Tibetan
། །གཟུགས་ལས་གུད་ན་ཡང་ཤེས་རབ་ཀྱི་ཕ་རོལ་ཏུ་ཕྱིན་པ་མེད་དོ་ཞེས་བྱ་བ་ནི་ཡོད་པ་མ་ཡིན་པ་ཉིད་ཀྱི་ཕྱིར་ཐ་དད་པར་བརྗོད་དུ་མི་རུང་ངོ་ཞེས་བྱ་བའི་ཐ་ཚིག་གོ ། དེ་བས་ན། ཀཽ་ཤི་ཀ་འདི་ལྟར་ཆོས་འདི་དག་ཐམས་ཅད་ནི་ཡོད་པ་མ་ཡིན་ཏེ་དམིགས་སུ་མེད་དོ་ཞེས་བྱ་བ་གསུངས་སོ། །དེ་ནས་ཡང་ཆོས་བཤད་པ་འདི་ངོ་མཚར་དུ་གཟུང་བར་བསྟན་པའི་ཕྱིར་བརྒྱ་བྱིན་གྱིས་ཚིག་རྣམ་པ་བཞི་བཀོད་དེ། ཕ་རོལ་ཏུ་ཕྱིན་པ་འདི་ནི་ཆེ་བ་སྟེ་ཞེས་བྱ་བ་དང༌། ཕ་རོལ་ཏུ་ཕྱིན་པ་འདི་ནི་ཚད་མེད་པ་སྟེ་ཞེས་བྱ་བ་དང༌། ཕ་རོལ་ཏུ་ཕྱིན་པ་འདི་ནི་དཔག་ཏུ་མེད་པ་སྟེ་ཞེས་བྱ་བ་དང༌། ཕ་རོལ་ཏུ་ཕྱིན་པ་འདི་ནི་མཐའ་ཡས་པ་སྟེ་ཞེས་བྱ་བའོ། །གཟུགས་ཀྱི་སྔོན་གྱི་མཐའ་མི་དམིགས་ཞེས་བྱ་བ་ནི་དེའི་ཚེ་བྱུང་ངོ་ཞེས་བྱ་བའམ་མ་བྱུང་ངོ་ ཞེས་བྱ་བར་སྦྱར་རོ། །ཕྱི་མའི་མཐའ་མི་དམིགས་ཞེས་བྱ་བ་ནི་དེའི་ཚེ་འབྱུང་བར་འགྱུར་རོ་ཞེས་བྱ་བའམ། འབྱུང་བར་མི་འགྱུར་རོ་ཞེས་བྱ་བར་རོ། །དབུས་མི་དམིགས་ཞེས་བྱ་བ་ནི་ཡོད་དོ་ཞེས་བྱ་བའམ། མེད་དོ་ཞེས་བྱ་བར་མི་དམིགས་པ་སྟེ། དེ་ལྟར་དུས་གསུམ་དུ་དབྱེར་མེད་པས་ཆེ་བའོ། །གཟུགས་ཀྱི་ཚད་ནི་དམིགས་སུ་མེད་དོ་ཞེས་བྱ་བ་ནི་དོན་དམ་པའི་གཟུགས་ལ་འདི་ཙམ་མོ་ཞེས་ཡོངས་སུ་བཅད་པ་མེད་པའི་ཕྱིར་ཚད་མེད་པ་ཉིད་དོ། །གྲངས་ཀྱིས་དཔག་ཏུ་མེད་པའི་ཕྱིར་དཔག་ཏུ་མེད་པའོ། །སྐད་ཅིག་ཡོངས་སུ་ཆད་པ་མེད་པའི་ཕྱིར་མཐའ་ཡས་པའོ། །སྔོན་གྱི་མཐའ་ཞེས་བྱ་བ་ནི་སྐྱེ་བའི་མཐའོ། །ཕྱི་མའི་མཐའ་ཞེས་བྱ་བ་ནི་འགག་པའི་མཐའོ། །དབུས་ཞེས་བྱ་བ་ནི་སྐད་ཅིག་པའི་གནས་སོ། །དེ་ལྟར་ཕ་རོལ་ཏུ་ཕྱིན་པ་མཐའ་ཡས་པ་གཅིག་གིས་བསྟན་ནས། དེའི་འོག་ཏུ་མཐའ་ཡས་པ་རྣམ་པ་བཞིས་སྟོན་ཏེ། རྣམ་པ་ཐམས་ཅད་མཁྱེན་པ་ཉིད་མཐའ་ཡས་པ་དང༌། ཆོས་ཀྱི་སྐུ་མཐའ་ཡས་པ་དང༌། དེ་བཞིན་ཉིད་མཐའ་ཡས་པ་དང༌། སེམས་ཅན་མཐའ་ཡས་པའོ། །དེ་ལ་སེམས་ཅན་མཐའ་ཡས་པ་ཞེས་བྱ་བ་གང་ཡིན་ཞེ་ན། དེ་མཐའ་ཞེས་བྱ་བ་ནི་མཐའ་གཉིས་ཏེ། རྟག་པའི་མཐའ་དང་ཆད་པའི་མཐའོ། །མཐའ་དེ་གཉིས་མེད་པ་ནི་མཐའ་ཡས་པ་ཉིད་དེ་སེམས་ཅན་གྱི་མཐའ་མེད་པ་ནི་སེམས་ཅན་མཐའ་ཡས་པའོ། །གལ་ཏེ་སེམས་ཅན་ཡོད་ན་ནི་དེ་ལྟར་གྱུར་ན་མཐའ་དང་ལྡན་པར་འགྱུར་བ་ཞིག་ན་འདི་ལྟར་སེམས་ཅན་ངོ་བོ་ཉིད་ཀྱིས་མེད་པ་ཁོ་ན་སྟེ། དེའི་ཕྱིར་ངོ་བོ་ཉིད་ཀྱི་སེམས་ཅན་མཐའ་ཡས་པ་ཡོད་པ་མ་ཡིན་ནོ། །སེམས་ཅན་མཐའ་ཡས་པ་དེ་ཡང་ཆོས་བཤད་པ་འདི་ལ་ཡོད་པ་
Chinese
如果色之外另有般若波罗蜜多，这是不可能的，因为其本性为空，所以不能说是不同的。因此， कौशिका (梵文天城体，kauśika，梵文罗马拟音， कौशिका，汉语字面意思：憍尸迦)，像这样，所有这些法都不是实有的，因为它们是不可见的。然后，为了表明这个佛法的开示是令人惊叹的，因陀罗安排了四种说法：这个波罗蜜多是伟大的，这个波罗蜜多是无限的，这个波罗蜜多是不可估量的，这个波罗蜜多是无边的。所谓色的前际不可见，是指在那时是生起还是不生起。所谓后际不可见，是指在那时将会生起还是不会生起。所谓中际不可见，是指不可见其为有还是没有。这样，由于在三时中没有分别，所以是伟大的。所谓色的量是不可见的，是指在胜义谛中，色没有“只有这么多”的限定，所以是无限的。因为数量上不可估量，所以是不可估量的。因为刹那没有完全断绝，所以是无边的。所谓前际，是指出生的边际。所谓后际，是指灭亡的边际。所谓中际，是指刹那的住处。这样，用一个无边的波罗蜜多来指示，然后在它之后用四种无边来显示，即一切相智无边，法身无边，如是性无边，有情无边。其中，什么叫做有情无边呢？所谓边，是指两种边，即常边和断边。没有这两种边，就是无边，即有情的边没有，就是有情无边。如果说有有情，那么如果那样的话，就会变成具有边，像这样，有情仅仅是自性空，因此，自性空的有情无边是不存在的。这个有情无边也存在于这个佛法开示中。
English
If there is Prajñāpāramitā apart from form, it is impossible, because its nature is empty, so it cannot be said to be different. Therefore, Kauśika, like this, all these dharmas are not real, because they are invisible. Then, in order to show that this Dharma teaching is amazing, Indra arranged four statements: This pāramitā is great, this pāramitā is immeasurable, this pāramitā is incalculable, and this pāramitā is boundless. The so-called prior limit of form is invisible, which means whether it arises or does not arise at that time. The so-called posterior limit is invisible, which means whether it will arise or will not arise at that time. The so-called middle limit is invisible, which means it is invisible as being or not being. Thus, because there is no distinction in the three times, it is great. The so-called measure of form is invisible, which means that in the ultimate truth, form does not have a limitation of "only this much", so it is immeasurable. Because it is incalculable in number, it is incalculable. Because the moment does not completely cease, it is boundless. The so-called prior limit refers to the boundary of birth. The so-called posterior limit refers to the boundary of cessation. The so-called middle refers to the abode of the moment. Thus, after indicating with one boundless pāramitā, then showing with four kinds of boundlessness, namely, all-knowingness is boundless, Dharmakāya is boundless, suchness is boundless, and sentient beings are boundless. Among them, what is called sentient beings boundless? The so-called limit refers to two limits, namely the limit of permanence and the limit of annihilation. The absence of these two limits is boundlessness, that is, the absence of the limit of sentient beings is sentient beings boundless. If it is said that there are sentient beings, then if that is the case, it will become having a limit, like this, sentient beings are only empty in nature, therefore, sentient beings boundless of empty nature do not exist. This sentient beings boundless also exists in this Dharma teaching.
