Tibetan
ས་སོ། །དེ་བཞིན་དུ་གྲངས་ཅན་པ་དག་ལྟར་ཤིན་ཏུ་ཕྲ་ཞིང་ཁྱབ་ལ་མི་གསལ་བའི་སྐྱེས་བུར་རྟོག་ཅིང་གཟུགས་ལ་སོགས་པ་ལས་ཐ་དད་པར་གྱུར་པའི་བདག་ཅིག་ཡོད་པར་སེམས་པ་དེའི་ཕྱིར་གཟུགས་མ་ཡིན་པ་གཞན་ཞིག་བྱང་ཆུབ་སེམས་དཔའ་ཡིན་སྙམ་མམ། ཚོར་བ་མ་ཡིན་པ་གཞན་ཞིག་བྱང་ཆུབ་སེམས་དཔའ་ཡིན་སྙམ་མམ་ཞེས་བྱ་བ་ལ་སོགས་པ་གསུངས་སོ། །དེ་བཞིན་དུ་ཀུན་ཏུ་རྒྱུ་ལ་སོགས་པ་ལྟར། སེམས་ཅན་མཐེ་བོ་ཙམ་མམ། ནས་ལ་སོགས་པ་ཙམ་ཞིག་ཡོད་པར་རྟོག་ཅིང་ཕུང་པོ་བདག་ཉིད་ཀྱི་ལུས་ལ་སྐྱེས་བུ་འདི་གནས་སོ་སྙམ་དུ་རྟོག་པ་དེའི་ཕྱིར། གཟུགས་ལ་བྱང་ཆུབ་སེམས་དཔའ་ཡོད་སྙམ་མམ། ཚོར་བ་ལ་བྱང་ཆུབ་སེམས་དཔའ་ཡོད་སྙམ་མམ་ཞེས་བྱ་བ་ལ་སོགས་པ་གསུངས་སོ། །དེ་དེ་བཞིན་དུ་འུག་པ་ལ་སོགས་པ་ལྟར་གཟུགས་མི་རྟག་པ་ལ་སོགས་པ་ནི་སྐྱེས་བུ་རྟག་པ་ལ་གནས་པ་ཡིན་པར་འདོད་དེ། གཟུགས་ལ་སོགས་པ་བདག་ལ་གནས་སོ་སྙམ་དུ་སེམས་ཤིང་གནས་ཀྱི་དངོས་པོར་རྟོག་པ་དེའི་ཕྱིར་བྱང་ཆུབ་སེམས་དཔའ་ལ་གཟུགས་ཡོད་སྙམ་མམ། བྱང་ཆུབ་སེམས་དཔའ་ལ་ཚོར་བ་ཡོད་སྙམ་མམ་ཞེས་བྱ་བ་ལ་སོགས་པ་གསུངས་སོ། །དེ་བཞིན་དུ་དབང་ཕྱུག་ཏུ་སྨྲ་བ་ལ་སོགས་པ་ཁ་ཅིག་ལྔར། དབང་ཕྱུག་ཅེས་བྱ་བ་ཤིན་ཏུ་ཕྲ་ཞིང་རྟོགས་པར་དཀའ་བ་ཞིག་ཡོད་པར་རྟོག་ཅིང༌། གཟུགས་ལ་སོགས་པའི་ངོ་བོ་ཉིད་ལས་ གཞན་པ་ཞིག་ཡོད་པར་རྟོག་པ་དེའི་ཕྱིར་གཟུགས་མེད་པ་ཞིག་བྱང་ཆུབ་སེམས་དཔའ་ཡིན་སྙམ་མམ། ཚོར་བ་མེད་པ་ཞིག་བྱང་ཆུབ་སེམས་དཔའ་ཡིན་སྙམ་མམ་ཞེས་བྱ་བ་ལ་སོགས་པ་གསུངས་སོ། །རྣམ་པར་རྟོག་པ་དེ་དག་ཐམས་ཅད་རིགས་པ་དང་མི་མཐུན་ནོ་སྙམ་དུ་དགོངས་ནས། ཕུང་པོ་ལྔ་དང༌། ཁམས་དྲུག་དང༌། སྐྱེ་མཆེད་བཅུ་གཉིས་དང༌། ཁམས་བཅོ་བརྒྱད་དང༌། རྟེན་ཅིང་འབྲེལ་བར་འབྱུང་པའི་ཡན་ལག་བཅུ་གཉིས་ཉེ་བར་བཟུང་སྟེ། སོ་སོར་དྲིས་པ་དང༌། གནས་བརྟན་རབ་འབྱོར་གྱིས། བཅོམ་ལྡན་འདས་དེ་ནི་མ་ལགས་སོ་ཞེས་བཀག་གོ །དེ་ནས་བཅོམ་ལྡན་འདས་ཀྱིས་གལ་ཏེ་བྱང་ཆུབ་སེམས་དཔའ་འདིས་ཆོས་གཞན་དུ་གྱུར་པ་ཞིག་ཡོད་ན་འདུས་བྱས་སམ་འདུས་མ་བྱས་པ་ཞིག་ཡིན་གྲང་ན། གལ་ཏེ་འདུས་བྱས་ཡིན་ན་ནི་ཕུང་པོ་ལྔ་ལ་སོགས་པ་འདི་དག་ལ་དམིགས་པར་འགྱུར་བ་ཞིག་ན་དམིགས་པར་མ་གྱུར་ཏོ། །གལ་ཏེ་འདུས་མ་བྱས་པ་ཞིག་ཡིན་པ་ཁས་ལེན་ན་ཡང༌། དོགས་པ་དེ་བསལ་པའི་ཕྱིར་ཡང་ཕུང་པོ་ལ་སོགས་པ་དེ་བཞིན་ཉིད་བཟུང་སྟེ། རབ་འབྱོར་དེ་ཇི་སྙམ་དུ་སེམས་གཟུགས་ཀྱི་དེ་བཞིན་ཉིད་གང་ཡིན་པ་དེ་བྱང་ཆུབ་སེམས་དཔའ་ཡིན་སྙམ་མམ་ཞེས་བྱ་བ་ལ་སོགས་པ་དྲིས་སོ། །དེ་ནས་གནས་བརྟན་རབ་འབྱོར་གྱིས། ཕུང་པོ་དང༌། ཁམས་དང༌། སྐྱེ་མཆེད་དང༌། རྟེན་ཅིང་འབྲེལ་བར་འབྱུང་བའི་དེ་བཞིན་ཉིད་ཐ་དད་པ་དང༌། འདུས་པ་དེ་དག་བསྡུས་ཏེ། བྱང་ཆུབ་སེམས་དཔའ་ལ་ཡོད་ན་ནི་བྱང་ཆུབ་སེམས་དཔའ་གཅིག་ཉིད་ལ་ངོ་བོ་ཉིད་ཚད་མེད་གྲངས་མེད་པར་འགྱུར་ཏེ། དེ་ལྟ་བུའི་རིགས་པ་ཡང་མེད་དོ་སྙམ་ནས་བཅོམ་ལྡན་འདས་དེ་ནི་མ་ལགས་སོ་ཞེས་དེ་ཡང་བཀག་གོ །དེ་ནས་ཡང་བཅོམ་ལྡན་འདས་ཀྱིས་རབ་འབྱོར་ཁྱོད་ཀྱིས་དོན་གྱི་དབང་ཡིན་པ་ཉེ་བར་བཟུང་ནས་དེ་སྐད་ཟེར་ཞེས་གཏན་ཚིགས་དྲིས་པ་དང༌། དེའི་གཏན་ཚིགས་བཅོམ་ལྡན་འདས་བྱང་ཆུབ་སེམས་དཔའ་ཤིན་ཏུ་མ་མཆིས་ཤིང་མི་དམིགས་ན། དེ་ལ་གཟུགས་བྱང་ཆུབ་སེམས་དཔའ་འགྱུར་བ་ལྟག་ལ་མཆིས་ཞེས་བྱ་བ་ལ་སོགས་པ་གསུངས་ཏེ། རི་བོང་གི་རྭ་དང༌། མོ་གཤམ་གྱི་བུ་ལ་སོགས་པ་ལ། རིང་བ་དང༌། ཐུང་བ་དང༌། དཀར་ ཤམ་དང༌། སྔོ་བསངས་ལ་སོགས་པའི་རྣམ་པར་རྟོག་པ་བཞིན་དུ་སེམས་ཅན་ཤིན་ཏུ་མེད་པ་ལས། གཟུགས་ལ་སོགས་པ་འདུས་བྱས་ཀྱི་ངོ་བོ་ཉིད་དམ། དེ་བཞིན་ཉིད་འདུས་མ་བྱས་ཀྱི་ངོ་བོ་ཉིད་དུ་ཡོད་པ་མ་ཡིན་ནོ་ཞེས་བྱ་བའི་ཐ་ཚིག་གོ །འདི་ལ་གཟུགས་ཀྱི་དེ་བཞིན་ཉིད་དམིགས་པར་ལྟ་ག་ལ་འགྱུར་ཞེས་བྱ་བ་ནི་གཟུགས་ཀྱི་དེ་བཞིན་ཉིད་ངོ་བོ་ཉིད་དུ་ག་ལ་འགྱུར་ཞེས་བྱ་བའི་ཐ་ཚིག་གོ །དེ་ལྟར་ངོ་བོ་ཉིད་ཐམས་ཅད་བཀག་ནས། བཅོམ་ལྡན་འདས་ཀྱིས་སེམས་ཅན་མི་དམིགས་པའི་གདམས་པ་མཇུག་བསྡུ་བའི་ཕྱིར་རབ་འབྱོར་ལེགས་སོ་ལེགས་སོ། །རབ་འབྱོར་བྱང་ཆུབ་སེམས་དཔའ་སེམས་དཔའ་ཆེན་པོས་སེམས་ཅན་མི་དམིགས་པར་ཤེས་རབ་ཀྱི་ཕ་རོལ་ཏུ་ཕྱིན་པ་ལ་དེ་ལྟར་བསླབ་པར་བྱའོ་ཞེས་བྱ་བ་གསུངས་སོ། །དེ་ནས་ཡང་བཅོམ་ལྡན་འདས་བྱང་ཆུབ་སེམས་དཔའ་ཞེས་བགྱི་བ་དེ་ཆོས་གང་གི་ཚིག་བླ་དགས་ལགས་ཞེས་འཕགས་པ་གནས་བརྟན་རབ་འབྱོར་གྱིས་སྔར་ཚིག་བླ་དགས་ཞུས་པའི་སྒོ་ནས་བྱང་ཆུབ་སེམས་དཔའ་ཡོད་པ་ལྟ་བུར་བསྟན་པ་ལ། ཁ་ཅིག་འདི་སྙམ་དུ་གལ་ཏེ་བྱང་ཆུབ་སེམས་དཔའ་དོན་དམ་པར་ཕུང་པོ་ལ་སོགས་པའི་ངོ་བོ་ཉིད་མེད་དུ་ཟིན་ཀྱང༌། ཀུན་རྫོབ་ཀྱི་སྒོ་ནས་ཕུང་པོ་ལ་སོགས་པར་བཏགས་པའི་ངོ་བོ་ཉིད་དུ་ཡོད་དོ་སྙམ་དུ་སེམས་ཏེ། དེའི་ཕྱིར་བཏགས་པ་དེ་ཡང་ཡོད་པ་མ་ཡིན་པར་བསྟན་ཏེ། དེའི་འོག་ཏུ་ཚིག་བླ་དགས་མི་དམིགས་པའི་གདམས་པ་བསྟན་པའི་ཕྱིར་བཅོམ་ལྡན་འདས་ཀྱིས་ཞུས་པའི་ཚིག་དེ་ཉིད་བཟུང་སྟེ། རབ་འབྱོར་དེ་ཇི་
Chinese
如是。如同数论派那样，认为有极其微细且遍布而不明显的神我，并且认为有一个与色等不同的我，因此会认为不是色的其他东西是菩萨吗？不是受的其他东西是菩萨吗？等等这样说了。同样，如同顺世外道等那样，认为有一个拇指大小或者麦粒大小的众生，并且认为这个补特伽罗住在蕴聚之身中，因此会认为色上有菩萨吗？受上有菩萨吗？等等这样说了。同样，如同猫头鹰等那样，认为色无常等是住在常恒补特伽罗上，认为色等住在我的身上，并且认为是所依处的事物，因此会认为菩萨有色吗？菩萨有受吗？等等这样说了。同样，自在天论者等一些人认为，名为自在天的东西极其微细且难以理解，并且认为有一个与色等自性不同的东西，因此会认为无色是菩萨吗？无受是菩萨吗？等等这样说了。世尊考虑到所有这些分别念都不符合道理，于是以五蕴、六界、十二处、十八界和十二缘起支为依据，分别提问，并且由具寿善现回答说：“世尊，不是这样的。”然后世尊说：“如果这位菩萨存在一个不同的法，那么它是有为法还是无为法呢？如果是有为法，那么它应该以五蕴等为对境，但它不是对境。如果承认是无为法，为了消除这个疑惑，仍然以蕴等真如为依据，善现，你怎么认为，色的真如是什么，那就是菩萨吗？”
English
