Tibetan
ཞན་ཡང་བྱང་ཆུབ་སེམས་དཔའ་སེམས་དཔའ་ཆེན་པོ་ཤེས་རབ་ཀྱི་ཕ་རོལ་ཏུ་ཕྱིན་པ་ལ་སྤྱོད་པའི་ཚེ། གཟུགས་ལ་གནས་པར་མི་བགྱིའོ་ཞེས་བྱ་བ་ལ་སོགས་པ་གསུངས་སོ། །སྒྲུབ་པ་འདི་ཡང་རྣམ་པ་གཉིས་སུ་བསྟན་ཏེ། ཆོས་རྣམས་ལ་མི་གནས་པ་དང༌། ཆོས་ཉིད་ལ་མི་གནས་པའོ། །དེ་ལ་ཆོས་ རྣམས་ལ་མི་གནས་པ་ནི་གཟུགས་ལ་གནས་པར་མི་བགྱིའོ་ཞེས་བྱ་བ་ནས། བཅོམ་ལྡན་འདས་རྣམ་གྲངས་དེས་ན་བྱང་ཆུབ་སེམས་དཔའ་སེམས་དཔའ་ཆེན་པོ་ཤེས་རབ་ཀྱི་ཕ་རོལ་ཏུ་ཕྱིན་པ་ལ་སྤྱོད་པའི་ཚེ། ཡི་གེ་རྣམས་ལ་གནས་པར་མི་བགྱིའོ་ཞེས་བྱ་བའི་མཐར་ཐུག་པའི་བར་གྱི་གཞུང་གིས་བཤད་དོ། །ཆོས་ཉིད་ལ་མི་གནས་པ་ནི། གཞན་ཡང་བྱང་ཆུབ་སེམས་དཔའ་སེམས་དཔའ་ཆེན་པོ་ཤེས་རབ་ཀྱི་ཕ་རོལ་ཏུ་ཕྱིན་པ་ལ་སྤྱོད་པས་གཟུགས་མི་རྟག་གོ་ཞེས་བགྱི་བར་གནས་པར་མི་བགྱི་སྟེ་ཞེས་བྱ་བ་ནས། ཤེས་རབ་ཀྱི་ཕ་རོལ་ཏུ་ཕྱིན་པ་ཡོངས་སུ་རྫོགས་པར་མ་གྱུར་བར་རྣམ་པ་ཐམས་ཅད་མཁྱེན་པ་ཉིད་དུ་ངེས་པར་འབྱུང་བར་མི་འགྱུར་རོ་ཞེས་བྱ་བའི་མཐར་ཐུག་པའི་བར་གྱི་གཞུང་གིས་བཤད་དོ། །མཐའ་གཉིས་དང་བྲལ་བར་སྒྲུབ་པའི་འགྲེས་ཀྱིས་ཐ་མར་ཕྱིར་མི་ལྡོག་པའི་ས་ལ་མི་གནས་པའི་ཚུལ་གྱིས་གནས་ཏེ། རྣམ་པ་ཐམས་ཅད་མཁྱེན་པ་ཉིད་དུ་ངེས་པར་འབྱུང་ངོ་ཞེས་བྱ་བ་ལས། མི་གནས་པའི་ཚུལ་གྱིས་ཞེས་སྨོས་པའི་ཕྱིར་ཚིག་ཐ་མའི་གནས་སྐབས་སུ་མི་གནས་པར་སྒྲུབ་པའི་འགྲེས་སྨོས་པ་ཡིན་པར་སྦྱར་བར་བྱའོ། །ད་ནི་མི་གནས་པར་སྒྲུབ་པ་ཐམས་ཅད་ཀྱི་འགྲེས་དང་པོ་བཤད་པར་བྱ་སྟེ། གཟུགས་ལ་གནས་པར་མི་བགྱིའོ། །ཚོར་བ་དང༌། འདུ་ཤེས་དང༌། འདུ་བྱེད་རྣམས་དང༌། རྣམ་པར་ཤེས་པ་ལ་གནས་པར་མི་བགྱིའོ་ཞེས་བྱ་བས་ཕུང་པོ་ལྔ་ལ་གནས་པར་མི་བྱ་བ་བསྟན་ནས། དེ་ནས་ཡང་སོ་སོར་གནས་པར་མི་བྱ་བའི་གཏན་ཚིགས་བསྟན་པའི་ཕྱིར་གཟུགས་ལས་བརྩམས་ཏེ། བཅོམ་ལྡན་འདས་འདི་ལྟར་གཟུགས་ནི་གཟུགས་ཀྱིས་སྟོང་ཏེ། གཟུགས་ཀྱི་སྟོང་པ་ཉིད་གང་ལགས་པ་དེ་ཡང་གཟུགས་མ་ལགས། སྟོང་པ་ཉིད་ལས་གུད་ན་ཡང་གཟུགས་མ་མཆིས་ཏེ། གཟུགས་ཉིད་ཀྱང་སྟོང་པ་ཉིད། སྟོང་པ་ཉིད་ཀྱང་གཟུགས་སོ་ཞེས་བྱ་བ་གསུངས་སོ། །དགོངས་པ་ནི་འདི་ལྟ་སྟེ་སྔར་གཟུགས་ལ་གནས་པར་མི་བགྱིའོ་ཞེས་བྱ་བ་གསུངས་ནས། འདི་ལྟར་གཟུགས་ནི་གཟུགས་ཀྱིས་སྟོང་ངོ་ཞེས་བྱ་བ་གསུངས་པ་འདི་ལ་གཟུགས་ཀྱང་རྣམ་པ་གསུམ་སྟེ། ཀུན་བརྟགས་པའི་གཟུགས་དང༌། རྣམ་པར་བརྟགས་པའི་ གཟུགས་དང༌། ཆོས་ཉིད་ཀྱི་གཟུགས་སོ། །དེ་ལ་བྱིས་པ་སོ་སོའི
Chinese
此外，当菩萨摩诃萨行般若波罗蜜多时，（经中）说“不住于色”等等。此安住之法也显示为两种：不住于诸法和不住于法性。其中，不住于诸法，是从“不住于色”开始，到“世尊，因此菩萨摩诃萨行般若波罗蜜多时，不住于文字”结束之间的经文所阐述的。不住于法性，是从“此外，菩萨摩诃萨行般若波罗蜜多，不住于认为色是无常的观点”开始，到“般若波罗蜜多未圆满之前，不会 निश्चित（梵文天城体，梵文罗马拟音，汉语字面意思） निश्चित（niścita，决定）地证得一切种智”结束之间的经文所阐述的。以远离二边的安住之理，最终以不住于不退转地的方式安住，从而 निश्चित（梵文天城体，梵文罗马拟音，汉语字面意思） निश्चित（niścita，决定）地证得一切种智。因为说了“以不住的方式”，所以应将最后一句解释为说明以不住的方式安住。现在要解释所有不住之理的第一个解释，即“不住于色。不住于受、想、行、识”，这表明不住于五蕴。然后，为了说明不各自安住的理由，从色开始说：“世尊，如此色以色空，何者是色之空性，彼亦非色。空性之外亦无色，色即是空性，空性即是色。”其意如下：先前说了“不住于色”，然后说“如此色以色空”，这里的色也有三种：遍计所执色、分别所执色和法性之色。其中，凡夫俗子的