Tibetan
མ་ཡིན་ནོ། །གལ་ཏེ་ཆོས་བཤད་པ་འདི་ལ་སེམས་ཅན་འགའ་ཞིག་བསྟན་ན་ནི་དེ་ལྟར་གྱུར་ན་སེམས་ཅན་མཐའ་ཡས་པ་ཡང་བསྟན་པར་འགྱུར་བ་ཞིག་ན། འདི་ལྟར་སེམས་ཅན་མ་བསྟན་པས་དེའི་ཕྱིར་འདི་ལ་སེམས་ཅན་མཐའ་ཡས་པ་ཡང་མེད་དོ། །དེ་བས་ན་ཀཽ་ཤི་ཀ་གང་ལ་སེམས་ཅན་དུ་བཤད་པ་གང་ཡང་མེད་པ་དེ་སེམས་ཅན་མཐའ་ཡས་པ་གང་ཡང་མེད་དེ་ཞེས་བྱ་བ་གསུངས་ཏེ། སེམས་ཅན་མ་བསྟན་པའི་ཕྱིར་སེམས་ཅན་མཐའ་ཡས་པ་ཡང་མ་བསྟན་ཏོ་ཞེས་བྱ་བའི་ཐ་ཚིག་གོ །དེའི་འོག་ཏུ་ཀཽ་ཤི་ཀ་གལ་ཏེ་དེ་བཞིན་གཤེགས་པ་དགྲ་བཅོམ་པ་ཡང་དག་པར་རྫོགས་པའི་སངས་རྒྱས་བསྐལ་པ་གང་གཱའི་ཀླུང་གི་བྱེ་མ་སྙེད་དུ་བཞུགས་ཏེ། སེམས་ཅན་སེམས་ཅན་ཞེས་གསུང་དུ་བརྗོད་ན་ཞེས་བྱ་བ་ལ་སོགས་པས་ནི་སེམས་ཅན་མཐའ་ཡས་པ་ཚིག་གི་ཁ་ན་ལས་པ་མ་ཡིན་གྱི། སེམས་ཅན་མེད་པ་ཉིད་ཀྱི་ཕྱིར་ངོ་བོ་ཉིད་ཀྱིས་མཐའ་ཡས་པའོ་ཞེས་སྟོན་ཏོ། །གལ་ཏེ་སེམས་ཅན་མཐའ་ཡས་པ་ཚིག་གི་ཁར་ལས་པ་ཞིག་ཡིན་ན་ནི་དེ་བཞིན་གཤེགས་པའི་གསུང་ལས་སེམས་ཅན་སྐྱེ་བའམ། འགག་པར་འགྱུར་བ་ཞིག་ན། འདི་ལྟར་དེ་ལྟར་ཡང་མ་གྱུར་ཏེ་དེའི་ཕྱིར་སེམས་ཅན་མཐའ་ཡས་པ་ཚིག་ལས་གྱུར་པ་མ་ཡིན་ནོ་ཞེས་བྱ་བའི་ཐ་ཚིག་གོ །ཀཽ་ཤི་ཀ་རྣམ་གྲངས་དེས་ན་སེམས་ཅན་མཐའ་ཡས་པའི་ཕྱིར་ཤེས་རབ་ཀྱི་ཕ་རོལ་ཏུ་ཕྱིན་པ་མཐའ་ཡས་པར་རིག་པར་བྱའོ་ཞེས་བྱ་བ་ནི་གལ་ཏེ་བཤད་པ་འདི་ལ་སེམས་ཅན་ཞིག་བསྟན་ན་ནི་དེ་ན་དེ་ཡོད་པའི་ཕྱིར་མཐའ་གཉིས་ཀྱང་ཡོད་པར་འགྱུར་ན་དེ་གཉིས་ཀྱང་མ་བསྟན་པས་ཕ་རོལ་ཏུ་ཕྱིན་པ་འདི་མཐའ་ཡས་པར་འགྱུར་རོ། །གང་གི་ཕྱིར་སེམས་ཅན་མ་བསྟན་པ་དེའི་ཕྱིར་སེམས་ཅན་མེད་དོ། །དེ་མེད་པས་མཐའ་གཉིས་ཀྱང་མེད་དོ། །དེ་བས་ན་སེམས་ཅན་མ་བསྟན་པའི་ཕྱིར་ཕ་རོལ་ཏུ་ཕྱིན་པ་འདི་མཐའ་ཡས་པ་ཞེས་བྱའོ་ཞེས་བྱ་བའི་ཐ་ཚིག་གོ །ཆོས་གང་ལ་ཡང་དམིགས་སུ་མ་མཆིས་ཀྱང༌། ཐེག་པ་གསུམ་རྣམ་པར་དགོད་པ་ཡང་མཆིས་ཏེ་ཞེས་བྱ་བ་ནི་དོན་དམ་པ་དང་ཀུན་རྫོབ་ཏུའོ། །སྦྱིན་པའི་ཕ་རོལ་ཏུ་ཕྱིན་པ་ལས་གུད་ན་ཡང་དེ་བཞིན་གཤེགས་པ་དམིགས་སུ་མེད་ཅེས་བྱ་བ་ནི་ཆོས་ཀྱི་སྐུའི་དེ་བཞིན་གཤེགས་པ་ནི་སངས་རྒྱས་ཀྱི་ཆོས་ཀྱི་ངོ་བོ་ཉིད་དོ། །བྱང་ཆུབ་སེམས་དཔའ་རྣམས་ཀྱང་དེ་ལ་སློབ་པ་ནི་དོན་དམ་པར་སངས་རྒྱས་ཀྱི་ཆོས་ཀྱི་ངོ་བོ་ཉིད་ཡིན་པས་དེའི་ཕྱིར་བྱང་ཆུབ་སེམས་དཔའ་དང་དེ་བཞིན་གཤེགས་པ་ལ་བྱེ་བྲག་མེད་པས་དེ་བཞིན་གཤེགས་པ་ཉིད་དོ་ཞེས་བརྗོད་པར་བྱའོ་ཞེས་བྱ་བའི་ཐ་ཚིག་གོ །བྱང་ཆུབ་ སེམས
Chinese
并非如此。如果在此所说的法中指示了某些有情，那么如果那样做，也将指示无量有情。像这样没有指示有情，因此这里也没有无量有情。因此， कौशिका (kaushika，憍尸迦) 凡是没有说有情的地方，那里也没有任何无量有情，如是说。 因为没有指示有情，所以也没有指示无量有情，这是总结语。在那之后， कौशिका (kaushika，憍尸迦) 如果如来、应供、正等觉安住于恒河沙数劫，说“有情，有情”，等等，这表明无量有情不是语言的施设，而是因为没有有情，所以自性是无量的。如果无量有情是语言的施设，那么有情会从如来的语言中产生或灭亡吗？像这样，也没有那样，因此无量有情不是从语言中产生的，这是总结语。 कौशिका (kaushika，憍尸迦) 以这些方式，因为有情是无量的，所以应知般若波罗蜜多是无量的，这是说如果在此论述中指示了一个有情，那么因为那里有它，所以也会有两边，但因为这两边也没有指示，所以此波罗蜜多将是无量的。因为没有指示有情，所以没有有情。因为没有它，所以也没有两边。因此，因为没有指示有情，所以说此波罗蜜多是无量的，这是总结语。即使对任何法都没有执着，也有三种乘的分别安立，这是在胜义谛和世俗谛中说的。即使与布施波罗蜜多分离，如来也是不可执着的，这是说，法身的如来是佛陀的法性。菩萨们也对此进行学习，因为在胜义谛中是佛陀的法性，因此菩萨和如来没有差别，所以应说就是如来，这是总结语。菩提 心