Thus it is. Like the Samkhyas, they conceive of a self that is extremely subtle, pervasive, and imperceptible, and they think that there is a self that is different from form and so on. Therefore, would they think that something other than form is a Bodhisattva? Would they think that something other than feeling is a Bodhisattva? And so on. Similarly, like the Lokayatas and others, they conceive that there is a being the size of a thumb or the size of a grain of barley, and they think that this person dwells in the body of the aggregates. Therefore, would they think that there is a Bodhisattva in form? Would they think that there is a Bodhisattva in feeling? And so on. Similarly, like owls and others, they believe that impermanence of form and so on dwells in the permanent person, and they think that form and so on dwell in the self, and they conceive of it as an object of dwelling. Therefore, would they think that a Bodhisattva has form? Would they think that a Bodhisattva has feeling? And so on. Similarly, some who speak of Ishvara and others think that there is something called Ishvara that is extremely subtle and difficult to understand, and they think that there is something different from the nature of form and so on. Therefore, would they think that formlessness is a Bodhisattva? Would they think that feelinglessness is a Bodhisattva? And so on. Considering that all these discriminations are not in accordance with reason, the Blessed One, taking the five aggregates, the six elements, the twelve sources, the eighteen realms, and the twelve limbs of dependent origination as a basis, asked them separately, and the Venerable Subhuti replied, "Blessed One, it is not so." Then the Blessed One said, "If this Bodhisattva has a different dharma, then is it conditioned or unconditioned? If it is conditioned, then it should be an object of the five aggregates and so on, but it is not an object. If you admit that it is unconditioned, then to dispel this doubt, still taking the suchness of the aggregates and so on as a basis, Subhuti, what do you think, what is the suchness of form, is that the Bodhisattva?"
