Tibetan
འགའ་ཞིག་ལ་དུས་གསུམ་བསྟན་པས་ཀྱང་སོ་སོར་ཟད་པའམ་མ་ཟད་པར་འགྱུར་བའམ་ཟད་བཞིན་པ་ཞེས་བྱ་བ་དུས་གསུམ་ལ་ཡང་ཟད་པ་མེད་པ་འདོན་པ་ཡིན་ནོ། །ནམ་མཁའ་མི་ཟད་པའི་ཕྱིར་ཞེས་བྱ་བ་ནི་ནམ་མཁའ་བཞིན་དུ་མི་ཟད་པའི་ཕྱིར་རོ། །ཅིའི་ཕྱིར་ཞེ་ན་གསུངས་པ། ཆོས་ཐམས་ཅད་སྐྱེ་བ་མེད་པས་ཞེས་བྱ་བ་ནི་ཆོས་ཐམས་ཅད་ནི་སྐྱེ་བ་མེད་པ་སྟེ། དེ་བས་ན་དེ་རྣམས་ཀྱི་མི་དམིགས་པའི་མཚན་ཉིད་ཤེས་རབ་ཀྱི་ཕ་རོལ་ཏུ་ཕྱིན་པ་ཡང་ནམ་མཁའ་བཞིན་དུ་མི་ཟད་པ་ཞེས་བྱ་བའོ། །མངོན་པར་བསྒྲུབ་པར་བགྱི་ཞེས་བྱ་བ་ནི་འཕེལ་བར་བྱ་བའོ། །གཟུགས་ཟད་པ་ཉིད་ཀྱིས་ཞེས་བྱ་བ་ལ་སོགས་པ་སྟེ། གཟུགས་ལ་སོགས་པ་རྣམས་ཀྱི་དེ་བཞིན་ཉིད་ནི་འདིར་གཟུགས་ལ་སོགས་པའོ། །གཟུགས་ལ་སོགས་པ་རྣམས་ཀྱི་དེ་བཞིན་ཉིད་ལ་དམིགས་ནས་དེ་རྣམས་ལ་མི་ཟད་པ་ཉིད་ཀྱིས་ཤེས་རབ་ཀྱི་ཕ་རོལ་ཏུ་ཕྱིན་ པ་འཕེལ་བར་བྱ་ཞེས་བྱ་བའི་དོན་ཏོ། །དེ་བཞིན་དུ་མ་རིག་པ་ལ་སོགས་པ་རྣམས་ལའོ། །དེ་ལ་མ་རིག་པ་ནི་བདེན་པ་དང་དཀོན་མཆོག་དང་ལས་ཀྱི་འབྲས་བུ་རྣམས་མ་རྟོགས་པ་སྟེ། མ་རྟོགས་པའི་ཕྱིར་དང་ཐེ་ཚོམ་ཟ་བའི་ཕྱིར་དང་སྐུར་པ་འདེབས་པའི་ཕྱིར་རོ། བདག་ཉིད་དུ་གྱུར་པ་མ་ཡིན་པ་རྣམས་ལ་བདག་ཉེ་བར་དམིགས་པ་དང་འདོད་ཆགས་ལས་སོགས་པ་དང་དེའི་རབ་ཏུ་དབྱེ་བའི་འདུ་བྱེད་རྣམས་ནི་ལུས་ལ་སོགས་པའི་ལས་རྣམས་ཀྱིས་བསྡུས་པ་རྣམ་པ་གསུམ་སྟེ། དགེ་བ་དང་མི་དགེ་བ་དང་ལུང་དུ་མ་བསྟན་པའི་མཚན་ཉིད་ཅན་ནོ། །འདི་རྣམས་ལས་མའི་ལྟོ་བར་རྣམ་པར་ཤེས་པ་ཡང་དག་པར་ཞུགས་པ་ཁྲག་དང་ཁུ་བ་ལྷན་ཅིག་ཏུ་ཀུན་གཞི་རྣམ་པར་ཤེས་པའི་བདེ་བ་དང་སྦྱར་བའི་ངོ་བོ་གཅིག་པ་ཉིད་ཀྱིས་སྐྱེས་པའོ། །ཟིན་པའི་ཕུང་པོ་རྣམ་པར་ཤེས་ཞེས་བྱ་བ་བྱེད་བྲག་ཏུ་སྨྲ་བའི་འདོན་པས་སོ། །མིང་དང་གཟུགས་ཞེས་བྱ་བ་ནི་འགྲོ་བ་གཞན་དང་དམིགས་པ་གཞན་རྣམས་ལ་མིང་དུ་བྱ་བས་ན་མིང་སྟེ། འཇུག་པའི་རྣམ་པར་ཤེས་པས་བསྡུས་པ་དེའི་ཚེ་གཟུགས་ཅན་མ་ཡིན་པའི་ཕུང་པོ་རྣམ་པ་བཞིའོ། །གཟུགས་ནི་ནུར་ནུར་པོ་ལ་སོགས་པ་ཞེས་བྱ་བ་སྟེ། དེ་དག་ལ་རྣམ་པར་ཤེས་པ་ལས་འཕེལ་བར་འགྲོ་བའི་ཕྱིར་རོ། །ཅི་ལྟར་གསུངས་པ་ཀུན་དགའ་བོ་གལ་ཏེ་རྣམ་པར་ཤེས་པ་མའི་ལྟོ་བ་ལ་ཞུགས་པ་མེད