག་ལ་སོགས་པ་དང་གཟུགས་དང་སྒྲ་ལ་སོགས་པ་འདུ་བྱེད་ཀྱི་ཆོས་རྣམས་ཀྱི་ཡོངས་སུ་གྱུར་པའི་རྣམ་པ་འདི་ཆ་དང་བྲལ་བ་རྣམ་པ་གཅིག་པ་ཡང་དེ་གང་གི་ཚེ་རབ་ཏུ་སྟོན་པའི་དོན་དུ་རྣམ་པར་འབྱེད་པས་བརྗོད་པར་འདོད་པ་ཡིན་ན། དེའི་ཚེ་འགྲོ་བ་གཞན་མེད་པའི་ཕྱིར་གཟུགས་ཀྱི་དེ་བཞིན་ཉིད་དང་སྒྲའི་དེ་བཞིན་ཉིད་དང་དྲིའི་དེ་བཞིན་ཉིད་ཅེས་བྱ་བ་ལ་སོགས་པ་ཉིད་ཀྱི་སྒྲ་རྣམས་ཀྱིས་སོ་སོར་བྱས་ནས་བསྟན་པ་ཡིན་གྱི་དེ་བཞིན་དེ་ནི་དེའི་རྣམ་པ་ཅན་དང་དེས་བརྗོད་པ་མ་ཡིན་ནོ། །དེ་ལྟར་ན་གང་ཞིག་འདི་ཆོས་ཉིད་ཀྱི་མིག་ལ་སོགས་པ་དེ་ནི་ནང་གི་བདག་ཉིད་ཀྱི་མིག་ལ་སོགས་པའི་སྐྱེ་མཆེད་ཀྱི་རང་བཞིན་དང་བྲལ་བ་ནང་སྟོང་པ་ཉིད་ཅེས་བྱ་བར་བརྗོད་དོ། །དེ་ལྟར་ནང་གི་དངོས་པོ་རྣམས་ལ་རྣམ་པ་གཉིས་ཀྱང་ཟབ་པོའི་འཛིན་པ་ལོག་པར་འགྱུར་རོ། །བཅོམ་ལྡན་འདས་མ་འདི་ལ་ནི། ཅི་སྐད་དུ་གསུངས་པ། བདག་བྱང་ཆུབ་སེམས་དཔའ་མི་དམིགས་ཤིང་ཞེས་བྱ་བ་དེ་ཉིད་ཀྱིས་ནང་སྟོང་པ་ཉིད་བསྟན་ཏེ། བྱང་ཆུབ་སེམས་དཔའ་བདག་གི་ངོ་བོ་དང་གཟུགས་ལ་སོགས་པའི་རང་བཞིན་མ་མཐོང་པའི་ཕྱིར་རོ། །ཅི་སྐད་གསུངས་པ། བྱང་ཆུབ་སེམས་དཔའ་མི་མཐོང་སྟེ། །གང་ཞིག་བདག་ཅེས་ཐུབ་པས་གསུངས། །ནང་གི་དངོས་པོ་ཟབ་པོའི། །དེ་ནི་སྟོང
Chinese
以能执持作用的眼，名为周遍计度眼。以彼之所取与能取之分别念的自性而安住的眼的显现，是分别念眼。以彼之离言说之相，且离眼之显现的缘故，各自以自证知而成立的自性，名为法性之眼。其中，眼以眼空，名为眼者，是法性之眼。眼的作业，是周遍计度与分别念眼的作用。空，名为离戏之义。如是，耳以耳空等，亦应类推。然而胜义谛非是所说，眼之自性亦非是。若成眼之自性，则将成所说。是故为何说名为法性之眼？此是真实，即便如此，然何者眼等与色与声等行法之圆满的相，此无分且一味，然彼于何时，为极显示之义而分别言说所欲，彼时无有他途，故以色之如是性与声之如是性与香之如是性等之语词而各自作宣说，然如是性非是彼之相状，亦非彼所说。如是，何者此法性之眼等，彼是内在自性之眼等之生处之自性而离，名为内空性。如是，于内在之事物，纵然二相亦将转变甚深之执着。薄伽梵母于此，如是所说，我菩提萨埵不观想，即以彼宣说内空性，以菩提萨埵不见我之体性与色等之自性之故。如是所说，菩提萨埵不可见，何者我，如是能仁所说。内在事物甚深之，彼是空。
English
The eye that holds onto things is called the eye of pervasive imputation. The appearance of the eye that abides in the nature of the grasping and the grasped, the nature of discrimination, is the eye of discrimination. Because it is devoid of the aspect to be expressed and devoid of the appearance of the eye, the very nature that is completely established by being known individually is called the eye of the Dharma-nature. In this regard, the eye is empty of the eye, which means that the eye is the eye of the Dharma-nature. The function of the eye is through the eyes of pervasive imputation and discrimination. "Empty" means the meaning of being free from elaboration. Similarly, it should also be applied to things like the ear being empty of the ear. However, the ultimate truth is not something to be expressed, nor is it the nature of the eye. If it becomes the nature of the eye, it will become something to be expressed. Therefore, why is it said to be the eye of Dharma-nature? This is true, but even so, whatever is the complete aspect of the eye and so on, and form and sound and so on, the compounded dharmas, this indivisible and uniform aspect, when is it that one wants to express it by distinguishing it for the purpose of showing it extremely? At that time, since there is no other way to go, it is shown separately by the words of suchness of form, suchness of sound, suchness of smell, and so on, but that suchness is not of its nature, nor is it expressed by it. Thus, whatever this eye of Dharma-nature and so on is, it is said to be inner emptiness, being separate from the nature of the source of the inner self-nature eye and so on. In this way, even the two aspects of inner objects will transform the deep clinging. The Blessed Mother, in this, as it is said, "I, the Bodhisattva, do not contemplate," thereby shows inner emptiness, because the Bodhisattva does not see the nature of self and the nature of form and so on. As it is said, "The Bodhisattva is not seen; whoever is 'I,' as said by the Able One. The inner objects are very deep; that is empty."