English
It is not so. If some sentient beings were indicated in this Dharma discourse, then if that were the case, infinite sentient beings would also be indicated. Since sentient beings are not indicated in this way, therefore there are no infinite sentient beings here either. Therefore, Kaushika, wherever there is no mention of sentient beings, there are no infinite sentient beings either, it is said. Because sentient beings are not indicated, infinite sentient beings are also not indicated, this is the concluding remark. After that, Kaushika, if the Tathagata, Arhat, Perfectly Awakened One, were to abide for as many kalpas as there are sands in the Ganges River, and were to utter "sentient being, sentient being," and so forth, this shows that infinite sentient beings are not a verbal construct, but because there are no sentient beings, the nature is infinite. If infinite sentient beings were a verbal construct, would sentient beings arise or cease from the Tathagata's speech? As it is, it is not so, therefore infinite sentient beings are not produced from speech, this is the concluding remark. Kaushika, in these ways, because sentient beings are infinite, one should understand that the Prajnaparamita is infinite, which means that if a sentient being is indicated in this discourse, then because it is there, there will also be two extremes, but because these two extremes are not indicated either, this Paramita will be infinite. Because sentient beings are not indicated, there are no sentient beings. Because there are none, there are no two extremes either. Therefore, because sentient beings are not indicated, it is said that this Paramita is infinite, this is the concluding remark. Even though there is no attachment to any Dharma, there is also the distinct establishment of the three vehicles, which is said in terms of ultimate truth and conventional truth. Even apart from the Dana Paramita, the Tathagata is ungraspable, which means that the Dharmakaya Tathagata is the Dharma-nature of the Buddha. Bodhisattvas also study this, because in ultimate truth it is the Dharma-nature of the Buddha, therefore there is no difference between Bodhisattvas and the Tathagata, so it should be said that it is the Tathagata, this is the concluding remark. Bodhi mind