་ན་དེར་ཡང་མིང་དང་གཟུགས་དེ་འཕེལ་བ་དང་རྒྱ་ཆེ་བ་ཉིད་དུ་འགྱུར་རམ། དེ་ནི་མ་ལགས་ཞེས་སྐྱེ་བ་དང་མིང་དང་གཟུགས་ཀྱི་རྣམ་པར་ཤེས་པ་ཉིད་ལས་སོ། །འཕེལ་བ་ནི་ལེགས་པར་མཚོན་པ་ཉིད་ཀྱིས་བརྗོད་པ་ཡིན་ནོ། །སྐྱེ་མཆེད་དྲུག་ནི་མིང་དང་གཟུགས་དེ་ཉིད་ལ་སྐྱེ་མཆེད་དྲུག་གི་ངོ་བོར་ཡོངས་སུ་འགྱུར་བའོ། །རེག་པ་ནི་ཡུལ་དང་དབང་པོ་དང་རྣམ་པར་ཤེས་པ་རྣམ་པ་གསུམ་གྱིས་བསྡུས་པའོ། །དེའི་དབང་གིས་ཡུལ་རྣམས་ལ་འཇུག་པའོ། །འཇུག་པ་ལ་ཚོར་བ་རྣམ་པ་གསུམ་བསྐྱེད་པའོ། །དེ་ཡོད་པ་ལ་བདེ་བ་ལ་སོགས་པའི་ཉམས་སུ་མྱོང་བ་ལ་སྲེད་པ་སྐྱེ་བར་འགྱུར་རོ། །ལེན་པ་ནི་སྲིད་པ་གཞན་དུ་འདོད་པ་ལ་སོགས་པ་རྣམས་ལ་སེམས་ཀྱི་རྒྱུན་འཛིན་པས་ན་ལེན་པ་སྟེ། སྲིད་པ་གཞན་གྱིས་མཚམས་སྦྱོར་བའི་ཕྱིར་ལས་ཀྱི་བག་ཆགས་ཉིད་དོ། །འབྱུང་ བར་འགྱུར་བའི་ཁམས་གསུམ་གྱི་སྲིད་པའི་འབྲས་བུ་ཅན་གྱི་ལས་ནི་སྲིད་པ་ཞེས་བརྗོད་དོ། །འདིས་དེ་བར་མ་ཆད་པས་སྲིད་པ་གཞན་འབྱུང་བས་ན་ཤེས་པས་སོ། །སྐྱེ་བ་ནི་མིང་དང་གཟུགས་ལ་སོགས་པའི་གནས་སྐབས་ཀྱི་གོ་རིམས་ཀྱིས་སེམས་ཅན་རྣམས་སྐྱེད་པར་བྱེད་དེ་གོང་ནས་གོང་དུ་གནས་སྐབས་གཞན་ཐོབ་པའི་ཕྱིར་རོ། །མིང་དང་གཟུགས་ལ་སོགས་པའི་གནས་སྐབས་ཐམས་ཅད་ཉིད་ནི་སྐྱེ་བའོ། །སྐྱེ་བ་ཡོད་པ་ལ་ལང་ཚོ་འཇིག་པ་ནི་རྒས་པའོ། །སྲོག་འཇིག་པ་ནི་འཆི་བའོ། །གཅིག་ཁས་ལེན་པ་མེད་པར་ཡང་རྒས་པས་ཤི་བ་འབྱུང་བའི་ཕྱིར་རོ། །མངལ་ནས་སྐྱེ་བའི་སྐྱེ་གནས་ལ་མིང་དང་གཟུགས་ལ་སོགས་པ་རྣམས་མེད་པས་སྐྱེ་མཆེད་དྲུག་ལ་སོགས་པ་ཡང་དག་པར་འབྱུང་བ་མ་ཡིན་ནོ། །སྲིད་པ་དང་བཅས་པ་ལ་དགའ་བ་དང་བདེ་བའི་ངོ་བོས་བྲལ་བར་གྱུར་པའི་ནང་དུ་གདུང་བ་ནི་མྱ་ངན་ནོ། །མྱ་ངན་གྱིས་གདུངས་པའི་བླ་བ་ནི་སྨྲེ་སྔགས་འདོན་པའོ། །དབང་པོ་ལྔ་ལ་མི་བདེ་བ་མ་ལུས་པར་འབབ་པ་ནི་སྡུག་བསྔལ་ལོ། །ཡིད་ལ་མི་འདོད་པ་འབབ་པ་ནི་ཡིད་མི་བདེ་བའོ། །དེའི་སྔོན་དུ་འགྲོ་བ་ཅན་ལུས་དང་སེམས་ཀྱི་ངལ་བ་ནི་འཁྲུག་པའོ། །འདི་ཐམས་ཅད་ནི་སྐྱེ་བ་ཉིད་ལས་ཡང་དག་པར་འབྱུང་ངོ༌། །ཡིད་འབྱུང་བ་བསྐྱེད་པའི་དོན་དུ་ཉེ་བར་བསྟན་པའོ། །རབ་འབྱོར་འདི་ནི་ཞེས་བྱ་བ་སྟེ། གང་ཞིག་ཕུང་པོ་ལ་སོགས་པའི་དེ་བཞིན་ཉིད་རྣམས་ལ་མི་ཟད་པ་ཉིད་ཀྱིས་སོ། །མཐའ་གཉིས་ནི་སྐྱེ་བ་དང་འཇིག་པ་དག་གོ །དབུས་ནི་སྐྱེས་ནས་གནས་པའོ། །མ་འདྲེས་པ་ནི་གཞན་རྣམས་དང་ཐུན་མོང་མ་ཡིན་པའོ། །དེ་ལྟར་ལྟ་བ་ཞེས་བྱ་བ་ལ་སོགས་པས་མི་ཟད་པ་བསྒོམས་པའི་ཕན་ཡོན་རྣམས་སོ། །ཆོས་གང་ཡང་རྒྱུ་མེད་པར་ཞེས་བྱ་བ་རྟེན་ཅིང་འབྲེལ་པར་འབྱུང་བ་མཐོང་བའི་ཕྱིར་རོ། །རྟག་པའམ་ཞེས་བྱ་བ་ནི་ཐོག་མ་དང་ཐ་མ་མེད་པའོ། །བརྟན་པ་ཞེས་བྱ་བ་ནི་སྐྱེས་པ་ལ་འཇིག་པ་མེད་པའི་ཕྱིར་རོ། །ཐེར་ཟུག་ཅེས་བྱ་བ་ནི་འོང་བ་དང་ནུབ་པའི་ངོ་བོས་མི་གནས་པའི་ཕྱིར་རོ། །རྣམ་པར་འགྱུར་བ་མེད་པའི་ཆོས་ཅན་ཞེས་བྱ་བ་ནི་གནས་སྐབས་གཞན་མེད་པའི་ཕྱིར་རོ། །བྱེད་པ་པོའམ་ཚོར་བ་པོ་ཞེས་བྱ་བ་ནི་སྤོང་བ་པོ་དང་འཛིན་པ་པོ་མེད་པའི་ཕྱིར་རོ། །རབ་འབྱོར་འདི་ ནི་ཞེས་བྱ་བ་ལ་སོགས་པ་ནས་གཞུང་གི་ཚོགས་ནི་ཅི་སྲིད་བླ་ན་མེད་པ་ཡང་དག་པར་རྫོགས་པའི་བྱང་ཆུབ་ཀྱི་བར་ནི་གོ་སླ་བ་ཉིད་དོ། །རབ་འབྱོར་དེ་ལྟ་བས་ན་ཞེས་བྱ་བ་སྟེ་གང་གི་ཕྱིར་འདི་ཆོས་ཐམས་ཅད་ཀྱི་མི་དམིགས་པའི་མཚན་ཉིད་ཅན་ཡོན་ཏན་འདི་ལྟ་བུ་དང་ལྡན་པ་ཤེས་རབ་ཀྱི་ཕ་རོལ་ཏུ་ཕྱིན་པ་རྒྱུ་དེ་ལས་སོ། །བས་པ་ནི་ཆོས་ཐམས་ཅད་མི་དམིགས་པའི་དུས་ལའོ། །ཕ་རོལ་ཏུ་ཕྱིན་པ་དྲུག་གིས་བསྒྲུབ་པར་བྱ་བ་བྱང་ཆུབ་སྟེ། དེ་བས་ན་ཅི་ལྟར་ཤེས་རབ་ཀྱི་ཕ་རོལ་ཏུ་ཕྱིན་པ་ལ་སྤྱོད་པར་བྱ་ཞེས་དེ་ཅིའི་ཕྱིར་ཞེ་ན་ཞེས་དོགས་ནས་གསུངས་པ་ནི། རབ་འབྱོར་ཤེས་རབ་ཀྱི་ཕ་རོལ་ཏུ་ཕྱིན་པ་ལ་སྤྱོད་པ་ནི་ཞེས་བྱ་བ་ལ་སོགས་པ་སྟེ། འཁོར་གསུམ་ཡོངས་སུ་དག་པ་མེད་པས་སྦྱིན་པ་ལ་སོགས་པ་རྣམས་ལ་ཕ་རོལ་ཏུ་ཕྱིན་པ་ཉིད་དང་རྫོགས་པའི་བྱང་ཆུབ་ཀྱི་རྒྱུ་ཉིད་ཡོད་པ་མ་ཡིན་ནོ། །འཁོར་གསུམ་རྣམ་པར་དག་པ་ནི་ཤེས་རབ་ཀྱི་ཕ་རོལ་ཏུ་ཕྱིན་པ་ལ་རག་ལས་པ་ཞེས་བྱ་བའི་དོན་ཏོ། །ཐབས་ལ་མཁས་པ་ལ་བརྟན་པར་བྱེད་པའི་ཕྱིར་ཐབས་གསུངས་པ་ནི་རབ་འབྱོར་གང་གི་ཚེ་ཞེས་བྱ་བ་ལ་སོགས་པ་སྟེ། །ཅིའི་ཕྱིར་བས་མ་པར་བྱ་ཞེས་བྱ་བའི་དོགས་པ་ལ་གཏན་ཚིགས་གསུངས་པ་ནི། དེ་དག་གི་ཡང་ཞེས་བྱ་བ་ལ་སོགས་པ་སྟེ། བསམ་པར་བྱ་བའི་འབྲས་བུ་གསུངས་པ་ནི། དེ་ལྟར་བསམས་ནས་ཞེས་བྱ་བ་ལ་སོགས་པ་སྟེ། བདག་གིས་ཀྱང་ཆོས་དེ་དག་ཅེས་བྱ་བ་ནི་ཤེས་རབ་ཀྱི་ཕ་རོལ་ཏུ་ཕྱིན་པ་ལ་སྤྱོད་པ་ལ་སོགས་པ་རྣམས་སོ། །སེམས་བསྐྱེད་པ་འདི་དག་ཅེས་བྱ་བ་ནི་ཆོས་དེ་དག་རྗེས་སུ་ཐོབ་པར་བྱའོ་ཞེས་བྱ་བ་ལ་སོགས་པ་རྣམས་སོ། །རབ་འབྱོར་འདི་ལྟ་སྟེ་དཔེར་ན་ཞེས་བྱ་བ་ལ་སོགས་པས་བྱང་ཆུབ་སེམས་དཔའི་ཁྱད་པར་བརྗོད་པའོ། །དོན་འདི་ལ་སྲིད་པ་ཉིད་ཀྱིས་གདུལ་བྱ་རྣམས་ཀྱི་སྦྱོར་བ་ལ་ཆད་དུ་བྱ་བའི་དོན་དུའོ། །མེ་ཏོག་བཀྲམ་པ་ཞེས་བྱ་བའམ་དེ་བཞིན་གཤེགས་པ་རྣམས་བྱང་ཆུབ་སེམས་དཔའི་གནས་སྐབས་སུ་ལེའུ་འདི་ལ་ལུང་བསྟན་པ་སྟེ། དེ་བས་ན་དེ་རྣམས་ཀྱིས་ཉེ་བར་མཚོན་པའི་ལེའུ་ནི་དེའི་ལེའུ་སྟེ་ལེའུ་ཉི་ཤུ་རྩ་བརྒྱད་པའོ།། །།
Chinese
对于某些人来说，即使三时教法也各自有穷尽或不穷尽，或正在穷尽的说法，这是指三时也没有穷尽的情况。所谓“虚空不尽故”，是指像虚空一样不穷尽的缘故。为什么呢？因为说了“一切法无生故”，就是说一切法都是无生的。因此，那些不可得的自性，般若波罗蜜多也像虚空一样被称为不穷尽。所谓“应现前成办”，是指应增长。所谓“以色尽故”等等，是指色等诸法的真如，这里是指色等。观察色等诸法的真如，对于那些不穷尽的色等，应增长般若波罗蜜多，是这个意思。同样，对于无明等也是如此。其中，无明是指不了解真谛、三宝和业果等，因为不了解，所以会怀疑和诽谤。对于那些不是自性的事物，执著为我，以及贪欲等，以及对它们的种种分别的行，这些由身等业所包含的三种，即具有善、不善和无记的自性。从这些之中，识正确地进入母亲的子宫，与血和精液一起，与阿赖耶识的乐受结合，以同一自性而生。所谓“已摄受的蕴是识”，是分别部论者的说法。所谓名和色，是指对于其他的行者和其他的所缘境，称为名，被进入的识所包含的，那时是四种非色蕴。色是指软滑等，因为识从那些之中增长。如何说的呢？阿难陀，如果识没有进入母亲的子宫，那么在那里名和色会增长和广大吗？不会的。这是从生和名和色的识本身而来的。增长是用很好地表示来说明的。
English
For some, even the teachings of the three times are said to be exhausted or inexhaustible, or in the process of being exhausted, which refers to the situation where there is no exhaustion even in the three times. The so-called "because space is inexhaustible" means that it is inexhaustible like space. Why? Because it is said, "because all dharmas are unborn," which means that all dharmas are unborn. Therefore, the characteristic of their unobservability, the Prajnaparamita, is also called inexhaustible like space. The so-called "should be manifestly accomplished" means should be increased. The so-called "by the exhaustion of form," etc., refers to the suchness of form and other dharmas, here referring to form and others. Observing the suchness of form and other dharmas, for those inexhaustible forms and others, the Prajnaparamita should be increased, that is the meaning. Similarly, it is the same for ignorance and others. Among them, ignorance refers to not understanding the truth, the Three Jewels, and the results of karma, etc., because of not understanding, there will be doubt and slander. For those things that are not of the nature of self, clinging to self, as well as desire and so on, and the formations of their various distinctions, these three contained by the actions of body and so on, that is, having the nature of good, non-good, and neutral. From these, consciousness correctly enters the mother's womb, together with blood and semen, combined with the pleasure of the Alaya consciousness, born with the same nature. The so-called "the aggregate that has been taken is consciousness" is the saying of the Vaibhashikas. The so-called name and form refers to the fact that for other practitioners and other objects of focus, it is called name, and contained by the entering consciousness, at that time it is the four non-form aggregates. Form refers to softness and so on, because consciousness grows from those. How is it said? Ananda, if consciousness does not enter the mother's womb, then will name and form grow and become vast there? No. This is from the birth and the consciousness of name and form itself. Growth is expressed by means of good representation.