English
Furthermore, when a Bodhisattva Mahāsattva practices the Perfection of Wisdom, it is said, "Do not abide in form," and so on. This practice of abiding is also shown in two ways: not abiding in phenomena and not abiding in the nature of phenomena. Among these, not abiding in phenomena is explained by the text from "Do not abide in form" to the end of "World Honored One, therefore, when a Bodhisattva Mahāsattva practices the Perfection of Wisdom, do not abide in letters." Not abiding in the nature of phenomena is explained by the text from "Furthermore, a Bodhisattva Mahāsattva practicing the Perfection of Wisdom does not abide in the view that form is impermanent" to the end of "Unless the Perfection of Wisdom is completely perfected, one will not निश्चित (Sanskrit Devanagari, Sanskrit Romanization, Literal Chinese meaning) निश्चित (niścita, certain) attain omniscience." By the reasoning of abiding free from the two extremes, one ultimately abides in the state of non-retrogression by way of non-abiding, thereby निश्चित (Sanskrit Devanagari, Sanskrit Romanization, Literal Chinese meaning) निश्चित (niścita, certain) attaining omniscience. Because it is said "by way of non-abiding," the last sentence should be interpreted as explaining that one abides by way of non-abiding. Now, the first explanation of all the reasonings for non-abiding will be explained, namely, "Do not abide in form. Do not abide in feeling, perception, mental formations, and consciousness," which shows that one should not abide in the five aggregates. Then, in order to explain the reason for not abiding separately, starting with form, it is said, "World Honored One, thus form is empty of form, and whatever is the emptiness of form is not form. Apart from emptiness, there is no form, form itself is emptiness, and emptiness is form." The meaning is as follows: Previously it was said, "Do not abide in form," and then it was said, "Thus form is empty of form." Here, form is also of three types: imputed form, discriminated form, and the form of suchness. Among these, the ordinary people's
Tibetan
