Tibetan
་བ་སྟེ། མཚམས་སྦྱོར་བ་མ་མཆིས་པ་ཞེས་བྱ་བ་ནི་འདས་པའི་ཉོན་མོངས་པ་དང་རྣམ་པར་རྟོག་པ་དང་སྤྲོས་པའི་དྲི་མ་རྣམས་སླར་མི་སྐྱེད་པ་ནི་མཚམས་སྦྱོར་བ་མ་མཆིས་པ་ཞེས་བརྗོད་དོ། །ཡོངས་སུ་དོར་བ་དེ་རྣམས་ལ་སླར་སྐྱེ་བ་མེད་པས་གསུངས་པ་ནི་རྣམ་པར་དག་པའི་ཕྱིར་ཞེས་བྱ་བ་སྟེ། ཀུན་ནས་ཉོན་མོངས་པ་མ་མཆིས་པ་ཞེས་བྱ་བ་ནི་དུས་ཐམས་ཅད་དུ་སྤྲིན་དང་ཁ་བ་ལ་སོགས་པ་ཡོད་ཀྱང་ནམ་མཁའ་ལྟར་རང་བཞིན་གྱིས་རྣམ་པར་དག་པར་ཉིད་བརྗོད་དོ། །ཐོབ་པ་མ་མཆིས་པ་མངོན་པར་ རྟོགས་པ་མ་མཆིས་པ་ཞེས་བྱ་བ་ནི་ཐོབ་པར་བྱ་བ་འདི་དང་ཐོབ་པར་བྱེད་པའི་ཆོས་ཡོད་པ་ལ་ཐོབ་པ་འབྱུང་བ་ཡིན་ཏེ། རྟོགས་པར་བྱ་བ་དང་རྟོགས་པར་བྱེད་པ་ཡོད་ན་མངོན་པར་རྟོགས་པ་འབྱུང་བ་མ་ཡིན་ནོ། །དེ་ལ་ཀུན་བརྟགས་དང་གཞན་དབང་དག་གསལ་བ་ཙམ་ལ་ཡོངས་སུ་གྲུབ་པ་ཆོས་ཉིད་ཤེས་རབ་ཀྱི་ཕ་རོལ་ཏུ་ཕྱིན་པ་ཞེས་བརྗོད་དོ། །དེ་བས་ན་དེའི་འགའ་ཞིག་ཐོབ་པ་འམ་མངོན་པར་རྟོགས་པ་ཡོད་པ་མ་ཡིན་ནོ། །མངོན་པར་གྲུབ་པ་མ་མཆིས་ཞེས་བྱ་བ་ནི་ཀུན་བརྟགས་དང་གཞན་དབང་གི་གཟུགས་ལ་སོགས་པའི་ཆོས་རྣམས་མངོན་པར་མ་གྲུབ་པ་ལ་ཤེས་རབ་ཀྱི་ཕ་རོལ་ཏུ་ཕྱིན་པ་ཞེས་རྣམ་པར་གཞག་པས་མངོན་པར་མ་གྲུབ་པའི་མཚན་ཉིད་ཤེས་རབ་ཀྱི་ཕ་རོལ་ཏུ་ཕྱིན་པ་ལ་བརྗོད་དོ། །ཤིན་ཏུ་མི་དམིགས་པ་ཞེས་བྱ་བ་ནི་འདོད་པའི་ཁམས་དང་གཟུགས་ཀྱི་ཁམས་དང་གཟུགས་མེད་པའི་ཁམས་མི་དམིགས་པ་ནི་ཤེས་རབ་ཀྱི་ཕ་རོལ་ཏུ་ཕྱིན་པ་ཞེས་བྱ་བའོ། །འདོད་པ་དང་གཟུགས་དང་གཟུགས་མེད་པའི་ཁམས་རྣམས་ནི་ཀུན་བརྟགས་དང་གཞན་དབང་ངོ༌། །གང་ཞིག་དེ་རྣམས་ལ་མི་དམིགས་པ་དེ་ཤེས་རབ་ཀྱི་ཕ་རོལ་ཏུ་ཕྱིན་པ་ཞེས་བྱ་བའོ། །འགའ་ཞིག་ཏུ་ནི་ཤིན་ཏུ་སྐྱེ་བ་མ་མཆིས་པ་ཞེས་བྱ་བ་འདོན་པའོ། །དེ་ལ་སྐྱེ་བ་མ་མཆིས་པ་ནི་མི་འབྱུང་བའོ། །མ་འཚལ་བ་ཡང་དག་པར་མ་འཚལ་བ་ཞེས་བྱ་བ་ལ་མ་འཚལ་བ་ནི་རང་ཉིད་ཀྱིས་ཡེ་ཤེས་ཀྱི་ངོ་བོ་ཉིད་མ་ཡིན་ནོ། །ཡང་དག་པར་མ་འཚལ་བ་ནི་ཆོས་རྣམས་ཀྱི་དངོས་པོ་མེད་པའི་མཚན་ཉིད་ཀྱི་ཕྱིར་གཟུང་བར་བྱ་བའི་གཟུགས་ཅུང་ཟད་མཐོང་བ་མ་ཡིན་ནོ། །གཉིས་ཀྱིས་དམིགས་པར་བྱ་བ་དང་དམིགས་པར་བྱེད་པའི་ངོ་བོའི་མཚན་ཉིད་གསུངས་པ་གསལ་བར་བྱ་བའི་ཕྱིར་དྲི་བའོ། །བཅོམ་ལྡན་འདས་ཡང་ཞེས་བྱ་བ་ལ་སོགས་པའོ། །ལན་ནི་གཟུགས་ཞེས་བྱ་བ་ལ་སོགས་པ་སྟེ་གཟུགས་ལ་སོགས་པའི་ཆོས་རྣམས་ཐམས་ཅད་མི་མཐོང་ཞེས་བྱ་བའི་དོན་ཏོ། །ཤེས་རབ་ཀྱི་ཕ་རོལ་ཏུ་ཕྱིན་པ་ནི་ཐམས་ཅ
Chinese
即是说，所谓“无有连结者”，是指过去的烦恼、分别念和戏论的垢染不再产生，这就被称为“无有连结者”。由于完全舍弃的那些不再产生，所以说“为了完全清净”。所谓“无有普 contamination”，是指虽然任何时候都有云和雪等，但就像天空一样，自性清净，这就被称为“无有普 contamination”。所谓“无有获得，无有证悟”，是指有可获得之物和能获得之法，才能产生获得；如果有可证悟之物和能证悟之法，才能产生证悟。其中，仅在假立和依他起上显现的圆成实性，被称为般若波罗蜜多。因此，其中没有任何获得或证悟。所谓“无有显现”，是指假立和依他起的色等诸法没有显现，因此将般若波罗蜜多安立为没有显现的体性，这被称为般若波罗蜜多。所谓“完全不可见”，是指不可见欲界、色界和无色界，这被称为般若波罗蜜多。欲界、色界和无色界是假立和依他起。对于那些不可见这些的，就被称为般若波罗蜜多。有些地方念诵“完全无有生”。其中，无有生是指不产生。所谓“未曾知，未曾如实知”，其中未曾知是指自己不是智慧的自性。未曾如实知是指由于诸法无实性的缘故，没有见到丝毫可执取的色。为了阐明以二者所缘和能缘的自性，所以提问。世尊又等。回答是色等，意思是说，所有色等诸法都不可见。般若波罗蜜多是所有