Chinese
六处是指名色本身完全转变为六处的自性。触是指境、根、识三种聚合。凭借它，能进入诸境。进入时，能生起三种感受。它存在时，在体验快乐等感受时，会生起贪欲。取是指对于希求其他有等，以心相续执持，故名为取，是为其他有连接的业习气本身。将要发生的，具有三界有之果的业，称为有。以此无间断地，因为产生其他有，所以是识。生是指以名色等状态的次第，使有情产生，即从上到上获得其他状态。名色等一切状态本身就是生。有生就有青春消逝，即是老。生命消逝即是死。即使没有承认其中一个，也会因为老而发生死。从胎生的生处来说，因为没有名色等，所以六处等也不会如实产生。与有相连，在远离喜乐自性的状态中，痛苦即是忧愁。因忧愁所困扰的呼喊即是悲叹。五根不适完全降临即是痛苦。不悦意降临于意即是不悦。以它为先导的身心疲惫即是扰乱。这一切都是从生本身如实产生的。是为了生起厌离而近似显示的。名叫“善现，此是说，对于蕴等如是性，以不尽性。两种边是生和灭。中间是生后住。不杂染是指与其他的不同。如是见等，是不尽的修习的利益等。任何法无因，是因为见到缘起。常或，是指无始无终。稳固是指
English
The six sense sources refer to the complete transformation of name and form themselves into the nature of the six sense sources. Contact is the aggregation of the three: object, faculty, and consciousness. By its power, one enters into the objects. Upon entering, it generates three kinds of feelings. When it exists, craving arises when experiencing feelings such as pleasure. Grasping refers to the mind's continuous holding onto desires for other existences, etc., hence it is called grasping, which is the karmic habit itself that connects to other existences. The karma that is about to occur, which has the fruit of the three realms of existence, is called existence. Because of this uninterruptedly, other existences arise, hence it is consciousness. Birth refers to the process by which sentient beings are produced through the sequence of states such as name and form, that is, obtaining other states from higher to higher. All states such as name and form themselves are birth. When there is birth, there is the decay of youth, which is aging. The destruction of life is death. Even without acknowledging one of them, death will occur due to aging. In the case of birth from the womb, because there are no name and form, etc., the six sense sources, etc., do not truly arise. Connected with existence, in a state devoid of the nature of joy and happiness, suffering is sorrow. The cry of being tormented by sorrow is lamentation. The complete descent of discomfort upon the five faculties is suffering. The descent of unpleasantness upon the mind is displeasure. The weariness of body and mind that precedes it is agitation. All of this truly arises from birth itself. It is shown closely for the purpose of generating aversion. Called "Subhuti, this is to say, regarding the suchness of aggregates, etc., by the nature of inexhaustibility. The two extremes are birth and cessation. The middle is dwelling after birth. Non-contamination refers to being different from others. Such seeing, etc., are the benefits, etc., of the practice of inexhaustibility. Any dharma without a cause is because of seeing dependent origination. Constant or, refers to being without beginning or end. Steadfast refers to
Chinese
因为生起没有毁坏的缘故。所谓“坚固”，是因为不以生起和灭亡的自性而存在的缘故。所谓“没有变异的法性”，是因为没有其他状态的缘故。所谓“作者或受者”，是因为没有舍弃者和执取者的缘故。 善现，从“此”等开始，到经文的结尾，即“无上正等菩提”之间，都是容易理解的。 善现，因此，因为这般具有一切法无自性的特征和如此功德的般若波罗蜜多是彼之因。 “彼”是指一切法无自性的时期。以六度可以成就菩提。因此，如何行于般若波罗蜜多？因为疑惑“为何如此”，所以宣说了：善现，行于般若波罗蜜多，等等。因为没有三轮清净，所以布施等并非波罗蜜多，也不是圆满菩提之因。三轮清净依赖于般若波罗蜜多，是这个意思。 为了稳固善巧方便，所以宣说了方便，即善现，何时，等等。为了消除“为何不如此”的疑惑，所以宣说了理由，即“彼等之也”等等。宣说了应当思考的果，即“如此思考之后”等等。“我亦彼等法”是指行于般若波罗蜜多等等。“这些发心”是指应当随顺获得这些法等等。 善现，例如，等等，以此宣说了菩萨的差别。对于此义，是为了断除以有寂来调伏有情之事业。所谓“散花”，或者如来们在菩萨的阶段，对这个章节作了授记。因此，他们所接近的章节就是那个章节，即第二十八章。