་སྐྱེ་བོ་རྣམས་ཀྱི་གཟུགས་སུ་རུང་བ་ལ་སོགས་པའི་མཚན་ཉིད་དུ་བཟུང་བ་དངོས་པོའི་གཟུགས་གང་ཡིན་པ་དེ་ནི་ཀུན་བརྟགས་པའི་གཟུགས་ཞེས་བྱའོ། །དེ་ཉིད་རྣམ་པ་གང་གི་དོན་དུ་སྣང་བའི་རྣམ་པར་ཤེས་པའི་ཡུལ་དུ་གྱུར་པ་དེ་ནི་རྣམ་པར་བརྟགས་པའི་གཟུགས་ཞེས་བྱའོ། །ཀུན་བརྟགས་པ་དང༌། རྣམ་པར་བརྟགས་པ་དེ་གཉིས་ཀྱི་རྣམ་པ་དང་བྲལ་བ་ཡོངས་སུ་གྲུབ་པ་དེ་བཞིན་ཉིད་ཙམ་དུ་ཟད་པ་གང་ཡིན་པ་དེ་ནི་ཆོས་ཉིད་ཀྱི་གཟུགས་ཞེས་བྱའོ། །དེ་ལ་ཡོངས་སུ་གྲུབ་པ་ཆོས་ཉིད་ཀྱི་གཟུགས་གང་ཡིན་པ་དེ་ནི་ཀུན་བརྟགས་པའི་གཟུགས་སུ་ཡོད་པ་ལ་སོགས་པའི་མཚན་ཉིད་དང༌། གཟུགས་སུ་རྣམ་པར་བརྟགས་པ་ཡུལ་གྱི་རྣམ་པར་སྣང་བའི་གཟུགས་ཀྱིས་སྟོང་པས་ན། སྟོང་པ་ཞེས་བྱའོ། །དེ་སྐད་བཤད་པ་དང༌། ཀུན་བརྟགས་པ་དང་རྣམ་པར་བརྟགས་པའི་གཟུགས་ཀྱིས་སྟོང་པའི་ཆོས་ཉིད་ཀྱི་གཟུགས་གང་ཡིན་པ་དེ་ལ་ཅི་གཟུགས་ཀྱི་མཚན་ཉིད་གཞན་ཞིག་ཀྱང་ཡོད་དམ། གང་གི་ཕྱིར་དེ་ལ་ཡང་གཟུགས་ཞེས་བྱ་སྙམ་དུ་ཐེ་ཚོམ་ཟ་བ་དེའི་ཕྱིར་གཟུགས་ཀྱི་སྟོང་པ་ཉིད་གང་ལགས་པ་དེ་ཡང་གཟུགས་མ་ལགས་ཞེས་བྱ་བསད་དེ། ཀུན་བརྟགས་པ་དང་རྣམ་པར་བརྟགས་པའི་གཟུགས་ཀྱིས་སྟོང་པ་གང་ཡིན་པ་དེ་ཉིད་ཡོངས་སུ་གྲུབ་པའི་མཚན་ཉིད་ཆོས་ཀྱི་གཟུགས་དེ་ནི་གཟུགས་ཀྱི་ངོ་བོ་ཉིད་མ་ཡིན་ཏེ། རྣམ་པ་ཐམས་ཅད་དུ་གཟུགས་ཀྱི་རྣམ་པ་ལས་དབེན་པའི་ཕྱིར་རོ་ཞེས་བྱ་བའི་ཐ་ཚིག་གོ །དེ་སྐད་བཤད་པ་དང་གལ་ཏེ་གཟུགས་རྣམ་པ་ཐམས་ཅད་དུ་མེད་ན། འོ་ན་གང་གིས་སྟོང་ན་འདི་ལ་སྟོང་པ་ཉིད་ཅེས་བྱ། ཡུལ་མེད་པའི་སྟོང་པ་ཉིད་ཀྱང་མེད་ལ། ཆོས་ལས་ཆོས་ཉིད་གཞན་པ་ཡང་མི་རིགས་པ་དང༌། ཆོས་ཉིད་ལས་ཆོས་གཞན་པ་ཡང་མི་རིགས་སོ་སྙམ་དུ་ཐེ་ཚོམ་ཟ་བ་དེའི་ཕྱིར་སྟོང་པ་ཉིད་ལས་གུད་ནས་ཡང་གཟུགས་མ་མཆིས་ཞེས་བྱ་བ་གསུངས་ཏེ། ཇི་སྐད་བསྟན་པར་འགྱུར་ཞེ་ན། དེ་ནི་འདི་ལྟར་ཆུ་མ་དངས་པ་ལ། མ་དངས་པའི་གནས་སྐབས་ན་ནི་རྙོག་པ་ཞེས་བྱ་ལ། དངས་པའི་གནས་སྐབས་ན་ནི་ཆུ་དངས་པ་ཞེས་བྱ་བ་དང༌། ཇི་ལྟར་ནམ་མཁའ་མ་དངས་པའི་གནས་སྐབས་ན་ནི་རྨུགས་པ་ ཞེས་བྱ་ལ། དངས་པའི་གནས་སྐབས་ན་ནི་ནམ་མཁའ་གསལ་བ་ཞེས་བྱ་བ་དེ་བཞིན་དུ། སྟོང་པ་ཉིད་འདི་ཡང་མ་དག་པའི་གནས་སྐབས་ན་ནི་བྱིས་པ་སོ་སོའི་སྐྱེ་བོ་དང་ཐ་དད་པར་མ་གྱུར་པའི་ཕྱིར། གཟུགས་ལ་སོགས་པའི་ཚིག་ཏུ་བརྗོད་ལ་དག་པའི་གནས་སྐབས་ན་ནི་སྟོང་པ་ཉིད་ཅེས་བྱའོ། །དེ་བས་ན་སྟོང་པ་ཉིད་ལས་ཐ་དད་པར་གྱུར་པའི་གཟུགས་ལ་སོགས
Chinese
凡是执著于适合众生的色等特性的事物之色，称为遍计所执色。同样，显现为任何形态之义的识之对境，称为随所计色。远离遍计所执和随所计二者之相，完全成立，仅是真如的，称为法性之色。其中，完全成立的法性之色，因其具有遍计所执色等特性，以及在色中随所计为对境之相的色为空性，故称为空性。如是说，对于以遍计所执和随所计之色为空性的法性之色，是否还有其他的色之特性？为何也称其为色？对此产生怀疑，因此说，所谓的色之空性，也不是色。因为，以遍计所执和随所计之色为空性的，即是完全成立之相的法之色，它不是色的自性，因为在一切方面都远离了色的形态。这是总结性的陈述。如是说，如果色在一切方面都不存在，那么以什么为空呢？因此称其为空性。没有对境的空性也是不存在的，法与法性也不应是分离的，法性与法也不应是分离的。对此产生怀疑，因此说，空性之外也不存在其他的色。如果问：将如何阐述呢？答：这就像不澄清的水，在未澄清的状态下称为浑浊，在澄清的状态下称为清水。就像未澄清的天空，在未澄清的状态下称为雾霾，在澄清的状态下称为晴空一样。同样，此空性在未清净的状态下，因为与凡夫俗子没有区别，所以用色等词语来表达，在清净的状态下则称为空性。因此，从空性中分离出来的色等
English