English
That is to say, the so-called "without connection" refers to the fact that the defilements, conceptualizations, and stains of elaboration of the past no longer arise, which is called "without connection." Because those that have been completely abandoned no longer arise, it is said "for the sake of complete purification." The so-called "without universal contamination" means that although there are clouds and snow at all times, it is like the sky, naturally pure, which is called "without universal contamination." The so-called "without attainment, without realization" means that attainment can only occur when there is something to be attained and a dharma that can attain it; realization can only occur when there is something to be realized and a dharma that can realize it. Among them, the perfectly established nature that appears only on imputation and dependence is called Prajnaparamita. Therefore, there is no attainment or realization in it. The so-called "without manifestation" means that the dharmas such as form, etc., of imputation and dependence do not manifest, so Prajnaparamita is established as the nature of non-manifestation, which is called Prajnaparamita. The so-called "completely invisible" means that the desire realm, form realm, and formless realm are invisible, which is called Prajnaparamita. The desire realm, form realm, and formless realm are imputation and dependence. Those who do not see these are called Prajnaparamita. In some places, it is recited as "completely without birth." Among them, without birth means not arising. The so-called "not known, not truly known," where not known means that oneself is not the nature of wisdom. Not truly known means that because of the non-substantiality of all dharmas, not even a little form that can be grasped is seen. In order to clarify the nature of the object and subject of the two, the question is asked. Bhagavan again, etc. The answer is form, etc., meaning that all dharmas such as form, etc., are invisible. Prajnaparamita is all
