Tibetan
ན་པ་ནི་དམིགས་པ་དང༌། དམིགས་པར་བྱ་བ་མཉམ་པའི་ངོ་བོ་ཉིད་ཡིན་པའི་ཕྱིར་མཐོང་བ་ལ་སོགས་པའི་རྣམ་པར་ཤེས་པ་རྣམ་པར་རྟོག་པ་དང་བཅས་པ་དེ་ལྟ་བུ་དག་གི་སྤྱོད་ཡུལ་དུ་གྱུར་པ་མ་ཡིན་པའི་ཕྱིར་རོ། །ཤེས་རབ་ཀྱི་ཕ་རོལ་ཏུ་ཕྱིན་པ་ནི་བསམ་གྱིས་མི་ཁྱབ་པའོ་ཞེས་བྱ་བ་ནི་དུ་བས་མེ་མཚོན་པ་ལྟར། ཆོས་གཞན་གྱིས་བསམ་དུ་མི་ནུས་ཞེས་བྱ་བའི་ཐ་ཚིག་གོ །དེ་བས་ན་གཟུགས་ཀྱིས་མ་ཤེས་སོ་ཞེས་བྱ་བ་ལ་སོགས་པ་གསུངས་སོ། །ཆོས་ཐམས་ཅད་དམིགས་སུ་མེད་པར་བྱེད་པའོ་ཞེས་བྱ་བ་ནི་ཆོས་ཐམས་ཅད་དམིགས་སུ་མེད་པའི་མཚན་ཉིད་དུ་ཤེས་པར་བྱེད་པའོ། །ཤེས་རབ་ཀྱི་ཕ་རོལ་ཏུ་ཕྱིན་པ་ལ་ཇི་ལྟར་སྤྱད་པར་བགྱི་ཞེས་བྱ་བ་ནི་ལམ་གྱི་རྣམ་པ་ཤེས་པ་ཉིད་ལའོ། །རང་བཞིན་ཤེས་པས་ཆོས་ཐམས་ཅད་ལ་སྤྱོད་ན་ཤེས་རབ་ཀྱི་ཕ་རོལ་ཏུ་ཕྱིན་པ་ལ་སྤྱོད་པ་མ་ཡིན་ནོ་ཞེས་བསྟན་པའི་ཕྱིར། གཟུགས་ལ་མི་སྤྱོད་ན་ཞེས་བྱ་བའི་འགྲེས་སོ། །ལྷག་མཐོང་གི་ཤེས་པས་ཆོས་ཀྱི་མཚན་ཉིད་ལ་སྤྱོད་ན་སྤྱོད་པ་མ་ཡིན་ནོ་ཞེས་བྱ་བ་བསྟན་པའི་ཕྱིར་འགྲེས་གཉིས་པའོ། །གཟུགས་ཡོངས་སུ་རྫོགས་པའམ་ཡོངས་སུ་མ་རྫོགས་པ་ཞེས་བྱ་བ་ནི་སྒོམ་པ་ཡོངས་སུ་རྫོགས་པ་ལས་དགོངས་ཏེ་གསུངས་པའོ། །གཟུགས་མ་ཆགས་པ་ཞེས་བྱ་བ་ནི་ཆོས་ཉིད་ཀྱི་གཟུགས་སྒྲིབ་པ་མེད་པའོ། །དེ་ལྟར་སྤྱོད་ན་གཟུགས་ཆགས་པ་མེད་པ་ཞེས་བྱ་བར་འདུ་ཤེས་པ་མེད་དོ་ཞེས་བྱ་བ་ནི་སྒྲུབ་པའི་ཚེ་དེ་ལྟར་ཞུགས་ན་རྣམ་པ་ཐམས་ཅད་མཁྱེན་པ་ཉིད་ཁོང་དུ་ཆུད་པའི་ཚེ་དེ་ལྟར་རབ་ཏུ་རྟོགས་པ་ཞེས་བྱ་བའི་ཐ་ཚིག་གོ །རབ་འབྱོར་ ངོ་མཚར་དུ་གྱུར་པའི་ཚིག་དང༌། དགེ་སློང་ཞིག་གི་ཚིག་དང༌། བརྒྱ་བྱིན་གྱི་ཚིག་དང༌། བསྲུང་བ་དང་བསྐྱབ་པ་དང༌། སྦ་བ་དང༌། མི་ནུས་པའི་ཚིག་རྣམས་ནི་ཐམས་ཅད་ཀྱང་འདྲའོ། །གཟུགས་རློམ་སེམས་སུ་མི་བྱེད་ཅེས་བྱ་བ་ནི་བྱེད་པ་དང༌། མཚན་ཉིད་ལ་སོགས་པའི་དངོས་པོར་རོ། །གཟུགས་བདག་གི་ཞེས་བྱ་བར་རློམ་སེམས་སུ་མི་བྱེད་དོ་ཞེས་བྱ་བ་ནི་རྗེ་ཁོལ་གྱི་དངོས་པོར་རོ། །གཟུགས་ལ་རློམ་སེམས་སུ་མི་བྱེད་ཅེས་བྱ་བ་ནི་གནས་དང་རྟེན་པའི་དངོས་པོར་རོ། །གཟུགས་ཀྱི་མཚན་མར་ཡང་རློམ་སེམས་སུ་མི་བྱེད་ཅེས་བྱ་བ་ནི་བརྡར་བཏགས་པའི་དངོས་པོར་རོ། །སངས་རྒྱས་སྟོང་བསྟན་པ་ནི་དེ་དག་དེ་ལ་དད་པའི་ཕྱིར་རོ། །བྱམས་པས་ཆོས་བཤད་པ་ཞུས་པའི་དུས་གསུམ་ཆར་དུ་ཡུན་འདི་ཉིད་བཤད་པར་ཤེས་པར་བྱ་བའི་ཕྱིར་རོ། །དེའི་འོག་ཏུ་རབ་འབྱོར་གཟུགས་ཡོངས་སུ་དག་པའི་ཕྱིར་ཤེས་རབ་ཀྱི་ཕ་རོལ་ཏུ་ཕྱིན་པ་ཡོངས་སུ་དག་པའོ་ཞེས་བྱ་བ་ནི་གཟུགས་ལ་སོགས་པའི་ཆོས་དམིགས་པར་གྱུར་པ་རྣམས་དྲི་མ་མེད་པར་གྱུར་པས་ལམ་གྱི་རྣམ་པ་ཤེས་པ་ཉིད་དེ་ཡང་རྣམ་པར་དག་པར་འགྱུར་རོ། །རབ་འབྱོར་གཟུགས་ལ་སྐྱེ་བ་མེད་པ་དང༌། འགག་པ་མེད་པ་དང་ཀུན་ནས་ཉོན་མོངས་པ་མེད་པ་དང༌། རྣམ་པར་བྱང་བ་མེད་པ་ཞེས་བྱ་བ་ནི་གང་གི་ཚེ་གཟུགས་ཆོས་ཉིད་ཀྱི་རང་བཞིན་དུ་གནས་གྱུར་ནས་སྐྱེ་བ་དང་འགག་པ་དང་ཀུན་ནས་ཉོན་མོངས་པ་དང༌། རྣམ་པར་བྱང་བར་མི་སྣང་བ་དེའི་ཚེ་གཟུགས་དེ་ཡོངས་སུ་དག་པ་ཞེས་བྱའི་གཞན་དུ་ནི་མ་ཡིན་ནོ། །ནམ་མཁའ་ཡོངས་སུ་དག་པའི་ཕྱིར་ཞེས་བྱ་བ་ནི་ཇི་ལྟར་ནམ་མཁའ་ལ་གློ་བུར་གྱི་སྤྲིན་དང་ཁུག་རྣ་ཡོད་ཀྱང་དེ་རང་བཞིན་གྱིས་དག་པའི་ཕྱིར་ཡོངས་སུ་དག་པ་མ་ཡིན་པར་མི་འགྱུར་ཏེ། ཤེས་རབ་ཀྱི་ཕ་རོལ་ཏུ་ཕྱིན་པ་ཡང་དེ་བཞིན་ནོ་ཞེས་བསྟན་པའོ། །ཡོངས་སུ་དག་པ་དང་གོས་པ་མེད་པ་དང༌། འཛིན་པ་མེད་པ་དང༌། སྨྲ་བ་མེད་པ་དང༌། རབ་ཏུ་བརྗོད་པ་མེད་པ་དང༌། དམིགས་སུ་མེད་པའི་ཕྱིར་རྣམ་པ་དྲུག་གིས་ནམ་མཁའ་དང་མཚུངས་པར་བསྟན་ཏོ། །ནམ་མཁའ་སྨྲ་བ་མེད་པའི་ཕྱིར་ཞེས་བྱང་ ནི་ནམ་མཁའ་ལ་དེ་ལས་གཞན་པ་རྣམས་སྣ་ཡང༌། ནམ་མཁའ་ལ་ནི་སྨྲ་བའམ། མངོན་པར་བརྗོད་པ་མེད་དོ། །དཔེར་ན་ནམ་མཁའ་ལ་བྲག་ཅ་གཉིས་ཀྱི་སྒྲ་གྲག་ཀྱང༌། ནམ་མཁའ་ནི་སྨྲ་བ་དང་བཅས་པའོ་ཞེས་བརྗོད་དུ་མི་རུང་བ་ལྟ་བུའོ། །ནམ་མཁའ་རབ་ཏུ་བརྗོད་པ་མེད་པའི་ཕྱིར་ཞེས་བྱ་བ་ནི་ནམ་མཁའ་ལ་ངོ་བོ་ཉིད་ཀྱིས་རབ་ཏུ་བརྗོད་པ་མེད་དོ་ཞེས་བྱ་བའི་ཐ་ཚིག་གོ །ཡང་སྒྲ་ཙམ་ནི་སྨྲ་བའོ། །མངོན་པར་བརྗོད་པའི་རབ་ཏུ་བརྗོད་པའོ། །རབ་འབྱོར་གཟུགས་ཤིན་ཏུ་རྣམ་པར་དག་པ་དང༌། དམིགས་སུ་མེད་པ་དང༌། སྐྱེ་བ་མེད་པ་དང༌། འགག་པ་མེད་པ་དང༌། ཀུན་ནས་ཉོན་མོངས་པ་མེད་པ་དང༌། རྣམ་པར་བྱང་བ་མེད་པའི་ཕྱིར་ཞེས་བྱ་བ་ནི་གང་གི་ཚེ་ཤེས་རབ་ཀྱི་ཕ་རོལ་ཏུ་ཕྱིན་པ་འདིས་ཆོས་ཐམས་ཅད་མཐོང་སྟེ། གཟུགས་ལ་སོགས་པའི་ཀུན་བརྟགས་པའི་ཉོན་མོངས་པ་དང༌། རྣམ་པར་རྟོག་པ་སྤྲོས་པའི་དྲི་མ་མེད་པའི་ཕྱིར། རྣམ་པར་དག་པའི་རྣམ་པ་དང༌། དམིགས་པ་ཐམས་ཅད་དང་བྲལ་བའི་ཕྱིར། དམིགས་སུ་མེད་པའི་རྣམ་པ་དང༌། ཡོངས་སུ་གྲུབ་པའི་ཕྱིར་སྐྱེ་བ་མེད་པ་དང༌། འགག་པ་མེད་པའི་རྣམ་པ་དང༌། རང་བཞིན་གྱིས་དབེན་པའི་ཕྱིར་ཀུན་ནས་ཉོན་མོངས་པ་མེད་པ་དང༌། རྣམ་པར་བྱང་བ་མེད་པའི་རྣམ་པར་མཐོང་བ་དེའི་ཚེ་བདག་ཉི
Chinese
那者，乃是所缘和所缘对境的自性相同之故，眼见等诸识与分别念俱生，因为不是成为如是等等的行境之故。《般若波罗蜜多》是不可思议的，如同以烟示火一般，是说其他法不能思议的同义词。因此才说了以色不了解等等。所谓“使一切法无所缘”，就是使了知一切法是无所缘的体性。所谓“于《般若波罗蜜多》如何行”，就是了知道的相状本身。为了显示以了知自性而行于一切法，就不是行于《般若波罗蜜多》，所以是“若不行于色”的解释。为了显示以胜观之识行于法的体性就不是行，所以是第二个解释。“色圆满或不圆满”是就从修习圆满而作意说的。“色不执著”就是法性的色没有遮障。如是行持，则没有“于色无执著”之想，这是说修持之时若如是进入，则通达一切相智之时，如是彻底领悟的同义词。 善现 惊叹之语，以及比丘之语，以及帝释之语，以及守护和救护，以及隐藏，以及不能等的语句，一切都是相同的。“不以色为傲慢心”就是对于作用和体性等的实物。“不以色为我所”而生傲慢心，就是对于主奴的实物。“不以色为傲慢心”就是对于处所和所依的实物。“也不以色的相为傲慢心”就是对于假立为符号的实物。宣说千佛，是因为彼等对此信奉的缘故。慈氏请问说法，是为了知晓过去现在未来三时都宣说了这个时间的缘故。其后，善现色圆满
English
That is because the nature of the object and the object to be grasped are the same, and because the consciousnesses such as seeing and so on arise together with conceptual thoughts, because they do not become the objects of such things. The Perfection of Wisdom is inconceivable, just as fire is indicated by smoke, it is a synonym for saying that other dharmas cannot be conceived. Therefore, it