Whatever form of things is apprehended as the characteristic of being suitable for beings, etc., is called the form of complete imputation. That which becomes the object of consciousness in the form of appearing as the meaning of any aspect is called the form of complete dependence. That which is completely established, devoid of the aspects of both complete imputation and complete dependence, and is merely suchness, is called the form of the nature of reality. Among these, that which is the completely established form of the nature of reality is empty because it is empty of the characteristics of existing as the form of complete imputation, etc., and of the form of complete dependence appearing as the aspect of an object in form; therefore, it is called emptiness. Having said that, is there any other characteristic of form in the form of the nature of reality that is empty of the form of complete imputation and complete dependence? Why is it also called form? Because of doubting this, it is said that the emptiness of form is not form. Because that which is empty of the form of complete imputation and complete dependence is the form of dharma, the characteristic of complete establishment, it is not the essence of form, because it is devoid of the aspect of form in all ways. This is a concluding statement. Having said that, if form does not exist in all ways, then what is empty, and why is this called emptiness? Emptiness without an object does not exist, and it is not reasonable for dharma and the nature of dharma to be different, and it is not reasonable for dharma and the nature of dharma to be different. Because of doubting this, it is said that there is no form apart from emptiness. If asked, how will it be explained? The answer is: It is like water that is not clear. In the state of not being clear, it is called turbidity, and in the state of being clear, it is called clear water. Just as the sky in the state of not being clear is called haze, and in the state of being clear is called clear sky, so too, this emptiness, in the state of being impure, is expressed in terms of form, etc., because it is not different from ordinary people, and in the state of being pure, it is called emptiness. Therefore, form, etc., which is separate from emptiness