Tibetan
ད་མཁྱེན་པ་ཉིད་ལ་གནོད་པར་མི་བགྱིད་ཕན་པར་ཡང་མི་བགྱིད་དོ་ཞེས་བྱ་བ་ནི་གང་གི་ཕྱིར་འདི་ཉིད་ཀྱང་ཤིན་ཏུ་རྣམ་པར་དག་པར་དེ་བཞིན་ཉིད་ཀྱི་མཚན་ཉིད་དེ་དེ་བཞིན་ཉིད་ནི་དེ་བཞིན་ཉིད་ལ་ཕན་པ་འམ་གནོད་ པ་བགྱིད་པ་མ་ལགས་ཏེ། དཔེར་ན་ནམ་མཁས་ནམ་མཁའ་ལའོ། །དེ་ཉིད་ཀྱི་ཕྱིར་བརྗོད་པ་རྣམ་པར་དག་པའི་ཕྱིར་ཞེས་བྱ་བ་སྟེ། ཡོངས་སུ་མི་འཛིན་ཡོངས་སུ་མི་གཏོང་ཞེས་བྱ་བ་ནི་ཡོངས་སུ་འཛིན་པ་ཐམས་ཅད་དང་ཡོངས་སུ་གཏོང་པ་མེད་པ་མཚན་ཉིད་ཤིན་ཏུ་རྣམ་པར་དག་པ་ཤེས་རབ་ཀྱི་ཕ་རོལ་ཏུ་ཕྱིན་པ་སྟེ་དེ་ནི་གལ་ཏེ་ཆོས་གང་ཡང་ཡོངས་སུ་འཛིན་པའམ་ཡོངས་སུ་དོར་བ་མེད་པ་ནི་རྣམ་པར་དག་པ་ཉིད་དུ་མི་འགྱུར་རོ། །འོག་ཏུ་གནས་བརྟན་རབ་འབྱོར་གྱིས་བདག་རྣམ་པར་དག་པས་གཟུགས་རྣམ་པར་དག་པ་ཞེས་བྱ་བ་ནི་བདག་མེད་པ་ཉིད་ཀྱིས་གཟུགས་ལ་སོགས་པ་མེད་པ་ཞེས་བྱ་བའི་དོན་ཏོ། །འདིར་དངོས་པོ་མེད་པ་ནི་རྣམ་པར་དག་པ་སྟེ་ཐོབ་པ་མ་མཆིས་མངོན་པར་རྟོགས་པ་ཡང་མ་མཆིས་སོ་ཞེས་བྱ་བ་ནི་སྔ་མ་བཞིན་ནོ། །དེ་ལྟར་རྣམ་པར་དག་པའི་བསྟན་པ་ཡོངས་སུ་རྫོགས་པ་ལ་མུ་མ་མཆིས་པའི་བཤད་པ་ཟབ་པ་ཉིད་རྟོགས་པའི་དོན་དུ་རྩོམ་པར་བྱེད་པ་ནི་བདག་མུ་མ་མཆིས་པས་ན་གཟུགས་མུ་མ་མཆིས་པའོ་ཞེས་བྱ་བ་སྟེ། རྟག་པ་དང་ཆད་པའི་མཐའ་མེད་པའི་ཕྱིར་དང་སྔོན་གྱི་མཐའ་དད་ཕྱི་མའི་མཐའ་དང་དབུས་མེད་པའི་ཕྱིར་མུ་མ་མཆིས་པ་ཉིད་དེ། གང་ཞིག་དེ་ལྟར་བྱང་ཆུབ་སེམས་དཔའ་འདི་རྟོགས་པ་འདི་ནི་འདིའི་ཤེས་རབ་ཀྱི་ཕ་རོལ་ཏུ་ཕྱིན་པ་ཞེས་བྱ་བའོ། །དེ་ལྟར་ཟབ་པའི་དོན་གྱི་ཡུལ་ཤེས་རབ་ཀྱི་ཕ་རོལ་ཏུ་ཕྱིན་པ་ཅིའི་ཕྱིར་བྱང་ཆུབ་སེམས་དཔའ་ཉིད་ལ་བརྗོད་ཀྱི་སངས་རྒྱས་རྣམས་ལ་ནི་མ་ཡིན་ཞེ་ན། དགོངས་པ་ནི་འདི་ཡིན་ཏེ་ཤེས་རབ་ཀྱི་ཕ་རོལ་ཏུ་ཕྱིན་པ་འདི་ནི་ཡོངས་སུ་མཐར་ཐུག་པ་དད་བྱ་བ་བྱས་པ་མ་ཡིན་ཏེ་འོན་ཀྱང་རྣམ་པ་ཐམས་ཅད་མཁྱེན་པ་ཉིད་ལ་ལམ་གྱི་རྣམ་པ་ཤེས་པ་ཉིད་དོ། །དེ་ཉིད་རྣམ་པར་དག་པ་ལ་ལྟོས་པས་ཤིན་ཏུ་རྣམ་པར་མ་དག་པ་ལ་ལྟོས་པས་ཤིན་ཏུ་རྣམ་པར་མང་དག་ཅེས་བརྗོད་པ་ཡིན་ནོ། །དེ་བས་ན་བྱང་ཆུབ་སེམས་དཔའ་ཉིད་ལ་བརྗོད་པ་ཡིན་ནོ། །བཅོམ་ལྡན་འདས་ཡང་ཞེས་བྱ་བ་ལ་སོགས་པ་ལ། དགོངས་པ་ནི་འདི་ཡིན་ཏེ། ཕ་རོལ་ཏུ་སོང་བ་ཞེས་བྱ་བ་འམ་ཕ་རོལ་ཏུ་ཕྱིན་པའི་རང་བཞིན། ཕ་རོལ་ཏུ་ཕྱིན་པ་ཞེས་བྱང་ཆུབ་སེམས་དཔའ་རྣམས་ལ་ཤེས་རབ་ཀྱི་ཕ་རོལ་ཏུ་ཕྱིན་པ་བརྗོད་པ་ཡིན་ནོ། །ཤེས་རབ་ཀྱི་ཕ་རོལ་ཏུ་ཕྱིན་པ་ཕ
Chinese
現在說「不損害智慧，也不利益智慧」，這是因為，此智慧本身也是極其清淨的，是真如的體性，而真如不會利益或損害真如。例如，虛空對於虛空也是如此。因此說「為了言說清淨的緣故」。所謂「完全不執取，完全不捨棄」，是指沒有完全執取和完全捨棄，體性極其清淨的般若波羅蜜多，因為如果沒有完全執取或完全捨棄任何法，就不會成為清淨。下面，尊者善現說「因為我清淨，所以色清淨」，意思是說因為無我，所以色等不存在。這裡說「無事物是清淨，沒有獲得，也沒有證悟」，這和前面說的一樣。像這樣，為了通達圓滿清淨的教法中，無邊際的甚深解說，而開始造論，即「因為我無邊際，所以色也無邊際」，因為沒有常斷二邊，也沒有前際、後際和中際，所以是無邊際。如果菩薩這樣了悟，這就是他的般若波羅蜜多。像這樣，對於甚深義的境，為什麼般若波羅蜜多只對菩薩說，而不對諸佛說呢？其意是說，此般若波羅蜜多並非完全究竟，也不是已作之事，但對於一切種智來說，是了知道的相狀。因為觀待於清淨，所以說是極不清淨，觀待於極不清淨，所以說是極清淨。因此，是對菩薩說的。世尊又說等等，其意是說，所謂「已到彼岸」或「到彼岸的自性」，即對菩薩們宣說般若波羅蜜多。般若波羅蜜多