Chinese
问到像是“是菩萨吗”等等。然后，尊者善现将蕴、界、处以及缘起之如是性，这些差别和聚合加以归纳，心想如果菩萨具有这些，那么一个菩萨自身就将具有无量无数的自性，这样的道理也是没有的，于是说“不是世尊”，从而也否定了这一点。然后，世尊又问善现：“你是否因为执持了义的缘故才这么说？”当问到这个理由时，世尊说：“善现，如果菩萨根本不存在且不可见，那么怎么会有色成为菩萨呢？”等等。就像兔子角和石女的儿子等，对于长短、白黑、青蓝等进行分别念一样，从根本不存在的众生那里，色等有为法的自性，或者如是性无为法的自性是不存在的，这是总结性的说法。这里“色的如是性怎么可能被视为可见”的意思是“色的如是性怎么可能成为自性”的总结性说法。这样否定了一切自性之后，为了结束世尊关于不可见众生的教诲，说：“善现，好啊好啊。善现，菩萨摩诃萨应当像这样在不可见众生中修学般若波罗蜜多。”然后，尊者圣善现又以先前请问名言的方式，为了显示菩萨似乎存在，问道：“世尊，所谓的菩萨，是哪种法的名言呢？”有些人这样想：即使菩萨在胜义中没有蕴等的自性，但在世俗中，也有安立在蕴等上的自性。因此，为了显示这种安立也是不存在的，并在那之后为了显示不可见名言的教诲，世尊抓住了所问的那个词，说：“善现，那怎么样呢？”
English
He asked questions such as, "Is it a Bodhisattva?" Then, the Venerable Subhuti summarized the suchness of the aggregates, elements, sense bases, and dependent origination, these differences and aggregations. He thought that if a Bodhisattva possessed these, then a single Bodhisattva would have immeasurable and countless self-natures, and there is no such reasoning. So he said, "It is not, O Bhagavan," and thus negated that as well. Then, the Bhagavan again asked Subhuti, "Is it because you closely hold to the power of meaning that you say that?" When asked for the reason, the Bhagavan said, "Subhuti, if a Bodhisattva is utterly non-existent and invisible, then how can form be said to be a Bodhisattva?" and so on. Just as with a rabbit's horn and a barren woman's son, one makes discriminations about long and short, white and black, blue and green, etc., so too, from a being that is utterly non-existent, the self-nature of form and other conditioned phenomena, or the self-nature of suchness, which is unconditioned, does not exist. This is the concluding statement. Here, "How can the suchness of form be seen as an object?" is a concluding statement meaning "How can the suchness of form become a self-nature?" Having negated all self-natures in this way, in order to conclude the Bhagavan's teaching on the invisibility of beings, he said, "Subhuti, well done, well done. Subhuti, a Bodhisattva Mahasattva should train in the Perfection of Wisdom in this way, in the invisibility of beings." Then, the Venerable Holy Subhuti, again, in the manner of previously asking about terms, in order to show that a Bodhisattva seems to exist, asked, "O Bhagavan, what kind of dharma is the term 'Bodhisattva'?" Some people think like this: even if a Bodhisattva does not have the self-nature of the aggregates, etc., in the ultimate sense, in the conventional sense, there is a self-nature imputed upon the aggregates, etc. Therefore, in order to show that this imputation is also non-existent, and after that, in order to show the teaching of invisible terms, the Bhagavan seized upon the very word that was asked, saying, "Subhuti, what about that?"