is said that one does not understand by form and so on. The so-called "making all dharmas without object" is to make one know that all dharmas are of the nature of having no object. The so-called "How to practice the Perfection of Wisdom" is to know the aspect of the path itself. In order to show that if one practices all dharmas by knowing their nature, then one is not practicing the Perfection of Wisdom, therefore it is an explanation of "If one does not practice form." In order to show that if one practices the characteristics of dharmas with the knowledge of higher vision, then it is not practice, so it is the second explanation. "Form is complete or incomplete" is said with the intention of complete meditation. "Form is not attached" means that the form of dharmata has no obscuration. If one practices in this way, then there is no thought of "form is not attached," which is a synonym for thoroughly realizing it when one enters in this way during practice and comprehends all aspects of omniscience. Subhuti, Words of amazement, as well as the words of a monk, as well as the words of Indra, as well as protection and rescue, as well as concealment, as well as words of inability, are all the same. "Do not be arrogant with form" is about things such as actions and characteristics. "Do not be arrogant with form as mine" is about the things of master and servant. "Do not be arrogant with form" is about the things of place and dependence. "Also, do not be arrogant with the characteristics of form" is about the things that are nominally designated as symbols. The preaching of a thousand Buddhas is because they believe in it. Maitreya asked for the Dharma to be preached in order to know that this time was preached in all three times, past, present, and future. After that, Subhuti, form is complete
Chinese
之所以说智慧波罗蜜多完全清净，是因为色等诸法成为所缘，当它们变得没有污垢时，了解道路的相状本身也会变得清净。 善现，所谓色无生、无灭、无遍染、无净，是指当色安住于法性的自性中，不显现生、灭、遍染和清净时，那个色才叫做完全清净，否则不是。 所谓虚空完全清净，是指如同虚空虽然有突如其来的云和尘垢，但由于其自性清净，所以不会变成不完全清净，智慧波罗蜜多也是如此，这是所要表达的。 以完全清净、无染污、无执着、无言说、无诠释、无所缘这六种方式，说明了与虚空相同。 所谓虚空无言说，是指虚空对其他事物来说是……，但虚空本身没有言说或诠释。 例如，虽然虚空中响起两块石头撞击的声音，但不能说虚空是带有言说的。 所谓虚空无诠释，是指虚空本身没有自性的诠释，这是它的定义。 此外，仅仅是声音就是言说，诠释就是诠释。 善现，所谓色非常清净、无所缘、无生、无灭、无遍染、无净，是指当这部智慧波罗蜜多见到一切法时，由于没有色等分别的烦恼和分别戏论的污垢，所以见到清净的相状，以及由于远离一切所缘，所以见到无所缘的相状，以及由于完全成立，所以见到无生和无灭的相状，以及由于自性空，所以见到无遍染和无清净的相状时，那个自身
English
The reason why it is said that the Perfection of Wisdom is completely pure is that when forms and other dharmas become objects of focus, when they become without defilement, the very knowledge of the aspects of the path also becomes pure. Subhuti, the so-called form is without arising, without ceasing, without being completely defiled, and without being purified, means that when form abides in the nature of dharmata, and does not appear to arise, cease, be completely defiled, or be purified, then that form is called completely pure, otherwise it is not. The so-called space is completely pure, means that just as space, although it has sudden clouds and dust, because its nature is pure, it will not become not completely pure, the Perfection of Wisdom is also the same, this is what is to be expressed. In six ways, namely, completely pure, without defilement, without grasping, without speaking, without explanation, and without object of focus, it is shown to be the same as space. The so-called space is without speaking, means that space is ... to other things, but space itself has no speaking or explanation. For example, although the sound of two stones colliding is heard in space, it cannot be said that space is with speaking. The so-called space is without explanation, means that space itself has no explanation of its own nature, this is its definition. Furthermore, merely sound is speaking, and explanation is explanation. Subhuti, the so-called form is extremely pure, without object of focus, without arising, without ceasing, without being completely defiled, and without being purified, means that when this Perfection of Wisdom sees all dharmas, because there is no defilement of the afflictions of discrimination of forms and so on, and no defilement of the proliferation of conceptual elaboration, therefore it sees the aspect of purity, and because it is separated from all objects of focus, therefore it sees the aspect of no object of focus, and because it is completely established, therefore it sees the aspect of no arising and no ceasing, and because it is empty of self-nature, therefore it sees the aspect of no complete defilement and no purification, then that self