English
Now, saying "it does not harm wisdom, nor does it benefit wisdom," this is because this wisdom itself is also extremely pure, it is the nature of Suchness, and Suchness does not benefit or harm Suchness. For example, space is the same for space. Therefore, it is said "for the sake of speaking purely." The so-called "completely not grasping, completely not abandoning" refers to the Prajnaparamita that has no complete grasping and no complete abandoning, and whose nature is extremely pure, because if there is no complete grasping or complete abandoning of any dharma, it will not become pure. Below, the Venerable Subhuti says "Because I am pure, therefore form is pure," meaning that because of no-self, form and so on do not exist. Here it says "No thing is pure, there is no attainment, and there is no realization," which is the same as what was said before. In this way, in order to understand the boundless and profound explanation in the completely pure teachings, the treatise is begun, that is, "Because I am boundless, therefore form is also boundless," because there are no extremes of permanence and annihilation, and there is no prior limit, posterior limit, and middle limit, so it is boundless. If a Bodhisattva understands this way, this is his Prajnaparamita. Like this, for the realm of profound meaning, why is Prajnaparamita only spoken to Bodhisattvas, and not to the Buddhas? The intention is that this Prajnaparamita is not completely ultimate, nor is it something that has been done, but for the All-Knowing, it is the knowledge of the aspect of the path. Because it is relative to purity, it is said to be extremely impure, and relative to extreme impurity, it is said to be extremely pure. Therefore, it is spoken to Bodhisattvas. The Bhagavan also said, etc., the intention is that the so-called "gone to the other shore" or "the nature of gone to the other shore" is the Prajnaparamita spoken to the Bodhisattvas. Prajnaparamita